U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Indonesië

1. Algemene toestand

In Indonesië werden tot op heden al meer dan 70.000 positieve gevallen met het Coronavirus geïdentificeerd en vielen er (officieel) meer dan 3.500 doden.
Het aantal testen die dagelijks worden uitgevoerd behoren nog altijd tot het laagste aantal in vergelijking met de rest van de wereld. Tot 7-7-2020 werden er in totaal slechts 968.000 testen afgenomen (cijfers ministerie van volksgezondheid).
Bovendien leidt het hoge aantal COVID-19 infecties in de hele archipel er niet toe dat het aantal testen worden opgedreven: de meeste mensen zijn weigerachtig om getest te worden, uit vrees om uitgesloten te worden en ontslagen te worden.
Er is dus een duidelijke onderrapportering, zowel wat betreft het aantal besmette gevallen als wat betreft het aantal overlijdens.

Sedert het einde van de ramadan op 25 mei werden de PSBB-maatregelen (social distancing) al iets versoepeld. Helaas is sedert begin juni het aantal positieve gevallen opnieuw beginnen stijgen, omdat vele mensen veronderstellen dat de toestand terug “normaal” is. We tellen nu dagelijks minstens 1000 besmette gevallen meer, met pieken tot 2000 nieuwe patiënten en het lijkt erop dat deze toestand niet zal verbeteren in de komende weken.

De president en ook de gouverneur van Jakarta willen zo snel mogelijk de economie terug op gang brengen, ondanks de tegenkanting van medische specialisten.

Sinds 8 juni werden ook de striktere maatregelen in Jakarta versoepeld, dit onder de noemer van de “new normal”. Die versoepelde maatregelen (nog geen volledige vrijheid) werden in Jakarta verlengd tot minstens 15 juli. In shoppingcentra kan je pas binnen na registratie via een app

Dat betekent dat er, onder strikte voorwaarden, opnieuw tot 50% van het personeel naar de kantoren mag terugkomen, weliswaar met glijdende werktijden om niet gelijktijdig gebruik te maken van het openbaar vervoer. Zestigplussers worden verboden zich voor 10:00 uur ’s morgens te verplaatsen.

Binnenlandse vluchten worden met mondjesmaat terug opgestart. Afhankelijk van je bestemming en de regelgeving die door de lokale gouverneurs wordt opgelegd, moet je aan een aantal verschillende voorwaarden voldoen alvorens je mag vliegen (PCR-test, sneltest, gezondheidsattest,…).

De toegang tot het land voor buitenlanders is nog steeds verboden.

2. Voorzorgsmaatregelen

Indonesië is een archipel, waardoor de getroffen maatregelen verschillend zijn per regio:

  • de verhoging van de capaciteit in lokale hospitalen om te testen en in isolatie te plaatsen
  • de minimalisering van de impact op de economie
  • de scholen zijn sinds 16 maart (tot zolang nodig is ) gesloten in Jakarta
  • alle bezienswaardigheden, publieke plaatsen (musea, theaters,…) zijn gesloten sinds het weekend van 14/15 maart 2020
  • openbaar vervoer blijft verzekerd, doch de capaciteit is niet overal even groot en vele stations werden gesloten

Buitenlandse bedrijven en ambassades:

  • de meeste multinationals blijven maximaal thuiswerken
  • veel ambassades verzekeren minimale permanentie of telewerk en kunnen slechts, na afspraak, tot in de lobby betreden worden.
  • geplande meetings van overheid, ambassades, seminaries, netwerkevents en vergaderingen zijn tot op heden afgeschaft/uitgesteld of gaan door via virtuele ontmoetingen.

3. Economie

a. Economische impact

We zijn nu half juli 2020 en veel bedrijven in verschillende sectoren in het land zijn hard getroffen door de COVID-19 pandemie.
De pandemie richt een ware ravage aan in bijna alle economische sectoren van het land. Het zeer besmettelijke virus spaarde slechts enkele bedrijven die actief zijn in het aanbieden van producten en diensten in de gezondheidszorg, terwijl vele anderen, van luchtvaartmaatschappijen en hotels tot de detailhandel en voedsel-en drankenindustrie, harde klappen te verduren krijgen.

De OESO (rapport 10 juni 2020) verwacht dat de Indonesische economie dit jaar met 2,8% zal krimpen. Indien de overheid er niet in slaagt om een tweede besmettingsgolf te vermijden zou de economie nog verder inkrimpen tot 3,9%. Dit gevaar bestaat wel degelijk, vermits de overheid het economisch herstel wil stimuleren door vanaf deze maand de beschermingsmaatregelen te versoepelen, na twee maanden van quasi-lockdown.

Amper twee weken nat het einde van de ramadan (op 25/5) zien we opnieuw een stijging van het aantal besmette gevallen met een gemiddelde van 1.000/dag tot bijna 40.000 bevestigde COVID-19-gevallen.

"Het grootste risico is dat de pandemie in de tweede helft van het jaar opnieuw opduikt, met de bijbehorende herinvoering van inperkingsmaatregelen", aldus het rapport, erop wijzend dat de inkrimping van de economie de eerste is sinds de financiële crisis van 1997.

President Joko "Jokowi" Widodo heeft onlangs gewaarschuwd voor de mogelijkheid van een tweede golf van COVID-19-infecties, aangezien het aantal nieuwe gevallen de afgelopen dagen bleef toenemen na het wegvallen van grootschalige sociale beperkingen (PSBB) in verschillende regio's.

Ondertussen zal Indonesië met een aantal gevaren worden geconfronteerd bij het streven naar een heropleving van de economie, waaronder toenemende risicoaversie, vlucht naar kwaliteit en plotselinge kapitaalomkeringen, aldus de OESO. "Als het herstel van de arbeidsmarkt zwakker en langzamer is dan verwacht, kan een hogere werkloosheid de binnenlandse vraag drukken en het herstel vertragen", aldus het rapport, eraan toevoegend dat het toerisme door de ernst van de schok langer dan verwacht zou kunnen lijden.

Nu veel niet-essentiële bedrijven zijn gesloten, hebben minstens 2 miljoen mensen hun baan te verloren ingevolge de opgelegde beperkingen (Bron: Ministry of Manpower and Workers Social Security Agency – BPJS, Ketenagakerjaan). Meer dan de helft hiervan zijn formele sectorarbeiders die door hun werkgever werden ontslagen.

Aangezien de schulden van de particuliere sector de afgelopen jaren snel zijn gestegen, vooral in vreemde valuta, zijn niet-financiële ondernemingen en banken sterk blootgesteld aan verslechtering van de financiële marktomstandigheden", stelt het rapport ook. Om het economische herstel van het land te ondersteunen, zal de regering het begrotingstekort dit jaar verhogen tot 6,34 procent van het BBP door bijkomende uitgaven voor stimuleringspakketten ten bedrage van Rp 677,2 biljoen (47,7 miljard dollar). De ongekende omvang van deze fiscale stimuleringsmaatregelen is geschikt om de economie te ondersteunen", zei de OESO, eraan toevoegend dat deze gepaard zou moeten gaan met "aanvullende maatregelen om het gebruik van staatsmiddelen te monitoren, ook voor de redding van staatsbedrijven". Ondertussen heeft Bank Indonesia (BI) dit jaar haar referentierente al twee keer verlaagd naar 4,5 procent. BI heeft in het eerste kwartaal van 2020 ook voor Rp 166 biljoen aan staatsobligaties op de secundaire markt gekocht om de rupiah te stabiliseren en nog eens Rp 26,1 biljoen om de behoeften aan begrotingsfinanciering te ondersteunen, waardoor het bezit van obligaties door de centrale bank tot 445,4 Rp wordt verhoogd. "De acties van de monetaire en financiële autoriteiten hebben de activaprijzen op peil gehouden, de valuta gestabiliseerd en bijgedragen tot de succesvolle plaatsing van de eerste wereldwijde obligatie-uitgifte", aldus de OESO. "De valutareserves fluctueerden echter en de verslechtering van het beleggerssentiment ten aanzien van opkomende markten blijft negatief."

Ondanks de sombere vooruitzichten voor dit jaar, verwacht de OESO dat het Indonesische BBP volgend jaar met 2,6 procent zal groeien tot 5,2 procent. Ondertussen voorspelt de OESO dat de wereldwijde economische activiteit in 2020 met 6 procent zal dalen of zelfs met 7,6 procent zal dalen als een tweede golf van infecties toeslaat, wat de diepste recessie sinds de jaren dertig zou zijn.

De Wereldbank verwacht dat de economie van Indonesië dit jaar niet zal groeien. Hoewel het geen krimp is, zal het groeipercentage van Indonesië toch 5,1 procentpunt lager zijn dan de prognoses van januari.

Werkloosheid:

De regering heeft midden-april prepaid-kaarten ingevoerd ter waarde van 20 biljoen Rp (1,4 Miljard US$) om de 5,6 miljoen mensen te helpen wiens baan of wiens kmo’s getroffen werden door de pandemie. De regering schat dat er tussen de 3 miljoen en 5,2, miljoen mensen hun baan kunnen verliezen ingevolge de economische problemen door deze pandemie. Degene die getroffen zijn betreffen meestal jonge geschoolde mensen: het werkloosheidscijfer bedraagt 16,3 % voor mensen jonger dan 25 jaar, een stijging met ruim 1% ten opzichte van een jaar eerder.

Kort overzicht per sector:

Reissector:

Populaire vakantiebestemmingen in Indonesië worstelen met de annuleringen van honderdduizenden toeristen, waardoor het verlies oploopt tot tientallen miljoenen euro.
De Indonesische Vereniging van Reisbureaus (Astindo) registreerde sinds 12 maart een daling met 90% wegens annuleringen. De vereniging merkte op dat de potentiële verliezen bij haar leden in februari alleen al 230 miljoen euro zou bedragen.
Deze annuleringen hebben ook een rechtstreekse invloed op het inkomen van de reisgidsen. Zo zijn er al ruim 500 gidsen die sedert 15 maart hun inkomen verloren hebben.

De voorzitter van het hotel en restaurantwezen (PHRI) berekende dat het verlies sedert januari ongeveer 1,5 miljard euro bedraagt (overgrote deel hiervan omwille van het wegblijven van Chinese toeristen).

Hotelsector:

De bezettingsgraad is onder het seizoensgebonden gemiddelde gedaald in Indonesië.
Sinds de uitbraak in het begin van januari daalde de totale bezettingsgraad in het land tot 30 á 40%, en die daalde verder tot minder dan 20% nadat de eerste besmettingen op 2 maart werden aangekondigd.
Zo werden tussen 23 maart en 26 maart maar liefst negen hotels in Batam voor onbepaalde tijd gesloten omdat de bezettingsgraad daalde tot minder dan 5%. Hierbij verloren meer dan 1000 werknemers hun baan.

Luchtvaart:

De Indonesische luchtvaartmaatschappijen stellen sinds begin maart een drastische daling van het aantal passagiers vast. Dringende efficiëntiemaatregelen drongen zich op en veel van hun werknemers werden ontslagen. Zowel het aantal vluchten als het aantal routes werd met meer dan 50% ingekrompen.

Staatsexploitant PT Angkasa Pura (luchthavenuitbater) meldde in januari en februari maar liefst 12.703 vluchtannuleringen van 1,67 miljoen passagiers. Hiervan waren er 11.680 binnenlandse vluchten en 1.023 internationale vluchten.
Tot op heden werd al een exploitatieverlies van 11,5 miljoen euro genoteerd.

Voedings- en drankensector:

PT Moka Teknologi Indonesië, een homegrown start-up die digitale kassadiensten aanbiedt aan meer dan 30.000 handelaars in Indonesië en actief is in 17 steden, moest vaststellen dat in 13 ervan een aanzienlijke daling van de dagelijkse inkomsten werd genoteerd. Surabaya in Oost-Java en Bali noteerden de grootste daling: Surabaya telde een daling met 26%, Bali 18%. Een andere regio die zwaar getroffen is Groot-Jakarta.

Als gevolg daarvan hebben grote restaurantketens die in totaal duizenden werknemers in dienst hebben ervoor gekozen om te sluiten. Onder hen o.a. de Ismaya Group, die meer dan 20 restaurantmerken met meer dan 60 verkooppunten in het land telt, en de Boga Group, die meer dan 150 restaurants telt en meer dan 5.000 mensen in dienst heeft.

Detailhandel:

De index voor de kleinhandel daalde in mei met 20,6%, de grootste daling sedert 2008, vooral ingevolge de dalende aankopen van kledij, culturele en recreatieve uitgaven. Ook in mei noteerden we al een daling met 16,9% op jaarbasis, toen de versoepeling van de sociale beperkingen al meer dan een maand van toepassing waren.

Logistiek:

Logistieke bedrijven tellen een daling met meer dan 50% in hun activiteiten sedert het begin van maart (ALI – Indonesian Logistics Association). Volumes zijn gedaald met 60 tot 70%. B2C en C2C kenden een stijging, maar onvoldoende om de daling in het B2B segment te compenseren.

b. Handelsbelemmeringen

De belangrijke belemmering van de invoer van zuivelproducten die op 1 augustus 2019 was begonnen is opgeheven. De invoertoestemming aan de lokale invoerders wordt sedert enkele weken opnieuw zonder probleem afgeleverd.

Alcoholproducten kunnen nog steeds niet ingevoerd worden.

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

c. Relancemaatregelen

Op binnenlands vlak worden taksen en belastingen zowel op bedrijven als op individuen verlaagd om de moeilijke economische toestand te overbruggen.

d. Economische vooruitzichten

Er wordt gevreesd dat de uitbraak van de Corona-pandemie de economie zwaar zal treffen. De overheid kwam erg laat in actie om de besmettingen onder controle te brengen, waardoor Indonesië het land is waar de besmette gevallen nu het snelst aangroeien. Verwacht wordt dat in een optimistisch scenario de economie dit jaar een nulgroei laat optekenen, met een vooruitzicht van de groei rond de 5,45% voor de jaren 2021-2022.

De privé-consumptie zal een zwakke groei vertonen omwille van het aarzelend ingrijpen door de overheid.

Investeringen zullen sterk dalen omwille van de vertraagde handel, maar de goedkope leningen samen met economische hervormingen en fiscale stimuli kunnen bijdragen tot een spoediger herstel.

Verwacht wordt dat de Indonesische import en export de volgende twee jaar zal dalen. Een daling van de prijzen en de plotse stilstand in de toeristische sector zijn hieraan niet vreemd.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Focus ligt op voedingsproducten (zeker gezien de afgelopen “silent ban” op zuivelproducten.

f. Opportuniteiten op lange termijn

  • Infrastructuur

4. Reizen naar Indonesië

(let op: dit kan ieder moment aangepast worden door de lokale overheid, daarom is het belangrijk om de Indonesische ambassade voor vertrek te raadplegen).

In principe zijn tot op heden geen buitenlanders toegelaten om het land binnen te komen. Er wordt enkel een uitzondering gemaakt voor (zie wet nr 11/2020 – Minister of Law and Human Rights Regulation):

  • Houders van een beperkte verblijfsvergunning (ITAS) en een permanente verblijfsvergunning (ITAP)
  • Houders van diplomatiek visum (Visa Diplomatik) en dienstvisum (Visa Dinas)
  • Houders van een diplomatieke verblijfsvergunning (Izin Tinggal Diplomatik) en een verblijfsvergunning (Izin Tinggal Dinas)
  • Hulp- en ondersteunend personeel om medische, voedsel- en humanitaire redenen
  • Transportpersoneel (vliegtuigbemanningen)
  • Werken aan nationaal strategisch project

Elke persoon die uit het buitenland komt, moet de toepasselijke voorwaarden naleven en opvolgen:

  • Iedereen die uit het buitenland aankomt, moet bij aankomst een PCR-test ondergaan (tenzij die persoon een brief met een PCR-testresultaat kan voorleggen uit het land van vertrek)
  • tijdens de wachtperiode van de PCR-testresultaten moet elke persoon quarantaine ondergaan op een speciale quarantainevestiging die door de overheid wordt aangeboden; of gebruik maken van quarantaineaccommodatie (hotel / accommodatie) die een certificering van COVID-19 quarantaineaccommodatie heeft ontvangen van het ministerie van Volksgezondheid.

Download en activeer Lindungi Peduli-applicatie op uw mobiele apparaat:

5. Nuttige links

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

9 juli 2020