U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Fotonica sector

Duitsland is de Europese leider op vlak van fotonica. Het aandeel in de Europese productie (cijfers 2015) bedroeg 41%, gevolgd door Nederland met 13%, Frankrijk met 11%, GB met 10% en Italië met 8% (bron: www.photonics21.org). 

De Duitse fotonica sector is de laatste 10 jaar sterk gegroeid qua omzet:

2008: € 23,1 miljard
2011: € 26,7 miljard
2015: € 30,0 miljard
2016: € 31,0 miljard
2018: € 37,1 miljard

In 2018 steeg de omzet met 6,7% tot meer dan 37,1 miljard euro, waarbij 26,7 miljard euro gerealiseerd werd in het buitenland en 10,4 miljard euro in het binnenland. Het succes van deze branche wordt ook weerspiegeld in het aantal werknemers. In 2018 namen deze met meer dan 5% toe tot ca. 138.000 werknemers.

De sterke groei van de fotonica-industrie is het gevolg van de dynamische internationale activiteiten: het voorbije jaar steeg de buitenlandse omzet met bijna 7,1% tot 26,6 miljard euro. De meeste export ging naar landen van de Europese Unie, gevolgd door Azië en Noord-Amerika. Met een exportpercentage van 72% laten de Duitse fotonicabedrijven zien dat ze internationaal georiënteerd zijn en een blik hebben op de wereldmarkt. De Duitse fotonica-industrie draagt ​​aanzienlijk bij aan de Europese fotonica-productie. In Duitsland spelen volgende toepassingsgebieden een grote rol: analyse- en meettechnologie, medische technologie, productietechnologie en optische componenten. Samen zijn deze 4 toepassingsgebieden goed voor bijna driekwart van de totale omzet van de Duitse fotonica-industrie.

Met de implementatie in Duitsland van “Industrie 4.0” worden nieuwe horizonten geopend, wat betreft de flexibiliteit en variëteit in de productie. Om echter een breed scala aan producten zonder menselijke tussenkomst te kunnen produceren, is een universeel hulpmiddel vereist. Dit is waar de laser een ideale partner wordt. Tijdens het forum "Photonics 4.0 - The Laser in Intelligent Production" op 19 november 2019 in Berlijn zullen innovatieve concepten van lasertechnologie in intelligente productie  worden voorgesteld.

Volgens Prof. Reinhart Poprawe, hoofd van het Fraunhofer Instituut voor lasertechnologie ILT/RWTH Universiteit van Aken, staat onze samenleving momenteel voor de uitdagingen van megatrends zoals mobiliteit, energie, communicatie, klimaatbescherming, veiligheid en gezondheid. Snelle en effectieve oplossingen zijn vereist "Fotonica biedt hiervoor oplossingen en komt in veel gevallen het milieu ten goede. Fotonica-oplossingen zijn al drie keer bekroond met Europa's meest prestigieuze milieuprijs, de “Deutsche Umweltpreis”. Intussen zijn er al 32 Nobelprijswinnaars op het gebied van fotonica.

Meer info:

Automotive sector

De Duitse Auto-industrie lijkt de jongste jaren in een storm terechtgekomen te zijn: de onzekerheden en de mega-investeringen verbonden aan de overgang naar elektrisch rijden, de impact van het Diesel-schandaal, dalende wereldwijde verkopen, exportonzekerheden n.a.v. de brexit en de Amerikaanse handelspolitiek, … Er wordt dan ook verwacht dat er in de komende jaren meer dan 100.000 jobs zullen sneuvelen bij de auto-industrie en haar toeleveranciers. Op dit ogenblik werken er zo'n 840.000 mensen in de Duitse auto-industrie.

Desalniettemin blijft de automobielindustrie de grootste tak van de Duitse economie met ca 4,7% van de in Duitsland geproduceerde toegevoegde waarde. In 2018 bedroeg de omzet van de gehele auto-industrie 426,2 miljard euro, of ongeveer 20% van de totale omzet van de Duitse industrie [1].

De automobielproductie is vooral geconcentreerd in de zuidelijke deelstaten Baden-Württemberg (Daimler, Porsche, Audi), Bayern (BMW, M.A.N., Audi) en Hessen (Opel), maar er is ook een belangrijke productie in Nordrhein-Westfalen (Ford) en Niedersachsen (VW). Ook in de 'nieuwe' deelstaten Sachsen (VW, Porsche, M.A.N.) en Thüringen (Opel) vindt men productie. Daarenboven kondigde Tesla aan dat hun nieuwe Europese fabriek in Berlijn zal worden gevestigd.

De automotive sector is een van de grootste Duitse exportmotoren en kan niet losgezien worden van de wereldeconomie. Duitsland is de vierde grootste autobouwer ter wereld, na China, de Verenigde Staten en Japan. De groei van de globale automarkt in 2017 kwam voornamelijk vanuit Frankrijk, Brazilië, Mexico, Japan en India. Duitsland en de Verenigde Staten groeiden in 2017 niet zoals verwacht. Omwille van de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China in 2018 had de Duitse auto-industrie het in dat jaar moeilijk [2]. Toch blijft de handelsbalans voor de Duitse automotive sector overduidelijk positief. In 2016 was de uitvoer nog goed voor zo’n 230 miljard euro (zo'n 19% van de totale Duitse export) en de invoer voor zo’n 105 miljard euro (wagens en onderdelen). In 2017 was de uitvoer nog goed voor 235,2 miljard euro en in 2018 was dit nog 229,7 miljard euro. Een kleine daling dus van 2,3%, vooral toe te schrijven aan de productieproblemen die de Duitse fabrikanten hadden om zich aan te passen aan de nieuwe WLTP-standaard (wereldwijd geharmoniseerde testprocedure voor lichte voertuigen) [3].

In 2019 verzwakte de Duitse auto-industrie nog verder door de Europese doelstellingen voor klimaatbescherming, de brexit en de speciale Amerikaanse tarieven. Jaarcijfers voor 2019 zijn echter nog niet gekend [4]. De sector is ook een belangrijke investeerder: de laatste 10 jaar werd zo'n 100 miljard euro in projecten in Duitsland geïnvesteerd, bijna een kwart van het totaal aantal binnenlandse industriële investeringen.

De uitdagingen liggen volgens de sector vooral op vlak van duurzame mobiliteit en milieu. Parallel met maatregelen om de uitstoot van wagens met fossiele brandstoffen te verlagen, had Duitsland de ambitieuze doelstelling om tegen 2020 één miljoen elektrische voertuigen op het wegennet te hebben. In mei 2017 liet Merkel al weten dat dit streefdoel onhaalbaar is. In 2017 waren er zo'n 40.000 elektrische voertuigen ingeschreven en in 2019 waren er 63.300 nieuwe registraties. 2020 lijkt een goed jaar te worden; op 1 januari waren er in totaal 239.000 registraties en sindsdien zijn er al 7.500 nieuwe elektrische voertuigen geregistreerd [5].

In heel Duitsland zijn er initiatieven om de laadinfrastructuur uit te breiden en het gebruik op brede schaal te stimuleren. Er staat veel op het spel voor de Duitse auto-industrie. Daarom wil ze de evolutie mee bepalen in plaats van ze te ondergaan.

Intelligente en zelfrijdende voertuigen

De traditionele auto-industrie staat momenteel voor grote uitdagingen. Naast de steeds strengere emissienormen, zijn nu ook de ontwikkelingen op vlak van het zogenaamd intelligent en autonoom rijden in een stroomversnelling geraakt. Huidige en toekomstige technologieën zullen het mogelijk maken dat voertuigen, dankzij gesofisticeerde sensoren, constant met elkaar en met hun omgeving verbonden zijn. Er lopen verschillende onderzoeks- en proefprojecten waarbij voertuigen autonoom van punt A naar punt B kunnen rijden, zonder tussenkomst van een bestuurder. De toekomst van de automotive industrie is duidelijk (hybride-) elektrisch en digitaal. Experten menen dat deze industrietak de komende 10 jaar meer veranderingen zal ondergaan dan in de laatste 100 jaar.

Opvallend is ook dat totaal nieuwe spelers als bv. Apple, Google en Uber actief zijn in deze sector. Zij investeren sterk in deze markt vanuit de overtuiging dat de sector in de toekomst zal bepaald worden door ‘mobiliteitsdiensten’ zoals robot-taxi’s of carsharing gecombineerd met openbaar vervoer, eerder dan met het voertuig zelf. Wie daarbij toegang heeft tot de data, heeft de sleutel tot de klant en heeft de markt in handen.

De Duitse autobouwers beseffen dat ze moeten inspelen op deze evolutie, willen ze hun leidende positie op de markt behouden en de werkgelegenheid op peil houden. BMW en Daimler hadden daarom al ingezet op mobiliteitsoplossingen en recent heeft ook Volkswagen aangekondigd dat het miljarden euro's gaat investeren in deze ‘mega-trends’. Zelfs Porsche, dat lang sceptisch stond tegenover zelfrijdende auto’s, heeft een apart en gespecialiseerd ontwikkelingscentrum opgericht (Porsche Digital GmbH).

Deze omwenteling wordt gedreven door nieuwe technologieën en diensten en biedt marktkansen aan (onder meer) bedrijven die actief zijn in energiebesparende- en brandstofsparende oplossingen, lightweight materialen, batterijtechnologie, laadinfrastructuur, IT en infotainment.

[1] https://www.gtai.de/gtai-en/invest/industries/mobility/automotive
[2] https://economie.rabobank.com/publicaties/2019/december/duitsland-sleept...
[3] pdf EY-automobilindustrie-in-deutschland-2019
[4] https://www.wirtschaftsdienst.eu/inhalt/jahr/2019/heft/7/beitrag/autoind...
[5] https://de.statista.com/statistik/daten/studie/244000/umfrage/neuzulassu...https://www.vda.de/de/themen/innovation-und-technik/elektromobilitaet/el...

Meer weten

Bouwsector

De Duitse bouwsector zit al enkele jaren in een groeifase. In 2017 kenden de gezamenlijke activiteiten een groei van ongeveer 5,6% in vergelijking met dezelfde periode in 2016. De totale omzet voor 2017 bedroeg 114 miljard euro. In 2018 genereerde de bouwsector een omzet van 127 miljard euro, 11,3% meer dan in 2017 [1]. De grootste motor daarbij was in 2017 de private woningbouw met 41,2%, gevolgd door commerciële/industriële bouw met 17,5% en de openbare bouwwerken met 10,5%. In 2018 bleef de woningbouw het grootst met 37%, gevolgd door de openbare bouw met 27% en de commerciële bouw met 22% [2]. (Wirtschaftstiefbau 14%)

De bouwsector verschaft in Duitsland werk aan zo'n 812.000 mensen en is daarmee één van de grootste industrietakken. Ze vertegenwoordigt ongeveer 5% van de totale Duitse economie. Volgens de Hauptverband der Deutschen Bauindustrie waren er 837.000 werknemers in de bouwsector in 2018 en in 2019 werd er een toename verwacht van 18.000 werknemers [3]. 

In de Duitse bouwsector wordt over het algemeen onderscheid gemaakt tussen 'Tiefbau' en 'Hochbau':

  • 'Tiefbau' omvat bouwwerkzaamheden aan of onder de oppervlakte, zoals wegen- en bruggenbouw, spoorwegbouw, tunnelbouw, kanaalbouw enz.
  • 'Hochbau' heeft betrekking op de planning en constructie van woningen, commerciële gebouwen, kantoor- en woontorens enz.

De stabiele Duitse economie biedt een goede basis voor de groei. In 2018 stegen de bouwprijzen met 5,6% wat zorgde voor de sterke omzetstijging. Daarbovenop kwam nog de lage hypotheekrente, het afnemend aantal werklozen en een toenemend besteedbaar inkomen dat met 5,7% steeg in 2018. Ondanks de prijsstijging kende de bouwsector een reële omzetgroei van 5,4% [4].

Duitsland kent een van de laagste percentages huisbezitters in Europa (52%, tegenover gemiddeld 72% in Europa). Verwacht wordt dat het percentage huizenbezitters de komende tijd zal stijgen, met een positief effect op de Duitse bouwsector tot gevolg. In 2018 moest rekening gehouden worden met een omzetstijging van 10,8% in de woningbouw. Dit ten gevolge van migratiebewegingen, lage rentetarieven en hogere inkomens [5].

De sector van de private woningbouw wordt uiteraard mee gedragen door het hoge bevolkingsaantal, zo'n 80 miljoen inwoners. Regionaal kunnen er echter aanzienlijke verschillen optreden in voorkeur, smaken en gebruiken. Het is dus aangeraden om hierover vooraf informatie in te winnen of bij het lokale kantoor van Flanders Investment & Trade om advies te vragen.

De Duitse overheid krijgt kritiek omdat ze teveel aandacht besteedt aan het saneren van het budget en te weinig uitgaven doet voor grote infrastructuurwerken. De voorbije jaren werd er weliswaar een verhoogd uitgavenpakket voor grote infrastructuurwerken goedgekeurd, maar volgens de bouwsector is deze inspanning nog ontoereikend.

Duurzaamheid en ecologie zijn belangrijke thema's in de bouw. Dit wordt mede bepaald door het 'Erneuerbare Energien Gesetz (EEG), Duitslands ambitieuze wetgeving rond hernieuwbare energie die sinds 2000 van kracht is. Ook al reguleert de Europese Gemeenschap in hoofdzaak hernieuwbare energiebronnen, toch heeft het ook een impliciete impact op bouwen. Het bevordert het gebruik van passieve bouwtechnieken vanuit energetisch oogpunt. Alles wat het beperken van het energieverbruik van een gebouw aangaat, ligt dus goed in de markt. Het gaat hier vooral om isolatiematerialen, zonneweringen, vensters, HVAC-systemen (verwarminging, ventilering, en airconditioning), ...

In het distributieproces tussen producenten en eindgebruikers zijn de bouwmaterialenvakhandel en de bouwmarkten (DIY) belangrijke schakels. Bij de vakhandel vindt men zowel de 'generalisten' met een gamma aan producten voor professionele en niet-professionele klanten, als de 'specialisten' die zich richten op welbepaalde ondernemingen zoals dakdekkers, tuinaannemers en aannemers van openbare werken. De vakhandel in bouwmaterialen bestaat voornamelijk uit kmo's die steeds meer hun krachten bundelen in coöperaties. Daarnaast zijn er grote spelers als BayWa, Saint-Gobain en Hagebau.

De omzet van de bouwmarkten lag in 2016 op 107 miljard euro, een lichte terugval ten opzichte van 2015. De tendens voor de komende jaren is wel dalend voor de klassieke bouwgroothandel, ten nadele van directe leveringen door de fabrikanten, de speciaalgroothandel (met online kanaal) en de DIY sector.

De Duitse doe-het-zelfzaken genereerden in het fiscale jaar 2018 een totale bruto-omzet van 18,75 miljard euro, wat overeenkomt met een omzetgroei van 1,6% in vergelijking met 2017 [6]. Binnen het assortiment zorgen sanitair/verwarming, bouwstoffen/-materialen, elektro- en pleister-/verfmateriaal voor het grootste deel van de omzet. Grote namen in de sector zijn onder meer OBI, Bauhaus, hagebau en Hornbach.

[1] www.bauindustrie.de
[2] www.bauindustrie.de
[3] www.bauindustrie.de
[4] www.bauindustrie.de
[5] https://www.bauindustrie.de/zahlen-fakten/bauwirtschaft-im-zahlenbild/um...
[6] https://www.handelsdaten.de/bau-und-heimwerkermaerkte/umsatz-der-baumaer...

Meer weten

Voedingsindustrie

Voedingsindustrie

De voedingsindustrie is de vierde grootste industrietak van Duitsland en toonaangevend in Europa. Met 608.553 tewerkgestelden in 6.119 bedrijven genereerde de voedingsindustrie in 2018 een omzet van 179,6 miljard euro, evenveel als in 2017. Met een exportquotum van 33% worden consumenten wereldwijd van Duitse producten voorzien.

90% van de bedrijven in de levensmiddelenindustrie in Duitsland zijn kleine en middelgrote bedrijven met minder dan 250 werknemers, veelal traditionele familiebedrijven en internationaal succesvolle producenten van Duitse specialiteiten. Door het ruime aanbod van 170.000 producten en de steeds stijgende eisen van consumenten heerst een harde concurrentie binnen de Duitse levensmiddelenhandel.

Bron: www.bve-online.de/presse/infothek/publikationen-jahresbericht/bve-jahres...

Levensmiddelenhandel

In totaal bieden ongeveer 110.000 levensmiddelenkleinhandelaren voedingsproducten aan de Duitse consument aan. (bron: www.bve-online.de/themen/branche-und-markt/lebensmittelhandel). De levensmiddelendetailhandel in Duitsland wordt echter gedomineerd door enkele zeer grote bedrijven, met een gezamenlijk marktaandeel van bijna 30%. In 2018 behaalden de top 30 grootste levensmiddelenhandelaren een omzet van 256 miljard euro, wat een stijging van ongeveer 3,6% is in vergelijking tot 2017.

Met een totale omzet van 58,75 miljoen euro in 2018 blijft Edeka nummer 1 op de ranglijst van de 30 grootste levensmiddelenhandelaren 2019. Volgens deze lijst nam de omzet van Edeka, in vergelijking tot het voorbije jaar, met 4,3% toe. Op plaats 2 volgt de Rewe Group waarbij de omzet met 4,2% steeg naar 40 miljard euro. Het marktaandeel van 14,7% is gelijk aan het marktaandeel van de nummer 3, de Schwarz Gruppe (bestaande uit Lidl en Kaufland). Aldi staat met een marktaandeel van 11,1% op plaats 4. Direct hierna, op plaats 5, staat Amazon.de: de online-speler gaat, vooral door de omzet aan non-food producten, Metro voorbij.

Ontwikkeling van de voedselprijzen

Duitse consumenten geven een relatief klein deel van hun inkomen uit aan voedsel in vergelijking met de rest van Europa. Als rekening gehouden wordt met seizoensgebonden schommelingen, is de voedselinflatie op middellange termijn gematigd. Door de overwegend middelgrote bedrijven, en de regionale kracht van deze industriële voedselproducenten, staan Duitse producenten van oudsher bekend om hoge kwaliteitsproducten. Tegelijkertijd is er een prijzenslag gaande voor vermelding bij de distributiekanalen. Consumenten stellen bovendien steeds hogere eisen aan de kwaliteit van hun voedsel. Dit vereist voortdurende innovatie van de voedingsindustrie, wat extra kosten met zich meebrengt. Voor meer kwaliteit, individualiteit en duurzaamheid moet de consument dan ook een hogere betalingsbereidheid hebben, zodat deze producten op lange termijn op de sterk concurrerende markt overleven.

Bron: www.bve-online.de

Trends

Gezond, lekker en afwisselend, zo eten Duitsers het liefst. Dit sluit aan op de wereldwijde voedingstrends. Zo verwacht marktonderzoekbureau Innova Market Insights in 2020 onderstaande top 5 voedingstrends te zien:

  • Groeiend consumenteninteresse in storytelling
  • Toename van het aantal plantaardige levensmiddelen
  • Blijvende stijging naar het belang van duurzaamheid
  • Aandacht voor het emotionele aspect van een product; inspelen op het motto “Ik voel me goed over wat ik eet”
  • Bewustwording van textuur van voedsel

Uit deze trends komt naar voren dat vooral het thema gezondheid centraal staat in de maatschappij, Dit biedt kansen waar zowel de producent alsook de detailhandel op in kan spelen. Een studie van het Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft toont aan dat ook Duitsers steeds bewuster inkopen. Significant zijn daarom certificaten die aangeven of een product bijvoorbeeld biologisch, ecologisch, fair trade of diervriendelijk geproduceerd is. Daarnaast geeft de Duitse consument aan te letten op het aantal calorieën en prefereren ze producten met minder suiker (BMEL, 2019).

Naast de trend van de gezonde levensstijl, willen Duitsers vooral lekker eten. Zo gaf 52,5% van de Duitsers in een enquête van het Bundesvereinigung der Deutschen Ernährungsindustrie e. V. in samenwerking met Innova Market Insights, aan dat smaak het doorslaggevend aankoopcriteria voor hen is. Dit is aanzienlijk meer dan in Frankrijk (45,9%), Nederland (45,6%) en Engeland (33,4%).

Bovendien eet de Duitse consument afwisselend. 71% geeft aan dagelijks groente en fruit te consumeren, zuivelproducten wordt door 64% dagelijks gegeten, 28% eet iedere dag vlees/worst en 23% nuttigt dagelijks zoetwaren of hartige snacks. Opvallend hierbij is het verschil van vleesconsumptie tussen West- en Oost-Duitsland. In Oost-Duitsland eet 43% van de consumenten dagelijks vlees, tegenover 26% in West-Duitsland (BMEL, 2019).

Verdere informatie over het gedrag van de Duitse consument:
www.anuga.de/die-messe/trendthemen/trendthemen.php & Ernährungsreport 2019 www.bmel.de

Meer weten

Flanders Investment & Trade publiceert regelmatig een aantal marktrapporten over de Duitse voedingsindustrie.

Bronnen:

Belangrijkste beurzen:

Creatieve & Culturele sector

De creatieve en culturele sector is van groot belang in Duitsland; niet alleen voor de economie, maar ook als motor voor de innovatie van andere sectoren. De sector is eveneens een belangrijk element van stedelijke ontwikkelingen en als partner voor de ontwikkeling van nieuwe technologische uitdagingen.

De snelste groei binnen de sector wordt gerealiseerd door de subsectoren gaming, design, media, reclame, muziekhandel, boekenmarkt, kunstmarkt, filmindustrie, omroepindustrie, podiumkunsten, ontwerpindustrie, architectuurmarkt en de pers, gegroepeerd onder de term "culturele economie". Daarnaast zijn er de 2 subsectoren advertentiemarkt en software/games-industrie als zogenaamde “creatieve industrieën”. Het portaal www.kultur-kreativ-wirtschaft.de beschrijft de subsectoren van de culturele en creatieve industrie en biedt informatie voor oprichters, oprichters, zelfstandigen en bedrijven die actief zijn in de culturele en creatieve industrie.

Van centraal belang is de software en gamingsector:


In 2017 waren er naar schatting 254.700 ondernemingen actief in de deze sector, goed voor een omzet van 158,6 miljard euro. Het aantal ondernemingen en de werkgelegenheid bleef de laatste 5 jaar vrijwel constant. In de sector zijn 1.158.000 mensen tewerkgesteld. Het percentage zelfstandigen is uitzonderlijk hoog met 22%.

De deelstaat Noordrijn-Westfalen (NRW) staat sterk in deze sector, onder meer dankzij de cluster Creative.NRW. Elk jaar, tijdens de Interior Design Week Köln, is Keulen het designmekka van Duitsland. Ook Berlijn is een creatieve hub, vooral op het vlak van mode (met beurzen zoals Berlin Fashion Week), kunsthandel, media en film.

Het "Duitse filmfonds" (GMPF), geïnitieerd door het federale ministerie van Economische Zaken en Energie (BMWi) en nu toevertrouwd aan de federale regeringscommissaris voor cultuur en media (BKM), versterkt het concurrentievermogen en de innovatieve kracht van Duitsland als filmlocatie, www.ffa.de/german-motion-picture-fund-1.html.

Belangrijke tendensen:

De omzet in de gamingsector, zowel online als mobiel (incl. consoles en accessoires), is in de eerste helft van 2019 in Duitsland gestegen van 2,5 naar 2,8 miljard euro (volgens Branchenverband). Dit is een toename van 11% in vergelijking met dezelfde periode in 2018. Groeifactoren waren o.a. de kosten voor online diensten die met 52% stegen tot 228 miljoen euro.  De markt voor in-game aankopen steeg met 28%, dit vertaalt zich in ca. 1,1 miljard euro in de eerste zes maanden van 2019. De verkoop van hardware en games bleef stabiel.

De filmindustrie omvat veel verschillende submarkten. De verkoopcijfers in de filmindustrie omvatten ook verschillende submarkten. Afhankelijk van het aantal wordt puur de bioscoopverkoop of de totale markt bedoeld (incl. streaming, verhuur, gegevensdragers en tv).

Daarbij is de ontwikkeling van de segmenten zeer verschillend:

  • Streaming via diensten zoals Sky,
  • Netflix of Amazon Prime stijgt voortdurend (nu reeds tot bijna 1 miljard euro).
  • De verkoop van DVD- en Bluray-films neemt af.
  • De Duitse bioscoopmarkt herstelde zich licht in de eerste helft van 2019. In vergelijking met dezelfde periode vorig jaar werden 2,6 miljoen extra tickets (5,1%) verkocht: in totaal 53,7 miljoen. De omzet steeg met 21,9 miljoen (5%) tot 461,5 miljoen euro. De meest succesvolle films van de eerste helft van het jaar waren "Avengers: Endgame" (4,98 miljoen bezoekers), "Der Junge muss an die Frische Luft" (2,9 miljoen sinds 1.1.2019) en "How to Train Your Dragon 3: Secret Wereld "(2,2 miljoen). Het Duitse marktaandeel bleef stabiel op 23,1% (2018: 23,5%); Duitse films hadden 12 miljoen bezoekers (2018: 11 miljoen). De meest succesvolle waren - na "Der Junge muss an die Frische Luft" - "Der Fall Collini (De zaak Collini)", "Ostwind - Aris Ankunft" (elk 0,8 miljoen) en "Die Goldfische" (0,6 miljoen). In totaal waren er 24 Duitse films met meer dan 100.000 bezoekers, waarvan 7 met meer dan 500.000 bezoekers.

Meer weten:

Healthcare

De ‘Healthcare’ industrie is van grote toegevoegde waarde voor de Duitse economie. De bruto toegevoegde waarde van de gezondheidsindustrie bedroeg in 2018 iets minder dan 370 miljard euro. De industriële sector van de gezondheidszorg is goed voor 22,8% van de toegevoegde waarde van de zorgsector en blijft ook in de toekomst een groeiende markt. In 2018 waren er 7,6 miljoen mensen werkzaam in de Duitse zorgsector.

Een belangrijke sector is ‘Gezondheid en Farma’ waar voornamelijk wordt gefocust op medische hulpmiddelen. Dit zijn medische apparaten, instrumenten, software (E-health), materialen of andere voorwerpen voor medisch gebruik bij de mens. Het gaat hier om de meest uiteenlopende zaken: van infusiesets, katheters, pacemakers, röntgenapparatuur en condooms tot medische instrumenten en laboratoriumdiagnostiek. Naast ‘Gezondheid en Farma’ wordt de Duitse Healthcare markt vooral gekenmerkt door de ontwikkeling van innovatieve hightechproducten op het gebied van medische technologie en farmaceutica en nieuwe behandelings- en onderzoeksmethoden. Andere sterke ontwikkelingen en investeringen zijn er binnen de Healthcare sector in de bouw van ziekenhuizen en instellingen, digitalisering, automatisering en apparatuur voor e-health.

Volgens de verwachtingen van het BVMed (Bundesverband Medizintechnologie) zal de vraag naar gezondheidsdienstverlening in Duitsland nog verder stijgen. Enerzijds door de sterke vergrijzing in Duitsland; tegen 2040 zal het aantal 60-plussers 40% van de bevolking bedragen. Deze vergrijzing vergt een steeds langere medische verzorging omdat een groter aantal oudere mensen last heeft van geriatrische of chronische aandoeningen. Anderzijds vanwege het stijgende belang van gezondheid en levenskwaliteit. De Duitsers zijn steeds vaker bereid om voor preventie en behandeling meer te betalen. Dit schept ook kansen in de ouderenzorg.

De Duitse medische technologie scheert hoge toppen, zowel in als buiten Duitsland, het is naast de VS en Japan een van de meest toonaangevende producenten van medische technologie. Kleine en middelgrote bedrijven domineren de markt. Dit komt de concurrentie ten goede en genereert volop mogelijkheden voor innovatieve outsiders. Gezien haar belang en gegarandeerde groei, ondersteunt de overheid deze sector ten volle. Binnen de EU hebben de Duitse MedTech bedrijven met afstand het grootste aandeel. Van de ongeveer 95 miljard euro omzet, komt het grootste deel van Duitsland waar de totale omzet van de MedTech branche voor 2018 lag bij 30,3 miljard, met een export quote van 64%.

Als grootste Europese markt biedt Duitsland ook uitstekende vestigingsvoorwaarden voor dienstverleners en bedrijven in de gezondheidszorg, met goed opgeleide specialisten en een goede infrastructuur. Met name in de zorgsector is er echter een toenemend tekort aan geschoold personeel.

Hoe is de markt georganiseerd?

Verkoop op de Duitse gezondheidsmarkt verloopt in bepaalde gevallen centraal. Dit is vaak het geval voor de ziekenhuizen van grotere ziekenhuisgroepen, maar ook voor ziekenhuizen die lid zijn van zogenaamde aankoopcentrales (Einkaufsgemeinschaften). Deze aankoopcentrales verschaffen betere inkoopwaarden doordat ze samen een grotere marktmacht vormen. Andere onafhankelijke ziekenhuizen staan daarentegen vaak zelf in voor de eigen inkoop en moeten bijgevolg een voor een benaderd worden. Naast kwaliteit en prijs als doorslaggevende aankoopcriteria, komt er bij de verkoop aan aankoopcentrales een extra criterium bij, namelijk flexibiliteit (bv. het in staat zijn om grote volumes te leveren).

Belangrijke vakbeurzen zijn o.a. Medica in Düsseldorf (jaarlijks in november), Compamed (tijdens Medica maar dan gespecialiseerd Medtech) in  en Altenpflege (beurs over ouderenzorg), afwisselend in Hannover of Nürnberg, in maart.

Meer weten

Cleantech en hernieuwbare energie

Duitsland speelt sinds enkele jaren een voortrekkersrol op vlak van milieubescherming. Het land ontwikkelde daartoe al in 2002 een strategie voor duurzame ontwikkeling, de Nachhaltigkeitsstrategie. Die strategie uitte zich in een aantal doelstellingen, zoals het terugdringen van de emissies met 40% tegen 2020 en het verhogen van het aandeel van hernieuwbare energie tot 60% in 2050.

De CO2-uitstoot daalde in 2019 volgens Agora Energiewende met 7% ten opzichte van 2018. Daarmee lijkt Duitsland toch nog zijn klimaatdoel te kunnen halen: 40% minder uitstoot in 2020 ten opzichte van 1990. Het land zit nu op 35%.

Door deze evolutie is de cleantechsector in Duitsland sterk gegroeid. Duitsland draait ondertussen grotendeels op hernieuwbare energie. Op 1 januari 2018 ging het zelfs zo ver dat meer dan 85% van de energie die op dat moment gebruikt werd, hernieuwbaar was. De uitstoot van broeikasgassen daalde in 2019 met 7% in vergelijking tot 2018 [1].

Duitsland besliste ook om tegen 2022 volledig uit kernenergie te stappen (de 'Atomausstieg'). Dit gaf de opmars van stroomopwekking uit hernieuwbare bronnen een extra stimulans. Het aandeel van hernieuwbare energie in het totale stroomverbruik bedroeg in 2018 ongeveer 38% [2]. Daarvan werd zo'n 22% opgewekt uit windinstallaties, zo’n 53% uit biomassa, ongeveer 11% uit zonnepanelen en 3% uit waterkracht [3].

In 2018 telde Duitsland meer dan 29.000 windmolens [4]. De onshore installaties (op het land), die bijna de helft van alle hernieuwbare stroom leveren, vormen de drijvende kracht achter de Duitse Energiewende. Duitsland is in Europa het tweede sterkste land op vlak van offshore installaties. Het is maar liefst goed voor 36% van de Europese brutocapaciteit; alleen het Verenigd Koninkrijk doet het beter. België volgt op een mooie derde plaats [5]. Ook op dit vlak heeft Duitsland ambitieuze doelstellingen vooropgezet (tegen 2030 wil het 25 gigawatt in de Noord- en Oostzee behalen). Windenergie lijkt de beste perspectieven te bieden als rendabele alternatieve energie.

Ook op vlak van zonne-energie is Duitsland wereldwijd koploper. Recent zijn de subsidies voor zonne-energie-installaties fors teruggeschroefd. Dat leidde tot een aanzienlijke groeivertraging en het faillissement van verschillende bedrijven.

De Energiewende leidde ook in de industrie tot verschuivingen. Zo hebben grote energiebedrijven als EnBW en E.ON aangekondigd dat ze zich geleidelijk, al dan niet helemaal, terugtrekken uit kolen-, gas- en nucleaire installaties en zich in de toekomst meer zullen toeleggen op 'Ökostrom' (groene stroom).

In het brede kader van de Energiewende, kunnen onder andere volgende thema's opportuniteiten bieden voor Vlaamse bedrijven:

  • nieuwe en intelligente netinfrastructuur (smart grids),
  • energiebesparende producten en concepten,
  • energieopslag,
  • recyclage en sanering,
  • waterbehandeling- en zuivering,
  • duurzame mobiliteit,
  • nieuwe materialen
  • en eco-design.

[1] https://duitslandinstituut.nl/artikel/34975/experts-co2-uitstoot-in-duit...
[2] https://ag-energiebilanzen.de/42-1-Annual-Reports.html; Significant Decline in Energy Consumption in Germany in 2018, pagina 2
[3] https://ag-energiebilanzen.de/42-1-Annual-Reports.html; Significant Decline in Energy Consumption in Germany in 2018, pagina 42
[4] https://www.climategate.nl/2018/04/zonnewende-in-duitsland/
[5] https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/energie/30999/offshore-windenergie; het rapport van 2018

Interessante beurzen:

Meer weten

Andere marktstudies

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Duitsland