U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Voeding & dranken

De agrovoedingssector speelt een belangrijke rol in het handelsverkeer tussen Vlaanderen en Italië. De Italiaanse vraag naar buitenlandse producten en  kwaliteitsproducten geldt ook in 2019. 

​In de loop van het jaar kwamen enkele nieuwe karakteristieken van de 'moderne Italiaanse consument' aan het licht, zoals:

- factor tijd: vooral tijdbesparende producten met toegevoegde waarde zoals kant-en-klare maaltijden, 'easy food' in het algemeen: deze hebben bijgedragen tot een winsttoename van 41% van de verpakte voedingswaren. Er wordt minder thuis gekookt, meer buitenshuis gegeten en meer en meer gebruik gemaakt van food delivery-diensten voor de consumptie thuis van buitenshuis bereide maaltijden.

- de invloed van de e-commerce is nog niet heel groot in Italië, nl. 0,8%, maar men voorziet dat deze op 5 jaar tijd zeker zal verdubbelen.  Voor de grootdistributieketens die hierop inspelen vertegenwoordigde het e-commercekanaal 4 tot 5% van de opbrengsten van de verpakte consumptiegoederen.  In waarde bracht de verkoop via e-commerce in 2019 596,9 miljoen euro op (+37,8), waarvan 424,4 miljoen euro aan voedingswaren (+39,7% t.o.v. 2018) en 171,5 miljoen euro aan huishoudproducten en persoonlijke verzorgingsproducten, +33,3%. 

Vooral december heeft grote invloed gehad op de onlineverkoop en dit vanwege de 'Black Friday' die weliswaar op 29 november viel, maar in de statistieken van december werd opgenomen. De Italiaanse consument heeft in december voor 74,7 miljoen euro consumptiegoederen online aangekocht, zijnde +40,4% t.o.v. dezelfde periode in 2018. Enkele percentages van het aandeel van de onlineaankopen van enkele productgroepen:

  • 0,7% melk en koekjes
  • 3,0% gemalen koffie en likeuren
  • 7% luiers en integratoren
  • 20% pet care

- Prijsdaling: deze is het resultaat van twee tendenzen die elkaar overlappen. Enerzijds vult de Italiaanse consument zijn winkelkar met duurdere producten waardoor de totale waarde van zijn aankopen verhoogt, anderzijds richt hij zich voor zijn aankopen tot die kanalen die de beste voorwaarden bieden teneinde zo de prijsverhogingen van de consumptiegoederen te beperken.

Vooruitzichten 2020

In november 2019 (voor de uitbraak van het Coronavirus in Italië) publiceerde IRi - Informationa Resources srl - zijn prognoses voor 2020 m.b.t. de verkoop van consumptiegoederen in Italië. 

Niettegenstaande het onzekere economische klimaat in 2019, zal het jaar toch eindigen met positieve cijfers mede door het expansieve beleid ten voordele van de families (reddito di cittadinanza - basisinkomen) van de regering en door de zwakte van de consumptieprijzen.

In 2020 zal de groei van de vraag op het merendeel van de markten de tegenwerking ondergaan van het lage economische dynamisme.  Dit effect zal ook in 2020 tegen gegaan worden door het voortdurende expansieve beleid van de regering.  De zwakke prijzen zullen voordeling zijn voor de aankoopvolumes alsook de koopkracht ondersteunen.

Op het moment van de publicatie van deze prognose, is het echter niet mogelijk de invloed te voorspellen die de 'sugar and plastic tax'  (in voege getreden op 01/01/2020) zal hebben op een aantal markten zoals dranken, huishoudelijke poetsproducten, verpakte verse voedingswaren, enz.

Ook de weersomstandigheden zullen een impact op de markt hebben die niet voorspeld kan worden.

De vooruitzichten voor 2020 vanwege IRi zijn dus zeer voorzichtig, nl. dat 2020 zal eindigen met matig positieve resultaten die waarschijnlijk nog lager zullen zijn dan deze van 2019.

Totale verkoop van verpakte consumptiegoederen via de distributiekanalen 'hypermarkten, supermarkten, kleinhandel, gespecialiseerde ketens in huishoudelijke en persoonlijke verzorgingsproducten:

  • Prognose verkoop in volume: +0,6% 
  • verkoop in waarde: +1,0%
  • gemiddelde prijzen: +0,4%.

Volgens IRi Top Trade deed de 'distribuzione organizzata' (georganiseerde distributie) het goed in 2019.  Dit segment kende een toename van de verkoop van +1,8 miljard euro mede door haar aanwezigheid op het volledige Italiaanse grondgebied, vooral voor wat de buurtwinkels aangaat.  Ook het middelkleine format, 'Best Proximity', is gegroeid met +1,9% t.o.v. de 1,1% van de hyper-, supermarkten en kleinhandel.

Kenmerkend voor dit segment is het grote aanbod van verse en private labelproducten:

  • quota verse producten in hyper-, supermarkten en kleinhandel: 27,8% - Best Proximity: 29%
  • quota private label in hyper-, supermarkten en kleinhandel: 19,7% - Best Proximity: 25,4%

​Deze groei wordt hoofdzakelijk ondersteund door de aankopen in het premium segment, 17,8% in waarde (+5,8% t.o.v. 2018). De private labelproducten kenden een toename zowel in het premiumsegment, +10,2% en +2,2% als in het mainstream segment.

 De Italianen zijn gevoelig voor kwaliteit, verpakking en voor trendy, innovatieve producten. Een Vlaamse exporteur speelt daarom best in op de trends van de Italiaanse markt: een goede voorbereiding ter plaatse is een must. U dient ook rekening te houden met de specifieke logistiek in Italië. Buitenlandse bedrijven kunnen niet altijd inspelen op de grootte en de uitgestrektheid van de markt. Logistieke problemen liggen vaak aan de basis van een slechte toelevering. Een goed voorbereide exporteur, die oplossingen voorziet voor logistieke problemen, verdubbelt dus, bij manier van spreken, zijn slaagkansen.

De totale verkoop in de detailhandel heeft een lichte stijging gekend in 2019, +0,8%.  De grootdistributie was goed voor een jaarlijkse groei van 1,4% terwijl de kleinhandel voor het derde jaar op rij een daling heeft gekend van 0,7%.

De private labelproducten (MDD - Marca del Distributore), hebben in 2019 een zakencijfer van 10,8 miljard euro gegenereerd.  De marktleider van de Italiaanse grootdistributie heeft in 2019, enkel met de verkoop van de private labelproducten een zakencijfer van 3 miljard euro gerealiseerd, zijnde 30% van zijn totale verkoopcijfers.

Voor de consument levert de aankoop van private labelproducten een jaarlijkse totale besparing op van 2,8 miljard euro, zijnde per Italiaanse familie een jaarlijkse besparing van 110 euro.

Marktquota van de private labelproducten per segment in de periode 213-2019:

  • premium: 13,8% in 2013 t.g.o. 19,1% in 2019
  • mainstream: 19,7% in 2013 t.g.o. 20,2% in 2019
  • basic price: 19,8% in 2013 t.g.o. 18,3% in 2019

Ook in de 2020 editie van de 'Global Powers of Retailing Top 250 - FY2018' zijn de 4 belangrijkste Italiaanse grootdistributiebedrijven aanwezig op volgende plaatsen:

  • 69: Conad
  • 71: Coop
  • 117: Esselunga
  • 158: Gruppo Eurospin

Drankensector

Biersector:

In 2019 is de markt van het bier in Italië gegroeid met respectievelijk +1,8% in waarde en +0,9% in volume t.o.v. 2018.  Na jaren van stijging, hoofdzakelijk in volume, bevindt de markt zich momenteel in een opwaarderingsfase die vooral gekenmerkt wordt door een verschuiving van het segment van de mainstream-bieren ten voordele van de speciale bieren nl. +11,3% in waarde en +16,7% in volume, niettegenstaande de vermindering van het aanbod, vooral te wijten aan de rationalisering van het assortiment in het kanaal van de hypermarkten.

Ook de alcoholvrije en lichte bieren kenden een stijging van +5,9% in waarde en +4,1% in volume.

De grote verliezers waren vooral beermixen zoals Radlers, met -9,6% in waarde en -9% in volume, evenals de saving beers, laaggeprijsde bieren, met -6,3% in waarde en -7,8% in volume.

De vermindering van het aanbod van speciale bieren doet denken aan een mogelijke saturatie van de markt, daarom is de tijd rijp om nu, meer dan ooit, zich toe te leggen op het bijbrengen van de biercultuur door middel van ondermeer bierdegustaties.

De vakvereniging Assobirra vertegenwoordigt zowel grote, middelgrote en kleine brouwerijen evenals 2 mouterijen. Samen zijn deze bedrijven goed voor 90% van de nationale bierproductie en 71% van het volume bier dat voor consumptie op de markt wordt gebracht.  Deze vakvereniging zag in 2019 de consumptie stijgen, niet enkel tijdens de zomermaanden, maar ook tijdens de wintermaanden, nl. +7,0% in juli en +1,5% in december.

Alcoholische dranken:

De sector van de alcoholische dranken kent vooral een positieve trend in het horecasegment.

De dranken op basis van alcohol (spirits of sterke dranken, alcoholische aperitieven, bier en wijn) maken meer dan 63% uit van het gemiddelde jaarlijkse zakencijfer van de verdelers van dranken. De alcoholische dranken kenden in de periode augustus 2018 - juli 2019 een groei van 3% in volume en 6% in waarde. De niet-alcoholische dranken groeiden daarentegen met 1,9% in volume en 3,3% in waarde. Binnen de groep van de alcoholische dranken spelen de spirits of sterke dranken een steeds crucialere rol.

In de periode 08/2018 - 07/2019 kenden de sterke dranken een groei in waarde van 6,5% en in volume van 5,2%. De alcoholische aperitieven en vermouths kenden een toename in waarde van 12,1% en in volume van 10,9%.

Voortrekkers zijn gins, kruidenbitters en kruidenlikeuren. Het jaarlijks zakencijfer van de categorie 'white spirits' bedraagt meer dan 82 miljoen euro met een groei van 11,8% in waarde en 9,8% in volume.  Enkel het compartiment van de gins bedraagt niet minder dan 53% van het totale quotum in waarde van de categorie 'white spirits' , goed voor een waardestijging met 21,8%.  In de loop van de laatste twee jaar werden 14 bijkomende referenties aan het reeds bestaande assortiment toegevoegd.  Volgens enkele belangrijke groothandels in dranken, is het niet zo zeer belangrijk over een uitgebreid assortiment sterke dranken te beschikken, dan wel over de juiste persoon binnen het bedrijf te beschikken die de verschillende producten door en door kent en dan ook in staat is deze te verkopen.

Soft drinks:

Na de negatieve trend van de laatste jaren heeft de sector van de soft drinks 2019 afgesloten met een positief cijfer, tenminste voor wat de verkoop in de grootdistributie betreft:

  • 1 689 miljoen liter in volume, +1,4% t.o.v. 2018
  • 1656 miljoen euro in waarde, +4% t.o.v. 2018

Deze groei is eerst en vooral te danken aan het premium segment, nl de energy drinks en de sport drinks samen met de gearomatiseerde minerale waters, maar ook aan de warme zomermaanden.

De cola's behouden nog steeds hun eerste plaats zowel qua volume als qua waarde.

Diepvriessector:

Na het topjaar 2017 heeft deze sector ook in 2018 een positieve groei opgetekend.  Vooral de cateringsector heeft de verkoop van diepvriesproducten getrokken. 

De totale verkoop van diepvriesproducten in 2018 bedroeg 838.580 ton, +1,7% t.o.v. de periode 2015-2017.  Het aandeel van de catering bedroeg meer dan 315.000 ton, +1,6%, terwijl dit van de thuisconsumptie 532.580 ton bedroeg. De 'door to door'-verkoop kende een groei van +3,4% t.o.v. 2017.

  • Groenten: 398.310 ton, zijnde 47,5% op de totale verkoop van diepvriesproducten; vooral de verkoop van maaltijd- en groentesoepen steeg met 2,4%, hetgeen nogmaals bewijst dat de Italiaanse consument nog steeds vraagt naar wellnessproducten met een hoge voedingswaarde die voldoen aan de noden van vegetariërs en veganisten.          
  • Bereide gerechten: met een totale verkoop van 45.480 ton goed voor 5,4% op de totale verkoop van diepvriesproducten.  De vraag van de cateringdiensten steeg met 3,8%. Vooral nieuwigheden en verpakkingen specifiek gericht op de noden van de cateringsector doen het goed.
  • Vlees: de volledige sector kende een groei van +3,5%; de aankoop van gevogelte nam toe met 4,9%; voor het eerst sinds jaren nam ook de aankoop van 'carni rossi', nl rund- varkens- en lamsvlees lichtjes toe met +0,5%

Verse bereide en kant-en-klare gerechten:

Dit segment registreerde in 2018 een zakencijfer van 380 miljoen euro, +8,3% t.ov. 2017. Ook in dit segment zoekt de consument naar producten die functioneel en gemakkelijk te bereiden zijn en tevens gezond en kwaliteitsvol.  

De aankoop van dit type product gebeurt vooral in de supermarkt die 70% van het volume voor zijn rekening neemt met een groei van +15,6%. De buurtwinkels en hypermarkten registreerden begin 2018 een groei van respectievelijk +10,7% en +8,3%.  De consumptie is het hoogste in Noordoost-Italië (45% van het totale zakencijfer) en het laagste in Zuid-Italië met slechts 8% van het totale zakencijfer.

Volgende gerechten kenden de grootste groei in 2018 t.o.v. 2017:

  • 'primi' = pasta en rijstbereidingen, maaltijdsoepen en aanverwante: deze sector genereerde een zakencijfer van 187 miljoen euro, 12,7% in waarde; risotto's +78,4% (!), etnische gerechten: +39,5%, bereide ovenpasta's: +10,6%; maaltijdsoepen:+9,7%.
  • 'secondi': ragoûts, vlees- en visgerechten en vegetarische bereidingen: zakencijfer 2018 t.o.v. 2017: 168 miljoen euro, +3,3% t.o.v. 2017; volgende bereide gerechten doen het goed: 'carni rossi' (runds-, varken- en lamsvlees): gepaneerde producten: +64,9%, niet-gepaneerde gerechten: +40,6%, visgerechten: +36,8%.
  • 'contorni' = bijgerechten: dynamische sector: +12,5%
  • maaltijdsalades: +14,6%
IVde en Vde gamma voedingswaren:

De markt van het IV gamma producten heeft in 2019 een groei gekend van 1,1% in waarde, goed voor 877 miloen euro, en van 3,1% in volume ondanks de minder goede weersomstandigheden in de loop van het jaar.

Het IVde gamma producten vertegenwoordigt 16% van de waarde van de totale huishoudelijke aankopen van verse groenten. Binnen dit segment zijn het de verschillende salades die worden aangekocht. Groenten die moeten bereid worden, worden minder geapprecieerd door de consument.

Binnen het Vde gamma kende de markt van de maaltijdsoepen in 2018 een groei van 28%.

Huis-aan-huisverkoop:

De verkoop aan huis van voedingswaren gaat nog steeds in stijgende lijn. De vakvereniging Univendita (Unione Italiana Vendita Diretta), meldt voor 2018 een stijging van de verkoop met 0,7%, goed voor een zakencijfer van meer dan 306 miljoen euro. Vooral de typische 'Made in Italy' producten doen het goed.

Glutenvrije producten:

Markt van glutenvrije producten: in Italië wordt jaarlijks 320 miljoen euro uitgegeven aan glutenvrije producten. Deze voedingswaren worden door 10% van de Italianen aangekocht, niet enkel door personen met glutenintolerantie, maar ook door gezonde consumenten die hun voeding wensen te diversifiëren. Niet minder dan 58% van de Italiaanse restaurants bieden glutenvrije gerechten aan. De toenemende vraag heeft eveneens een aanpassing van de productie teweeggebracht. Zo worden er opnieuw oude graansoorten, met een laag gehalte aan gluten, verbouwd voor de productie van pasta en koekjes.

Lifestyleproducten:

Dit zijn producten die het volgen van een bepaalde levensstijl ondersteunen, zoals biologische, vegetarische, veganistische, kosher en halalproducten. 

Het Osservatorio Immagino van Nielsen, heeft in 2019 een analyse gepubliceerd m.b.t. de markt van de lifestyleproducten die verkocht worden in het kanaal van de hypermarkten en de supermarkten.  Alle types lifestyleproducten kenden een verminderde groei in 2019 (jaar eindigend in juni) t.o.v. dezelfde periode in 2018:

  • Bioproducten: slechts +2,9% groei in 2019 (jaar eindigend in juni), t.o.v. 12,7% in dezelfde periode in 2018. De groei werd vooral getrokken door eieren, gedroogd fruit, ontbijtgranen en diepvriesgroenten. Volkorenpasta/kamut en melkvervangers kenden een daling.
  • Vegetarische en veganistische producten: 2019 (jaareinde in juni): +5,1% t.o.v. 2018 (toen +7,4%)
  • Kosherproducten: 2019 (jaareinde in juni): +4,1% t.o.v. 2018 (toen +5,9%)
  • Halalproducten: 2019 (jaareinde in juni): +17,5 t.o.v. 2018 (toen +18%)

Italië telde in 2019 6,7% vegetariërs en 2,2% veganisten.

Exotisch fruit:

De consumptie van exotisch fruit is helemaal ingeburgerd in de Italiaanse levensgewoontes.  De belangrijkste groep consumenten is deze van de 'under 35 ' die 45% van de consumptie voor zijn rekening neemt.  De groep van de 35-54-jarigen is goed voor 30% en de 'over 55' consumeert 20% exotisch fruit.

Over de laatste 12 maanden kende deze sector een groei van 30,1% in volume en 26,40 % in waarde.  De mindere groei in waarde is te wijten aan een lichte prijsdaling.  Vooral de vraag naar avocados is gestegen met 45,9% in volume en 46,8% in waarde, gevolgd door de mango.  Het type exotisch fruit dat een werkelijke explosieve groei heeft gekend over de laatste 12 maanden en dit vooral in Zuid-Italië is de gele ananas, nl. 768,9% in volume en 250,5% in waarde in de regio's Toscane, Umbrië, Marken, Lazio en Sardinië (area 3 - Nielsen).  In de 'area 4 - Nielsen' , nl. Abbruzzen, Molise, Apulië, Campania, Basilicata, Calabrië en Sicilië, is de groei wat lager, 415,9% in volume en 184,4% in waarde.  Enerzijds is dit fenomeen het gevolg van de grotere beschikbaarheid van het exotisch fruit en anderzijds doordat de belangrijkste spelers de nadruk leggen op de sociale duurzaamheid van de teelt door het ondersteunen van lokale gemeenschappen en projecten.  Ook de duurzaamheid van de gebruikte verpakkingsmaterialen wordt in het licht gezet, zoals afbreekbare schaaltjes voor het fruit, doorschijnende film die volledig 'plastic free' is enz.

In de loop van de laatste 5 jaar wint de Italiaanse productie meer en meer aan belang.  Doordat in de Italiaanse regio's Calabrië en Sicilië het klimaat stilaan tropischer wordt, gedijt het exotisch fruit hier heel goed.  Vooral avocados, mangos en passievruchten worden geteelt, maar ook minder gekende vruchten zoals de anona en Thaïse aubergine.

Uit een recent marktonderzoek bleek dat 6 op 10 Italiaanse consumenten de voorkeur geven aan exotisch fruit van Italiaanse bodem en 71% is bereid hier meer voor te betalen.

Marktstudies en papers
Bronnen

De life science- en gezondheidszorgsector

De life sciencesector, waaronder de farmaceutische industrie, de biotechnologie en de biomedische industrie, speelt een strategische rol voor de groei en het concurrentievermogen van Italië. De toegevoegde waarde van de sector en aanverwante bedrijfstakken komt overeen met ongeveer 10% van het nationale bbp, ter waarde van 93 miljard euro. Binnen de sector wordt een leidende rol gespeeld door de farmaceutische industrie maar de laatste jaren heeft ook de biotechnologie een buitengewone groei gekend.

De farmaceutische industrie

Italië bekleedt een leiderschapspositie in Europa inzake de farmaceutische industrie, dankzij de totale productie ter waarde van 32,3 miljard euro in 2018 (+3,2% t.o.v. 2017). Italië staat dan ook sinds 2018 op de eerste plaats van de Europese producenten van farmaceutica vóór Duitsland.  De export die gedurende de laatste 10 jaar een constante groei kende (+117%,) bereikte in 2018 de kaap van 26 miljard euro (+4,7% t.o.v. 2017) waardoor Italië tot de top 10 exporteurs op wereldniveau behoort.

Italië bekleedt eveneens de eerste plaats in Europa voor wat de CDMO (Contract Development and Manufactoring Organization) farmaceutische productie betreft, met een quotum van 25% van de totale productie.

De totale investeringen in de sector bedroegen in 2018 3 miljard euro, waarvan 1,65 miljard euro in Onderzoek & Ontwikkeling en 1,35 miljard euro in productie. De sector heeft eveneens een directe en indirecte toegevoegde waarde gegenereerd van 17,5 miljard euro.  De farmaceutica is de derde belangrijkste sector in Italië voor wat Onderzoek en Ontwikkeling betreft.

Het personeel van de farmaceutische industrie bestaat hoofdzakelijk uit:

  • hooggeschoolde werknemers: 54% heeft een universitair diploma of PhD,
  • jongeren: 81% van de aanwervingen gedurende de laatste 3 jaar betreft jongeren under 35,
  • 42% zijn vrouwelijke werkkrachten.

De sector besteedt grote aandacht aan het milieu: in de laatste 10 jaar daalde het energieverbruik met 54% en de uitstootgassen van koolstofdioxide, stikstofdioxide en methaan met 74% en meer dan 50% van het afval wordt gerecycleerd.

De Studie 'Pharma Manufacturing 2030' die opgesteld werd door The European House Ambrosetti in samenwerking met Sanofi en Dompé & Altran, geeft de prioriteiten aan voor Italië teneinde het leiderschap van de sector te kunnen behouden op middellange termijn. 

Italië dient volgende drie specifieke objectieven na te streven:

  1. een excellentie worden op vlak van Onderzoek & Ontwikkeling in de biotechnologie en innoverende therapieën;
  2. een farmaceutische hub 4.0 creëren;
  3. een ecosysteem ontwikkelen van patiëntgerichte geïntegreerde diensten.

​Er werden eveneens 4 gebieden opgegeven die Italië prioritair dient te ontwikkelen:

  1. personen en competenties;
  2. scheppen van een gunstig klimaat ter bevordering van Onderzoek en Ontwikkeling;
  3. digitalisering
  4. partnerschappen

​Indien de groei in waarde van de productie van de laatste 10 jaar kan gehandhaaft worden (+22% in de periode 2008-2018) zou de Italiaanse farmaceutische sector in 2030 een productie in waarde bereiken van 41,8 miljard euro met een totale toegevoegde waarde van 21,4 miljard euro.

Italië heeft een sterk ontwikkeld netwerk van hoogstaande onderzoekers. Sinds 1996 staat Italië in de top drie EU/EFTA-landen voor onderzoeksproductiviteit op het gebied van farmacologie, toxicologie en farmacie en geneeskunde, rekening houdend met de relevante publicaties en de impactfactor (de maat die weergeeft hoe vaak een wetenschappelijk artikel geciteerd wordt). Vandaag leveren deze onderzoeken waardevolle antwoorden voor een groot aantal zeldzame genetische ziekten door het leveren van medicijnen en vaccins. In 2017 had 69% van de farmaceutische bedrijven innovatieve productieprocessen, dit aandeel wordt verwacht de komende drie jaar tot 90% te stijgen. Wetenschappelijk onderzoek speelt dus een cruciale rol in de concurrentie tussen Italiaanse bedrijven in de farmaceutische sector.

De biotechnologische industrie

De Italiaanse biotechnologische industrie heeft een sterke innovatie- en onderzoeksintensiviteit en wordt gekenmerkt door een netwerk van dynamische kleine en middelgrote bedrijven (78%). Het aantal bedrijven is de afgelopen jaren, ondanks de economische crisis, blijven groeien tot 641 in 2018.

De biotechnologische sector investeerde meer dan 723 miljoen euro in 2018, waarvan 226 miljoen euro geïnvesteerd werd door bedrijven met Italiaanse kapitaal.

De helft van deze bedrijven is actief in de sector van de rode biotech (50%), gevolgd door de witte biotech (29%), GPTA (Genomics, Proteomics en Enabling Technologies) (12%) en uiteindelijk de bedrijven die behoren tot de groene biotech (9%). In 2018 bedroeg de omzet van deze bedrijven meer dan 11 miljard euro (een stijging van 16% in vergelijking met het vorige jaar), waarvan 74% direct toerekenbaar is aan de rode biotechbranche.

Geografisch gezien komt 90% van de totale productie uit Lombardije, Lazio en Toscane. De sector stelt bijna 13.000 mensen te werk, waarvan het merendeel op het gebied van gezondheid (70%).  Hiervan is 15% werkzaam in biotechnologische bedrijven die aan Onderzoek & Ontwikkelin' doen met Italiaans kapitaal. De scholingsgraad is hoog: ongeveer 70% van de werknemers in de industrie heeft een universitair diploma.

Een van de belangrijkste kenmerken van deze sector in Italië is het vermogen om excellent wetenschappelijk onderzoek te leveren – en te verbeteren – dat op internationaal niveau wordt erkend. Bovendien werkt de biotechsector als een versneller van de werkgelegenheid in de verbonden industrieën en is de werkgelegenheid niet onderhevig aan de economische conjunctuur. Elke nieuwe werknemer in de biotechindustrie genereert er vijf in aanverwante sectoren (vergeleken met 1,6 in traditionele sectoren). 

Het vermogen van de sector om innovatie te leveren botst echter met de beperkte omvang van de bedrijven in de sector en de moeilijke toegang tot kapitaal. Ondanks het potentieel van de sector zijn de meeste bedrijven zelf-gefinancierd, ongeveer een kwart kreeg toegang tot publieke en private bijdragen, 16% deed een beroep op vreemd kapitaal en slechts een kleine 5% kreeg ondersteuning van VCs. De biotechsector heeft een kritische massa aan investeringen nodig vanuit binnen- en buitenland.

De biotechnologische industrie bestaat voornamelijk uit kleine bedrijven en start-ups, 78%, deze worden vertegenwoordigd door Assobiotec, de nationale vereniging voor de ontwikkeling van biotechnologie.

De biomedische industrie

De sector van de medische hulpmiddelen wordt gekenmerkt door een zeer innovatief en constant evoluerend ecosysteem waarin bedrijven, start-ups, onderzoekscentra en ziekenhuizen perfect geïntegreerd zijn en gericht op het maatschappelijk welzijn. Italië herbergt een van de belangrijkste biomedische centra in de wereld, namelijk het Biomedisch district van Mirandola, leider in Europa bij de productie van wegwerpbare plastic producten voor medisch gebruik en apparatuur voor dialyse, hartchirurgie en transfusie. De biomedische sector bestaat uit 3.957 actieve bedrijven, waarvan slechts 5% grote bedrijven. De meeste bedrijven in de sector zijn nationaal (87%). De multinationals vertegenwoordigen slechts 13% maar behalen wel het grootste deel van de omzet (52%). De markt van de medische hulpmiddelen genereerde in 2017 16,5 miljard euro (interne markt en export).

De sector is sterk afhankelijk van technologische innovatie en Onderzoek & Ontwikkeling met een investeringsniveau dat bijna een half miljard per jaar bedraagt.

Ook kan de medische apparatuurmarkt interessant zijn voor Vlaamse firma’s. De grootste afzetmarkt is de publieke gezondheidszorg, waaraan 66% van de devices wordt verkocht. De export bedraagt 5,1 miljard euro, de import 7,4. Uit de laatste studie van Assobiomedica blijkt dat van de 3.957 actieve bedrijven 53% producenten zijn, 42% verdelers en 5% dienstverleners. Ongeveer 70% van de firma’s en 80% van de omzet komen uit vijf regio’s: Lombardije, Emilia Romagna, Lazio, Veneto en Toscane. 

Van de sector maken ook 334 start-ups deel uit, waarvan 40% innovatieve.  De helft komt voor uit spin-offs van publiek onderzoek en het merendeel is gevestigd in de regio's Lombardije (73), Emilia Romagna (57) en Piëmont (32).

Eerste impact Coronavirus op de sector

De President van Confindustria 'medical devices' heeft op 26 februari de medewerking van alle bedrijven uit de sector gevraagd om hun eigen productiecapaciteit ten dienste te stellen van de collega's die in moeilijkheden verkeren wegens gebrek aan grondstoffen en halffabrikaten. Gezien de vraag naar mondmaskertjes, beschermingskledij, handschoenen, e.d. nog steeds groeiende is, zou zo de continuïteit van de toelevering aan de SSN - Nationale Sanitaire Dienst - verzekerd worden.

Start-ups

De aandacht van beleggers voor Italiaanse start-ups in de life sciencessector neemt toe. Voornamelijk in de biotechnologische en biomedische industrie zijn veel start-ups actief. In 2015 werd 147 miljoen euro geïnvesteerd in hightech start-ups, met een aanzienlijk aandeel (21%) in de sector life sciences en dit aantal wordt verwacht nog te stijgen.

Belangrijk in de sector is Polihub, de Start-up District & Incubator van de Politecnico di Milano. Polihub ondersteunt zeer innovatieve start-ups en faciliteert de uitwisselingen van ervaring, kennis en ondernemingsnetwerken waardoor de enorme voorraad informatie van de Politecnico di Milano beschikbaar is. Polihub wordt beheerd door de Polytechnic Foundation of Milan, die samenwerkingsinitiatieven met bedrijven bevordert en die o.m. MIP, Cefriel en PoliDesign onder zijn aandeelhouders rekent.

Toekomst van de sector

Italië heeft nood aan een adequate kritische massa aan middelen (zowel financieel als menselijk) om constant innovatie te realiseren. De regering moet een strategisch kader voor onderzoek en innovatie op middellange termijn garanderen en hiervoor in dialoog treden met de sector. Er moet een brug worden geslagen tussen de academische wereld en investeerders en de markt. Initiatieven zoals BioUpper, het eerste Italiaanse opleidingsplatform dat nieuwe zakelijke ideeën op het gebied van life sciences ondersteunt, zijn een stap in de goede richting. EURONEXT heeft recentelijk zijn kantoren geopend in Milaan om de Italiaanse technologiebedrijven te helpen hun eigen business uit te ontwikkelen. Dit is goed nieuws voor de life sciencesector, door EURONEXT beschouwd als een van de meest veelbelovende technologiesectoren.

Om de slaagkansen te vergroten voor exportplannen in Italië is het zeker aangeraden om een lokale partner te vinden. Deze helpt o.a. bij het begrijpen van de markt en wetgevingen, maar staat bijvoorbeeld ook in voor het inschrijven bij de regionale e-procurementplatformen, die gewoonlijk alleen in het Italiaans beschikbaar zijn.

In februari 2020 heeft FIT Milaan een studie gepubliceerd over de 'Gezondheidszorg in Noord-Italië - aankoopprocedures'. Hierin is een breed overzicht beschikbaar van de Noord-Italiaanse ziekenhuizen, met verschillende nuttige contacten en info rond Europese richtlijnen, nationale normen en regionale aankoopcentrales en –bureaus.

Eveneens werd door FIT Milaan in 2017 een studie gepubliceerd die de sector van de gezondheidszorg voor ouderen belicht. 

Marktstudies
Bronnen

Blauwe economie

Italië intensifieert momenteel volop zijn inspanningen in het domein van de blauwe economie. Het land heeft de ambitie om slimme, duurzame en inclusieve groei te verwezenlijken in de mariene en maritieme sectoren. De zee biedt voor een natie met een 7600 km-lange kustlijn immers een immens innovatie- en groeipotentieel. 

Enkele kerncijfers

De Italiaanse blauwe economie heeft een lange traditie. Ze doorkruist transversaal uiteenlopende competenties en sectoren, die onderling van elkaar afhankelijk zijn. De blauwe economie is in Italië goed voor 185.223 bedrijven, 835.100 banen en een bruto toegevoegde waarde van ruim 42,6 miljard euro per jaar, of 3% van de totale economie. Dankzij het multiplicatoreffect gelijk aan 1,9 (voor elke euro geïnvesteerd in een maritieme activiteit, wordt in de rest van de economie 1,9 euro geactiveerd) bereikt de bruto toegevoegde waarde van de sector ongeveer 123 miljard euro, of 8,6% van de totale economie.

De belangrijkste subsectoren met het grootste groeipotentieel zijn:
  • blauwe energie: offshore windenergie, golf- en getijdenenergie, …
  • zee-, kust- en cruisetoerisme
  • mariene kennis, onderzoek, blauwe biotechnologie
  • de aquacultuur
  • de ontginning van de zeebodem, baggeren en waterbouw
  • een geïntegreerd maritiem veiligheidsbeleid
  • transport over zee van goederen en personen

Strategische innovatie is noodzakelijk om het groeipotentieel van de Italiaanse blauwe economie te ontsluiten. De ontwikkeling ervan zal immers een fundamentele bijdrage kunnen leveren aan het behalen van de milieu- en klimaatdoelstellingen die het land onderschreven heeft.

Op dit vlak liggen ongetwijfeld opportuniteiten voor tal van Vlaamse actoren actief in blauwe subsectoren. Het kan hierbij gaan om toelevering, partnerschappen of internationale samenwerking.

Marktstudies

Infrastructuur, logistiek en transport

Infrastructuurproject hogesnelheidslijn Turijn-Lyon

De door de EU gewilde hogesnelheidslijn Turijn-Lyon zal een van de belangrijkste spoorverbindingen voor vracht en passagiers vormen, om de handel tussen Noord-Zuid en Oost-West te vergemakkelijken, en de barrière van de Alpen te overwinnen. Het traject Lyon-Turijn maakt inclusief deel uit van een mediterrane corridor die Spanje met Italië en verder met Oost-Europa verbindt.

De nieuwe grensoverschrijdende tunnel Tunnel Euralpin Lyon-Turin (TELT)/Nuova Linea Torino-Lione (NLTL) vormt het belangrijkste onderdeel van het project. Italië zal het grensoverschrijdende deel realiseren dat gaat van de staatsgrens tot aan Bussoleno (Susa), de basistunnel, het internationaal station te Susa, de verbindingstunnel met de oude lijn Lyon-Turijn (Frejus) en de werken op de Susa-Bussoleno-vlakte. 

Aan Franse zijde werden reeds drie toegangstunnels gebouwd over een totale lengte van 9 km. Langs de Italiaanse kant werd in februari 2017 de Maddalena-verkenningstunnel in Chiomonte gefinaliseerd.

Op 23 september 2019 heeft 's werelds grootste freesmachine de laatste rotsenblokken in La Paz (Franse zijde) verbrijzeld en werd de eerste 9km aan Franse zijde van de basistunnel voltooid.  Dit is het eerste stuk tunnel waar de passagiers- en goederentreinen zullen doorrijden, richting Frankrijk, vanaf 2030.

Op 24 januari 2020 werd de openbare aanbesteding voor de bouw van de niches in de tunnel van Chiomonte (Italiaanse zijde) ter waarde van 40 miljoen euro toegekend aan een Italiaans-Zwitsers-Franse groep.  Dit plaatst ook Italië in de definitieve fase van de werken.  De internationale groep zal in 19 maanden tijd, 23 niches bouwen (3 meter diep en 30 tot 40 meter lang) in de bestaande tunnel teneinde het manoeuvreren van de werfvoertuigen toe te laten.

In januari 2020 blijft de geplande openingsdatum van de lijn nog steeds voorzien in 2030. Doel van deze lijn is de reistijd tussen Lyon en Turijn te verminderen van ongeveer 3u43 tot 1u47 met hogesnelheidsdiensten. Er wordt geschat dat ongeveer 4,5 miljoen passagiers per jaar deze route zullen gebruiken. De werven worden beheerd als industriële sites, d.w.z. dat de werken in een gesloten en gecontroleerde omgeving worden uitgevoerd teneinde de impact van stof en rumoer zoveel mogelijk te beperken. Door het valoriseren van de opgegraven grondstoffen wordt het openen van nieuwe zandgroeven voorkomen.

Meer weten

Ponte Morandi - Genua

Instorting 'Ponte Morandi' - bouw nieuwe brug

Op 14 augustus 2018 is in Genua een stuk van het viaduct over de Polcevera, de Morandi-brug, ingestort waarbij 43 personen het leven lieten.  

De Ponte Morandi, die 1.182 meter lang was met een brugdek op 45 meter hoogte, overbrugde de Polcevera, de stadskwartieren Sampierdarena en Cornigliano en de spoorlijn.  Het viaduct werd in 1964 gbouwd om de nieuwe A10 autosnelweg met de A7 te verbinden en ovebrugde een uitgebreid spoorwegnet, woningen en industrieterreinen.

De brug was niet enkel een strategische verbindingsas tussen Noord-Italië en het zuiden van Frankrijk, maar ook een belangrijke verkeersas tussen het centraal-oostelijk gedeelte van de stad, de containerhaven Voltri Prà, de luchthaven Cristoforo Colombo en de industriële zones van het Genuaanse grondgebied.

Het ingestorte deel van de brug is de 250 meter lange sectie die over de rivier en de industriële zone van Sampierdarena liep, samen met de brugpijler nr 9, gelegen richting westen.

De nieuwe brug wordt gebouwd door de groep Salini - Fincantieri - Italferr, onder het toezicht van architect Renzo Piano, draagt een prijskaartje van 202 miloen euro, excl. BTW en zal op 12 maanden tijd voltooid worden.

Op 24 juni 2019 werd de bouw van de nieuwe brug aangevat. Op 18 februari 2020 werd de 18de en laatste brugpijler (in het oorspronkelijk project waren 19 pijlers voorzien) geplaatst. Op 22 maart 2020 werd de laatste maxioverspanning van 1.800 ton geplaatst op 40 meter hoogte over de 100 meter brede spoorweglijn.

Eens afgewerkt zal de brug 1.067 meter lang zijn.

Heropwaardering spoorwegterreinen Farini en San Cristoforo - Milaan

Scalo Farini is een spoorwegterrein dat niet meer in gebruik is.  Scalo San Cristoforo daarentegen is nog actief maar de terreinen zijn deels opgebroken vanwege de werken aan de metrolijn M4.

In april 2019 werden de winnaars van het masterplan van beide terreinen bekend gemaakt.  De twee architectenbureau's die samen de wedstrijd hebben gewonnen, die uitgeschreven werd door FS Sistemi Urbani en Coima Sgr van Manfredi Catella, zijn het Nederlandse OMA en het Italiaanse Laboratorio Permanente met het project Agenti Climatici (Klimaatagenten).

De voormalige spoorwegterreinen van Farini zullen omgevormd worden tot een uitgestrekt lineair bos.  Hier zal ook de kunstacademie van Brera een plaats vinden evenals een residentiële buurt met circa 1000 woningen aan vastgestelde prijzen.

San Cristoforo zal omgevormd worden tot een natuurgebied.
De werken voor de heropwaardering van beide terreinen zullen aanvangen in 2021.

Heropwaardering zone Porta Vittoria - Milaan

Op 22 januari 2020 zijn de werken gestart voor de heropwaardering van de zone Porta Vittoria te Milaan.  De Città Metropolitana Milano dient het gebied eerst te saneren.  Eens dit gedaan is, kunnen de werken aanvatten voor de realisatie van het nieuwe park dat 40.000 m² groot zal zijn.  Er zullen eveneens avantgardistische sportstructuren gebouwd worden.

Renovatie Piazzale Loreto - Milaan

Piazzale Loreto is de verbinding van het centrum met de periferie, nl. van de vitrines van Corso Buenos Aires met de grote gebouwen van Viale Monza en Via Padova.  

Ook dit plein zal tegen 2030 een grondige renovatie ondergaan. De stad Milaan heeft een 'vraag om ideeën' uitgeroepen naar de architecten toe, teneinde hun voorstellen te kennen omtrent de heropwaardering van dit grote plein.

Trans Adriatic Pipeline

Het TAP-project is een onderdeel van de Zuidelijke Gascorridor die Europa zal bevoorraden met gas uit Azerbeidzjaanse sector van de Kaspische Zee. TAP is daardoor een essentiële infrastructuur voor de diversificatie van de Europese gasbevoorrading en het project werd door de Europese Unie opgenomen als Project van Gemeenschappelijk Belang. De TAP-leiding (lengte ongeveer 870 km) zal worden verbonden met de TANAP-leiding (Trans Anatolian Pipeline) nabij de Turks-Griekse grens in Kipoi, zal door Griekenland, Albanië en de Adriatische Zee lopen en aan land komen in het zuiden van Italië (Apulië). Hier sluit de pijplijn aan op het bestaande gasnetwerk van SNAM.

Het traject van de TAP-leiding kan de gasbevoorrading vergemakkelijken van verschillende Zuidoost-Europese landen, waaronder Albanië, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Kroatië en Montenegro.  Het aanlandingspunt van de TAP-leiding in Italië biedt mogelijkheden voor verder vervoer van Kaspisch aardgas naar enkele van de grootste Europese markten.

Projectvoortgang

TAP gaat momenteel verder in de projectconstruciefase. Elke dag worden honderden meters van TAP's Right of Way (ROW) geruimd, gelast, in de greppels neergelaten en opgevuld, in overeenstemming met de stappen en het schema van de projectconstructie. Eind januari 2020 was het TAP-project voor 92% voltooid.

De kaart hieronder toont de voortgang in drie belangrijke bouwfasen langs de route van TAP: ROW-ruimen, pijlassen en opvullen van gelaste buizen die in de greppels zijn neergelaten.

Meer weten? Trans Adriatic Pipeline

Logistiek en transport

Efficiënt goederentransport en logistiek zijn in een land als Italië, met de typische laarsvorm en de 7.600 kilometer lange kustlijn, onontbeerlijk ter ondersteuning van de nationale en internationale concurrentiepositie van de ondernemingen.

Onder invloed van de wereldwijde handelsspanningen en de vertraging van de economische activiteit in China, kende de Italiaanse industriële productie een krimp van -0,8% die een stagnatie van de goederenbehandeling tot gevolg had, volgens de conjunctuurnota van het eerste semester 2019, gepubliceerd door Confetra, de Italiaanse Confederatie voor Transport en Logistiek.

Goederenvervoer:
  • nationaal vrachtvervoer via weg: +2,3%
  • koerierdiensten: nationale bestemmingen: +1,8% t.o.v. +2,5% in 2018; internationale bestemmingen: +3,5% t.o.v. +4% in 2018
  • vrachtvervoer via spoor: +5% treinen/km
  • luchtvrachten: -5,8% ton
  • vrachtvervoer over zee: blijft dalen,
    • vloeibaar bulkvervoer: -7,6%
    • droog bulkvervoer: -2,3%
    • transshipment: -6,5%
    • enkel stijging van het containervervoer met eindbestemming: +4,3% t.o.v. 4,8% in 2018

De omzet van contract logistics in Italië groeit aanhoudend. In 2018 is het zakencijfer ervan voor het vijde jaar op rij gegroeid met 0,7%, goed voor 84 miljard euro.  Wat 2019 betreft voorziet men een zakencijfer van 84,5 miljard euro.

De leveranciers van logistieke diensten hebben meer en meer medewerkers in dienst met 4.0 profielen zoals 'Big Data Analyst', 'Digital Transformation Mgr', 'Innovation Mgr', 'AI Specialist', ...

Outsourcing vertegenwoordigt 40% van de totale logistieke activiteiten. Workflow planning, laadopbouw, RFID, sensoren, dematerialisatie en documentdigitalisering voor transport, samenwerkingsplatforms en logistics apps zijn de innovatieve technologieën die aan deze groei bijdragen.

Italië vormt een natuurlijke hub in de Middellandse Zee en bevindt zich in het centrum van de route Azië-Europa. Het wordt doorkruist door 4 Europese TEN-T corridors en vormt de kern van trans-mediterrane maritieme netwerken. Deze strategische ligging blijft momenteel nog deels onbenut.

De tientallen commerciële havens worden sinds 21 januari 2016 gecoördineerd door 15 “Autorità di sistema portuale” in plaats van de vroegere 24 “Autorità portuali”.

Meer weten
Interessante beurs
Bronnen

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Italië