U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Portugal

Toestand op 09/12/2020

1. Algemene toestand

Het totale aantal besmettingen in Portugal stijgt nog steeds. Vooral in de grotere steden (Lissabon, Porto) blijven de aantal besmettingen stijgen. De overheid heeft nu een regeringsdecreet aangekondigd dat een nieuwe noodtoestand definieert. Zij hebben alle 278 gemeenten onderverdeeld in 4 ‘groepen’, afhankelijk van hoe groot het besmettingsrisico is: ‘extreem hoog’, ‘zeer hoog’, ‘hoog’ en ‘matig’ (zie Voorzorgsmaatregelen).

Reizen naar Portugal is mogelijk, maar men moet zich houden aan de maatregelen die kunnen verschillen tussen bepaalde regio’s, gemeentes, steden,…
De overkoepelende maatregelen in Portugal zijn dezelfde als in België: maskers binnenin gesloten ruimtes, altijd de sociale afstand bewaren (2m), vaak de handen desinfecteren en grote groepen vermijden. Als u zich in Portugal bevindt en u twijfelt of een plaats de vooropgestelde maatregelen in acht neemt, heeft het Portugese toerismebureau (https://www.visitportugal.com/en/sobre-nos) een ‘clean and safe’ label uitgereikt aan alle bedrijven of plaatsen die hieraan voldoen.

Het deel ‘Voorzorgsmaatregelen’ lijst de actuele maatregelen op.

2. Voorzorgsmaatregelen

De noodtoestand in Portugal, met de onderscheiding van de verschillende ‘categorieën’ (extreem hoog, zeer hoog, hoog en matig) werd aangekondigd op 21 november en wordt verlengd tot en met 23 december. Ook voor de kerst- en nieuwjaarsperiode werden specifieke maatregelen aangekondigd. 

  • Kerst
  1. Men zal zich vrij mogen verplaatsen tussen de verschillende gemeentes op 23, 24, 25 en 26 december.
  2. Verplaatsingen zijn toegestaan tot 2u ’s ochtends op 24 en 25 december en tot 23u op 26 december.
  3. Restaurants mogen open blijven tot 1u ’s ochtends op 24 en 25 december en 15u30 op 26 december
  • Nieuwjaar
  1. Verbod op verplaatsing tussen de gemeentes in de periode tussen 31 december en 4 januari
  2. Verplaatsingen op de openbare weg zijn toegestaan tot 2u ’s ochtends op 31 december en tot 15u30 op 1 januari
  3. Openbare feesten zijn nog steeds verboden
  4. Samenscholingen op de openbare weg moeten beperkt blijven tot 6 personen

Deze maatregelen kunnen nog verstrengd of afgezwakt worden, afhankelijk van de evolutie van het virus in Portugal.
Hierover moet duidelijkheid komen op 18 december.  

 

In de 127 gemeenten die de aanduidingen ‘extreem hoog’ of ‘zeer hoog’ gekregen hebben, blijft de avondklok van 23u tot en met 5u op werkdagen nog steeds gelden. 

In de 86 gemeenten die een ‘hoog’ risico kennen zal de avondklok van 23u tot en met 5u eveneens gelden.

Op deze regel zijn er 10 uitzonderingen: 

  • verplaatsingen voor professionele doeleinden

  • verplaatsingen door leiders van sociale partners en politieke partijen
  • verplaatsingen door personen met een wettelijke ‘laissez-passer’
  • verplaatsingen door bisschoppen voor diplomatieke missies
  • verplaatsingen naar school of dagcentra
  • verplaatsingen door niet-inwoners naar verblijfplaats
  • verplaatsingen voor noodzakelijke familiale redenen
  • verplaatsingen om terug naar huis te gaan
  • verplaatsingen om het land te verlaten

Indien de lichaamstemperatuur hoger ligt dan 38°, of wanneer een persoon zijn temperatuur niet wil laten opmeten, is de toegang tot volgende inrichtingen verboden:

  • onderwijsinstellingen
  • overheidsdiensten
  • bedrijven
  • culturele of sportruimtes
  • transportmiddelen
  • gezondheidsinstellingen of gevangenissen
Per categorie worden ook nog specifieke bijkomende maatregelen genomen:

    1 Extreem hoog en zeer hoog risico

  • verbod op verplaatsing op de openbare weg tussen 23u en 5u op werkdagen. Uitzonderingen hierop zijn verplaatsingen voor werk, gezondheidsredenen en hulp aan ouderen.
  • verbod op verplaatsing op zaterdag, zondag. Met dezelfde uitzonderingen en toelating voor verplaatsing naar voedingswinkels, supermarkten en andere winkels die voeding en hygiëneproducten verkopen voor mensen en dieren.
  • winkels moeten sluiten om 22u. Restaurants en culturele en sportfaciliteiten moeten sluiten om 22u30 (catering in restaurants mag doorwerken tot 1u, maar alleen voor thuisbezorging).
  • op weekends en feestdagen mogen winkels alleen open zijn tussen 8u en 13u.
    ! uitzondering voor voedingswinkels en supermarkten met een oppervlakte van 200 m² of minder.  
  • restaurants mogen blijven werken na de verplichte sluitingstijd, alleen als men de goederen beschikbaar maakt aan de deur van de vestiging of werkt met thuisbezorging (publiek is niet toegelaten binnenin de vestiging).
  • rorecazaken die vóór 8u openen mogen dit blijven doen maar vestigingen die normaal 24 uur open zijn, mogen pas openen om 8u.
  • organiseren van beurzen en markten moet geautoriseerd worden door de burgemeester van de gemeente of stad.

    2 Hoog risico

  • verbod op verplaatsing op de publieke wegen tussen 23u en 5u op werkdagen. Uitzonderingen hierop zijn verplaatsingen voor werk, gezondheidsredenen en hulp aan ouderen.
  • algemeen plicht om thuis te blijven buiten de periode tussen 23u en 5u.
  • commerciële vestigingen moeten sluiten om 22u. Restaurants en culturele en sportfaciliteiten moeten sluiten om 22u30 (catering restaurants mogen doorwerken tot 1u, maar alleen voor thuisbezorging).
  • organiseren van beurzen en markten moet geautoriseerd worden door de burgemeester van de gemeente of stad.

Naast de specifieke maatregelen per categorie, gelden er ook algemene maatregelen en deze zijn ook de enige maatregelen die gelden voor de gemeenten met ‘matig’ risico:

Overkoepelende maatregelen:
  • Beschikbaarheid van mondkapjes en ontsmettingsgel
  • Regelmatig schoonmaken
  • Het garanderen van een fysieke afstand van minstens 2 meter
  • Inspectie van het naleven van de maatregelen wordt verscherpt en boetes voor het niet-naleven worden zwaarder

Algemene maatregelen:
- Verplichte quarantaine voor zieken, besmette personen en personen die door de gezondheidsautoriteiten of andere professionals deze raad hebben gekregen.
Enkel voorafgaandelijk goedgekeurde verplaatsingen zijn toegestaan: 
-  Rit naar dagcentra
-  Bezoek van oudere of gehandicapte personen in een woonzorgcentrum
-  Naar geïntegreerde, langetermijn zorgeenheden van het Nationale Zorg Netwerk of anderen die ouderenzorg verlenen
-  Rit naar het postkantoor, bank of verzekering, of makelaars
-  Essentiële verplaatsing uit continentaal Portugal

Alcoholconsumptie
- Verboden in het openbaar en op de openbare weg, maar wel toegelaten op voorpleinen (esplanades) tot 20u. Na 20u mag alcoholconsumptie alleen maar als het een deel van de maaltijd is.

Privaat vervoer
- Private wagens met een capaciteit van meer dan 5 personen mogen alleen rondrijden op 2/3e van hun capaciteit, alle inzittenden moeten een mondmasker dragen behalve als zij deel uitmaken van hetzelfde gezin.

Openbaar vervoer
- Functioneert op 2/3 van de maximumcapaciteit
- Personen ouder dan 10 jaar moeten verplicht een mondmasker dragen

Commerciële vestigingen
- Maximum capaciteit van 0.05 personen per m2
- Mogen niet openen voor 10u, behalve kappers, barbiers, schoonheidssalons, rijscholen, autokeurders, fitnesscentra en sporthallen

Supermarkten
- Mogen de deuren pas openen om 10u en moeten sluiten ten laatste om 22u
- Mogen geen alcohol verkopen na 20u

Benzinestations
- Blijven geopend maar mogen geen alcohol verkopen

Restaurants & cafés
- Mogen slechts op halve capaciteit werken en moeten sluiten om 1u en publiek mag maximum tot 24u blijven
- Maximumcapaciteit van 50 percent
- Verbod op de verkoop van alcohol na 20u
- Geen alcoholconsumptie op straat
- Maximaal 6 personen per tafel, behalve als men van hetzelfde huishouden is
- Binnen 300m van een school? Maximum 4 personen toegestaan, tenzij men samenwoont

Publieke diensten
- Meetings kunnen alleen op afspraak

Recreatie- en pretparken
- Verplicht gesloten met uitzondering van dierentuinen

Musea, theaters en concertzalen
- Beperkte openingstijden
- Reservatie op voorhand is verplicht
- Er moet een opening gelaten worden tussen de toeschouwers die niet samenwonen en de rij achter hen mag niet bezet worden
- Tussen de eerste rij en het podium is er een afstand van 2 meter.

Stranden
- Geopend

Campings
- Sommige zijn geopend (contact camping)
- Gebruik van gedeelde faciliteiten (bad en toilet) is mogelijk

Sport
- Wedstrijden kunnen plaatsvinden, weliswaar zonder publiek

Woon-zorgcentra
- Regionale teams warden opgezet om de centra te controleren op uitbraken

Scholen
- Scholen zijn opnieuw open
- Scholen moeten een crisisplan hebben en kunnen toepassen
- Alle leerlingen en studenten krijgen beschermingsmateriaal
- Academische vieringen zijn verboden

Events en vieringen
- Limiet van 5 personen, tenzij men van hetzelfde huishouden is
- Religieuze vieringen en feestelijkheden zijn toegestaan mits de regels van fysieke afstand en individuele bescherming, zoals het dragen van een masker, gerespecteerd    worden
- Zetels voor open-air shows moeten op voorhand geïdentificeerd worden, met fysieke afstand van 1.5m tussen de toeschouwers en, als er een podium is, een minimum afstand van 2m met de eerste rij toeschouwers.
- Trouwfeesten en dopen zijn gelimiteerd tot 50 personen

Werk
Telewerken word aangeraden, indien mogelijk, tenzij de werkgever hier tegenin gaat.
- Maskers of gelaatsschermen zijn verplicht op de werkplaats waar fysieke afstand niet mogelijk is, tenzij men werkt in een ruimte waar er geen anderen zijn of men gebruik maakt van waterbestendige fysieke barrières.

Deze maatregelen gelden voor alle gemeenten en steden. Afhankelijk van in welke categorie de gemeente zich bevindt, zijn er bijkomende maatregelen.
De lijst van alle gemeenten en steden, elk bij welke groep men behoort, vindt u via volgende link: https://covid19estamoson.gov.pt/new-state-of-emergency-measures
De situatie in deze gemeenten zal tweewekelijks geëvalueerd worden en men zal de lijst indien nodig actualiseren.

De algemene voorschriften kan u vinden op volgende link: https://www.theportugalnews.com/news/2020-11-24/portugal-lockdown-rules-explained/56858 

3. Economie

A. Macro-economische situatie

Macro-economisch gezien is 2020 voor veel Europese landen tot dusver rampzalig geweest, ook voor Portugal. De Economic Sentiment Indicator (ESI) van de Europese Commissie voor Portugal is in april gecrasht tot 66,9 punten, het laagste ooit geregistreerde en ver onder het langetermijngemiddelde van 100 punten. Bovendien is het reële bbp in het eerste kwartaal van 2020 met 2,4% gedaald ten opzichte van vorig jaar en met 3,9% ten opzichte van vorig kwartaal.

De macro-economische prognoses van de Europese Commissie, het IMF en de Bank van Portugal wijzen op een diepe recessie in 2020, gevolgd door een gematigd herstel in 2021. Portugal zal vermoedelijk pas in 2022 het precrisisniveau evenaren. Het blijft echter zeer moeilijk om voorspellingen te doen aangezien het onmogelijk is om in te schatten hoe de coronasituatie verder zal evolueren de komende maanden.

Begroting en staatsschuld

Het betalingsuitstel van belastingen en de socialezekerheidsbijdragen zullen een negatieve impact hebben op de begroting. De al hoge overheidsschuld zal dit jaar naar verwachting met bijna 20 procentpunten toenemen en de combinatie met de structurele zwakheden van de Portugese economie en de verwachte verslechtering van de sociale situatie kan leiden tot ongunstige voorwaarden voor het verkrijgen van de nodige liquiditeit op de internationale financiële markten.

Tot dusver zijn de Portugese rentetarieven voor de primaire schuld op de secundaire markten onder controle gebleven als gevolg van de maatregelen van de Europese Centrale Bank en andere EU-initiatieven. Dit garandeert echter niet dat een stijging van de overheidsschuld en de particuliere schuld of een toename van de niet-presterende leningen in de banksector zal worden voorkomen. De onzekerheid over de toekomstige financieringsvoorwaarden kan leiden tot een inadequate reactie op de zich ontvouwende economische en sociale crisis en er zullen moeilijke keuzes en beslissingen moeten worden genomen.

Bovendien vrezen de vakbonden dat de arbeidsomstandigheden de komende maanden zullen verslechteren, omdat de economie verder zal verslechteren. Werkgevers zullen wellicht extra werk, flexibelere werktijden en wijzigingen in de vakantieregels eisen, omdat er meer vraag naar werk is bij de werklozen. Van de vakbonden wordt verwacht dat ze een hardere deelnemer zijn aan de gesprekken om een samenhang tussen de verschillende politieke partijen op te bouwen, omdat ze die werkomstandigheden niet zullen accepteren.

Werkloosheid en lagere lonen

Vanaf het begin van de crisis tot eind april is het werkloosheidscijfer in Portugal met 24% gestegen. Dit heeft veel meer gevolgen voor mannen dan voor vrouwen, voor werknemers onder de 25 jaar dan voor oudere werknemers en voor werknemers met enkel een diploma secundair onderwijs dan voor hogeropgeleiden.

1,3 miljoen mensen in 100.000 bedrijven, kregen een loonsverlaging van een derde vanwege de vereenvoudigde regeling voor tijdelijke werkloosheid die door deze bedrijven wordt toegepast. Deze regeling geeft het bedrijf het recht om arbeidscontracten tijdelijk op te schorten. Maar dat heeft niet alle problemen voor alle bedrijven opgelost, want uit een recente studie van GEE (Gabinete de Estratégia e Estudos) blijkt dat nog steeds 25% van de bedrijven in Portugal gedurende meer dan een maand niet in staat was om de lonen te betalen. Dit cijfer lag nog hoger in de toerismesector en de food service. Verdere steun voor bedrijven werd al op 9 maart aangekondigd en bestond uit kredietlijnen ter ondersteuning van de liquiditeit, maatregelen om de betalingen van de overheid te versnellen, uitstel van betaling voor belastingen en sociale bijdragen.

Het toerisme is een van grootste werkgevers en de sector werd zwaar getroffen. Als we de vergelijking maken tussen april 2019 en april 2020, zien we dat deze sector goed is voor 60 procent van de absolute stijging van de geregistreerde werkloosheid. Een van de belangrijkste redenen hiervoor is het grote aantal niet-permanente contracten dat aan de werknemers wordt gegeven. Vooral jongeren (-25 jaar) zijn daarvan het slachtoffer. Naast Informele werknemers zijn minder nodig in tijden van lockdown en dit zijn meestal immigranten die in sectoren als de landbouw, de visserij en de schoonmaaksector werken.

Het toont dus aan dat mensen die al een moeilijkere financiële situatie hadden, het meest getroffen zijn door deze crisis.

Bovendien vrezen de vakbonden dat de arbeidsomstandigheden de komende maanden zullen verslechteren, nu het economisch minder gaat. Werkgevers zullen wellicht extra werk, flexibelere werktijden en wijzigingen in de vakantieregeling eisen, nu er meer kandidaten beschikbaar zijn voor de aangeboden jobs.

B. Handelsbelemmeringen

Portugal maakt deel uit van de Europese Unie. Er zijn dus geen handelsbelemmeringen aanwezig.

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

C. Relancemaatregelen

Overheidssteun

Zoals eerder vermeld, bestond de steun aan de bedrijven uit verschillende kostenbesparende maatregelen die al vroeg in maart werden toegepast. De steun aan de werknemers bestond uit maatregelen zoals financiële steun voor degenen die gedwongen werden thuis te blijven vanwege hun kinderen, mensen die als zelfstandige werken of managementpartners die gedwongen werden hun bedrijf te sluiten. Mensen van wie het inkomen werd verlaagd of zelfs werd geschrapt wegens gerechtvaardigd ziekteverlof, kregen een tijdelijk loon dat gelijk was aan hun werkloon. De regering heeft ook alle wachttijden voor het recht op een ziekte-uitkering geschrapt en heeft de subsidies voor kinderen en kleinkinderen tijdens de lockdown uitgebreid. Bovendien heeft de regering ervoor gekozen om verschillende fiscale maatregelen te combineren die een onmiddellijk effect op de overheidsbegroting hadden.

Maar hoewel zij dit alles heeft voorzien, zijn er enkele segmenten van de Portugese bevolking die nog steeds steun nodig hebben om in hun basisbehoeften te voorzien. Zoals gezegd waren het de informele werknemers die het al voor deze crisis moeilijk hadden, maar vaak zijn uitgesloten van sociale steunmaatregelen. De Portugese regering erkende dit probleem en kondigde een uitbreiding van de bestaande regelingen voor deze groepen aan. De bedragen van deze regeling liggen echter ver onder de armoedegrens en sommige hebben deze betaling nog steeds niet ontvangen.

D. Economische vooruitzichten

Opportuniteiten

Op dit ogenblik gaat men ervan uit dat Portugal pas eind 2022 weer het economische peil van voor de coronacrisis zal kunnen evenaren. De industriële productie liet in de zomerperiode al opnieuw een – weliswaar – bescheiden groei optekenen.

Hoewel de economische impact van COVID groot is, probeert de Portugese regering alles te doen wat nodig is om uit deze crisis te komen. Niemand weet hoe en wanneer dit proces beëindigd zal kunnen worden, maar Portugal is al bezig met structurele veranderingen. Het Plan Portugal 2030 laat veel veelbelovende doelen zien die Portugal zich op de korte en lange termijn heeft gesteld. Met veel investeringen in ICT en groene economie, en het centraal stellen van bedrijven in de kern van het economisch herstel door ze te transformeren in een echte groeimotor en het creëren van welvaart. Bedrijven zullen met innovatieprogramma’s ondersteund worden bij het verwerven van digitale vaardigheden en bij het beheer van het menselijke kapitaal. Op deze manier moeten zij de voorwaarden creëren om hun concurrentievermogen te vergroten, niet door middel van lage lonen, maar door technologische innovatie.

Portugal heeft deze crisis gezien als een uitdaging om echt de nodige veranderingen door te voeren en dit biedt veel mogelijkheden voor buitenlandse bedrijven. Een van de voorbeelden is het plan om de export en import in Portugal te verbeteren, aangezien deze sinds de coronacrisis op een laag pitje staat. Het idee is om meer luchtverbindingen te hebben in het noordelijk deel van Portugal, waar het grootste deel van de export vandaan komt. En ook wordt gestreefd naar verbetering bij alle logistieke spelers (havens en spoorwegen), om de logistiek op nationaal niveau te versterken.

Tijdens de lockdownperiode zijn steeds enkele sectoren winstgevend gebleven, terwijl anderen zich veerkrachtig toonden eenmaal de maatregelen versoepeld werden. De bouwsector is een van de sectoren die bleven doorwerken waardoor de winst niet aangetast werd. De detailhandel zag begin maart een zeer grote terugval in de verkoop en het leek erop dat het een zeer moeilijk jaar zou worden. Maar omdat de maatregelen beperkt waren, kon de Portugese bevolking meer kopen wat hielp om de situatie om te buigen. De economisch zeer belangrijke toeristische industrie werd evenwel midscheeps getroffen. De overheid diende een grote inspanning te doen om de impact te verkleinen.

Een aantal ontwikkelingen zijn zeker interessant voor Vlaamse ondernemers, maar het is zo dat het op dit ogenblik niet vanzelfsprekend is om voorspellingen te doen over de economische evolutie. Daarvoor moet het land eerst de coronacrisis kunnen bezweren. Het zal een hele uitdaging worden om Portugal 2030 te realiseren, maar de strategie geniet het vertrouwen van de bevolking die zich sterk maakt dat het land sterker en moderner uit deze crisis zal komen.

4. Nuttige links

5. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

9 december 2020