U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Oostenrijk

1. Algemene toestand

Sinds 15 september 2021 is de bezetting van de intensive care units de enige richtwaarde, wat de maatregelen betreft (stappenplan). FFP2-mondmaskers zijn terug verplicht op sommige plaatsen (zie Voorzorgsmaatregelen).

Vanaf maandag 8 november 2021 geldt de 2 G-regel (gevaccineerd of genezen) waar vroeger de 3 G-regel geldig was (hotels, restaurants, kappers, bezoek aan WZCs en ziekenhuizen). Op de werkplaatsen blijft de 3 G-regel van kracht (werknemers moeten regelmatig een PCR-test afleggen). FFP2-mondmaskers zijn terug verplicht in alle winkels. Verder zal de zogenoemde groene pas (= covidcertificaat) max. 9 maanden geldig zijn (vanaf 1 februari 6 maanden). Daarna is een derde vaccinatie nodig, deze wordt vanaf 4 maanden na de tweede vaccinatie aangeboden.

Vanaf maandag 22 november 2021 ging een nieuwe algemene lockdown in, maar vanaf 12 december 2021 worden (regionaal verschillende) versoepelingen doorgevoerd voor gevaccineerden op het vlak van horeca, handel en cultuur (wel onder voorwaarde van 2G, plus FFP2-masker, plus PCR-test voor grotere events). Enkel voor de niet-gevaccineerden blijft de algemene lockdown gelden. Strenge maatregelen, zoals het dragen van een FFP2-masker in binnenruimtes, blijven ondertussen voor iedereen van kracht. Maximaal thuiswerk wordt aanbevolen.

Vanaf 11 januari 2022 is het dragen van een FFP2-masker ook buiten verplicht, indien een afstand van 2 m niet haalbaar is.

2. Voorzorgsmaatregelen

Het dragen van een FFP2-mondmasker blijft verplicht voor iedereen in levensmiddelenwinkels, apotheken en in alle winkels, musea, bibliotheken en in het openbaar vervoer. Vanaf 11 januari 2022 is een mondmasker ook buiten verplicht indien een afstand van 2 m niet haalbaar is.

De maatregelen worden momenteel dynamisch en regionaal aangepast. 

Alle actuele maatregelen vindt u op https://www.sozialministerium.at/Informationen-zum-Coronavirus/Coronavirus---Aktuelle-Ma%C3%9Fnahmen.html 

3. Exitstrategie 

De strenge maatregelen beogen vooral de nog niet-gevaccineerden. Tests (vooral PCR-tests) en FFP2-mondmaskers blijven de komende maanden belangrijk. Verder vinden, zoals in alle landen van de EU, (vrijwillige) vaccinaties plaats, zie: http://www.sozialministerium.at/Themen/Gesundheit/Impfen/

Het groene paspoort geldt maar max. 9 maanden (vanaf 1 februari 6 maanden), daarna is een derde vaccinatie nodig.

De invoering van een verplichte vaccinatie is gepland vanaf februari 2022.

4. Economie

a. Economische impact 

Per eind april 2020 werd al duidelijk dat de coronacrisis een enorm zware impact zou hebben op de Oostenrijkse economie. Maar de economische krimp zal waarschijnlijk iets minder groot zijn dan eerder werd gevreesd. Dankzij economische hulp en monetaire beleidsondersteuning konden de gevolgen van de coronacrisis uiteindelijk beter opvangen worden dan verwacht.

Momenteel bedraagt de werkloosheid rond de 5,3% (Eurostat definitie). Aangezien het matige hersteltempo wordt een snelle terugkeer naar het niveau van voor de crisis niet verwacht. Door de actuele heropening van vooral de toeristische sector en de horeca, daalt de werkloosheid duidelijk en keren veel mensen terug uit de zogenoemde 'Kurzarbeit'.

b. Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

Om de economie in de coronacrisis te ondersteunen heeft de Oostenrijkse regering een hulppakket ter waarde van € 50 miljard samengesteld.

Een deel van het noodpakket is een Härtefallfonds, bedoeld voor eenpersoonszaken (EPU’s) en kleine ondernemingen (minder dan 10 personen). Het Härtefallfonds biedt financiële hulp van max. € 2.000/maand, maar minstens € 500, en voor max. € 6.000 (dus 3 maanden). Deze bedragen zijn, de facto, subsidies die niet moeten worden terugbetaald. De financiële hulp wordt uitbetaald via het WKÖ, de Kamer van Koophandel.

Een ander deel van het noodpakket is het 'Corona-Hilfsfonds', bedoeld onder andere voor de horecasector die wordt gesteund met overbruggingskredieten, aan gunstige rentevoeten.

Voor de kmo’s en grote ondernemingen werd ook het instrument van tijdelijke werkloosheid (‘Kurzarbeit’) uit de kast gehaald. De Oostenrijkse regering probeert erg hard om grote en middelgrote ondernemingen te overtuigen om zoveel mogelijk mensen in ‘Kurzarbeit’ te sturen, in plaats van te ontslaan.

De mensen die in ‘tijdelijke werkloosheid’ gaan moeten zich aanmelden bij AMS, het Oostenrijkse equivalent van de VDAB, dat de financiële hulp uitbetaalt. Ook bij de tweede lockdown kunnen werkgevers uitgebreid op dit instrument beroep doen. De minimale tewerkstelling onder het tijdelijke werkloosheidsregime wordt van 30% op 10% teruggebracht. Daar dat gemiddelde over meer dan 1 maand kan berekend worden, is het mogelijk werknemers ook (korte tijd) helemaal op non-actief te zetten. Dat is inzonderheid voor de horecasector van groot belang is. Werknemers kunnen in de regel 80%, laagbetaalden zelfs 90%, van hun loon ontvangen. Bovendien wordt bedrijven, in november, een vergoeding uitbetaald a rato van 80% van de omzet in dezelfde periode in 2019. Een en ander zal berekend worden op basis van de data uit de belastingaangifte aanslagjaar 2019, zodat de compensatie onbureaucratisch en snel uitbetaald kan worden. Voorlopig is die tussenkomst begrensd op € 800.000/onderneming, waarbij al eerder uitbetaalde vergoedingen in mindering gebracht moeten worden. Deze schadeloosstelling wordt voor alle vennootschappen en verenigingen, inclusief cultuurinstellingen, musea en sportverenigingen, opengesteld. Voorwaarde is wel dat er geen ontslagen vallen.

d. Economische vooruitzichten

Volgens een recente OVSE-prognose zal de Oostenrijkse economie in 2021 met 3,4% groeien (in de eurozone wordt een groei van 4,3% verwacht) en in 2022 met 4,2%. Eind 2022 zou het niveau van voor de crisis weer bereikt kunnen worden. In januari 2021 verwachtte de OVSE voor Oostenrijk nog een groei van slechts 1,4% voor 2021 en van 2,3% voor 2022. Een van de redenen voor de betere verwachtingen zijn volgens deze prognose meer investeringen door de groeiende wereldhandel en de omvangrijke overheidssteunprogramma's. Verder zouden de gezinnen meer consumeren. Door vaccinaties zouden de mensen weer mobieler worden waardoor, de voor Oostenrijk heel belangrijke sectoren toerisme en gastronomie, gesterkt worden.

De inflatie zou volgens deze prognose ongeveer 2% bedragen in 2021. De overheidsschuld zou in 2021 88,6% bedragen en in 2022 88%, wat een fractie minder is. Voor de crisis in 2019 bedroeg ze 70,5%.

Ook Bank Austria, deel van het Italiaanse UniCredit, rekent vanaf het tweede semester 2021 op een economisch herstel dat zich vooral in 2022 zou doorzetten. Hieronder de door de bank opgestelde verwachtingen voor de kernindicatoren:

Kerncijfers 2018 2019 2020 2021 (verwachting) 2022 (prognose) evolutie t.o.v. vorig jaar
Reële bbp-groei 2,6% 1,4% -6,3% 3,2% 5,4%
Private consumptie  1,1% 0,8% -9,2% 1,0% 6,2%
Export  5,5% 2,9% -10% 0,0% 7,2%
Import  5,0% 2,4% -9,6% 4,8% 5,5%
Inflatie (CPI)  2,0% 1,5% 1,4% 2,2% 2,0%
Werkloosheid (Eurostat)  4,9% 4,5% 5,3% 5,3% 5,1%
Begrotingstekort (% bbp) 0,2% 0,6% -8,9% -8,9% -3,5%
Overheidsschuld (% bbp)  74,0 70,5% 83,9% 88,4% 85,7%

Bron: Bank Austria, 'Austria-up-to-date', update macro-economische cijfers

e. Opportuniteiten op korte termijn

Volgens de studiedienst van Bank Austria bleef de industrie in Oostenrijk, ondanks de coronacrisis, aan het begin van het jaar 2021 op groeikoers. De economie is uiteraard niet gespaard en werd hard getroffen en de omvang van de schade is nog niet volledig te overzien, maar loopt alleszins in de miljarden. Toch zijn er ook sectoren die het ondanks de situatie goed tot zelfs beter doen.

Terwijl de toeristische sector en de horeca bovenaan de ranglijst van getroffen bedrijfstakken staan, hebben het bank- en verzekeringswezen en vastgoedmakelaars een goed jaar achter de rug. Desondanks wordt verwacht dat de consumptie snel zal toenemen (aangezien de Oostenrijkers aanzienlijk meer spaarden) zodra de restaurants weer open zijn en vakantie weer mogelijk is.

De supermarkten hebben in 2020 ook geprofiteerd. Omdat restaurants gesloten waren, werd thuis gekookt en kocht men dus vaker in supermarkten. Dit werd zelfs nog overtroffen door de onlinedetailhandel. Het uitbreken van de coronapandemie heeft het proces van digitalisering dus niet alleen op het gebied van medische technieken radicaal versneld, maar ook op andere gebieden, zoals de onlineverkoop van levensmiddelen. In andere regio's van de wereld zijn onlinesupermarkten al langer de norm. Intussen verandert er ook een en ander in Oostenrijk en zal er een inhaalbeweging plaatsvinden. Bezorgingsdiensten voor maaltijden zien de vraag sterk toenemen. In andere branches wordt tevens steeds meer online verkocht. De toename van de onlinehandel heeft ook gevolgen voor logistieke bedrijven. De stijgende vraag levert hen meer activiteiten op.

Verder werd er tijdens de pandemie opvallend veel geïnvesteerd in huis en tuin. Dat bleek na afloop van de eerste lockdown, toen bouwmarkten en tuinspeciaalzaken werden bestormd. Er werd veel geld besteed aan bijvoorbeeld nieuw meubilair. Digitale diensten zoals streaming of onlinespelletjes zijn eveneens groeikampioenen.

f. Opportuniteiten op lange termijn

In vergelijking met andere sectoren heeft de Oostenrijkse milieutechnologiesector de crisis tot dusver relatief goed doorstaan. De milieutechnologie-industrie blijkt, zelfs in de huidige crisissituatie, een stabiele en veerkrachtige sector van de economie. Milieuaspecten zullen in de toekomst een grotere rol spelen. Ondernemingen die op dit gebied onderzoek verrichten en oplossingen aanbieden, zouden in de toekomst concurrentievoordelen moeten hebben.

De Oostenrijkse lifesciencessector zit in de lift en fungeert al jaren als een belangrijke werkgever en groeifactor in de Oostenrijkse economie. Het belang van de sector is nu definitief op de voorgrond getreden als gevolg van de huidige pandemie. Tijdens de coronacrisis heeft Oostenrijk (zowel de overheids- als privésector) bijkomend geïnvesteerd in de sector. De extra investeringen richten zich in eerste instantie op de aanpak van het coronavirus, maar bieden op termijn ook kansen voor andere deelgebieden.

Innovatieve ideeën en aangepaste oplossingen zijn meer dan ooit noodzakelijk om deze ongekende situatie het hoofd te bieden. Digitalisering is een belangrijke motor van innovatie geworden, vooral op het gebied van medische technologie. Er is de laatste jaren dan ook sprake van een ware ‘boom’ op het gebied van e-health en telegeneeskunde. De digitalisering van life sciences en big data-analyses bieden enorme mogelijkheden. De Oostenrijkse life sciences sector belooft een succesvolle toekomst te hebben, waarbij verwachting wordt dat de belangrijkste focus zal liggen op gepersonaliseerde geneeskunde.

Winnaars en verliezers van de coronacrisis:

De crisis heeft ernstige gevolgen voor de kapitaalgoederenindustrieën die nauw betrokken zijn bij internationale toeleveringsketens en het merendeel van hun producten exporteren. Dat betreft vooral de motorvoertuigensector, die ook nadelig wordt beïnvloed door technologische herstructureringsmaatregelen, evenals werktuigbouwkunde en delen van de metaalproductie en -verwerking. Verder lijden ook kleinere, sterk consumentafhankelijke sectoren, zoals de kleding- en schoenenproductie, ernstige verliezen. De farmaceutische industrie daarentegen blijkt, zoals verwacht, een van de winnaars van de crisis te zijn en ook de bouwsector kon na een zeer korte onderbreking door de eerste lockdown, haar capaciteit snel weer volledig benutten.

De dienstensector zal in 2021 geringe verliezen lijden, al komt dit door de stabiliserende invloed van openbare diensten en de gezondheidssector. Bovendien zal een groot aantal dienstverlenende bedrijven een ongekende economische tegenslag ondervinden, hoewel sommige commerciële sectoren, zoals de detailhandel in levensmiddelen, onroerend goed en financiële dienstverlening, naar verwachting zullen groeien. Sectoren, waarin bedrijven volledig moesten sluiten vanwege de lockdown of sectoren, die onder de beperkingen als gevolg van de pandemie blijven lijden, zijn bijzonder getroffen. Dit zijn vooral toerisme gerelateerde bedrijfstakken, zoals horeca, catering, zakelijke en persoonlijke dienstverlening en cultuur.

5. Nuttige links

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid, maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten. 

Wat gebeurt er met FIT groepsstanden op beurzen of andere acties? Volg het dossier Coronavirus op onze website.
Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kunt u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be

10 januari 2022