U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Saudi-Arabië

Algemene toestand

Op 2 maart werd in Saudi-Arabië de eerste COVID-19-infectie vastgesteld. Volgens het ministerie van Volksgezondheid (MOH) wordt het totale aantal positieve coronavirusgevallen momenteel geschat op meer dan 335.000. Gemiddeld komen er op dit moment 500 gevallen per dag bij. Met deze cijfers staat Saudi-Arabië op de 27e plaats in de wereld. Anderzijds herstellen de meeste Saudi's van het virus. Omdat het land een zeer jonge bevolking heeft, kent het land een recordherstel van meer dan 90%, de 11e beste prestatie onder de getroffen landen. 

Saudi-Arabië beschikt ook over een goed uitgebouwde gezondheidszorg en lijkt de uitbraak van de pandemie onder controle te hebben. Door de ervaring met een ander coronavirus (het Middle East Respiratory Syndrome of MERS) in 2012, is het land relatief goed voorbereid om de gezondheidscrisis het hoofd te bieden. 

De economische impact lijkt zonder meer zwaar te zullen worden voor de G-20-lidstaat. Niet alleen de lockdown-maatregelen, maar vooral de ineenstorting van de olieprijzen en de ongekende productieverlagingen, zullen een zware economische tol eisen. Er wordt dan ook een sterke daling van de overheidsinkomsten verwacht, die het economische herstel bemoeilijken.

Voorzorgsmaatregelen

Al snel nadat de eerste gevallen in Saudi-Arabië bekend waren, kondigde de regering strikte voorzorgsmaatregelen af, waaronder de tijdelijke opschorting van visa en internationale vluchten, een verbod op de umrah (de islamitische bedevaart naar Mekka die het hele jaar door kan ondernomen worden), het sluiten van scholen en winkelcentra, met uitzondering van enkele banken, apotheken en kruidenierszaken. Ook sport- en vrijetijdsactiviteiten werden verboden en het openbaar vervoer tussen en in steden werd opgeschort. 

Uitgebreide testcapaciteit

  • Het Saudische ministerie van Volksgezondheid lanceerde 'tataman (تطمن)-ziekenhuizen' in het hele koninkrijk om er personen die symptomen van COVID-19 vertonen, op te vangen. Saudische burgers en bewoners kunnen de ziekenhuizen te allen tijde zonder afspraak bezoeken en er  gratis een COVID-19-test krijgen. 
  • Het ministerie van Volksgezondheid heeft ook 'taakad (تأكد)-ziekenhuizen' aangeduid, waar mensen zonder symptomen een afspraak kunnen maken voor een test. Een afspraak moet op voorhand worden geboekt via de sehhaty-app op. De test kan alleen worden gedaan bij privéziekenhuizen die geautoriseerd zijn door het MOH.
  • Voor tests in privéziekenhuizen kan een vergoeding worden gevraagd die kan oplopen tot SR 1.300 (€ 296). Voor een dergelijke test is geen afspraak nodig.
  • De test kan ook vanuit de auto worden gedaan via gespecialiseerde laboratoria zoals Smart Lab. De prijs varieert van SR 1.000 tot 1.500 (€ 225 tot € 250).

Binnen- en buitenlandse verplaatsingen opnieuw mogelijk

  • Op 15 september heeft Saudi-Arabië zijn grenzen heropend met een gedeeltelijke herneming van internationale vluchten en van het vervoer over land en over zee. De volledige hervatting van de commerciële vluchten wordt pas volgend jaar in januari verwacht. Een update met betrekking tot de vaste datum zal binnenkort worden aangekondigd.
  • Binnenlandse vliegreizen en andere vormen van vervoer per bus, trein en privé-auto's zijn toegestaan.
  • Een beperkt aantal luchtvaartmaatschappijen, waaronder Saudi Airlines en Lufthansa, vliegen internationaal met een gereduceerd schema.  
  • Op dit moment mogen alleen Saudische burgers, iqama-houders, houders van een zakenvisa en houders van een bezoekersvisum Saudi-Arabië binnenkomen. E-visa blijven voorlopig geschorst.
  • Bezoekers moeten een 'Health Disclaimer-formulier' invullen en ondertekenen en dit bij aankomst op de luchthaven inleveren bij het gezondheidscentrum.
  • Een quarantaine van twee dagen is verplicht bij aankomst in Saudi-Arabië. Daarna moet een PCR-test worden afgenomen. Als er geen PCR-test wordt uitgevoerd, wordt de zelfquarantaine gedurende 7 dagen voortgezet. Meer info
  • Aankomsten moeten worden geregistreerd op de 'tataman (تطمن)' en 'tawakkalna'-applicaties en een thuislocatie moet aangeduid worden via de tataman-app binnen de acht uur na aankomst. In diezelfde app moet er een dagelijkse gezondheidsbeoordeling ingevuld worden om mogelijke COVID-19 symptomen op te sporen.
  • Het uitvoeren van de umrah, de islamitische bedevaart, is vanaf 4 oktober het hele jaar door opnieuw mogelijk voor Saudi's en inwoners en zal vanaf 1 november opnieuw worden toegestaan voor buitenlandse bezoekers. 
  • Iedereen moet zich houden aan de voorschriften. Mondmaskers zijn verplicht in het openbaar. Sociale bijeenkomsten van meer dan 50 personen zijn verboden.  Overtreders van volksgezondheidsmaatregelen riskeren boetes tot SR 1.000 (€ 250).

Exitstrategie

Sinds 21 juni, 73 dagen na de afkondiging van een nationale lockdown, is het normale leven teruggekeerd over zowat het hele land. Alle commerciële en economische activiteiten zijn opnieuw opgestart in alle Saudische steden en regio's. Daarbij wordt vanzelfsprekend rekening gehouden met heel wat voorzorgsmaatregelen die vereisen dat iedereen de nodige afstand houdt, mondmaskers draagt en bijeenkomsten van meer dan 50 mensen vermijdt. Sinds 30 augustus zijn werknemers in de openbare en particuliere sector opnieuw fysiek aan het werk gegaan en alle inwoners kunnen zich opnieuw op elk moment vrij bewegen. De scholen zijn op 31 augustus begonnen met een programma voor afstandsonderwijs voor zeven weken. Daarna wordt besloten om ofwel het afstandsonderwijs te verlengen ofwel de terugkeer naar de klas toe te staan. 

De maatregelen zullen regelmatig worden herzien door het Saudische ministerie van Volksgezondheid (MOH) en er zullen sancties worden opgelegd aan personen of faciliteiten die de regels overtreden. Terzelfder tijd worden alle bewoners aangespoord om de 'Tawakkalna' en 'Tabaud'-apps op hun smartphone te downloaden, om op de hoogte te blijven van alle gezondheidsinstructies, aanwijzingen en ontwikkelingen over de verspreiding van het virus.

Economie

Economische impact

Zware druk op Saudische overheidsinkomsten

De regering verwacht dat de niet-olie-sector voor het eerst in de geschiedenis zal krimpen door de voorzorgsmaatregelen om de verspreiding van de pandemie te vertragen. Een ander belangrijk gevolg van de crisis is de scherpe daling van de olieprijzen. Tijdens de eerste week van april 2020 bereikte de olieprijs de laagste prijs in 17 jaar. Niet alleen de pandemie en de wereldwijde lockdownmaatregelen zorgen voor een daling van de vraag. Een prijzenoorlog tussen Saudi-Arabië en Rusland die begin maart werd gestart, zorgde bovendien voor een enorm overaanbod op de markt. Olie is nog altijd goed voor naar schatting 62% van de inkomsten van Saudi-Arabië. De huidige olieprijs bedraagt nog maar een kwart van het niveau dat het land nodig heeft om zijn begroting in evenwicht te houden. Dit geeft de regering weinig speelruimte om de economische recessie te compenseren zonder de overheidsfinanciën te hypothekeren. 

In de eerste drie maanden van 2020, noteerde Saudi-Arabië een begrotingstekort van bijna 8 miljard EUR. Tegelijkertijd zag de Centrale Bank van Saudi-Arabië haar buitenlandse reserves in maart in het snelste tempo dalen sinds minstens twee decennia, tot het laagste niveau sinds 2011.

Ondertussen werden een aantal strenge besparingsmaatregelen aangekondigd: 

  • verdrievoudiging van de btw van 5% tot 15% vanaf 1 juli;
  • schrapping van extra verloning van 1000 riyal (245 euro) per maand voor Saudische ambtenaren (dit extraatje werd in 2018 geïntroduceerd als compensatie voor de invoering van btw en andere lasten,;
  • verhoging van het douanetarief voor 550 artikelen, waaronder voedsel, plastic, chemicaliën, textiel, bouwmaterialen en optische instrumenten.

Invoerregels worden versoepeld

Heel wat Saudische instanties hebben bemoedigende stappen ondernomen om importeurs te helpen bij het importeren van goederen waar het land nood aan heeft.

De 'Saudi Food & Drug Authority' (SFDA) en de Saudische douane hebben belangrijke stappen gezet om de invoer in Saudi-Arabië te vergemakkelijken. Zo worden registratieprocessen versnelt en ondersteuning geboden aan lokale fabrieken en distributiebedrijven, zodat de regelgeving de ontwikkeling of levering van machines voor voedselproductie niet vertraagt ​​en blokkeert.

De Saudische douane heeft de inningsrechten voor een periode van 30 dagen uitgesteld, een maatregel die mogelijk nog kan worden verlengd tot drie maanden voor de zwaarst getroffen activiteiten. Daarnaast wordt benadrukt dat de land-, lucht- en zeeverbindingen open blijven om de binnenkomende zendingen te kunnen vrijgeven en de continuïteit van de goederenstroom te verzekeren. 

Daarnaast versterkt de 'Saudi Standards, Metrology and Quality Organization' (SASO) haar inspanningen om het werk van leveranciers en fabrikanten te vergemakkelijken en de effecten en gevolgen op de wereldhandel te verzachten:

  • SASO dringt er bij leveranciers en fabrikanten op aan om gebruik te maken van het SABER e-platform
  • kosten voor een elektronisch certificaat worden met 30% verlaagd tot 350 SAR i.p.v. 500 SAR,
  • de geldigheidsduur van alle op het SABER-platform geregistreerde certificaten die in de maanden maart tot mei 2020 aflopen, worden verlengd met drie maanden vanaf de vervaldatum van het certificaat,
  • rapporten die in de voorbije drie jaar werden afgegeven door geaccrediteerde laboratoria in het land van uitvoer, worden voorlopig verder aanvaard zonder dat er nieuwe tests nodig zijn,
  • SASO staat importeurs toe om alle toestemmingen en certificaten elektronisch aan te vragen, 
  • SASO engageert zich om snel op alle vragen te antwoorden via info@saso.gov.sa

De GCC Standards Organisation (GSO) biedt op haar website gratis informatie over een aantal standaarden met betrekking tot medische en hygiënische producten om de import te versnellen.

Handelsbelemmeringen

Voor 550 producten werd het douanetarief opgetrokken van 5% tot 7% à 15%. (Lees in dit verband: Saudi-Arabië verhoogt invoertarieven)

Botst u buiten de EU op handelsbarrières of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die over aan de bevoegde instanties.

Steun- en relancemaatregelen

De regering heeft alvast een aantal initiatieven genomen om de privésector bij te staan, in het bijzonder kmo’s en bedrijven actief in sectoren die het meest door de crisis en de bijhorende maatregelen worden getroffen. Ondertussen heeft de Saudische overheid 43 miljard euro toegezegd aan steun- en relancemaatregelen. Deze initiatieven omvatten een financieel stimuleringspakket van 70 miljard SAR (17 miljard euro), dat bestaat uit vrijstellingen en uitstel van een deel van de overheidsbijdragen. Op die manier wil de overheid de privésector voldoende liquiditeit verschaffen om het hoofd boven water te kunnen houden. Ook is er een plan om 60% van de salarissen van Saudi's die in de privésector werken, te financieren. Daarnaast wordt een budget van ongeveer 11,4 miljard euro uitgetrokken voor de gezondheidssector en 3,4 miljard euro voor verschillende financiële fondsen die de privésector stimuleren.

Daarnaast heeft het Saudi Monetia Monetary Fund (SAMA) een pakket van 50 miljard SAR (12 miljard euro) gelanceerd ter ondersteuning van de banksector, financiële instellingen en kmo's. Ook wordt 49 miljoen euro uitgetrokken om landbouwproducten te importeren en de voedselzekerheid te garanderen.

Meer informatie over deze maatregelen leest u op de website van het Saudische ministerie van Financiën.

Naast economische stimuleringsmaatregelen, plant Saudi-Arabië ook strenge bezuinigingsmaatregelen. Vanaf 1 juli verdrievoudigt het land het btw-tarief van 5% naar 15%. Ook de budgetten voor de projecten in het kader van het ontwikkelingsprogramma 'Vision 2030' worden bijgesteld. 

Economische vooruitzichten

De impact op de economische groei in Saudi-Arabië zal zwaar zijn, er wordt een negatieve groei verwacht die mogelijk kan overgaan in een recessie. Het IMF verwacht dat het bruto binnenlands product dit jaar met -6,8% zou kunnen krimpen, de World Bank houdt het op -3,8% voor 2020. 

De Saudische economie is nog altijd in grote mate afhankelijk van ruwe olie, ondanks de vele initiatieven van de afgelopen jaren om de economie te diversifiëren. De ineenstorting van de olieprijzen zal een sterke daling van de overheidsinkomsten met zich meebrengen, waardoor projecten en investeringen moeilijker gefinancierd zullen kunnen worden.

De werkloosheid zal toenemen, aangezien bedrijven en kmo's meer en meer moeite hebben om het hoofd boven water te houden. Het stimuleringspakket van de overheid heeft hen dit kwartaal van de ondergang gered, maar of dit lang kan blijven is met het oog op de historisch lage olieprijzen, twijfelachtig. 

Heel wat sectoren, zoals toerisme, entertainment en sport, die tot voor kort veelbelovend waren, staan ​​nu voor grote uitdagingen. Van veel projecten wordt inmiddels verwacht dat ze worden stopgezet. Wat het lot van tal van andere sectoren wordt - transport, infrastructuur, industrie en mijnbouw - zonder de traditionele overvloedige overheidssteun, is nog maar de vraag. 

Opportuniteiten op korte termijn

Op dit moment gaat veel aandacht naar de gezondheidssector. Momenteel is de overheid op zoek naar medische apparatuur, machines voor het maken van N95-maskers, ventilatoren voor ICU, en robots voor ziekenhuizen. Verwacht wordt dat ook meer aandacht zal gaan naar de uitbouw van wetenschappelijke instituten en laboratoria, met een stijgende vraag naar medische apparatuur en laboratoriumtoebehoren als gevolg. 

Een ander aandachtspunt voor Saudi-Arabië - en bij uitbreiding de hele Golfregio - is het verzekeren van de voedselproductie. Momenteel is het land erg afhankelijk van import, dus wordt er verwacht dat meer zal worden ingezet op lokale voedselproductie. Export van levende dieren, landbouwmateriaal, agri- en food technology krijgt hierdoor extra kansen. 

Opportuniteiten op lange termijn 

Naast de hierboven vermelde sectoren, zal de dienstensector een belangrijke rol spelen in de economische diversificatie. Door de verdere opening van de markt voor communicatie- en informatietechnologie zullen de activiteiten binnen de sector zich verder kunnen uitbreiden. 

Een van doelstellingen van de Saudische overheid is het verbeteren van de levenskwaliteit van de snel groeiende jonge bevolking. Daarvoor wordt gekeken naar slimme oplossingen op het vlak van milieu, gezondheid, onderwijs en opleiding, technologie en R&D. 

Nuttige links

Dossier coronavirus

Het nieuwe coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

2 oktober 2020