U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Chemie en kunststoffen

De chemische sector in Turkije is afhankelijk van de invoer. 70% van de grondstoffen wordt ingevoerd, 30% wordt in het land zelf geproduceerd. De belangrijkste input in de productie van plastics komt met 90% van de petrochemische sector, die grootschalig werkt en op kapitaal en technologie is gericht. De plastic- en rubbersector is voor meer dan 90% afhankelijk van de invoer.

Omdat de chemische industrie logistiek zo belangrijk is, zijn de meeste bedrijven in de kustregio's van het land gevestigd. De meeste chemische bedrijven die benzine en aardolieproducten, detergenten, zeep, farmaceutische producten en kleurstoffen produceren, zijn in de drie grote industriesteden, Istanbul, Kocaeli en Sakarya, in de regio Marmara en in Izmir bij de Egeïsche Zee gevestigd. De meerderheid van de meststof- en aardolieproducenten vinden we in het Middellandse Zeegebied. In diezelfde regio zijn ook de belangrijkste productiecentra voor grondstoffen zoals soda en bichromaat gevestigd.

In 2017 waren Rusland, Iran, India, Colombia en de VS de belangrijkste leveranciers van minerale brandstoffen en olie. Samen namen ze ongeveer 50% van de invoer voor de chemische sector voor hun rekening. Duitsland, Saudi-Arabië, Zuid-Korea, China en België vormen de top 5 voor de invoer van de plastics- en bijproductensector, goed voor ongeveer 20% van de totale invoer.

Volgens de Vlaamse exportstatistieken voor Turkije bedraagt het bilaterale handelsvolume met Turkije voor 2017 ongeveer 7,5 miljard euro (uitvoer: 4 miljard euro, invoer: 3,4 miljard euro). De belangrijkste goederen die België naar Turkije uitvoert, zijn onder andere chemische en aanverwante industriële producten, plastic, rubber en rubberproducten. Het aandeel van de chemische en farmaceutische industrie en de plasticsector in de totale uitvoer bedraagt 42%. België is de op 4 na grootste leverancier van plasticgrondstoffen. Wat plasticproducten betreft, is België de op 7 na belangrijkste leverancier van Turkije. De chemische sector alleen, is goed voor 23,66% (juli 2018) van de Belgische uitvoer naar Turkije. 22,53% (juli 2018) van de Vlaamse uitvoer naar Turkije betreft chemische en farmaceutische producten.

De kansen liggen dan ook voor het grijpen: grondstoffen en halffabricaten voor de productie van garen, verf, vernis, plastic, kosmetische producten en toiletartikelen, voedingsmiddelen, enz.

Noot: het FIT-kantoor in Istanbul publiceerde in 2017 een studie over de markt voor de Turkse chemische en plasticindustrie

Machines

De Turkse machinesector wordt steeds belangrijker voor de Turkse economie en uitvoer. Het exportaandeel van de sector bedraagt 8,6% van de totale Turkse export. In de eerste zeven maanden van 2018 bedroeg de Turkse uitvoer van machines 9,8 miljard USD, wat een stijging is met 21,2% tegenover dezelfde periode het jaar ervoor.

De machinesector neemt een groot deel van de industriële productie van Turkije voor zijn rekening. De kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's), die op innovatie en concurrentie gericht zijn, zijn de laatste 20 jaar met 20% per jaar gegroeid. Dat is in overeenstemming met de groei van de hele sector.

De MAIB (Bond van Uitvoerders van Machines en Toebehoren), die meer dan 9.000 producenten vertegenwoordigt, wil het aandeel van machines in de export in de komende 10 jaar met 20% verhogen. In 2023 zal de exportwaarde van machines 100 miljard dollar bedragen en zal Turkije 1 van de 5 belangrijkste uitvoerders van machines ter wereld zijn.

In Turkije zijn enkele van de allergrootste machineproducenten ter wereld gevestigd. De meeste producten worden naar Europa en Azië uitgevoerd. De Turkse export van machines steeg in 2017 met 9,1% naar 13,3 miljard dollar in vergelijking met dezelfde periode in 2016. De uitvoer van zowat elke productgroep ging er in die periode op vooruit. De export van turbines, turbojets en hydraulische cilinders steeg zelfs met 60%.

Duitsland was de grootste Europese exportmarkt voor machineuitrusting, op de voet gevolgd door Rusland. Dat was meteen ook de grootste stijger. Rusland voerde voor een bedrag van 161 miljoen dollar machines in, 62% meer dan in 2016. Volgens de MAIB is Rusland op dit ogenblik een van de landen die de meeste nieuwe investeringen aantrekken. Dat verklaart waarom Russische bedrijven in 2016 meer machines hebben ingevoerd.

De machinesector in Turkije produceert vooral machines voor de textielindustrie, tractoren, grote voertuigen en onderdelen voor de autoindustrie. De sector is bovendien een van de belangrijkste bronnen van directe buitenlandse investeringen (foreign direct investment (FDI)) voor Turkije.

De concurrentie op de Turkse machinemarkt is groot als gevolg van overcapaciteit, wat tot prijzenoorlogen leidt. De sector is sterk afhankelijk van bankleningen voor financieringen. Valutaschommelingen (in- en uitstroom van deviezen) zijn een groot probleem voor de sector.

De daling van de grondstofprijzen, zoals die van metaal, heeft echter geholpen om de winstmarges voor de sector op peil te houden. In vergelijking met vele andere ontwikkelde markten draait de Turkse machine- industrie nog altijd op lagere arbeidskosten.

De Turkse machinesector wil absoluut de sprong maken naar een hoogtechnologische industrie die de wereld van kwaliteitsmachines voorziet. Dit biedt natuurlijk enorme mogelijkheden voor bedrijven binnen de automatiseringsmarkt. In de komende jaren zal de vraag naar controletechnologie, wissel- en gelijkstroommotoren, schakelaars, connectoren en frequentieomvormers, om er een paar te noemen, toenemen. De producenten zullen ook steeds meer robots, handling- en aanvoertools aankopen om hun machines in volledig geautomatiseerde productielijnen te integreren. En dus zal Turkije een steeds grotere groei- en vraagmarkt voor de automatiseringsindustrie worden.

Autoindustrie

De auto-industrie speelt een belangrijke rol in de productiesector van de Turkse economie. Het is de op 1 na grootste exportsector van het land met een aandeel van 19% in de eerste 9 maanden van 2018. 

In de afgelopen 10 jaar is Turkije een belangrijk centrum van de auto-industrie en haar toeleveranciers geworden. Het is een van de belangrijkste economische gangmakers van Turkije, die samen met de textielsector de cyclische opleving van 's lands economie trekt. Turkije is een productie- en exportbasis geworden, waaraan zowat alle wereldspelers deelnemen zodat het huidige productiepeil goed is voor een exportbedrag van 28,5 miljard dollar. De sector, die 79% van zijn productie uitvoert, haalde die omzet dankzij een groei van 19% in 2017. De verwachte export in 2018 zou 31 miljard USD bedragen.

De sector voerde uit naar 180 landen en autonome gebieden en 12 vrije zones in 5 continenten, vooral naar westerse landen.

Met 3,23 miljard dollar voert Duitsland de lijst van exportlanden aan. Dat is een groei van 13,7% in vergelijking met een jaar eerder.

Italië volgt met 2,31 miljard dollar, Frankrijk met 2,11 miljard, het V.K. met 2,08 miljard en Spanje met 1,23 miljard.

9 van de 10 landen uit de top 10 zijn EU-lidstaten. De enige uitzondering zijn de VS, die op de 6e plaats staan.

De Turkse auto-industrie is voornamelijk in de Marmararegio gevestigd. Net als de OEM-fabrieken (Original Equipment Manufacturers) zijn de meeste OES-bedrijven (Original Equipment Suppliers) vooral in Bursa, Kocaeli en Istanbul gevestigd. In Bursa zitten meer dan 350 toeleveranciers en 600 buitenlandse bedrijven, waaronder de mondiale giganten Fiat, Bosch, Renault.

Meer dan 250 mondiale leveranciers gebruiken Turkije als productiebasis. 28 van hen behoren tot de 50 grootste leveranciers ter wereld.

De ondernemers uit de sector zijn positief voor 2018: naar verwachting zal de omzetstijging van de afgelopen kwartalen aanhouden. Ze verwachten dus dat de opwaartse trend in 2018 wordt voortgezet; alles in aanmerking genomen, verwacht 33% een stijgende omzet.

Op 2 november 2017 kondigde Turkije aan dat vijf Turkse bedrijven, gecoördineerd door het TOBB (Unie van Kamers en Beurzen van Turkije), in een consortium stappen dat zelf auto's gaat produceren. Vijf leveranciers - Anadolu Group, BMC, Kıraça Holding, Turkcell en Zorlu Holding - zullen samen de eerste inheemse auto van Turkije maken. Functionarissen verwachten dat het prototype in 2019 klaar is en voegen eraan toe dat de verkoop waarschijnlijk in 2021 kan beginnen.

Bouw en bouwmaterialen

De bouwsector is een van de drijvende krachten van de Turkse economie. De regering hecht heel veel belang aan infrastructuurprojecten zoals hogesnelheidstreinen, hangbruggen, zeetunnels, luchthavens en snelwegen. Hiervoor werkt ze met het BOT-model (build-operate-transfer). Grote Turkse bedrijven halen de contracten binnen, maar outsourcen hoogtechnologische producten en diensten met toegevoegde waarde aan internationale en lokale onderaannemers.

Volgens de nieuwste gegevens voor de recentste periode en aangepaste gegevens van vroegere periodes van TurkStat groeide de bouwsector in 2016 met 5,4%. In het eerste en tweede kwartaal van 2017 was dat respectievelijk 6 en 6,8%. Door de devaluatie van de Turkse Lira met 40% in 2018 gaat de bouwsector momenteel door een crisis.

De Turkse bouwbedrijven hebben niet alleen succes op de lokale markt, maar ook in de landen van Centraal-Azië en de Kaukasus, alsook in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA).  Deze bedrijven staan open voor een samenwerking met internationale ingenieurs- en architectenbureaus. Voor de meeste grote BOT-projecten geven Turkse bedrijven de voorkeur aan buitenlandse partners die financieel sterk staan en internationale ervaring hebben.

Voor het 10e jaar op rij is Turkije na China het land met de meeste aannemersbedrijven die wereldwijd het grootste volume aan projecten bouwen buiten hun eigen land, en dit volgens de lijst van de 250 grootste aannemersbedrijven ter wereld ('top 250 contractors') van het magazine Engineering News Record (ENR). 46 Turkse bedrijven staan in die lijst.

Tot januari 2018 hebben Turkse bouwbedrijven meer dan 9200 projecten aangenomen in 119 landen met een totaalwaarde van meer dan 355 miljard USD.

Daarnaast is Turkije één van ’s werelds belangrijkste producenten van bouwmaterialen. In de periode 2010-2017 waren, Turkmenistan (16,8%), Rusland (16,7%), Irak (8,7%) en Saoedi-Arabië (6,1%) de belangrijkste markten voor Turkse bouwbedrijven.

Als keerzijde zijn, 70% van de private bouwprojecten geannuleerd of vertraagd, o.a. als gevolg van de sterk gestegen binnenlandse cementprijzen (80% sinds januari 2017), veroorzaakt door de devaluatie van de Turkse Lira.  

De ontwikkeling van aardbevingsresistente gebouwen staat momenteel op de planning, en ondersteuning van de Turkse overheid kan zorgen voor groeikansen op dit gebied. De toenemende aandacht voor dit topic zal een belangrijke factor worden in de verdere groei van de bouwsector in het land. Analisten voorspellen een groei van de sector met 5% tegen 2023.

Wie op de Turkse markt actief is, heeft bovendien toegang tot Turkse aannemers die vaak contracten in landen van het Midden-Oosten, Noord- en Sub-Sahara-Afrika, de Kaukasus en de Balkan binnenhalen.

Enkele belangrijke projecten:

  • Nieuwe luchthaven van Istanbul – De kostprijs van deze indrukwekkende nieuwe luchthaven in Istanbul wordt geschat op 10 miljard dollar. Hij krijgt 6 landings/startbanen en zal 150 miljoen passagiers per jaar kunnen verwerken, waarmee het de grootste luchthaven ter wereld wordt. Als de 4 fases zijn afgerond, beschikt de luchthaven over 6 landings/startbanen, 16 taxibanen, 165 passagiersbruggen, 4 terminalgebouwen, 1 luchtverkeerstoren, 8 controletorens, cargo- en luchtvaartterminals, hotels, krachtcentrales, waterzuiverings- en afvalverwerkingsinstallaties enz. 
  • Gezondheidscampussen en stedelijke ziekenhuizen (PPS) – Er komen 48 nieuwe ziekenhuisprojecten, o.a. gezondheidscampussen, stedelijke en staatsziekenhuizen in 30 steden. Sommige projecten zijn al opgestart en verlopen naar wens. 
  • Het Istanbulkanaal – Dit kanaal van 45 km zal het westelijke gedeelte van Istanbul veranderen in een eiland en olietankers afleiden van de Bosporus, waar ze het verkeer ophouden en milieurisico's veroorzaken. Het project zal naar schatting 20 miljard dollar kosten en zou tegen 2023 afgerond moeten zijn. 
  • Samenwerking met derde landen – De Turkse aannemers staan open voor meer internationale  partnerships, niet alleen voor bouwprojecten, maar ook voor investeringen in de bouwindustrie. Dit kan gaan van bouwmaterialen tot infrastructuur, huisvesting, industriële gebouwen en toeristische projecten in landen van Afrika, Eurazië en het Midden-Oosten.

Cleantech

Turkije kent een succesvolle energiesector, die kansen biedt in de verschillende sub-sectoren van conventionele tot hernieuwbare energie.

Turkije moet steeds meer energie invoeren, vooral olie en aardgas, omdat de vraag naar energie blijft toenemen. Met de eigen bronnen kan Turkije aan ongeveer 26% van zijn energiebehoeften voldoen.

In haar offensief voor meer duurzame energie heeft Ankara in 2017 enkele heel grote stappen gezet met twee aanbestedingen voor wind- en zonne-energie van meer dan 1 miljard dollar. In augustus 2017 haalde een consortium van Siemens en de Turkse bedrijven Kalyon en Türkerler het van 7 andere kandidaten om een windkrachtproject van 1 miljard dollar te bouwen en 1.000 megawatt (MW) uit windprojecten te halen. De productie wordt gespreid over 5 regio's in Turkije, met als zwaartepunt de westkust. Alleen al dankzij dit megaproject zal de Turkse windenergieproductie met 17% toenemen als het in 2019 is afgerond. Turkije organiseerde in maart 2017 ook een aanbesteding voor zonne-energie ter waarde van 1,3 miljard dollar. De opdracht ging naar een joint venture van het Zuid-Koreaanse Hanhwa Q Cells en Kalyon. Die bedrijven zullen samen een centrale van 1.000 MW bouwen in de centrale provincie Konya.

Deze 2 megaprojecten vallen onder de YEKA-regels (duurzame energiebronnen per regio) van het Directoraat-Generaal voor Duurzame Energie van het ministerie van Energie die in oktober 2016 als wet werden goedgekeurd. De regels moeten ervoor zorgen dat duurzame energiebronnen efficiënter worden ingezet door

nieuwe gronden open te stellen en het aanbestedingsproces te stroomlijnen zodat megaprojecten mogelijk zijn. Vroeger werden in Turkije vooral kleinschalige projecten opgestart.

Het resultaat van de laatste windkrachtaanbesteding, die er kwam na 30 veilingsronden, is een feed-in-tarief van 3,48 cent/kWh voor de geproduceerde energie. Dat is een van de laagste tarieven ter wereld voor landen met een vergelijkbaar productiemodel, zoals Marokko, Peru, Mexico en Egypte. De prijs betekent een drastische verlaging van het vroegere Turkse tarief van 10,3 cent/kWh.

De afgelopen jaren is de sector enorm gegroeid in Turkije dankzij incentives en nieuwe overheidsregels en de globale verspreiding van concurrerende technologie. Duurzame energie was bij het begin van de 21e eeuw goed voor 0,3% van de Turkse stroomproductie, nu zit men aan ongeveer 8% en het aandeel blijft stijgen. Dit is nog indrukwekkender als u bedenkt dat de Turkse stroomproductie in zijn geheel in diezelfde periode meer dan verdubbelde. Maar ondanks de enorme groei wordt de 78.497,4 MW aan Turkse stroomproductie nog altijd hoofdzakelijk gewonnen uit steenkool (33,9%), aardgas (32,1%) en waterkracht (24,7%).

Met zijn strategie voor de 21e eeuw mikt Turkije op 30% stroom uit duurzame energiebronnen (waterkracht niet meegerekend) tegen 2023. Of die doelstelling haalbaar is, is nog maar de vraag;  dit kan alleen als de productie van duurzame energie in amper 6 jaar 3,5 keer groter wordt dan vandaag. De meest ambitieuze doelstellingen zijn die voor wind- en zonne-energie. De windproductie, nu goed voor zo'n 5 GW, moet verviervoudigen tot 20 GW. Zonne-energie, dat nu minder dan 1% van de Turkse productie levert, moet vertienvoudigen tot 5 GW.

Duurzame energie houdt kansen en uitdagingen in. Dankzij zijn natuurlijke bronnen heeft het land enorm veel mogelijkheden, vooral op het vlak van zonne-energie en geothermie. Wat zonne-energie betreft heeft Turkije op Spanje na het grootste potentieel van heel Europa met een gemiddelde van 7,2 uur zon per dag. Bovendien heeft het het grootste geothermische potentieel van Europa. Slechts 6 landen in de wereld doen beter.

De grootste uitdaging voor Turkije wordt de financiering van de geplande projecten voor 2023. Naar schatting is er een kapitaal van 60 miljard dollar nodig om de strategische doelstellingen te halen. Daarom is het van essentieel belang dat Turkije buitenlandse bedrijven bij de megaprojecten betrekt, zoals het bij de twee eerder vermelde projecten heeft gedaan, niet alleen om technische knowhow te verwerven, maar ook om de financiële last te spreiden. Verschillende grote wereldspelers uit de sector hebben meegedongen naar de twee grote aanbestedingen van 2017 en hun betrokkenheid is van vitaal belang voor de vooruitgang in de toekomst. Om die problemen aan te pakken moet Turkije een veilig investeringsmilieu en incentives blijven bieden, het gebruik van smart grids uitbreiden en de elektriciteitsmarkt verder liberaliseren.

Fast Moving Consumer Goods(FMCG)

De verdere bevolkingstoename, de toenemende verstedelijking, de modernere consumptiepatronen, de stijging van het aantal twee-inkomens gezinnen, en de verdere liberalisering van de buitenlandse handel hebben de invoer van verbruiksgoederen gestimuleerd.

Deze factoren liggen ook aan de basis van de nieuwe trends in de distributiekanalen, die op hun beurt het koopgedrag van de stedelijke midden- en hogere inkomensklasse in de jongste jaren hebben beïnvloed, en die zo nieuwe afzetmogelijkheden creëren voor de invoer van consumptieartikelen - wat bijvoorbeeld inzake voeding en dranken mogelijkheden schept voor Vlaamse bedrijven.

Enerzijds is er de opkomst en sterke uitbreiding van de zowel Turkse als buitenlandse supermarkten. Deze evolutie heeft voor meerdere verbruiksgoederen nieuwe ontwikkelingen meegebracht op het vlak van verpakking, kwaliteit en productassortiment. In de voedingsverwerkende industrie heeft deze trend zich voornamelijk geuit via nieuwe producten, nieuwe productiemethodes en verpakkingen (vooral diepgevroren groenten, vlees en maaltijden).

Turkije maakt op kleinhandelsgebied mee wat West-Europa in de jaren ‘70 en ‘80 meemaakte: een (althans in de steden) geleidelijke verschuiving van kleinschalige buurtwinkels (de zgn. bakkals) naar super- en hypermarkten. De traditionele winkels leiden nog steeds met om en bij 50% maar verliezen alsmaar terrein. Deze modernisering loopt in zekere zin mee met de inbreng van grote "westerse" distributieketens (Migros, Metro, Carrefour, Tesco), maar er zijn ook Turkse supermarktketens, zoals BIM, Tansas, Macrocenter, en andere. Ook de discountwinkels kenden in recente jaren een sterke groei (BIM, ŞOK, DIA).

Anderzijds is er de opkomst van de grote winkelcentra (de zgn. “shopping malls”) waar, naast de aanwezigheid van een supermarkt, de andere gevestigde zaken de aandacht trekken: boetieks (met merknamen, vooral Turkse maar ook buitenlandse), kinderzaken, interieurwinkels.

Een andere ontwikkeling is de opkomst van een aantal doe-het-zelf-ketens in enkele steden.

Ook is het zo dat het rijkere segment van de Turken (ongeveer 10-15% van de bevolking) een levendige belangstelling heeft voor consumptiegoederen van goede kwaliteit alsook voor trendy artikelen inzake interieur en kleding. Italië geldt daarbij als toonaangevend.

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Turkije