U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Wit-Rusland

1. Algemene toestand

De actuele toestand

In Wit-Rusland zijn sinds de uitbraak van de pandemie officieel 711.723 gevallen bevestigd (gegevens 13 januari). Wit-Rusland telt 71.511 gevallen per miljoen inwoners wat meer is dan bijvoorbeeld Rusland, Noorwegen en Finland, maar minder dan bijvoorbeeld België, Armenië, Spanje en Zweden.

De curve met het aantal dagelijkse besmettingen toont nu opnieuw een stijgende tendens. De omikronvariant zal daar waarschijnlijk voor iets tussen kunnen zitten.

De meeste besmettingen vinden plaats in Minsk. Er vielen officieel 5.774 slachtoffers (gegevens 13 januari). Volgens de Wit-Russische officiële pers leden zowat alle slachtoffers ook aan een chronische ziekte. Zo'n 704.524 mensen herstelden van de ziekte.

Sinds het begin van de pandemie werden in Wit-Rusland al meer dan 11,3 miljoen testen uitgevoerd.

Op 5 januari zou slechts 38 % van de bevolking volledig gevaccineerd zijn. De beschikbare vaccins in het land zijn Spoetnik V, Spoetnik Light (ook geproduceerd in Wit-Rusland) en Vero Cell van het Chinese Sinopharm.

Op 22 oktober vorig jaar schafte het ministerie van Volksgezondheid het verplichte dragen van maskers af nadat de president tijdens een vergadering het dragen van maskers had bekritiseerd.

Volgens de vice-gezondheidsminister Aleksandr Tarasenko kreeg Wit-Rusland in augustus 2021 een miljoen dosissen van het Chinese COVID-19 vaccin. Op 19 mei landde in Minsk al een vliegtuig met 300.000 dosissen van het Chinese COVID-19 vaccin. Dit vaccin werd ontwikkeld door de Chinese National Biotec Group, een afdeling van de farmagigant Sinopharm. In februari leverde China ook al 100.000 eenheden van dit vaccin. De vaccins worden opgeslagen in de magazijnen van Belpharmatsia om dan verder verspreid te worden in de regio's.

Om de pandemie te relativeren, legde president Loekasjenko de nadruk op andere statistieken: zo stierven in de periode van de eerste golf in het land 25.000 mensen aan cardiovasculaire ziekten en 6.400 mensen aan kanker. Hiermee wilde Loekasjenko aantonen dat de impact van de pandemie zwaar overdreven wordt. In een redevoering begin februari 2021 benadrukte hij nog dat de behandeling van kankerpatiënten in Wit-Rusland niet mag lijden onder de COVID-19 pandemie.

Sinds 7 februari 2021 mogen Wit-Russen opnieuw Rusland binnen mits het voorleggen van een negatieve coronatest. Op 8 februari vorig jaar werd ook de treinverbinding tussen Moskou en Minsk opnieuw geactiveerd. De treinverbinding is enkel toegankelijk voor Russen en Wit-Russen.

Sinds 21 december 2020 kunnen Wit-Russen het land niet meer verlaten via de landgrenzen. Dit verbod geldt ook voor buitenlanders met een permanente Wit-Russische verblijfsvergunning. Officieel geldt dit verbod om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Het verbod geldt niet voor diplomaten, leden van regeringsdelegaties, vrachtwagenchauffeurs, bemanningen van treinen en boten en personen die op zakenreis zijn (wat bewezen moet worden). Ook mensen die naar het buitenland moeten voor medische behandeling of naar de begrafenis van een naast familielid, mogen het land via een landgrens verlaten. Aangezien de EU-grenzen nog steeds gesloten zijn voor Wit-Russen is het niet duidelijk of dit extra verbod (dat onlangs nog werd verstrengd) veel effect zal hebben.

De grenzen zijn open voor buitenlanders die naar Wit-Rusland willen reizen en de verplichte zelfisolatie werd op 12 juni 2020 voor heel wat, maar zeker niet voor alle landen, afgeschaft. Zo moeten onderdanen van Polen, Frankrijk, de VS, Canada, Nederland, Tsjechië, het VK, Ierland, Zwitserland, Zweden, Denemarken, Litouwen en ook België 7 dagen in quarantaine na aankomst. Ook buitenlanders uit landen die niet op de "zwarte" lijst staan moeten bij aankomst in Wit-Rusland steeds een bewijs hebben van een negatieve COVID-19 test die niet later dan 72 uur voor aankomst werd afgenomen.

Een goede site met up-to-date informatie is: https://gpk.gov.by/covid-19/en/ (in het Russisch)

De coronarestricties voor vrachtwagenchauffeurs die Wit-Rusland als transitland gebruiken, werden op 30 juni 2020 afgeschaft.

Belavia kondigt op regelmatige tijden veranderingen aan in haar vluchtschema en bestemmingen zodat de lijst voortdurend wijzigt. Een goede bron is de site: https://eng.belta.by/ (sleutelwoord Belavia invoeren). 

2. Voorzorgsmaatregelen

Er is een gebrek aan informatie waardoor het moeilijk in te schatten is hoe de situatie werkelijk is. Extra voorzichtigheid is geboden. 

3. Exitstrategie

Wit-Rusland ontwikkelde, in tegenstelling tot vele andere landen, geen exitstrategie aangezien er volgens de autoriteiten in se geen coronasituatie was.

4. Economie

a. Economische impact na de eerste golf van 2020

Om de economische verliezen naar aanleiding van het coronavirus te compenseren initieerde Wit-Rusland op 30 maart 2020 onderhandelingen met het IMF over een lening van USD 900 miljoen. Ook met andere partijen werden steunmaatregelen besproken: van de Wereldbank vroeg Wit-Rusland een lening van 300 miljoen euro en van de Europese Investeringsbank een gelijkaardige som. Er werd ook met de China Development Bank en de Asian Infrastructure Investment Bank onderhandeld. In totaal wou de Wit-Russische regering van verschillende geldschieters een lening van ruim USD 2,5 miljard.

De Wereldbank keurde op 25 mei 2020 een lening van 90 miljoen euro goed om het coronavirus te bestrijden.

De onderhandelingen met de andere geldschieters verliepen echter moeilijk en zijn uiteindelijk afgesprongen omdat Wit-Rusland verschillende voorwaarden die aan de lening gekoppeld werden niet zag zitten (zoals het opleggen van een quarantaine in het land etc.). 

Gazprom meldde op 1 juni 2020 dat het bereid was om met Wit-Rusland te onderhandelen over de voorwaarden van de gasleveringen voor het jaar 2021 maar eerst moest Wit-Rusland haar schulden voor vorige leveringen betalen. Minsk had voor USD 165 miljoen openstaande schulden bij Gazprom die op 14 september 2020 betaald werden.

Loekasjenko zei dat de sluiting van bedrijven en handelszaken een ramp zou zijn voor de Wit-Russische economie en dat ook daarom werd afgezien van drastische beperkende maatregelen. 

In de eerste helft van 2020 daalde de export van goederen en diensten met 16,9% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De import daalde met 21% (National Statistics Committee).

Volgens een peiling uitgevoerd door MIS Research op vraag van het Belarusian Economic Research and Outreach Center (BEROC) constateerden twee op de drie eigenaars van firma's die tot 250 werknemers in dienst hebben in 2020 een inkomstendaling. Veertig procent van de ondervraagden zei verder dat hun inkomsten met twintig procent afnamen terwijl bedrijven, actief in onroerend goed en ontspanning, met een daling tot negentig procent te kampen hadden. Deze laatsten moesten ook personeel laten gaan.

Volgens de Nationale Bank van Wit-Rusland bedroeg de inflatie eind 2020 ruim 7,4%, komende van 4,7% in 2019. De prijzen stegen in het eerste kwartaal van 2020 erg snel, net zoals in de andere landen van de Euraziatische Unie. In 2021 bedroeg de inflatie ruim 9,97%. 

Op 18 januari vorig jaar meldde de Wit-Russische Dienst voor Statistiek dat de Wit-Russische economie in 2020 met 0,9% gekrompen was ten opzichte van 2019. Deze redelijk beperkte daling zou o.a. samenhangen met het feit dat Wit-Rusland geen harde lockdown heeft gekend. 

b. Handelsbelemmeringen

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

Vanaf 1 januari 2022 wordt de export van een hele reeks producten naar Wit-Rusland onmogelijk omwille van sancties die door de Wit-Russische regering werden afgekondigd. Een volledige lijst met "verboden" producten is verkrijgbaar bij FIT.

c. Relancemaatregelen

De Wit-Russische regering lanceerde een fiscaal hulppakket voor 110 miljoen Wit-Russische roebel (€ 35,1 miljoen) om de economie te ondersteunen. Er is echter niet voldoende geld om de zakenwereld op een volwaardige manier te steunen. Dit is ook één van de redenen waarom Loekasjenko de sluiting van fabrieken en horeca niet als een optie zag en ziet.

Op 23 april 2020 werden verdere steunmaatregelen besproken voor de zwaarst getroffen sectoren bestaande uit belastingvoordelen, uitstel van huurbetalingen, maatregelen voor werknemers en andere gevoelige sociale aspecten. Op 24 april 2020 ondertekende de Wit-Russische president Aleksandr Lukasjenko het besluit nr. 143 ter ondersteuning van de nationale economie.

Meer informatie over de relancemaatregelen van de Wit-Russische regering: https://eng.belta.by/president/view/measures-to-support-belarusian-economy-amid-pandemic-authorized-130074-2020/

Op 12 mei 2020 zei de president dat er hulp zou gegeven worden aan concrete noodlijdende sectoren of organisaties omdat men er dan zeker van is dat die hulp ook aankomt. Volgens hem heeft die strategie in het verleden al haar vruchten afgeworpen. Sindsdien wordt niet echt meer gesproken over relancemaatregelen.

d. Economische vooruitzichten

De gespecialiseerde economische website FocusEconomics voorspelde afgelopen herfst voor 2021 een groei van de Wit-Russische economie met 1,9%, terwijl de groei in 2022 zo'n 1,8% zou bedragen. 

Economen waarschuwen dat de Wit-Russische economische groei in de nabije toekomst in kracht kan afnemen eens de wereldprijzen van populaire exportgoederen (die nu vrij hoog zijn) zullen dalen en de EU-sancties hun tol zullen beginnen eisen. Alieś Aliachnovič, vice-president van de CASE Belarus denktank onderstreept dat de sterke stijging in de waarde van de Wit-Russische export vooral ingegeven is door de erg hoge prijzen voor goederen zoals petroleumproducten, potassium, meststoffen, metaal- en houtproducten. Het fysieke volume van de Wit-Russische export groeide in augustus 2021 slechts met 1,5% ten opzichte van het jaar ervoor terwijl de waarde met 30% toenam in dezelfde periode.

Met andere woorden: de export is niet gegroeid omdat Wit-Rusland meer begon te verkopen maar omdat de prijzen de hoogte ingingen omwille van de hoge wereldprijzen.

Sancties en politieke instabiliteit kunnen de groei op korte termijn temperen.

  e. Opportuniteiten op korte en langere termijn

Buiten de IT-sector, de retail en de bouw waar het privé-initiatief de bovenhand heeft (had), blijft de staatsinvloed in het economische leven in Wit-Rusland vrij groot. Dit wordt door veel economen gezien als een van de grootste hinderpalen die een dynamische economische ontwikkeling belemmeren.

De politieke strubbelingen na de presidentsverkiezingen van augustus voegen nog een factor van onzekerheid toe aan de perspectieven op korte termijn.

De verschillende sancties die zowel door de Europese Unie als Wit-Rusland eind 2021 en begin 2022 werden afgekondigd, kunnen de handelsrelaties alleen maar schaden.

De coronacrisis bood in die zin mogelijkheden omdat sommige bestaande commerciële relaties verstoord werden waardoor er plaats was/is voor nieuwe leveranciers. Dit geldt vooral voor de retail- en de bouwsector. 

Het is echter nog koffiedik kijken wat de toekomst na de coronacrisis brengt voor Wit-Rusland, temeer het land een eigenzinnige positie inneemt voor wat betreft de bestrijding ervan. De economische schade blijkt voorlopig echter mee te vallen.

Dat er zo goed als geen handelszaken gesloten werden, kan een voordeel zijn na de coronacrisis aangezien er geen verlies is door sluiting en er ook geen heropstart nodig is. Anderzijds is er minder consumptie van een duidelijk ongeruste bevolking zodat men niet echt kan spreken van 'business as usual'.

5. Nuttige links

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.
FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.
In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.
Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

13 januari 2022