U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Noorwegen

De toestand op 18/01/2021

1 Algemene toestand

In maart 2020 verslechterde de toestand in Noorwegen snel en om de verspreiding tegen te gaan nam de Noorse overheid preventieve maatregelen. Het aantal besmettingen nam tot eind maart/begin april gestaag toe, maar vanaf medio april was er een duidelijke afname van het aantal nieuwe besmettingen waar te nemen. Hierdoor besloot de Noorse overheid om enkele maatregelen en restricties te versoepelen. Vanaf eind juli nam het aantal besmettingen echter weer langzaam toe en vanaf midden oktober was er een zeer sterke toename waar te nemen. Hierdoor werden de preventieve maatregelen weer aangescherpt en deze blijven vooralsnog gehandhaafd. Het aantal besmettingen en overlijdens kan via een live tracker geraadpleegd worden.

Op basis van de ontwikkelingen van COVID-19 in verschillende Europese landen, heeft de Noorse regering vanaf 30/07/2020 meerdere landen op de lijst van 'rode landen' geplaatst. Voor een volledige lijst van landen die als 'rood' worden aangeduid, kunt u hier terecht. Dit betekent concreet dat reizigers uit deze 'rode' landen, verplicht 10 dagen in quarantaine moeten. Een geschikte plaats waarin de quarantaine zal worden doorgebracht, dient op éénzelfde adres te zijn en aaneensluitend voor 10 dagen. Dit adres dient meegedeeld te worden aan de Noorse autoriteiten bij aankomst in Noorwegen. Mocht het verblijf korter dan 10 dagen zijn, kan men het land zoals gepland verlaten. Dit vertrek dient onmiddellijk te gebeuren en u heeft quarantaine tot en met uw vertrek. Voor meer informatie over de geldende Noorse quarantaineregels: https://www.helsenorge.no/en/coronavirus/international-travels/

Personen die symptomen hebben, worden aangeraden thuis te blijven en sociale contacten te vermijden. Wie zich al in quarantaine bevinden, mag de woonplaats niet verlaten. Men dient een afstand van één tot twee meter tussen personen te houden. Er wordt gevraagd om zich enkel in uiterste nood te begeven naar de spoedgevallendiensten en ziekenhuizen.

De toelevering van goederen is niet in gevaar en ook op de autowegen zijn er geen blokkades. De supermarkten, winkels en apotheken zijn en waren grotendeels open. Veel ondernemers kozen er tijdens de eerste coronagolf voor om te sluiten, maar inmiddels hebben de meeste hun deuren weer geopend. Veel bars en restaurants waren gesloten, maar ook deze zijn weer open. Hier gelden echter strenge maatregelen, zoals registratie van bezoekers en een verbod op het schenken van alcohol.

Noorwegen is officieel nooit in een totale lockdown geweest en het ziet er voorlopig naar uit dat het ook nu niet zal gebeuren. Men neemt preventieve maatregelen daar waar deze nodig zijn.

2 Voorzorgsmaatregelen

  • Iedereen die vanuit een land met een hoge besmettingsgraad (categorie rood) naar Noorwegen komt, moet zich bij aankomst registeren en een verplichte coronatest aan de grens afnemen. Daarnaast moet iedereen uit een 'rood land' eveneens een certificaat met een negatieve coronatest kunnen voorleggen. Deze test moet 72 uur vóór aankomst in Noorwegen, afgenomen zijn. Verder moet iedereen die vanuit het buitenland Noorwegen binnenkomt, 10 dagen in quarantaine gaan, ongeacht of men symptomen heeft.
  • Personen die symptomen vertonen, ook van een gewone verkoudheid, worden geacht thuis te blijven en sociale contacten te vermijden.
  • Het is niet toegestaan om (cultuur- en sport)evenementen te organsieren, waar men niet aan de twee meter afstandsregel kan voldoen. Wil men echter iets organiseren gelden verschillende voorwaarden; https://www.helsedirektoratet.no/veiledere/koronavirus/arrangementer-gruppestorrelse-og-avstand
  • Evenementen met meer dan 200 personen zijn vooralsnog niet toegestaan, dit betekent dat bijvoorbeeld alle grote evenementen (zoals beurzen, concerten, festivals e.d.) zijn afgelast.
  • Bij privé-evenementen geldt een maximum van 5 gasten, als men aan de twee meter afstandsregel kan voldoen. 
  • Het publieke transport dient nog steeds zoveel mogelijk vermeden te worden, tenzij dit noodzakelijk is. Naar het werk pendelen mocht, en mag, maar het wordt nog steeds aangeraden om, als dit mogelijk is, van thuis uit te werken. Reizen naar het buitenland wordt nog steeds sterk afgeraden, tenzij dit absoluut noodzakelijk is.

De goederensector blijft zoals gewoonlijk functioneren. De bevolking wordt afgeraden om te hamsteren.

3 Exit-strategie

De kinderdagverblijven gingen vanaf 20 april weer open. De lagere scholen, van de 1ste tot en met de 4de klas, volgden op 27 april. Hetzelfde gold voor hogescholen en universiteiten, waar sinds 27 april weer een aantal studenten en werknemers mochten werken.

Diensten zoals kappers, huid- en lichaamsverzorging en massage mochten vanaf 27 april weer open, onder de voorwaarde dat ze zich aan de preventieve maatregelen ter bestrijding van het virus hielden en houden.

Bijeenkomsten van maximaal 20 personen waren sinds 7 mei weer toegestaan, hierbij diende men de één-meter-afstandsregel en de (hygiëne)maatregelen te handhaven. Vanaf die datum was het eveneens toegestaan om tot 50 personen te verzamelen op een openbare plaats, mits de één-meter-afstandsregel werd gerespecteerd en er één "verantwoordelijke organisator" achter het evenement stond. 

Vanaf 11 mei gingen ook alle lagere scholen (klas 5 tot en met 10) en middelbare scholen weer open, de groepen mogen echter niet groter zijn dan 20 personen en er moest tenminste één meter afstand worden gehouden. Sport- en bingohallen mochten vanaf deze datum hun deuren weer openen en ook rijscholen mochten vanaf die dag weer mensen ontvangen.

Op 1 juni gingen ook gelegenheden (met tafelreservering), waar men geen eten serveert, weer open. Vanaf die datum mochten ook de pretparken hun deuren weer openen.

Vanaf 15 juni was het weer toegestaan zijn om evenementen van 50 tot 200 personen te organiseren en ook trainingscentra, zwembaden en -paradijzen gingen weer open. 

Momenteel is het zo dat veel van de preventieve maatregelen, zoals grote samenkomsten, niet zijn toegestaan. Maar scholen, diensten als kappers, huid- en lichaamsverzorging en traingscentra worden zoveel mogelijk opengehouden. Hier geldt echter steeds de afstandsregel en het dragen van een mondmasker.

Verder heeft de regering al op 16 april de zogenaamde ‘tracing-app’, Smittestopp, ingevoerd. Met deze app probeert men de verspreiding van het coronavirus in kaart te brengen. Gebruikers van de app geven hiermee aan waar zij zich bevinden en waar ze zijn geweest om zo eventuele andere gebruikers te kunnen waarschuwen wanneer zij in contact zijn geweest met iemand die besmet is met het virus. Deze app is echter niet verplicht.

4 Economie

a. Economische impact

De olieprijs is tot een dieptepunt gedaald, dit kan voor veel Noorse bedrijven, voornamelijk binnen de olie- en gassector, grote gevolgen hebben. De beurs kent een ongelooflijke volatiliteit, hierbij heeft de olieprijsdaling en de zeer zwakke kroon alleen maar toe bijgedragen.

De Noorse kroon stond voor de uitbraak zwak en verloor tijdens de crisis nog meer van haar waarde: voor 1 euro kreeg men nu ongeveer 12,50 kronen (voorheen was dit ongeveer 9,80 kronen). Momenteel heeft de kroon weer enigszins aan waarde gewonnen en krijgt men ongeveer 10,66 kronen voor 1 euro.

Door de uitbraak is de Noorse economie hard getroffen. De Noorse centrale bank zette al in mei het rentetarief op nul en de Noorse regering heeft meerdere noodmaatregelen aangenomen om zo de negatieve impact van het coronavirus te verzachten: https://www.regjeringen.no/no/tema/Koronasituasjonen/nasjonale-tiltak/id2693684/

b. Handelsbelemmeringen

Noorwegen is geen lid van de EU, maar behoort sinds 1994 tot de Europese Economische Ruimte (EER). Het EER-Verdrag is van belang voor de betrekkingen tussen Noorwegen, IJsland en Liechtenstein enerzijds en de lidstaten van de EU anderzijds. Binnen de EER bestaat er ook vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen. Noorwegen is ook lid van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), die is opgericht met de doelstelling om tussen de daarbij aangesloten landen (IJsland, Zwitserland en Liechtenstein) een groot aantal handelsbelemmeringen op te heffen.

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

De overheid heeft ter bestrijding van de crisis diverse maatregelen genomen, hierbij heeft de regering in maart 2020 een garantieregeling van ten minste 100 miljard Noorse kronen toegezegd aan het bedrijfsleven (voornamelijk kmo’s), daarnaast zullen de verlaagde krediet- en despositotarieven eveneens moeten bijdragen.

Enkele maatregelen die zijn aangenomen en voorgesteld om de economische effecten van COVID-19 te verzachten, zijn:

  • De door de werkgever betaalde dagen worden verlaagd van 15 naar 2 dagen voor tijdelijke ontslagen, van 10 naar 3 dagen voor zorggerelateerd verlof en voor corona-gerelateerd ziekteverlof van 16 naar 3 dagen.
  • Een nieuwe brede regeling voor financiële steun aan duurzame bedrijven die ernstig worden getroffen. Bedrijven kunnen worden vergoed voor een deel van hun vaste uitgaven zoals huur, schulden en verzekeringen. Bedrijven die door de overheid zijn opgedragen om te sluiten, krijgen de hoogste vergoeding. De duur van deze maatregel is momenteel twee maanden.
  • Bedrijven die verlies lijden kunnen tot 30 miljoen NOK van het fiscale verlies opnieuw over 2018 en 2019 verdelen.
  • Termijnen voor betaling van belasting over de toegevoegde waarde, werkgeversbelasting en betaling van voorbelasting voor zelfstandigen en bedrijven worden uitgesteld.
  • Het lage btw-tarief, inclusief personenvervoer, accommodatie en delen van de culturele sector, wordt verlaagd van 12% naar 8%.
  • Opschorting van de belasting voor vliegtuigpassagiers voor vluchten in de periode van 1 januari tot en met 31 oktober 2020.
  • Opschorting van betalingen van luchtvaartheffingen.
  • Invoering van een luchtvaartgarantieregeling van in totaal 6 miljard NOK, met een overheidsgarantie van 90% op elke lening. Hiervan is 3 miljard NOK bestemd voor Norwegian Air Shuttle, 1,5 miljard voor SAS en de resterende 1,5 miljard voor Widerøe en andere luchtvaartmaatschappijen.
  • Werknemers in de voor- en naschoolse opvang en kinderdagopvang worden gecompenseerd voor inkomensverlies.
  • Een compensatieregeling van 900 miljoen NOK voor de sectoren cultuur, sport en vrijwilligerswerk.

Garantie- en leningsregelingen voor bedrijven

  • In de staatsgarantieregeling voor bankleningen aan kleine en middelgrote ondernemingen garandeert de staat 90% van de leningen binnen een totaal garantiekader van 50 miljard NOK.
  • Het Government Bond Fund zal de liquiditeit en toegang tot kapitaal op de Noorse obligatiemarkt vergroten en is gericht op grotere bedrijven. Het investeringsbudget bedraagt 50 miljard NOK.
  • Verhoging van de leenlimiet in de leningsregeling van Innovation Norway met NOK 1,6 miljard.
  • Verhoging van de financiering voor bedrijfsgericht onderzoek en ontwikkeling met NOK 250 miljoen.

Maatregelen gericht op personen

  • De WW-uitkering wordt toegekend vanaf de eerste dag en de dagvergoeding wordt verhoogd. Tijdelijke ontslagen personen krijgen 100% vergoeding tot een salaris van 599.148 NOK gedurende de eerste 20 dagen. De regelingen voor tijdelijke ontslagen en werklozen worden aangepast. Voorgesteld wordt de aanspraakperiode te verlengen tot 30 juni.
  • Een tijdelijke regeling om zelfstandigen en freelancers die niet zijn opgenomen in de WW-uitkering veilig te stellen en om zelfstandigen en freelancers vanaf dag vier een ziekte-uitkering te geven.
  • Een regeling voor tijdelijke uitkeringen instellen op basis van tarieven voor sociale bijstand voor personen buiten de EU/EER-regio die op Spitsbergen verblijven.
  • Om het aantal dagen dat ouders met zieke kinderen thuis kunnen blijven te verdubbelen en om de overdracht van dagen tussen co-ouders mogelijk te maken.
  • Om zelfstandigen en freelancers recht te geven op hetzelfde aantal ziektedagen als werknemers, verminderd met een wachttijd van drie dagen.
  • Betere toegang tot leningen voor studenten
  • Ouders betalen niet voor voor- en naschoolse opvang en kinderdagopvang in de periode dat ze gesloten zijn.

Voor een compleet overizcht kunt u terecht op https://www.regjeringen.no/no/tema/Koronasituasjonen/nasjonale-tiltak/id2693684/ (helaas is deze site enkel in het Noors).

d. Economische vooruitzichten

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorzag zware tijden voor de wereldeconomie. Voor Noorwegen werd het hoogste werkloosheidspercentage in Noord-Europa verwacht (13%), dit is nu  echter bijgesteld. De Noorse economie zal dalen, maar met minder dan verwacht en ook de werkloosheid zal niet zo hoog zijn als eerst verwacht (deze zal hoogstwaarschijnlijk uitkomen op 5,2%).

Ondanks de maatregelen kan men vele faillissementen verwachten, toch verwacht men dat een herstel in de loop van 2021 zal plaatsvinden.

5 Nuttige links

6 Dossier Coronavirus

In het dossier Coronavirus van FIT, vindt u verdere nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

28 januari 2021