U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Tsjechië

1. Algemene toestand

De Tsjechische economie wordt aanzienlijk beïnvloed door de pandemie van het coronavirus en de maatregelen die zijn genomen om de verspreiding van de ziekte te voorkomen.

Tot op heden zijn er 32.413 besmettingen, waarvan 11.178 actuele zieken, 448 doden en 20.787 gevallen zijn genezen verklaard. In totaal zijn er tot nu toe 1.014.369 tests uitgevoerd (situatie op 11/9/2020). In de laatste dagen overschrijdt het aantal gevallen van COVID-19 in Tsjechië het lentemaximum. Er zijn zo’n 1000 nieuwe gevallen per dag, daarom heeft België de regio Praag op de rode lijst geplaatst. Vanaf 11 september 16u dient men na aankomst in België een PCR-test te ondergaan en in 14-daagse quarantaine te blijven. Op plaatsen met een verhoogde incidentie van de ziekte is de situatie onder controle (Hodonín, Blansko, Třebíč, Beroun, Příbram, Kladno, Mělník, Praha-východ). Ziekenhuizen zijn niet overvol met COVID-19, 249 mensen zijn in het ziekenhuis opgenomen en de meest recentelijk geïnfecteerden hebben een milder verloop van de ziekte.

2. Voorzorgsmaatregelen

De Tsjechische regering nam voorzorgsmaatregelen om de verspreiding te stoppen. Zo waren vanaf 8 februari vluchten van en naar China tot nader order geannuleerd. Begin maart werden dan ook vluchten vanuit Noord-Italië en naar Zuid-Korea onderbroken. Tsjechische luchtvaartmaatschappijen Smartwings en ČSA stopten alle vluchten vanaf midden maart.

Sinds 10 maart waren alle massabijeenkomsten afgelast, alle evenementen, beurzen en conferenties uitgesteld, theaters, bioscopen gesloten. Alle scholen en universiteiten zijn vanaf 11 maart gesloten (scholen en schoolvoorzieningen heeft een eigen planning en vindt geleidelijk sinds eind april tot juni plaats).

De regering heeft in Tsjechië sinds donderdag 12 maart een noodtoestand uitgeroepen vanwege het coronavirus. De regering verbood vanaf 13 maart alle evenementen met meer dan 30 mensen en restaurants moesten van 20.00 uur tot 06.00 uur gesloten zijn. De overheid verbood de aanwezigheid van het publiek in de gebouwen van sommige dienstverleners - sportfaciliteiten, sportscholen, natuurlijke en kunstmatige zwembaden, solarium, sauna's, wellnessdiensten, muziek- en sociale clubs, amusementsfaciliteiten, openbare bibliotheken en galerijen.

De bevolking werd aanbevolen om hun verantwoordelijkheid te nemen, zoals regelmatig handen wassen en contact met zieke mensen vermijden.

De Minister van Binnenlandse Zaken voerde vanaf vrijdag 13 maart middernacht controles in aan 11 grensovergangen met Duitsland en Oostenrijk. Er gold inreisverbod voor alle buitenlanders uit risicogebieden. De maatregelen betroffen volgende gebieden: China, Zuid-Korea, Iran, landen van de Europese Unie - Italië, Spanje, Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland, Zweden, Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Denemarken en Frankrijk. Tegelijkertijd mochten Tsjechische burgers deze risicogebieden niet betreden.

Op zaterdag 14 maart waren alle winkels en restaurants gesloten, behalve winkels met levensmiddelen, apotheken en andere winkels met essentiële artikelen.

De regering beperkte vanaf 16 maart de beweging van burgers in het land, deze duurde tot 27 april. Vanaf 16 maart gold ook inreisverbod voor alle buitenlanders, grenzen waren gesloten (excl. uitzonderingen en goederenverkeer). Tsjechen mochten het land niet verlaten. Sinds 27 april mogen alle personen reizen die in Tsjechië wonen zonder het doel van hun reis aan de grens te controleren. Vanaf 11 mei wordt het internationale bus- en treinvervoer opnieuw ingevoerd.

Binnenkomst in het land: binnenkomst in het land: vanaf 27 april mogen buitenlanders wel het land binnen, echter enkel om de redenen van economische en educatieve activiteiten na presentatie van PCR-tests, deze mag niet ouder zijn dan 4 dagen. Vanaf 11 mei wordt de mogelijkheid van binnenkomst van buitenlanders uit landen buiten de Europese Unie opnieuw ingevoerd, zo kunnen seizoenwerkers, sleutelfiguren (bijv. wetenschappers) en medewerkers op het gebied van gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening naar Tsjechië komen. Negatieve PCR-tests worden aan de grens vereist. Op 25 mei 2020 keurde de regering een regimewijziging aan de grens met Duitsland en Oostenrijk goed. Vanaf 26 mei 2020 eindigt de uitgebreide en systematische grenscontrole en worden met beide landen verdere grensovergangen geopend. Controles vinden willekeurig plaats. Er werden ook meerdere overgangspunten opengesteld. Zie overzicht: https://www.mvcr.cz/docDetail.aspx?docid=22240339&doctype=ART

Vanaf vrijdag 5 juni 12:00u, is reizen tussen de Tsjechische Republiek, Oostenrijk en Hongarije volledig versoepeld. Aan Duitse kant blijven er beperkingen bestaan.

Op basis van de evaluatie van de epidemiologische situatie zijn er voor de burgers van de EU/Schengenruimte de volgende regels. Deze nieuwe regels treden in werking op 15 juni 2020.

Landen in groene zone - er is onlangs een mogelijkheid om naar Tsjechië te reizen zonder de noodzaak van een negatieve PCR-test of daaropvolgende quarantaine en zonder de noodzaak om het doel van de reis te bewijzen.

Landen in oranje en rode zone - net als voorheen bestaat de mogelijkheid om alleen naar Tsjechië te reizen met een negatieve PCR-test die niet ouder is dan 4 dagen en de noodzaak om tot een van de uitzonderingen op het inreisverbod voor vreemdelingen te behoren. Toerisme behoort nog steeds niet tot deze uitzonderingen. België behoort tot de oranje zone. Vanaf 23 juni behoort België tot de groene zone.

De verdeling van de landen in elke zone is verkrijgbaar bij het ministerie van Volksgezondheid, de website en de lijst zullen regelmatig worden bijgewerkt - https://koronavirus.mzcr.cz/

Voor transit door Tsjechië zijn alle beperkingen niet langer van toepassing op landen in de groene zone. De bestaande regels blijven van toepassing op andere landen.

Het is nog steeds niet mogelijk om vanuit landen buiten de EU/Schengenzone naar Tsjechië te reizen. De volgende stappen in dit verband zijn onderworpen aan een gecoördineerde EU-overeenkomst. De bestaande uitzonderingen blijven van kracht.

Alle regionale luchthavens zijn open vanaf 26 mei voor vluchten in het Schengengebied. Op 15 juni hervat Brussels Airlines haar vluchtactiviteiten na een onderbreking van 12 weken. Op de route Praag / Brussel biedt Brussels Airlines momenteel 2 keer per week 1 vlucht per dag aan - op maandag en vrijdag.

De noodtoestand duurde t/m 17 mei.

Binnenkomst in het land: gewone reizigers hoeven geen PCR-testen te ondergaan. Wat echter de dienstreizen voor meerdere dagen (niet gespecificeerd) betreft b.v. machinereparatie, wordt er een test van de Belgische werknemer vereist, het (negatieve) resultaat wordt dan aan het Tsjechische bedrijf getoond. Deze maatregelen gebeuren in het kader van bescherming van het bedrijf en de plaatselijke werknemers.

Deze testen worden na aankomst in Tsjechië uitgevoerd, het resultaat is klaar meestal binnen 12u (max 71u). De buitenlandse werknemer contacteert één van de sanitaire stations om zich te laten testen. Lijst van sanitaire stations: https://www.mzcr.cz/krajske-hygienicke-stanice/

Wat b.v. de prospecties betreft, meetings voor één tot twee uur, wordt er geen test vereist.

Quarantaine wordt teruggebracht van 14 naar 10 dagen.

Vanaf 1 september is het dragen van een mondmasker of mondbedekking in openbaar vervoer, bij de dokter en binnen de gebouwen in heel Tsjechië verplicht. In restaurants, scholen en winkels geldt er geen verplichting. Voor indoor-evenementen met meer dan 100 personen is de toegang alleen met een mondmasker mogelijk. Alle acties zijn beperkt tot 500 mensen.

3. Exitstrategie

Strikte overheidsmaatregelen hielpen de ongecontroleerde verspreiding van de coronavirusepidemie in Tsjechië te voorkomen. Na Pasen zijn deze maatregelen op zijn minst gedeeltelijk versoepeld en de economie weer op gang gebracht.

Release schema van de zakelijke activiteiten, maatregelen in scholen en sociale diensten:

  • Vanaf 9 april: opening alle hobbymarkten, bouwmaterialenwinkels, ijzerwaren en winkels die fietsen verkopen en onderhouden
  • Vanaf 20 april: opening ambachtelijke werkplaatsen, autodealers, boerenmarkten of hondensalons
  • Vanaf 27 april: winkels tot 2.500 m², inclusief toeristische informatie, sportscholen en fitnesscentra, zoölogische, botanische en dendrologische tuinen
  • Vanaf 11 mei: alle winkels in winkelcentra, vestigingen met meer dan 2.500 m², die niet in winkelcentra staan. Restaurants, kroegen, cafés, wijnwinkels, met verkoop via raam en terrasje. Kappers, pedicures, manicures, cosmetica, massagediensten
  • Vanaf 25 mei: restaurants, kroegen, buffetten, cafés, wijnwinkels - binnenruimtes, hotels, buitencampings en andere accommodatiefaciliteiten, sauna's en wellnesscentra, natuurlijke en kunstmatige zwembaden. Alle soorten acties tot 300 mensen
  • Vanaf 8 juni: alle beperkingen op restaurants en terrasjes zijn geschrapt. Theaters, bioscopen of concertzalen hoeven geen tussenruimtes meer in auditoria te voorzien. Er kunnen maximaal 500 mensen naar openbare evenementen komen. De limieten voor het aantal bezoekers van dierentuinen, botanische tuinen en arboretums worden verhoogd tot 250 mensen per hectare, tot nu toe 150
  • Vanaf 22 juni: opening van wekelijkse ziekenhuizen, dagziekenhuizen, dagzorgcentra, sociale activeringsdiensten voor senioren en mensen met een handicap voor alle doelgroepen.

Bij grotere evenementen is het noodzakelijk om bezoekers op te delen in sectoren met eigen voorzieningen (bijvoorbeeld toiletten, verfrissingen, entree, etc.) en met een maximum van 500 personen per sector. Voor de acties die buiten doorgaan is een maximum van 1000 personen toegelaten.

4. Economie

a. Economische impact

De Tsjechische economie wordt aanzienlijk beïnvloed door de pandemie van het coronavirus en de maatregelen die zijn genomen om de verspreiding van de ziekte te voorkomen. In de macro-economische prognose werkt men met het scenario dat de situatie in Europa in het tweede kwartaal van 2020 zal herstellen en dat de economische activiteit geleidelijk zal hernemen. De schok om vraag en aanbod bij elkaar te brengen zou daarom slechts tijdelijk en eenmalig moeten zijn, toch zal de Tsjechische economie een diepe recessie niet vermijden.

In 2020 verwacht men een daling van de economische prestatie met 5,6% (rapport van het Ministerie van Financiën van 6 april). De grootste daling wordt verwacht bij buitenlandse handel en investeringen in vaste activa. De huishoudelijke consumptie zou echter ook lager moeten zijn. Vanaf de tweede helft van 2020 zou de economische activiteit zich moeten herstellen, in 2021 zou de economische groei 3,1% kunnen bereiken.

b. Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

De overheid stuurde miljarden kronen naar bedrijven. Het kabinet verhoogde het begrotingstekort van dit jaar van 40 naar 300 miljard kronen, wat op een ongekende eenmalige overheidsuitgave duidt. De minister van Financiën heeft begin juni een wijziging van de begroting voorbereid, waardoor het tekort oploopt tot 500 miljard kronen. 

De regering keurde voorstellen van de minister van Arbeid en Sociale Zaken goed om werknemers en werkgevers te ondersteunen in het kader van het 'antivirusprogramma'. De maatregel beschermt andere bedrijven die indirect zijn getroffen door de gevolgen van overheidsbeperkingen als gevolg van de COVID-19-pandemie. De verplichte gesloten bedrijven, maar ook degenen die afhaken vanwege het coronavirus, inkoop of levering, hebben recht op een schadevergoeding van de staat. Het activeren van de zogenaamde 'Kurzarbeit' helpt alle werkgevers. De staat zal bijdragen aan de lonen van bedrijven tot 31 mei. Sinds 6 april 2020 accepteert het arbeidsbureau van de Tsjechische Republiek de aanvragen. Kurzarbeit (Antivirus B) werd verlengd tot eind augustus. Op 25 mei werd Antivirus C goedgekeurd. Dit programma helpt bedrijven met max. 50 werknemers met afschaffing van sociale verzekering voor werkgevers (in de periode juni-augustus). Voorwaarde is dat het bedrijf 90% van zijn werkplaatsen behoudt. De maatregelen van de overheid hadden echter gevolgen voor bedrijven van elke omvang

Het ministerie van Financiën heeft een liberaliseringspakket opgesteld voor belastingbetalers die door de huidige situatie worden getroffen, waardoor de facto de indiening van de aangifte van personen- en vennootschapsbelasting met drie maanden wordt uitgesteld tot 1 juli 2020.

De zelfstandigen (OSVČ) getroffen door het coronavirus hebben recht op een compensatiebonus van 25.000 Czk.

Voor de kleine en middelgrote bedrijven getroffen door het coronavirus werd een noodpakket aangekondigd, dit pakket kreeg de naam COVID en was aangekondigd in drie fases COVID I, II, III. Lenen was mogelijk tot 15 miljoen CZK. Ondernemers konden bij commerciële banken een aanvraag indienen. De parameters van het programma zijn gepubliceerd op de website van The Czech-Moravian Guarantee and Development Bank https://www.cmzrb.cz/en/

De regering keurde ook een voorstel van het ministerie van Financiën goed voor een buitengewone storting van vier miljard kronen in het Export Guarantee and Insurance Company (EGAP)-fonds. Dit geld zal worden gebruikt om de verplichtingen te dekken die voortvloeien uit garanties. EGAP zal voornamelijk leningen verstrekken aan grote bedrijven (met meer dan 250 werknemers) die zijn schade hebben opgelopen tijdens de huidige coronaviruscrisis.

Antivirus C: Afschaffing van sociale zekerheidsbijdragen voor werkgevers (juni-augustus) voor drie maanden is alleen toegestaan aan bedrijven met maximaal 50 werknemers. Voorwaarde: het bedrijf behoudt 90% van de werkplaatsen. De maatregelen van de overheid hadden echter gevolgen voor bedrijven van elke omvang.

Het speciaal subsidieprogramma COVID - Rent is opgesteld (eind juni) door het Ministerie van Industrie en Handel als reactie op de wereldwijde pandemie van het coronavirus. Het is bedoeld voor ondernemers die door noodmaatregelen tijdelijk hun detailhandelzaken moesten sluiten en voor dienstverleners in deze vestigingen. Het steunbedrag is 80% van de huur.

De regering heeft ook een nieuw subsidieprogramma COVID-CULTURE goedgekeurd (22 juli), dit is opgesteld door het Ministerie van Industrie en Handel samen met het Ministerie van Cultuur. Het helpt ondernemers in de culturele en creatieve industrie. De organisatoren van culturele evenementen, die de geplande evenementen moesten annuleren of uitstellen vanwege de coronavirusepidemie, kunnen de subsidie aanvragen. Het is ook bedoeld voor technische bedrijven en bedrijven die culturele evenementen voor het publiek verzorgen, of voor artiesten en kunstagentschappen die hen vertegenwoordigen. De staat betaalt deze bedrijven 50 procent van de in aanmerking komende uitgaven, maximaal 5 miljoen kronen. De overheid heeft tot 900 miljoen kronen uitgetrokken voor deze doeleinden.

Het programma Antivirus wordt verlengd tot eind oktober. Dit verlengt de tijd dat bedrijven staatssteun krijgen, zodat ze geen werknemers moeten ontslaan.

d. Economische vooruitzichten

Volgens de Tsjechische Nationale Bank (CNB) zal het economische en sociale leven, wanneer de maatregelen worden versoepeld, weer normaal worden en zullen de economische prestaties weer toenemen. Maar men zal zeker niet meteen terugkeren naar het startniveau. Ondertussen zijn veel bedrijven en huishoudens met liquiditeitsproblemen geconfronteerd. Echter een terugkeer naar groei en een geleidelijke inhaalslag op crisisniveaus zijn zeker te verwachten in de toekomst.

Een echt moeilijke test wordt ervaren door spelers uit de dienstensector, gastronomie, toerisme, het organiseren van culturele of sportevenementen. Met elke dag dat ze niet draaien, neemt de hoop af dat ze ooit weer zullen beginnen. Ook het zogenaamde sentiment van bedrijven en huishoudens, dat wil zeggen hun koop-, bestedings- en 'plezier'-gevoel, zal in de toekomst relatief zwaar worden aangetast. De werkloosheid zal in de toekomst stijgen.

Het Ministerie van Financiën publiceerde in haar ‘Macroeconomic Forecast April 2020' rapport haar verwachtingen voor 2020 en prognoses voor 2021:

e. Opportuniteiten op korte termijn

COVID-19 lijkt een katalysator te zijn voor het veranderen van het consumentengedrag, zowel het versnellen van het gebruik van e-commerce als het uitbreiden van online winkelen. De huidige situatie dwingt de consument om online winkelen uit te proberen, zelfs in segmenten waar dit voorheen niet bij hem opkwam. Door deze ervaring zullen ze leren dat e-commerce doorgaans meer keuze, geweldige service en vriendelijke klantenservice heeft. E-commerce bedrijven daarentegen gebruiken deze situatie om nieuwe diensten te lanceren, bv. om het totale proces van bestelling tot ophaling van goederen te versnellen.

Wat andere industrieën betreft, behoort de bouw tot sommige die niet gestopt zijn tijdens de coronacrisis. De meeste projecten en constructies gaan door.

Er ontstond een steunprogramma 'Innovatie in de praktijk' als onderdeel van het project Country for the Future. De steun is bedoeld voor de introductie van nieuw ontwikkelde of vernieuwde producten in productie en op de markt in het kader van de Covid19-uitbraak. Het betreft projecten met betrekking tot de ontwikkeling van medische technologie en diverse vormen van medische en monitoringtoepassingen. Projecten kunnen onder meer gericht zijn op de digitalisering van processen of productie. Subsidiebedrag: tot 100% van de kosten.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Deze situatie kan bedrijven helpen groeien als ze een product hebben dat voldoet aan de huidige veranderende behoeften van klanten in de markt. We zullen waarschijnlijk een toenemende interesse zien op gebieden zoals distance learning, thuiswerkproducten, telemedicine.

Het is duidelijk dat COVID-19 de implementatie van technologie zal versnellen. Zelfs in de huidige crisissituatie kunnen we technologie succesvol gebruiken. Robots zijn betrokken bij het desinfecteren van kamers, drones bewaken openbare ruimtes, gezichtsherkenningstechnologieën of mobiele toepassingen volgen de beweging van geïnfecteerde personen, wetenschappers betrekken kunstmatige intelligentie bij onderzoek en ontwikkeling van geneesmiddelen en vaccins, 3D-printers produceren beschermende uitrusting. Bedrijven openen de deur naar automatiseringstechnologieën zoals robotica en kunstmatige intelligentie (AI). De introductie van innovaties zal nieuwe bedrijfsmodellen schetsen in de productie en aanverwante industrieën - zoals logistiek.

5. Nuttige links

Voor bijkomende informatie over de toestand in Tsjechië, zie:

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

14 september 2020