U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Wit-Rusland

1. Algemene toestand

De actuele toestand

In Wit-Rusland staat het officieel aantal bevestigde gevallen op 340.023 (gegevens 16 april). Wit-Rusland telt 35.651 gevallen per miljoen inwoners wat meer is dan bijvoorbeeld Rusland en Griekenland, maar minder dan België, Duitsland, Armenië, Spanje en Zweden.

De curve met het aantal dagelijkse besmettingen blijft hoog, maar stijgt minder scherp dan in oktober en november 2020. Het aantal actieve gevallen blijft sinds maart ongeveer gelijk. 

De meeste besmettingen vinden in Minsk plaats. Er vielen officieel 2.393 slachtoffers (officiële gegevens 16 april). Volgens de Wit-Russische officiële pers leden zowat alle slachtoffers ook aan een chronische ziekte. Zo'n 330.483 herstelden van de ziekte. Sinds het begin van de pandemie werden in Wit-Rusland op datum van 11 maart 5.032.074 testen uitgevoerd.

Op 16 april zei de minister van gezondheidszorg, Dmitry Pinevich, dat er tekenen zijn van een nieuwe golf maar dat er geen scherpe stijgingen worden waargenomen. Wel stijgt het aantal patiënten met ernstige symptomen sneller dan het aantal mensen met milde symptomen.

Nog op 16 april was Dmitry Pinevich de eerste om een inenting te krijgen met het Sputnik V coronavirusvaccin geproduceerd door het Wit-Russische farmaceutisch bedrijf Belmedpreparaty.

Op 15 april kregen al meer dan 118.000 mensen een eerste dosis van een coronavaccin toegediend. Gezondheidswerkers komen eerst aan de beurt. Iets meer dan 26.000 personen ontvingen een volledige vaccinatie. 

Wit-Rusland ontving onlangs ook 200.000 dosissen van het Chinese coronavaccin.

Om de pandemie te relativeren, legt president Loekasjenko de nadruk op andere statistieken: zo stierven in dezelfde periode in het land 25.000 mensen aan cardiovasculaire ziekten en 6.400 mensen aan kanker. Hiermee wilde Loekasjenko aantonen dat de impact van de pandemie zwaar overdreven wordt. In een redevoering begin februari 2021 benadrukte hij nog dat de behandeling van kankerpatiënten in Wit-Rusland niet mag lijden onder de COVID-19 pandemie.

Sinds 7 februari dit jaar mogen Wit-Russen opnieuw Rusland binnen mits het voorleggen van een negatieve coronatest. Op 8 februari werd ook de treinverbinding tussen Moskou en Minsk opnieuw geactiveerd. De treinverbinding is enkel toegankelijk voor Russen en Wit-Russen.

Sinds 21 december vorig jaar kunnen Wit-Russen het land niet meer verlaten via de landgrenzen. Dit verbod geldt ook voor buitenlanders met een permanente Wit-Russische verblijfsvergunning. Officieel geldt dit verbod om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Het verbod geldt niet voor diplomaten, leden van regeringsdelegaties, vrachtwagenchauffeurs, bemanningen van treinen en boten en personen die op zakenreis zijn (wat bewezen moet worden). Ook mensen die naar het buitenland moeten voor medische behandeling of naar de begrafenis van een naast familielid, mogen het land via een landgrens verlaten. Aangezien de EU-grenzen nog steeds gesloten zijn voor Wit-Russen is het niet duidelijk of dit extra verbod veel effect zal hebben.

De grenzen zijn open voor buitenlanders die naar Wit-Rusland willen reizen en de verplichte zelfisolatie werd op 12 juni 2020 voor heel wat, maar zeker niet voor alle landen, afgeschaft. Zo moeten onderdanen van Polen, Frankrijk, de VS, Canada, Nederland, Tsjechië, het VK, Ierland, Zwitserland, Zweden, Denemarken, Litouwen en ook België 10 dagen in quarantaine na aankomst. Ook buitenlanders uit landen die niet op de "zwarte" lijst staan moeten bij aankomst in Wit-Rusland steeds een bewijs hebben van een negatieve COVID-19 test die niet later dan 72 uur voor aankomst werd afgenomen.

De coronarestricties voor vrachtwagenchauffeurs die Wit-Rusland als transitland gebruiken, werden op 30 juni 2020 afgeschaft.

De vluchten naar Brussel werden op 17 juni 2020 hervat, maar Wit-Russen kunnen enkel met een geldige reden naar België reizen aangezien de buitengrenzen van de EU nog steeds gesloten zijn. Er zijn verder nog vluchten naar (onder andere) Istanbul, Kiev, Parijs, Amsterdam, Berlijn. Praag, Stockholm en Hannover. Sinds 30 september 2020 zijn er opnieuw vluchten naar Moskou.

Belavia kondigt op regelmatige tijden veranderingen aan zodat de lijst voortdurend wijzigt. Een goede bron is de site: https://eng.belta.by/ (sleutelwoord Belavia invoeren).

2. Voorzorgsmaatregelen

Er is een gebrek aan informatie waardoor het moeilijk in te schatten is hoe de situatie werkelijk is. Extra voorzichtigheid is geboden.

Sinds 12 november 2020 geldt er in Minsk en in verschillende andere regio's een mondmaskerplicht. Deze plicht zou in Minsk nog verschillende maanden in voege kunnen blijven.

3. Exitstrategie

Wit-Rusland ontwikkelde, in tegenstelling tot vele andere landen, geen exitstrategie aangezien er volgens de autoriteiten in se geen coronasituatie was.

4. Economie

a. Economische impact

Om de economische verliezen naar aanleiding van het coronavirus te compenseren initieerde Wit-Rusland op 30 maart 2020 onderhandelingen met het IMF over een lening van USD 900 miljoen. Ook met andere partijen werden steunmaatregelen besproken: van de Wereldbank vroeg Wit-Rusland een lening van 300 miljoen euro en van de Europese Investeringsbank een gelijkaardige som. Er werd ook met de China Development Bank en de Asian Infrastructure Investment Bank onderhandeld. In totaal wou de Wit-Russische regering van verschillende geldschieters een lening van ruim USD 2,5 miljard.

De Wereldbank keurde op 25 mei 2020 een lening van 90 miljoen euro goed om het coronavirus te bestrijden.

De onderhandelingen met de andere geldschieters verliepen echter moeilijk en zijn uiteindelijk afgesprongen omdat Wit-Rusland verschillende voorwaarden die aan de lening gekoppeld werden niet zag zitten (zoals het opleggen van een quarantaine in het land etc.). 

Gazprom meldde op 1 juni 2020 dat het bereid was om met Wit-Rusland te onderhandelen over de voorwaarden van de gasleveringen voor het jaar 2021 maar eerst moest Wit-Rusland haar schulden voor vorige leveringen betalen. Minsk had voor USD 165 miljoen openstaande schulden bij Gazprom die op 14 september 2020 betaald werden.

Loekasjenko zei dat de sluiting van bedrijven en handelszaken een ramp zou zijn voor de Wit-Russische economie en dat ook daarom werd afgezien van drastische beperkende maatregelen. 

In de eerste helft van 2020 daalde de export van goederen en diensten met 16,9% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De import daalde met 21% (National Statistics Committee).

Volgens de Nationale Bank van Wit-Rusland bedroeg de inflatie in november 2020 ruim 6,1%, komende van 4,3% in augustus 2020. De prijzen stegen in het eerste kwartaal van 2020 erg snel, net zoals in de andere landen van de Euraziatische Unie. 

Op 18 januari van dit jaar meldde de Wit-Russische Dienst voor Statistiek dat de Wit-Russische economie in 2020 met 0,9% gekrompen was ten opzichte van 2019. Dit cijfer wordt voorlopig nog niet bevestigd door andere organisaties zoals de Wereldbank of het IMF. Het is wachten op hun definitieve cijfers voor 2020. Deze redelijk beperkte daling zou o.a. samenhangen met het feit dat Wit-Rusland geen harde lockdown heeft gekend.

b. Handelsbelemmeringen

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

c. Relancemaatregelen

De Wit-Russische regering lanceerde een fiscaal hulppakket voor 110 miljoen Wit-Russische roebel (€ 35,1 miljoen) om de economie te ondersteunen. Er is echter niet voldoende geld om de zakenwereld op een volwaardige manier te steunen. Dit is ook één van de redenen waarom Loekasjenko de sluiting van fabrieken en horeca niet als een optie zag en ziet.

Op 23 april 2020 werden verdere steunmaatregelen besproken voor de zwaarst getroffen sectoren bestaande uit belastingvoordelen, uitstel van huurbetalingen, maatregelen voor werknemers en andere gevoelige sociale aspecten. Op 24 april 2020 ondertekende de Wit-Russische president Aleksandr Lukasjenko het besluit nr. 143 ter ondersteuning van de nationale economie.

Meer informatie over de relancemaatregelen van de Wit-Russische regering: https://eng.belta.by/president/view/measures-to-support-belarusian-economy-amid-pandemic-authorized-130074-2020/

Op 12 mei 2020 zei de president dat er hulp zou gegeven worden aan concrete noodlijdende sectoren of organisaties omdat men er dan zeker van is dat die hulp ook aankomt. Volgens hem heeft die strategie in het verleden al haar vruchten afgeworpen. Sindsdien wordt niet echt meer gesproken over relancemaatregelen.

d. Economische vooruitzichten

De economische vooruitzichten van het land zien er sinds het begin van de coronapandemie een stuk somberder uit, vooral dan voor de kmo-sector.

Volgens een peiling uitgevoerd door MIS Research op vraag van het Belarusian Economic Research and Outreach Center (BEROC) constateerden twee op de drie eigenaars van firma's die tot 250 werknemers in dienst hebben een daling in inkomsten. Veertig procent van de ondervraagden zei verder dat hun inkomsten met twintig procent afnamen terwijl bedrijven, actief in onroerend goed en ontspanning, met een daling van negentig procent te kampen hadden. Deze laatsten moesten ook personeel laten gaan.

De Wereldbank voorziet een daling van het Wit-Russische bbp met 2,2 procent dit jaar waarbij de recessie zou verdiepen om gedeeltelijk te herstellen in 2022.

De vooruitzichten hangen sterk af van de politieke spanningen en het al of niet uitvoeren van structurele hervormingen. Ook externe financiering speelt een belangrijke rol. Herschikking van schulden aan Rusland en het aanspreken van reserves kunnen in 2021 de situatie nog wat redden maar de jaren 2022-2023 zien er meer uitdagend uit.

De Wereldbank verwacht dat de inflatie zal toenemen van 7,4% in 2020 tot 8,2% in 2021.

 e. Opportuniteiten op korte en langere termijn

Buiten de IT-sector, de retail en de bouw waar het privé-initiatief de bovenhand heeft, blijft de staatsinvloed in het economische leven in Wit-Rusland vrij groot. Dit wordt door veel economen gezien als een van de grootste hinderpalen die een dynamische economische ontwikkeling belemmeren.

De politieke strubbelingen na de presidentsverkiezingen van augustus voegen nog een factor van onzekerheid toe aan de perspectieven op korte termijn.

De economische crisis die zal volgen op de coronacrisis biedt mogelijkheden in die zin dat bestaande commerciële relaties kunnen verstoord worden waardoor er plaats is voor nieuwe leveranciers. Dit zal vooral gelden voor de retail- en de bouwsector. Ook kan de lokale productie verstoord geraken waardoor het land (tijdelijk) afhankelijker wordt van import. Veel zal afhangen van de relaties met Rusland en de economische situatie daar.

Het is echter nog koffiedik kijken wat de toekomst na de coronacrisis brengt voor Wit-Rusland temeer daar het land een eigenzinnige positie inneemt voor wat betreft de bestrijding.

Dat er zo goed als geen handelszaken gesloten worden, kan een voordeel zijn na de coronacrisis aangezien er geen verlies is door sluiting en er ook geen heropstart nodig is. Anderzijds is er minder consumptie van een duidelijk ongeruste bevolking zodat men niet echt kan spreken van 'business as usual'.

5. Nuttige links

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.
FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.
In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.
Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

16 april 2021