U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Fotonica sector

Duitsland is de Europese leider op vlak van fotonica. Fotonica wordt beschouwd als de keypoint- technologie deze tijd. Het is een drijvende kracht achter innovatie en groei. Dit wordt aangetoond door de ongeveer Duitse 1.000 fotonica-bedrijven: zij zorgen voor veel werkgelegenheid en een jaarlijkse omzet van meer dan 37 miljard euro, waarvan het grootste deel door de export wordt gegenereerd. De bedrijven geven gemiddeld 9% van hun totale uitgaven uit aan onderzoek en ontwikkeling. Fotonica is hiermee een van de meest onderzoeks-intensieve industriële sectoren in Duitsland.

De Duitse fotonica sector is de laatste 10 jaar sterk gegroeid qua omzet:
2011: € 26,7 miljard
2015: € 30 miljard
2016: € 31 miljard
2018: € 37,1 miljard
2019: € 37,5 miljard

In 2019 hebben de meer dan 1.000 Duitse bedrijven in de optische industrie hun omzet met 1% verhoogd tot 37,5 miljard euro. Het succes van deze industrie wordt ook weerspiegeld in het aantal werknemers. Hun aantal steeg in 2019 met meer dan 3% tot ongeveer 142.500 medewerkers. In 2018 steeg de omzet met 6,7% tot meer dan 37,1 miljard euro, waarbij 26,7 miljard euro gerealiseerd werd in het buitenland en 10,4 miljard euro in het binnenland.

Internationale activiteit

De sterke groei van de fotonica-industrie is het gevolg van de dynamische internationale activiteiten: het afgelopen jaar steeg de exportomzet met bijna 7,1% tot 26,6 miljard euro. De meeste export ging naar de landen van de Europese Unie, gevolgd door Azië en Noord-Amerika. Met een exportpercentage van 72% laten de Duitse fotonicabedrijven zien dat ze internationaal georiënteerd zijn en een blik hebben op de wereldmarkt. De Duitse fotonica-industrie draagt ​​aanzienlijk bij aan de Europese fotonica-productie. In Duitsland spelen volgende toepassingsgebieden een grote rol: analyse- en meettechnologie, medische technologie, productietechnologie en optische componenten. Samen zijn deze vier toepassingsgebieden goed voor bijna driekwart van de totale omzet van de Duitse fotonica-industrie.

Met de implementatie in Duitsland van 'Industrie 4.0' worden nieuwe horizonten geopend, voor wat betreft de flexibiliteit en variëteit in de productie. Om echter een breed scala aan producten zonder menselijke tussenkomst te kunnen produceren, is een universeel hulpmiddel vereist. Dit is waar de laser een ideale partner wordt. Tijdens het forum 'Laser World Photonics' van 21.–24. Juni 2021 te München, zullen innovatieve concepten van lasertechnologie in intelligente productie worden voorgesteld.

Volgens Prof. Reinhart Poprawe, hoofd van het 'Fraunhofer Instituut voor lasertechnologie ILT/RWTH Universiteit' van Aken, staat onze samenleving momenteel voor de uitdagingen van megatrends zoals mobiliteit, energie, communicatie, klimaatbescherming, veiligheid en gezondheid. Snelle en effectieve oplossingen zijn vereist fotonica biedt hiervoor oplossingen en komt in veel gevallen het milieu ten goede. Fotonica maakt ten minste 11% van de wereldwijd overeengekomen CO2-besparing in 2030 mogelijk. Fotonica-oplossingen zijn al 3 keer bekroond met Europa's meest prestigieuze milieuprijs, de 'Deutsche Umweltpreis'. Intussen zijn er al 32 Nobelprijswinnaars op het gebied van fotonica.

Meer info:

Beurzen:

Automotive sector

De Duitse Auto-industrie lijkt de jongste jaren in een storm terechtgekomen te zijn: de onzekerheden en de mega-investeringen verbonden aan de overgang naar elektrisch rijden, de impact van het Diesel-schandaal, dalende wereldwijde verkopen, exportonzekerheden n.a.v. de brexit en de Amerikaanse handelspolitiek, … Er wordt dan ook verwacht dat er in de komende jaren meer dan 100.000 jobs zullen sneuvelen bij de auto-industrie en haar toeleveranciers. Op dit ogenblik werken er zo'n 840.000 mensen in de Duitse auto-industrie.

Desalniettemin blijft de automobielindustrie de grootste tak van de Duitse economie met ca 4,7% van de in Duitsland geproduceerde toegevoegde waarde. In 2018 bedroeg de omzet van de gehele auto-industrie 426,2 miljard euro, of ongeveer 20% van de totale omzet van de Duitse industrie [1].

De automobielproductie is vooral geconcentreerd in de zuidelijke deelstaten Baden-Württemberg (Daimler, Porsche, Audi), Bayern (BMW, M.A.N., Audi) en Hessen (Opel), maar er is ook een belangrijke productie in Nordrhein-Westfalen (Ford) en Niedersachsen (VW). Ook in de 'nieuwe' deelstaten Sachsen (VW, Porsche, M.A.N.) en Thüringen (Opel) vindt men productie. Daarenboven kondigde Tesla aan dat hun nieuwe Europese fabriek in Berlijn zal worden gevestigd.

De automotive sector is een van de grootste Duitse exportmotoren en kan niet losgezien worden van de wereldeconomie. Duitsland is de vierde grootste autobouwer ter wereld, na China, de Verenigde Staten en Japan. De groei van de globale automarkt in 2017 kwam voornamelijk vanuit Frankrijk, Brazilië, Mexico, Japan en India. Duitsland en de Verenigde Staten groeiden in 2017 niet zoals verwacht. Omwille van de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China in 2018 had de Duitse auto-industrie het in dat jaar moeilijk [2]. Toch blijft de handelsbalans voor de Duitse automotive sector overduidelijk positief. In 2016 was de uitvoer nog goed voor zo’n 230 miljard euro (zo'n 19% van de totale Duitse export) en de invoer voor zo’n 105 miljard euro (wagens en onderdelen). In 2017 was de uitvoer nog goed voor 235,2 miljard euro en in 2018 was dit nog 229,7 miljard euro. Een kleine daling dus van 2,3%, vooral toe te schrijven aan de productieproblemen die de Duitse fabrikanten hadden om zich aan te passen aan de nieuwe WLTP-standaard (wereldwijd geharmoniseerde testprocedure voor lichte voertuigen) [3].

In 2019 verzwakte de Duitse auto-industrie nog verder door de Europese doelstellingen voor klimaatbescherming, de brexit en de speciale Amerikaanse tarieven. Jaarcijfers voor 2019 zijn echter nog niet gekend [4]. De sector is ook een belangrijke investeerder: de laatste 10 jaar werd zo'n 100 miljard euro in projecten in Duitsland geïnvesteerd, bijna een kwart van het totaal aantal binnenlandse industriële investeringen.

De uitdagingen liggen volgens de sector vooral op vlak van duurzame mobiliteit en milieu. Parallel met maatregelen om de uitstoot van wagens met fossiele brandstoffen te verlagen, had Duitsland de ambitieuze doelstelling om tegen 2020 één miljoen elektrische voertuigen op het wegennet te hebben. In mei 2017 liet Merkel al weten dat dit streefdoel onhaalbaar is. In 2017 waren er zo'n 40.000 elektrische voertuigen ingeschreven en in 2019 waren er 63.300 nieuwe registraties. 2020 lijkt een goed jaar te worden; op 1 januari waren er in totaal 239.000 registraties en sindsdien zijn er al 7.500 nieuwe elektrische voertuigen geregistreerd [5].

In heel Duitsland zijn er initiatieven om de laadinfrastructuur uit te breiden en het gebruik op brede schaal te stimuleren. Er staat veel op het spel voor de Duitse auto-industrie. Daarom wil ze de evolutie mee bepalen in plaats van ze te ondergaan.

Intelligente en zelfrijdende voertuigen

De traditionele auto-industrie staat momenteel voor grote uitdagingen. Naast de steeds strengere emissienormen, zijn nu ook de ontwikkelingen op vlak van het zogenaamd intelligent en autonoom rijden in een stroomversnelling geraakt. Huidige en toekomstige technologieën zullen het mogelijk maken dat voertuigen, dankzij gesofisticeerde sensoren, constant met elkaar en met hun omgeving verbonden zijn. Er lopen verschillende onderzoeks- en proefprojecten waarbij voertuigen autonoom van punt A naar punt B kunnen rijden, zonder tussenkomst van een bestuurder. De toekomst van de automotive industrie is duidelijk (hybride-) elektrisch en digitaal. Experten menen dat deze industrietak de komende 10 jaar meer veranderingen zal ondergaan dan in de laatste 100 jaar.

Opvallend is ook dat totaal nieuwe spelers als bv. Apple, Google en Uber actief zijn in deze sector. Zij investeren sterk in deze markt vanuit de overtuiging dat de sector in de toekomst zal bepaald worden door ‘mobiliteitsdiensten’ zoals robot-taxi’s of carsharing gecombineerd met openbaar vervoer, eerder dan met het voertuig zelf. Wie daarbij toegang heeft tot de data, heeft de sleutel tot de klant en heeft de markt in handen.

De Duitse autobouwers beseffen dat ze moeten inspelen op deze evolutie, willen ze hun leidende positie op de markt behouden en de werkgelegenheid op peil houden. BMW en Daimler hadden daarom al ingezet op mobiliteitsoplossingen en recent heeft ook Volkswagen aangekondigd dat het miljarden euro's gaat investeren in deze ‘mega-trends’. Zelfs Porsche, dat lang sceptisch stond tegenover zelfrijdende auto’s, heeft een apart en gespecialiseerd ontwikkelingscentrum opgericht (Porsche Digital GmbH).

Deze omwenteling wordt gedreven door nieuwe technologieën en diensten en biedt marktkansen aan (onder meer) bedrijven die actief zijn in energiebesparende- en brandstofsparende oplossingen, lightweight materialen, batterijtechnologie, laadinfrastructuur, IT en infotainment.

[1] https://www.gtai.de/gtai-en/invest/industries/mobility/automotive
[2] https://economie.rabobank.com/publicaties/2019/december/duitsland-sleept...
[3] pdf EY-automobilindustrie-in-deutschland-2019
[4] https://www.wirtschaftsdienst.eu/inhalt/jahr/2019/heft/7/beitrag/autoind...
[5] https://de.statista.com/statistik/daten/studie/244000/umfrage/neuzulassu...https://www.vda.de/de/themen/innovation-und-technik/elektromobilitaet/el...

Meer weten

Bouwsector

De Duitse bouwsector zit al enkele jaren in een groeifase. In 2017 kenden de gezamenlijke activiteiten een groei van ongeveer 5,6% in vergelijking met dezelfde periode in 2016. De totale omzet voor 2017 bedroeg 114 miljard euro. In 2018 genereerde de bouwsector een omzet van 127 miljard euro, 11,3% meer dan in 2017 [1]. De grootste motor daarbij was in 2017 de private woningbouw met 41,2%, gevolgd door commerciële/industriële bouw met 17,5% en de openbare bouwwerken met 10,5%. In 2018 bleef de woningbouw het grootst met 37%, gevolgd door de openbare bouw met 27% en de commerciële bouw met 22% [2]. (Wirtschaftstiefbau 14%)

De bouwsector verschaft in Duitsland werk aan zo'n 812.000 mensen en is daarmee één van de grootste industrietakken. Ze vertegenwoordigt ongeveer 5% van de totale Duitse economie. Volgens de Hauptverband der Deutschen Bauindustrie waren er 837.000 werknemers in de bouwsector in 2018 en in 2019 werd er een toename verwacht van 18.000 werknemers [3]. 

In de Duitse bouwsector wordt over het algemeen onderscheid gemaakt tussen 'Tiefbau' en 'Hochbau':

  • 'Tiefbau' omvat bouwwerkzaamheden aan of onder de oppervlakte, zoals wegen- en bruggenbouw, spoorwegbouw, tunnelbouw, kanaalbouw enz.
  • 'Hochbau' heeft betrekking op de planning en constructie van woningen, commerciële gebouwen, kantoor- en woontorens enz.

De stabiele Duitse economie biedt een goede basis voor de groei. In 2018 stegen de bouwprijzen met 5,6% wat zorgde voor de sterke omzetstijging. Daarbovenop kwam nog de lage hypotheekrente, het afnemend aantal werklozen en een toenemend besteedbaar inkomen dat met 5,7% steeg in 2018. Ondanks de prijsstijging kende de bouwsector een reële omzetgroei van 5,4% [4].

Duitsland kent een van de laagste percentages huisbezitters in Europa (52%, tegenover gemiddeld 72% in Europa). Verwacht wordt dat het percentage huizenbezitters de komende tijd zal stijgen, met een positief effect op de Duitse bouwsector tot gevolg. In 2018 moest rekening gehouden worden met een omzetstijging van 10,8% in de woningbouw. Dit ten gevolge van migratiebewegingen, lage rentetarieven en hogere inkomens [5].

De sector van de private woningbouw wordt uiteraard mee gedragen door het hoge bevolkingsaantal, zo'n 80 miljoen inwoners. Regionaal kunnen er echter aanzienlijke verschillen optreden in voorkeur, smaken en gebruiken. Het is dus aangeraden om hierover vooraf informatie in te winnen of bij het lokale kantoor van Flanders Investment & Trade om advies te vragen.

De Duitse overheid krijgt kritiek omdat ze teveel aandacht besteedt aan het saneren van het budget en te weinig uitgaven doet voor grote infrastructuurwerken. De voorbije jaren werd er weliswaar een verhoogd uitgavenpakket voor grote infrastructuurwerken goedgekeurd, maar volgens de bouwsector is deze inspanning nog ontoereikend.

Duurzaamheid en ecologie zijn belangrijke thema's in de bouw. Dit wordt mede bepaald door het 'Erneuerbare Energien Gesetz (EEG), Duitslands ambitieuze wetgeving rond hernieuwbare energie die sinds 2000 van kracht is. Ook al reguleert de Europese Gemeenschap in hoofdzaak hernieuwbare energiebronnen, toch heeft het ook een impliciete impact op bouwen. Het bevordert het gebruik van passieve bouwtechnieken vanuit energetisch oogpunt. Alles wat het beperken van het energieverbruik van een gebouw aangaat, ligt dus goed in de markt. Het gaat hier vooral om isolatiematerialen, zonneweringen, vensters, HVAC-systemen (verwarminging, ventilering, en airconditioning), ...

In het distributieproces tussen producenten en eindgebruikers zijn de bouwmaterialenvakhandel en de bouwmarkten (DIY) belangrijke schakels. Bij de vakhandel vindt men zowel de 'generalisten' met een gamma aan producten voor professionele en niet-professionele klanten, als de 'specialisten' die zich richten op welbepaalde ondernemingen zoals dakdekkers, tuinaannemers en aannemers van openbare werken. De vakhandel in bouwmaterialen bestaat voornamelijk uit kmo's die steeds meer hun krachten bundelen in coöperaties. Daarnaast zijn er grote spelers als BayWa, Saint-Gobain en Hagebau.

De omzet van de bouwmarkten lag in 2016 op 107 miljard euro, een lichte terugval ten opzichte van 2015. De tendens voor de komende jaren is wel dalend voor de klassieke bouwgroothandel, ten nadele van directe leveringen door de fabrikanten, de speciaalgroothandel (met online kanaal) en de DIY sector.

De Duitse doe-het-zelfzaken genereerden in het fiscale jaar 2018 een totale bruto-omzet van 18,75 miljard euro, wat overeenkomt met een omzetgroei van 1,6% in vergelijking met 2017 [6]. Binnen het assortiment zorgen sanitair/verwarming, bouwstoffen/-materialen, elektro- en pleister-/verfmateriaal voor het grootste deel van de omzet. Grote namen in de sector zijn onder meer OBI, Bauhaus, hagebau en Hornbach.

[1] www.bauindustrie.de
[2] www.bauindustrie.de
[3] www.bauindustrie.de
[4] www.bauindustrie.de
[5] https://www.bauindustrie.de/zahlen-fakten/bauwirtschaft-im-zahlenbild/um...
[6] https://www.handelsdaten.de/bau-und-heimwerkermaerkte/umsatz-der-baumaer...

Meer weten

Voedingsindustrie

Voedingsindustrie

De voedingsindustrie is de vierde grootste industrietak van Duitsland en toonaangevend in Europa. Met 618.721 werknemers in 6.123 bedrijven worden meer dan 83 miljoen consumenten voorzien van voeding. De industrie genereerde in 2019 een omzet van 185,3 miljard euro, 3,2% meer dan in 2018, toen de omzet 179,6 miljard bedroeg. Met een exportquotum van 33,7% worden consumenten wereldwijd van Duitse producten voorzien.

90% van de bedrijven in de levensmiddelenindustrie in Duitsland is een klein en middelgroot bedrijf met minder dan 250 werknemers, veelal zijn het traditionele familiebedrijven en internationaal succesvolle producenten van Duitse specialiteiten. Door het ruime aanbod van meer dan 170.000 producten en de steeds stijgende eisen van de consument heerst er een harde concurrentie binnen de Duitse levensmiddelenhandel (BVE, 2020).

Levensmiddelenhandel

In 2019 behaalden de top 30 grootste levensmiddelenhandelaren een omzet van 247,9 miljard euro, waarvan 206,1 miljard euro voor voeding. De prognose is, dat ondanks de COVID-19 pandemie, de levensmiddelenhandelaars in 2020 een omzetstijging behalen. In november 2020 lag de nominale omzet 3,4% hoger dan in november 2019 (Statistisches Bundesamt, 2021).

De levensmiddelendetailhandel in Duitsland wordt gedomineerd door vier zeer grote bedrijven, met een gezamenlijk marktaandeel van bijna 70,2% namelijk: Edeka, Rewe Group, Schwarz Gruppe en Aldi. Met een totale omzet van 61,2 miljard euro in 2019 blijft Edeka nummer 1 op de ranglijst van de 30 grootste levensmiddelenhandelaren 2019 en heeft hiermee een marktaandeel van 24,3% in de Duitse levensmiddelenhandel. De omzet van Edeka nam, in vergelijking tot het voorbije jaar, met 4% toe. Op plaats 2 volgt de Rewe Group waarbij de omzet met 1,6% steeg naar 44,8 miljard euro. Het Rewe marktaandeel van 17,8% ligt hiermee iets hoger dan het marktaandeel van de nummer 3, Schwarz Gruppe met een marktaandeel van 16,4% (bestaande uit Lidl en Kaufland). Aldi staat met een marktaandeel van 11,7% op plaats 4 (Lebensmittel Praxis, 2020).

Duitsland is met een omzet van 11,97 miljard euro de grootste markt voor biologische voedingsproducten in Europa. Steeds meer spelers in Duitsland specialiseren zich in deze branche. Zo kent de detailhandel gespecialiseerde bioketens zoals Alnatura, Basic Bio en Denn’s Biomarkt, maar ook de bovengenoemde klassieke supermarktketens breiden hun assortiment ook steeds verder uit met biologische voeding.

Onlinehandel levensmiddelen

In 2019 was de onlineverkoop van voedingsmiddelen in Duitsland goed voor een omzet van ongeveer 1,36 miljard euro. Het marktaandeel van de onlinehandel van de totale levensmiddelenomzet lag in 2019 hiermee rond de 1,4%. De crisis zorgde ervoor dat de onlineverkoop van levensmiddelen in 2020 exorbitant stegen. Zo werd in het tweede kwartaal van 2020 een recordomzet van 772 miljoen euro gemaakt, een omzetgroei van 89,4% ten opzichte van het tweede kwartaal in 2019. Toen bedroeg de onlineomzet aan voedingsmiddelen nog 407 miljoen euro (BEVH, z.d.). 

Ontwikkeling van de voedselprijzen

In 2019 werd per huishouden ongeveer 14% van de consumentenuitgaven uitgegeven aan voedsel, drank en tabak, wat een relatief klein deel van het inkomen is in vergelijking met de rest van Europa. Als rekening gehouden wordt met seizoensgebonden schommelingen, is de voedselinflatie op middellange termijn gematigd. Door de overwegend middelgrote bedrijven, en de regionale kracht van deze industriële voedselproducenten, staan Duitse producenten van oudsher bekend om hun hoge kwaliteitsproducten. Tegelijkertijd is er een prijzenslag gaande voor vermelding bij de distributiekanalen. Consumenten stellen bovendien steeds hogere eisen aan de kwaliteit van hun voedsel. Dit vereist voortdurende innovatie van de voedingsindustrie, wat extra kosten met zich meebrengt. Voor meer kwaliteit, individualiteit en duurzaamheid moet de consument dan ook een hogere betalingsbereidheid hebben, zodat deze producten op lange termijn op de sterk concurrerende markt overleven.
Bron: www.bve-online.de

Trends

Gezond, lekker en afwisselend, zo eten Duitsers het liefst. Dit sluit aan op de wereldwijde voedingstrends. Zo verwacht marktonderzoekbureau 'Innova Market Insights' in 2021 onderstaande Top 5 voedingstrends te zien:

  1. Blijvende stijging naar het belang van duurzaamheid
  2. Toename van het aantal plantaardige levensmiddelen
  3. Transparantie van de toeleveringsketens; consumenten willen weten waar de ingrediënten vandaan komen
  4. Aandacht voor gezonde levensmiddelen; mede door de COVID-19 pandemie interesseert de consument zich steeds meer in producten die het immuunsysteem versterken
  5. Een bijkomende trend die terug te zien is bij het kopen van voeding is regionaliteit. Maar liefst 83% van de ondervraagden geeft aan een voorkeur te hebben voor regionale producten en daadwerkelijk op de herkomst van een product te letten.

Deze gezondheidstrend biedt kansen waar zowel de producent alsook de detailhandel op in kan spelen. Een studie van het 'Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft', waarbij 1.000 consumenten middels een enquête werden ondervraagd, toont aan dat ook Duitsers steeds bewuster inkopen. 90% geeft aan het belangrijk te vinden om gezonde voeding te kopen. Significant zijn daarom certificaten die aangeven of een product bijvoorbeeld biologisch, ecologisch, fairtrade of diervriendelijk geproduceerd is. 51% van de ondervraagden let bewust op deze certificaten bij de aankoop van voedingsmiddelen (BMEL, 2020).

Andere koopcriteria waarop Duitsers letten zijn de smaak (98%), een eenvoudig en snelle bereidingswijze (52%), de prijs (33%) en een lage hoeveelheid aan calorieën (33%). 

Verder eet de Duitse consument afwisselend. 70% geeft aan dagelijks groente en fruit te consumeren, zuivelproducten wordt door 64% dagelijks gegeten. De vleesconsumptie nam de laatste jaren licht af, zo gaf in 2015, 34% van de ondervraagden aan elke dag vlees te eten, in 2019 was dit nog 28% en in 2020 at 26% dagelijks vlees/worst. Dagelijks consumeert 5% van de ondervraagden plantaardige alternatieven voor melk, yoghurt of kaas alsook vleesvervangers. 49% heeft al eens vleesvervangers gekocht (BMEL, 2020). Ook deze ontwikkeling biedt kansen voor producenten.

Voor verdere informatie over het gedrag van de Duitse consument zie: Deutschland, wie es isst - der BMEL-Ernährungsreport 2020

Meer weten

Flanders Investment & Trade publiceert regelmatig een aantal marktrapporten over de Duitse voedingsindustrie:

Bronnen:

Belangrijkste beurzen:

Creatieve & Culturele sector

De creatieve en culturele sector is van groot belang in Duitsland; niet alleen voor de economie, maar ook als motor voor de innovatie van andere sectoren. De sector is eveneens een belangrijk element van stedelijke ontwikkelingen en als partner voor de ontwikkeling van nieuwe technologische uitdagingen.

De snelste groei binnen de sector wordt gerealiseerd door de subsectoren gaming, design, media, reclame, muziekhandel, boekenmarkt, kunstmarkt, filmindustrie, omroepindustrie, podiumkunsten, ontwerpindustrie, architectuurmarkt en de pers, gegroepeerd onder de term 'culturele economie'. Daarnaast zijn er de 2 subsectoren advertentiemarkt en software/games-industrie als zogenaamde 'creatieve industrieën'. Het portaal www.kultur-kreativ-wirtschaft.de beschrijft de subsectoren van de culturele en creatieve industrie en biedt informatie voor oprichters, oprichters, zelfstandigen en bedrijven die actief zijn in de culturele en creatieve industrie.

Deze statistiek toont de omzet van de cultuur en entertainment sector in Duitsland van 2012 tot 2018 en een prognose van Statista tot 2024 (in miljoenen euro). Volgens de prognose zal de omzet in 2024 ongeveer 3.500,3 miljoen euro bedragen.

Van centraal belang is de gamingsector:

De gamingsector kent een wereldwijde omzet van 159 miljard euro, en ook in Duitsland is er een stijgende tendens. Hier bedroegen de inkomsten in de gaming sector (inclusief hardware, spellen, abonnementen/vergoedingen, in-game aankopen) in 2019 ongeveer 6,2 miljard euro.

Het exportpercentage van 47% is ongeveer 5 keer zo hoog als dat van andere onderdelen in de cultuur- en creatieve industrie. In Duitsland zijn de gamesbedrijven verspreid over een groot aantal locaties door heel het land, dit is bijzonder in vergelijking met andere landen.

In tegenstelling tot de cultuur en eventbranche, die zwaar te lijden hebben onder de wereldwijde coronacrisis, boekt de gamingsector net wel winst dankzij de crisis. De verkoop van game-apps voor smartphones en tablets steeg met 23% ten opzichte van de eerste helft van 2019. In totaal werd in Duitsland 1,1 miljard euro gegenereerd met game-apps en in-app-aankopen. 35% van de spelers zei dat ze meer dan normaal speelden tijdens de coronapandemie, en ongeveer een kwart (27%) speelde meer dan normaal samen met familie en vrienden.

NRW en Berlijn: creatieve hubs

De deelstaat Noordrijn-Westfalen (NRW) staat sterk in deze sector, onder meer dankzij de cluster Creative.NRW. Elk jaar, tijdens de Interior Design Week Köln, is Keulen het designmekka van Duitsland. NRW is ook bekend om zijn gevestigde kunst traditie, wat weerspiegeld wordt in de vele musea.

Ook Berlijn is een creatieve hub, vooral op het vlak van toonaangevende mode (zie jaarlijkse 'Berlin Fashion Week'), internationale kunsthandel (voor een overzicht van alle galerieën en musea, zie 'Index Berlin'), mediawereld en trekt (inter)nationale filmproducties aan door het 'Hollywood van Duitsland: Studio Babelsberg' net buiten Berlijn.

Berlijn wordt ook gezien als de muziekmetropool in het centrum van Europa. In Berlijn zijn bedrijven gevestigd zoals 'Universal Music Deutschland', 'BMG Rights Management' en 'Sony'. Het is niet alleen aantrekkelijk voor jonge toeristen die aangetrokken worden door de vele (techno)clubs, maar ook wereldberoemde orkesten, zoals het Berliner Philharmoniker of de Berliner Staatskapelle onder Daniel Barenboim, beïnvloeden bovendien Berlijn als muziekhotspot.

Behalve hub voor cultuurmakers is Berlijn ook dé nummer 1 in Europa voor start-ups en heeft een groot aanbod aan 'creative- en innovation labs' van internationale firma´s tot universiteiten, ... 
https://projektzukunft.berlin.de/fileadmin/user_upload/pdf/Liste_Labs/InnovationlabsFeb2018_2.pdf.

Film

Het 'Duitse filmfonds' (GMPF) versterkt het concurrentievermogen en de innovatieve kracht van Duitsland als filmlocatie en bevordert de productie van films en series als economisch en cultureel goed. Het fonds ondersteunt de productie van internationaal gecoproduceerde films en series met een hoog productiebudget en hoge uitgaven in Duitsland.

De filmindustrie omvat veel verschillende segmenten. De ontwikkeling van de totale markt (incl. bioscoopbezoek, streaming, verhuur, gegevensdragers en tv) is zeer verschillend t.o.v de ontwikkeling van het streaming segment, dat via diensten zoals Sky, Netflix of Amazon Prime voortdurend stijgt (nu al tot bijna 1 miljard euro). De verkoop van DVD- en Bluray-films gaat achteruit.

Meer weten:

Beurzen:

  • Berlin Art Week: jaarlijks kunstevent met vernissages en beurzen in Berlijn
  • De Frankfurter Buchmesse is de bekendste boekenbeurs, ook internationaal! De Leipziger Buchmesse is kleiner maar ook interessant.
  • Musikmesse ook in Frankfurt, is de jaarlijkse beurs voor de muzieksector
  • Gamescom, de grootste beurs ter wereld voor computer- en videospellen in Keulen zal plaatsvinden van 25.08-29.08.21

Healthcare

De ‘Healthcare’ industrie is van grote toegevoegde waarde voor de Duitse economie. De gezondheidszorg is de afgelopen 10 jaar gestaag gegroeid. In 2019 genereerde de sector 372 miljard euro aan toegevoegde waarde. Dit komt overeen met ongeveer 12% van de bruto toegevoegde waarde in Duitsland. Berekend op een dagelijkse basis, is dat meer dan 1 miljard euro aan bruto toegevoegde waarde. De industriële sector van de gezondheidszorg is goed voor 22,8% van de toegevoegde waarde van de zorgsector en blijft ook in de toekomst een groeiende markt. In 2018 waren 7,6 miljoen mensen werkzaam in de Duitse zorgsector en deze arbeidsmarkt blijft groeien.

In 2019 waren de uitgaven voor gezondheidszorg in Duitsland met 5.936 euro de hoogste in Europa. Aangezien de Duitsers een vast percentage van hun inkomen aan de ziektekostenverzekering betalen, wordt 85% van de gezondheidsuitgaven door de overheid gefinancierd.

*Bruto toegevoegde waarde in de gezondheidseconomie en het aandeel daarvan in de totale economie
© Bundesministerium für Wirtschaft und Energie (BMWi); Gesundheitswirtschaftliche Gesamtrechnung (GGR), Ausgabe 2019; Berechnungen: WifOR.

Gezondheid, Farma & E-Health

Een belangrijke sector is ‘Gezondheid en Farma’ waar voornamelijk wordt gefocust op medische hulpmiddelen. Dit zijn medische apparaten, instrumenten, software (E-health), materialen of andere voorwerpen voor medisch gebruik bij de mens. Het gaat hier om de meest uiteenlopende zaken: van infusiesets, katheters, pacemakers, röntgenapparatuur en condooms tot medische instrumenten en laboratoriumdiagnostiek. Naast gezondheid en farma wordt de Duitse healthcaremarkt vooral gekenmerkt door de ontwikkeling van innovatieve hightechproducten op het gebied van medische technologie en farmaceutica en nieuwe behandelings- en onderzoeksmethoden. Andere sterke ontwikkelingen en investeringen zijn er binnen de healthcaresector in de bouw (van ziekenhuizen en instellingen), digitalisering, automatisering en apparatuur voor e-health.

Opbrengsten in het segment 'e-Farmacie & Persoonlijke Verzorging' bedroeg tot 5.942 miljoen euro in 2019. Verwacht wordt dat de inkomsten een jaarlijks groeipercentage zullen vertonen (2019-2024) van 13,2%

Dienstverlening in de zorgsector

Het aantal mensen dat langdurige zorg nodig heeft in Duitsland lag eind 2019 rond de 4,13 miljoen, meer dan het dubbele van het aantal rond de millenniumwisseling. De toename van het aantal mensen dat langdurige zorg nodig heeft, komt vooral tot uiting in een voortdurend stijgend percentage langdurige zorg in de samenleving als geheel: in 2001 was dit nog 2,5%, maar nu is dit al 5%.

Volgens de verwachtingen van het 'BVMed - Bundesverband Medizintechnologie' zal de vraag naar dienstverlening in de zorgsector in Duitsland nog verder stijgen. Enerzijds door de sterke vergrijzing in Duitsland; tegen 2040 zal het aantal 60-plussers 40% van de bevolking bedragen. Deze vergrijzing vergt een steeds langere medische verzorging omdat een groter aantal oudere mensen last heeft van geriatrische of chronische aandoeningen. Anderzijds vanwege het stijgende belang van gezondheid en levenskwaliteit. De Duitsers zijn steeds vaker bereid om voor preventie en behandeling meer te betalen. Ook in de ouderenzorg liggen er hiervoor kansen.

Med-Tech

De Duitse medische technologie scheert hoge toppen, zowel in als buiten Duitsland, het is naast de VS en Japan een van de meest toonaangevende producenten van medische technologie. Kleine en middelgrote bedrijven domineren de markt. Dit komt de concurrentie ten goede en genereert volop mogelijkheden voor innovatieve outsiders. Gezien haar belang en gegarandeerde groei, ondersteunt de overheid deze sector ten volle. Binnen de EU hebben de Duitse MedTech bedrijven met afstand het grootste aandeel. Van de rond 95 miljard euro omzet valt het grootste deel toe aan Duitsland waar de totale omzet van de MedTech branche in 2019, 33,4 miljard euro bedroeg, met een export quote van 65%.

Als grootste Europese markt biedt Duitsland ook uitstekende vestigingsvoorwaarden voor dienstverleners en bedrijven in de gezondheidszorg met goed opgeleide specialisten en een goede infrastructuur. Met name in de zorgsector is er echter een toenemend tekort aan geschoold personeel.

Verkoop op de Duitse gezondheidsmarkt verloopt in bepaalde gevallen centraal. Dit is vaak het geval voor de ziekenhuizen van grotere ziekenhuisgroepen, maar ook voor ziekenhuizen die lid zijn van zogenaamde aankoopcentrales (Einkaufsgemeinschaften). Deze aankoopcentrales verschaffen betere inkoopwaarden doordat ze samen een grotere marktmacht vormen. Andere onafhankelijke ziekenhuizen staan daarentegen vaak zelf in voor de eigen inkoop en moeten bijgevolg één voor één benaderd worden. Naast kwaliteit en prijs als doorslaggevende aankoopcriteria, komt er bij de verkoop aan aankoopcentrales een extra criterium bij, namelijk flexibiliteit (bv. het in staat zijn om grote volumes te leveren).

Meer weten

Beurzen

  • Medica in Düsseldorf (jaarlijks in november)
  • Compamed (tijdens Medica maar dan gespecialiseerd Medtech)
  • Altenpflege (beurs over ouderenzorg), afwisselend in Hannover of Nürnberg, in maart
  • Labvolution in Hannover (september 2021) gespecialiseerd in research en onderzoek
  • Expopharm in Düsseldorf (ook september 2021) “ Europa's grootste vakbeurs voor de apotheekmarkt”

Cleantech en hernieuwbare energie

Duitsland speelt sinds enkele jaren een voortrekkersrol op vlak van milieubescherming. Het land ontwikkelde daartoe al in 2002 een strategie voor duurzame ontwikkeling, de Nachhaltigkeitsstrategie. Die strategie uitte zich in een aantal doelstellingen, zoals het terugdringen van de emissies met 40% tegen 2020 en het verhogen van het aandeel van hernieuwbare energie tot 60% in 2050.

De CO2-uitstoot daalde in 2019 volgens Agora Energiewende met 7% ten opzichte van 2018. Daarmee lijkt Duitsland toch nog zijn klimaatdoel te kunnen halen: 40% minder uitstoot in 2020 ten opzichte van 1990. Het land zit nu op 35%.

Door deze evolutie is de cleantechsector in Duitsland sterk gegroeid. Duitsland draait ondertussen grotendeels op hernieuwbare energie. Op 1 januari 2018 ging het zelfs zo ver dat meer dan 85% van de energie die op dat moment gebruikt werd, hernieuwbaar was. De uitstoot van broeikasgassen daalde in 2019 met 7% in vergelijking tot 2018 [1].

Duitsland besliste ook om tegen 2022 volledig uit kernenergie te stappen (de 'Atomausstieg'). Dit gaf de opmars van stroomopwekking uit hernieuwbare bronnen een extra stimulans. Het aandeel van hernieuwbare energie in het totale stroomverbruik bedroeg in 2018 ongeveer 38% [2]. Daarvan werd zo'n 22% opgewekt uit windinstallaties, zo’n 53% uit biomassa, ongeveer 11% uit zonnepanelen en 3% uit waterkracht [3].

In 2018 telde Duitsland meer dan 29.000 windmolens [4]. De onshore installaties (op het land), die bijna de helft van alle hernieuwbare stroom leveren, vormen de drijvende kracht achter de Duitse Energiewende. Duitsland is in Europa het tweede sterkste land op vlak van offshore installaties. Het is maar liefst goed voor 36% van de Europese brutocapaciteit; alleen het Verenigd Koninkrijk doet het beter. België volgt op een mooie derde plaats [5]. Ook op dit vlak heeft Duitsland ambitieuze doelstellingen vooropgezet (tegen 2030 wil het 25 gigawatt in de Noord- en Oostzee behalen). Windenergie lijkt de beste perspectieven te bieden als rendabele alternatieve energie.

Ook op vlak van zonne-energie is Duitsland wereldwijd koploper. Recent zijn de subsidies voor zonne-energie-installaties fors teruggeschroefd. Dat leidde tot een aanzienlijke groeivertraging en het faillissement van verschillende bedrijven.

De Energiewende leidde ook in de industrie tot verschuivingen. Zo hebben grote energiebedrijven als EnBW en E.ON aangekondigd dat ze zich geleidelijk, al dan niet helemaal, terugtrekken uit kolen-, gas- en nucleaire installaties en zich in de toekomst meer zullen toeleggen op 'Ökostrom' (groene stroom).

In het brede kader van de Energiewende, kunnen onder andere volgende thema's opportuniteiten bieden voor Vlaamse bedrijven:

  • nieuwe en intelligente netinfrastructuur (smart grids),
  • energiebesparende producten en concepten,
  • energieopslag,
  • recyclage en sanering,
  • waterbehandeling- en zuivering,
  • duurzame mobiliteit,
  • nieuwe materialen
  • en eco-design.

[1] https://duitslandinstituut.nl/artikel/34975/experts-co2-uitstoot-in-duit...
[2] https://ag-energiebilanzen.de/42-1-Annual-Reports.html; Significant Decline in Energy Consumption in Germany in 2018, pagina 2
[3] https://ag-energiebilanzen.de/42-1-Annual-Reports.html; Significant Decline in Energy Consumption in Germany in 2018, pagina 42
[4] https://www.climategate.nl/2018/04/zonnewende-in-duitsland/
[5] https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/energie/30999/offshore-windenergie; het rapport van 2018

Interessante beurzen:

Meer weten

Andere marktstudies

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Duitsland