U bent hier

De uitdagingen voor Colombia, een overzicht van de economische situatie

De afgelopen twee jaar groeide de Colombiaanse economie traag. Na een langzame start in het eerste kwartaal door de parlements- en presidentsverkiezingen, zat de economie in 2018 in een stroomversnelling. De inflatie, die eind 2018 3,18% bedroeg, heeft zich gestabiliseerd en bevindt zich nu binnen de grenzen die de Centrale Bank heeft vastgelegd (tussen 2 en 4%). Zo kan de Centrale Bank haar huidige monetaire beleid voortzetten.

De Colombiaanse economie is in het derde kwartaal van 2018 met 2,7% gegroeid en blijft zo onder de marktverwachtingen. Bemoedigend is wel dat sectoren die een terugval hadden, het nu weer beter doen, zoals blijkt uit een rapport van het Colombiaanse Departement voor de Statistiek (DANE).

De betere cijfers zijn een gevolg van de groei (4,5%) binnen de gezondheidszorg- en de onderwijssector door meer overheidsuitgaven. Ook de industrie (2,9%), de handel (2,6%) en de vastgoedsector (2,1%) presteren beter. DANE benadrukt dat alle economische sectoren in de lift zaten in vergelijking met het jaar voordien en dit voor het eerst sinds begin 2014.

Nog volgens DANE is het handelstekort van Colombia in september zowat verdubbeld tot USD 369,2 miljoen (in september 2017 bedroeg het nog USD 186,2 miljoen). Dit is een gevolg van de toegenomen invoer.

Colombia kocht tot september 8,4% meer aan in het buitenland en voerde 3,8% meer uit. In de eerste negen maanden van 2018 werd voor USD 35.745,7 miljoen ingevoerd en voor USD 31.307,7 miljoen uitgevoerd.

Het land exporteerde vooral producten uit de winningsindustrie (12,3%). Aardolie is het belangrijkste exportproduct (aandeel van 21,5%), een stijging met 47,3% ten opzichte van september 2017.

De industrieproducten waren goed voor een uitvoer van USD 702,6 miljoen: 1,5% meer in vergelijking met september 2017. De waarde van uitgevoerde landbouwproducten, levensmiddelen en dranken bedroeg USD 511,0 miljoen, 17,9% minder dan in 2017. Koffie is een van de belangrijkste exportproducten van Colombia. De export ervan is met 27,8% gedaald ten opzichte van september 2017. De cijfers van het laatste kwartaal waren echter nog niet beschikbaar en kunnen dit resultaat nog positief beïnvloeden.

In de loop van september 2018 waren de VS de belangrijkste uitvoerbestemming voor Colombiaanse goederen, met 22,7% van de totale exportwaarde. Andere bestemmingen waren in volgorde van belangrijkheid China, Panama, Ecuador, Spanje, Turkije en Mexico.

De netto buitenlandse investeringen, goed voor een bedrag van USD 10,603 miljard, zijn in 2018 met 16,5% gedaald. Daarvoor zijn de overheidsschuld en de waardedaling van de aandelenportefeuilles de belangrijkste oorzaken. Volgens analisten zijn makelaars minder happig omdat de ontwikkelde landen een ander monetair beleid voeren. De daling is ook te wijten aan de onzekerheid op lokaal vlak door de verkiezingen die het hele eerste kwartaal van het jaar beheersten (parlements- en presidentsverkiezingen).

Politiek werden de eerste zes maanden van het jaar gekenmerkt door onzekerheid ten gevolge van de machtsstrijd tussen de centrumrechtse Centro Democratico-partij en de linkse Colombia Humana-partij, die heel wat aanhangers heeft. De angst en de onzekerheid zijn beter te begrijpen als u weet dat Colombia traditioneel een rechts land is met de oudste democratie in Zuid-Amerika. Een linkse partij die de macht overneemt, brengt heel wat uitdagingen met zich mee op het vlak van economie, handel, politiek, samenleving enzovoort.  

De presidentsverkiezingen vonden plaats op 27 mei 2018. Geen enkele kandidaat haalde in de eerste ronde de vereiste meerderheid van meer dan 50% van de geldig uitgebrachte stemmen. Op zondag 17 juni vond een tweede stemronde plaats. Kandidaat Ivan Duque van Centro Democratico (centrumrechts en opvolger van de vorige president Uribe) won deze ronde met 54% van de stemmen. De kandidaat van links, Gustavo Petro, een vroegere militant van de guerrillagroep M19, haalde 42% van de stemmen.

Net als zijn voorganger zal Ivan Duque een antwoord moeten vinden op de massale instroom van vluchtelingen uit Venezuela (nu al meer dan één miljoen). Tegelijk moet hij de economie opnieuw aanzwengelen, de begroting in evenwicht brengen en het akkoord met de FARC uitvoeren dat het Congres eind 2016 heeft goedgekeurd. Tijdens de campagne beloofde hij het akkoord een andere wending te geven en de slachtoffers beter te vergoeden. Hij vroeg ook om de leiders van de FARC die door de Speciale Rechtbank voor de Vrede (JEP) werden veroordeeld, onverkiesbaar te verklaren voor de tien parlementszetels die voor kandidaten van de nieuwe FARC-partij (Fuerza Alternativa Revolucionaria del Comun) zijn. Ook wilde hij een einde maken aan de amnestie voor drugshandel voor politieke doeleinden. Maar over deze eventuele aanpassingen moet opnieuw worden onderhandeld en gestemd. Daarnaast moeten ze door het Grondwettelijk Hof worden goedgekeurd, dat nog altijd uitspraak moet doen over de JEP-wet.

De andere partij klaagt intussen over de trage sociale re-integratie van strijders, over het uitblijven van de herverdeling van gronden en van de hervorming van het ruraal kadaster en over de moorden op haar lokale leiders. Gewapende groepen proberen overigens met geweld de voormalige drugshandel van de FARC in handen te nemen, waardoor die handel weer sterk is toegenomen. De overheid zal hierdoor onder druk van de VS wellicht gedwongen worden om de teelt vanuit de lucht met glyfosaat uit te roeien, ten nadele van het milieu en haar toenadering tot de plaatselijke gemeenschappen.

En dan hebben we het nog niet gehad over de zowat duizend FARC-strijders die de wapens niet hebben neergelegd en zich ook aan gewelddaden bezondigen.

De regering van president Duque heeft in oktober 2018 een fiscale hervorming voorgesteld, waarbij ze levensnoodzakelijke producten zoals melk, brood en zeep zwaar belast. Hierdoor is de populariteit van de nieuwe president fors gedaald, samen met het vertrouwen dat hij van de Colombianen kreeg. Het voorstel van november 2018 om de btw op alle levensmiddelen toe te passen, haalde het echter niet. Wellicht zal het vertrouwen van de bevolking zich daardoor herstellen, waardoor de economie in 2019 opnieuw zal opflakkeren.

De lage inflatie van 3,18% en het expansieve monetaire beleid met een rentevoet van 4,25% hadden ook een gunstig effect op de sectorale indicatoren. Dat is bevorderlijk voor de consumptie van de huishoudens en voor investeringen van bedrijven, zeker nu de onzekerheid door de verkiezingen wegebt en de prijzen van aardolie opnieuw stijgen. De hogere overheidsuitgaven door gemeenten en provincies droegen ook bij tot de groei.

Met andere woorden, de economie heeft zich na een zwak 2017 goed hersteld in 2018. Toch heeft de Colombiaanse regering nog vele uitdagingen in het verschiet. En hoewel het bbp nog niet opnieuw het verhoopte peil heeft bereikt, benadrukt het IMF dat de regering onder leiding van president Ivan Duque zal focussen op structurele hervormingen om via fiscale stimuli en eenvoudiger regels particuliere investeringen te bevorderen, de arbeidsmarkt minder informeel te maken en de toegang tot hogere studies te vergemakkelijken. Volgens ramingen van het IMF kan het land in 2019 tot 3,5% groeien onder invloed van een hogere binnenlandse vraag en meer export.

De sectoren die voor deze groei moeten zorgen, blijven infrastructuurprojecten en logistiek (autowegen, bevaarbaarheid van de Magdalena, havens, spoorwegen, de metro van Bogota en 10 andere megaprojecten in de Colombiaanse hoofdstad), ICT en de economia naranja ('oranje economie' van Ivan Duque), gezondheidszorg, plattelandsontwikkeling (na het conflict) enzovoort.

Voor 2019 zijn de grote uitdagingen:

  • bestuur door president Duque en zijn band met de wetgevende macht;
  • de regionale en gemeenteraadsverkiezingen in oktober;
  • fiscale en begrotingsuitdagingen voor de regering na de invoering van de nieuwe financieringswet van december 2018 die niet het verhoopte begrotingsresultaat van 14 miljard peso opleverde, waardoor de regering vooral is aangewezen op de evolutie van de aardolieprijs en op de geïnde taksen en belastingen;
  • de ontwikkelingen in Venezuela;
  • en tot slot de uitdagingen na het conflict en na de ondertekening van het akkoord met de FARC en het afspringen van de onderhandelingen met het ELN.

Voor 2019 raden we volgende vakbeurzen aan:

Voor 2020 raden we nu al de volgende internationale en sectorale vakbeurzen aan om te bezoeken:

5 april 2019