U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Oostenrijk

1. Algemene toestand

De longziekte COVID-19, veroorzaakt door het SARS-CoV-2 virus, houdt ook in 2021 nog huis in Oostenrijk, maar er is beterschap in zicht. Waar de snel stijgende cijfers tijdens de wintermaanden de regering nog noopten tot strengere maatregelen, waren vanaf 8 februari bepaalde versoepelingen van kracht. Daarna werden bijkomende regionale maatregelen gehanteerd. 

Vanaf 19 mei 2021 zijn enkele versoepelingen van kracht, meer concreet gaat het om de opening voor hotels en restaurants (zowel buiten als binnen) en de heropstart van cultuurevenementen en sportactiviteiten. Alles uiteraard onder strikte voorwaarden (o.m. dragen van FFP2-maskers, afstand houden), inclusief testplicht, voor zover nog geen vaccinatie- of genezingsbewijs kan voorgelegd worden. Voor de horeca- en evenementensector gelden naast verplichte registratie ook de zogenoemde “3 Gs": geimpft, getestet, genesen (getest, gevaccineerd of genezen). PCR-tests zijn 3 dagen geldig, antigentests 2 dagen en digitale zelftests 1 dag. Een COVID-19-vaccinatie garandeert al 22 dagen na de eerste prik vrijstelling.

  • Bezoekers van horeca en culturele evenementen moeten zich registreren. Hotelgasten hebben een negatief testresultaat nodig bij aankomst.
  • De mondmaskerplicht (FFP 2) blijft gelden. In de horeca mag het masker aan tafel afgenomen worden.
  • In de scholen vindt sinds 17 mei 2021 weer fysiek onderricht plaats. In de scholen wordt meerdere keren per week getest.

2. Voorzorgsmaatregelen

  • Levensmiddelenwinkels, apotheken en enkele andere categorieën van winkels die essentiële goederen of diensten voor het dagelijks leven verkopen, bleven altijd open.
  • Het dragen van een FFP2-mondmasker is vanaf 25 januari 2021 verplicht in alle binnenruimtes, zoals winkels en warenhuizen, banken en postkantoren en uiteraard in het openbaar vervoer (waar voordien ook al een mondmaskerplicht was). In het openbaar vervoer moet een afstand van minstens 2 meter tot andere personen gehouden worden (indien mogelijk). Onder strikte voorwaarden is de retailhandel open sinds 8 februari 2021 (o.m. dragen van een FFP2-masker en afstand) behalve regionale sluitingen.

Alle actuele maatregelen vindt u op https://www.sozialministerium.at/Informationen-zum-Coronavirus/Coronavirus---Aktuelle-Ma%C3%9Fnahmen.html

3. Exitstrategie 

Testen en FFP2-maskers blijven in de volgende maanden belangrijk. Verder vinden, zoals in alle landen van de EU, (vrijwillige) inentingen plaats, zie: http://www.sozialministerium.at/Themen/Gesundheit/Impfen/

De invoering van het "groene paspoort" zou in de loop van juni toegangscontroles vergemakkelijken.

4. Economie

a. Economische impact 

Per eind april 2020 werd al duidelijk dat de coronacrisis een enorm zware impact zou hebben op de Oostenrijkse economie. Maar de economische krimp zal waarschijnlijk iets minder groot zijn dan eerder werd gevreesd. Dankzij economische hulp en monetaire beleidsondersteuning konden de gevolgen van de coronacrisis uiteindelijk beter opvangen worden dan verwacht.

Momenteel bedraagt de werkloosheid rond de 5,3% (Eurostat definitie). Aangezien het matige hersteltempo wordt een snelle terugkeer naar het niveau van voor de crisis (2019: 4,5%) niet verwacht. Door de actuele heropening van vooral de toeristische sector en de horeca, daalt de werkloosheid duidelijk en keren veel mensen terug uit de zogenoemde “Kurzarbeit”.

b. Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

Om de economie in de coronacrisis te ondersteunen heeft de Oostenrijkse regering een hulppakket ter waarde van € 50 miljard samengesteld.

Een deel van het noodpakket is een Härtefallfonds, bedoeld voor eenpersoonszaken (EPU’s) en kleine ondernemingen (minder dan 10 personen). Het Härtefallfonds biedt financiële hulp van max. € 2.000/maand, maar minstens € 500, en voor max. € 6.000 (dus 3 maanden). Deze bedragen zijn, de facto, subsidies die niet moeten worden terugbetaald. De financiële hulp wordt uitbetaald via het WKÖ, de Kamer van Koophandel.

Een ander deel van het noodpakket is het 'Corona-Hilfsfonds', bedoeld onder andere voor de horecasector die wordt gesteund met overbruggingskredieten, aan gunstige rentevoeten.

Voor de kmo’s en grote ondernemingen werd ook het instrument van tijdelijke werkloosheid (‘Kurzarbeit’) uit de kast gehaald. De Oostenrijkse regering probeert erg hard om grote en middelgrote ondernemingen te overtuigen om zoveel mogelijk mensen in ‘Kurzarbeit’ te sturen, in plaats van te ontslaan.

De mensen die in ‘tijdelijke werkloosheid’ gaan moeten zich aanmelden bij AMS, het Oostenrijkse equivalent van de VDAB, dat de financiële hulp uitbetaalt. Ook bij de tweede lockdown kunnen werkgevers uitgebreid op dit instrument beroep doen. De minimale tewerkstelling onder het tijdelijke werkloosheidsregime wordt van 30% op 10% teruggebracht. Daar dat gemiddelde over meer dan 1 maand kan berekend worden, is het mogelijk werknemers ook (korte tijd) helemaal op non-actief te zetten. Dat is inzonderheid voor de horecasector van groot belang is. Werknemers kunnen in de regel 80%, laagbetaalden zelfs 90%, van hun loon ontvangen. Bovendien wordt bedrijven, in november, een vergoeding uitbetaald a rato van 80% van de omzet in dezelfde periode in 2019. Een en ander zal berekend worden op basis van de data uit de belastingaangifte aanslagjaar 2019, zodat de compensatie onbureaucratisch en snel uitbetaald kan worden. Voorlopig is die tussenkomst begrensd op € 800.000/onderneming, waarbij al eerder uitbetaalde vergoedingen in mindering gebracht moeten worden. Deze schadeloosstelling wordt voor alle vennootschappen en verenigingen, inclusief cultuurinstellingen, musea en sportverenigingen, opengesteld. Voorwaarde is wel dat er geen ontslagen vallen.

d. Economische vooruitzichten

Volgens een recente OVSE-prognose zal de Oostenrijkse economie in 2021 met 3,4% groeien (in de eurozone wordt een groei van 4,3%verwacht) en in 2022 met 4,2%. Eind 2022 zou het niveau van vóór de crisis weer bereikt kunnen worden.

Nog in januari 2021 verwachtte de OVSE voor Oostenrijk een groei van slechts 1,4% voor 2021 en van 2,3% voor 2022. Een van de redenen voor de betere verwachtingen zijn volgens deze prognose meer investeringen door de groeiende wereldhandel en de omvangrijke overheidssteunprogramma's. Verder zouden de gezinnen meer consumeren. Door vaccinaties zouden de mensen weer mobieler worden waardoor, de voor Oostenrijk heel belangrijke sectoren toerisme en gastronomie, gesterkt worden.

De inflatie zou volgens deze prognose ongeveer 2% bedragen in 2021. De overheidsschuld zou in 2021 88,6% bedragen en in 2022 88%, wat een fractie minder is. Vóór de crisis in 2019 bedroeg deze 70,5%.

Ook Bank Austria, deel van het Italiaanse UniCredit, rekent vanaf het tweede semester 2021 op een economisch herstel maar dan vooral voor 2022 met een sterke opleving van de economie. Hieronder de door de bank opgestelde verwachtingen voor de kernindicatoren:

Kerncijfers 2018 2019 2020 2021 (verwachting) 2022 (prognose) evolutie t.o.v. vorig jaar
Reële bbp-groei 2,6% 1,4% -6,3% 3,2% 5,4%
Private consumptie  1,1% 0,8% -9,2% 1,0% 6,2%
Export  5,5% 2,9% -10% 0,0% 7,2%
Import  5,0% 2,4% -9,6% 4,8% 5,5%
Inflatie (CPI)  2,0% 1,5% 1,4% 2,2% 2,0%
Werkloosheid (Eurostat)  4,9% 4,5% 5,3% 5,3% 5,1%
Begrotingstekort (% bbp) 0,2% 0,6% -8,9% -8,9% -3,5%
Overheidsschuld (% bbp)  74,0 70,5% 83,9% 88,4% 85,7%

Bron: Bank Austria, 'Austria-up-to-date', update macro-economische cijfers

e. Opportuniteiten op korte termijn

Volgens de studiedienst van Bank Austria bleef de industrie in Oostenrijk, ondanks de coronacrisis, aan het begin van het jaar 2021 op groeikoers. De economie is uiteraard niet gespaard en werd hard getroffen en de omvang van de schade is nog niet volledig te overzien, maar loopt alleszins in de miljarden. Toch zijn er ook sectoren die het ondanks de situatie goed tot zelfs beter doen.

Terwijl de toeristische sector en de horeca bovenaan de ranglijst van getroffen bedrijfstakken staan, hebben het bank- en verzekeringswezen en vastgoedmakelaars een goed jaar achter de rug. Desondanks wordt verwacht dat de consumptie snel zal toenemen (aangezien de Oostenrijkers aanzienlijk meer spaarden) zodra de restaurants weer open zijn en vakantie weer mogelijk is.

De supermarkten hebben in 2020 ook geprofiteerd. Omdat restaurants gesloten waren, werd thuis gekookt en kocht men dus vaker in supermarkten. Dit werd zelfs nog overtroffen door de onlinedetailhandel. Het uitbreken van de coronapandemie heeft het proces van digitalisering dus niet alleen op het gebied van medische technieken radicaal versneld, maar ook op andere gebieden zoals de onlineverkoop van levensmiddelen. In andere regio's van de wereld zijn onlinesupermarkten al langer de norm. Intussen verandert er ook een en ander in Oostenrijk en zal er een inhaalbeweging plaatsvinden. Bezorgingsdiensten voor maaltijden zien de vraag sterk toenemen. In andere branches wordt tevens steeds meer online verkocht. De toename van de onlinehandel heeft ook gevolgen voor logistieke bedrijven. De stijgende vraag levert hen meer activiteiten op.

Verder werd er tijdens de pandemie opvallend veel geïnvesteerd in huis en tuin. Dat bleek na afloop van de eerste lockdown, toen bouwmarkten en tuinspeciaalzaken werden bestormd. Er werd veel geld besteed aan bijvoorbeeld nieuw meubilair. Digitale diensten zoals streaming of onlinespelletjes zijn eveneens groeikampioenen.

f. Opportuniteiten op lange termijn

In vergelijking met andere sectoren heeft de Oostenrijkse milieutechnologiesector de crisis tot dusver relatief goed doorstaan. De milieutechnologie-industrie blijkt, zelfs in de huidige crisissituatie, een stabiele en veerkrachtige sector van de economie. Milieuaspecten zullen in de toekomst een grotere rol spelen. Ondernemingen die op dit gebied onderzoek verrichten en oplossingen aanbieden, zouden in de toekomst concurrentievoordelen moeten hebben.

De Oostenrijkse life sciences sector zit in de lift en fungeert al jaren als een belangrijke werkgever en groeifactor in de Oostenrijkse economie. Het belang van de sector is nu definitief op de voorgrond getreden als gevolg van de huidige pandemie. Tijdens de coronacrisis heeft Oostenrijk (zowel de overheids- als privésector) bijkomend geïnvesteerd in de sector. De extra investeringen richten zich in eerste instantie op de aanpak van het coronavirus, maar bieden op termijn ook kansen op andere deelgebieden.

Innovatieve ideeën en aangepaste oplossingen zijn meer dan ooit noodzakelijk om deze ongekende situatie het hoofd te bieden. Digitalisering is een belangrijke motor van innovatie geworden, vooral op het gebied van medische technologie. Er is de laatste jaren dan ook sprake van een ware ‘boom’ op het gebied van e-health en telegeneeskunde. De digitalisering van life sciences en big data-analyses bieden enorme mogelijkheden. De Oostenrijkse life sciences sector belooft een succesvolle toekomst te hebben, waarbij de verwachting is dat de voornaamste focus zal liggen op gepersonaliseerde geneeskunde.

Winnaars en verliezers van de coronacrisis:

De crisis heeft ernstige gevolgen voor de kapitaalgoederenindustrieën die nauw betrokken zijn bij internationale toeleveringsketens en het merendeel van hun producten exporteren. Dat betreft vooral de motorvoertuigensector, die ook nadelig wordt beïnvloed door technologische herstructureringsmaatregelen, evenals werktuigbouwkunde en delen van de metaalproductie en -verwerking. Verder lijden ook kleinere, sterk consumentafhankelijke sectoren, zoals de kleding- en schoenenproductie, ernstige verliezen. Daarentegen blijkt de farmaceutische industrie een van de winnaars van de crisis te zijn en ook de bouwsector kon na een zeer korte onderbreking door de eerste lockdown, haar capaciteit snel weer volledig benutten.

De dienstensector zal in 2021 geringe verliezen lijden, al komt dit door de stabiliserende invloed van openbare diensten en de gezondheidssector. Bovendien zal een groot aantal dienstverlenende bedrijven een ongekende economische tegenslag ondervinden, hoewel sommige commerciële sectoren, zoals de detailhandel in levensmiddelen, onroerend goed en financiële dienstverlening, naar verwachting zullen groeien. Sectoren, waarin bedrijven volledig moesten sluiten vanwege de lockdown of sectoren, die onder de beperkingen als gevolg van de pandemie blijven lijden, zijn bijzonder getroffen. Dit zijn vooral toerisme gerelateerde bedrijfstakken, zoals horeca, catering, zakelijke en persoonlijke dienstverlening en cultuur.

5. Nuttige links

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid, maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten. 

Wat gebeurt er met FIT groepsstanden op beurzen of andere acties? Volg het dossier Coronavirus op onze website.
Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kunt u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be

2 juni 2021