U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Marokko

Algemene toestand

Op een speciale website in het Frans en in het Arabisch worden dagelijks de nieuwe cijfers over het aantal besmettingen en het aantal gevaccineerden gepost. Tot en met 10 april 2021 geldt in het hele land de noodtoestand. 

Sinds september 2020 is er in Casablanca een avondklok van kracht. Ook in andere steden gelden circulatiebeperkingen. 

Het land is in januari 2021 van start gegaan met een grootschalige vaccinatiecampagne. Het koninkrijk vertrouwt sterk op het Chinese vaccin Sinopharm, dat 10 miljoen doses zou moeten leveren. Daarnaast werd een contract met AstraZeneca getekend. Via een overeenkomst tussen een Russisch investeringsfonds en het Marokkaanse farmaceutische bedrijf Galenica wordt de levering van nog eens 8 miljoen doses in de eerste helft van 2021 verwacht.

Voorzorgsmaatregelen

Sinds 20 maart 2020 geldt de sanitaire noodtoestand in het land. Dit betekent niet dat de economische activiteit wordt stilgelegd, maar wel dat er een limiet komt op verplaatsingen van personen.

Op 7 april werd het dragen van een mondmasker verplicht bij verplaatsingen buiten de woonplaats.

Vanaf woensdag 23 december 2020 zijn opnieuw verschillende nieuwe beperkingen van kracht:

  • een nachtelijke avondklok tussen 21.00 uur en 06.00 uur,
  • een verbod op openbare bijeenkomsten en privéfeesten,
  • de sluiting van alle horecagelegenheden in Casablanca, Marrakech, Agadir en Tanger,
  • sluitingstijd in het hele land voor restaurants en winkels om 20:00 uur.

Marokko heeft tot nader order besloten om alle passagiersvluchten van en naar België op te schorten vanaf middernacht op 1 maart.

Exitstrategie

Hoewel de noodtoestand van kracht blijft, is ondertussen wel een exitstrategie bekendgemaakt en werd de nieuwe 'Loi des Finances 2020' in een recordtijd gestemd.

Sinds 10 juni (fase 1) is er een voorzichtig begin van het economische leven:

  • industriële, commerciële en artisanale activiteiten worden hernomen;
  • heropstart van buurtwinkels en buurtactiviteiten (‘petits métiers de proximité);
  • heropstart van vrije beroepen;
  • opening van de wekelijkse markten.

Vanaf 25 juni (fase 2) geldt het volgende:

  • de horeca gaat opnieuw open met 50% capaciteit;
  • het nationaal luchtruim gaat terug open met een voorlopige start van 4 nationale lijnen (Casablanca naar Agadir, Dakhla, Laâyoune en Oujda);
  • de TGV Casablanca-Tanger rijdt opnieuw;
  • ook shoppingcentra, malls, kap- en beautysalons gaan terug open;
  • stadsparken zijn opnieuw open;
  • en er mag opnieuw buitenshuis gesport worden (wandelen of fietsen).

Marokko is daarbij nog altijd in 2 zones opgedeeld:

  • Zone 1: volledig grondgebied van Marokko met uitzondering van zone 2
  • Zone 2: 
    • Prefectuur van Tanger-Assilah, provincie Larache
    • Provincie Kénitra
    • Prefectuur van Marrakech
    • Prefectuur van Safi

Vanaf 15 juli zijn de moskeeën gradueel terug opengegaan én krijgen Marokkanen en buitenlanders met een Marokkaanse residentie, die nu nog vastzitten in het buitenland, eindelijk de kans om naar Marokko terug te komen - op eigen kosten - met een vlucht van Royal Air Maroc of Air Arabia of met een ferry via Genua (Italië) of Sete (Frankrijk). Daarenboven kunnen nu ook de Marokkanen die residentie hebben in het buitenland (de zogenaamde MRE - Marocain résident à l'étranger) via dezelfde weg Marokko verlaten (tussen 15 juli en 31 augustus).

Vanaf 4 september kunnen zakenreizen (voor buitenlanders die geen visumplicht hebben in Marokko) onder strikte voorwaarden weer doorgaan, met name:

  • met een uitnodiging van een Marokkaans bedrijf (gedateerd later dan 5 september 2020);
  • of een bevestigde reservatie in een hotel vanaf 6 september 2020.
  • een negatieve PCR-test hebben afgelegd in de 72 uur voor vertrek. 

Op 1 maart heeft Marokko beslist om vluchten van en naar België tot nader order op te schorten. Het land wil met deze maatregel de verspreiding van nieuwe besmettelijkere varianten weren. 

Meer informatie over reizen naar Marokko

Economie

Economische impact

Automobiel, textiel en toerisme zwaarst getroffen sectoren

Zowel Renault als PSA sloten hun fabrieken in Marokko voor een langere periode. Deze sluitingen hadden ook zware gevolgen voor toeleveranciers aan de automobielsector. Vanaf de week van 4 mei werden de fabrieken geleidelijk aan terug opgestart en draaien op 2/3de van hun capaciteit.

Ook de textielsector is getroffen, zowel door de verstoorde levering van grondstoffen uit Azië, als door een daling van de buitenlandse vraag, vooral uit Europa. Verschillende textielfabrieken zijn overgeschakeld naar de productie van mondmaskers, schorten en ander medisch materiaal. Vanaf 11 mei wordt export van medisch textielmateriaal terug toegelaten (zie hieronder).

De zwaarst getroffen sector is echter het toerisme, waar omzetverliezen voor dit jaar van om en bij de € 3 miljard worden voorzien. Zes miljoen minder toeristen heeft ook een grote impact op het luchttransport (geschat verlies van 5 miljoen passagiers).

Het Haut Commissariat du Plan (HCP) publiceerde onderstaande resultaten van een enquête uitgevoerd begin april over de economische situatie:

  • 57% van de Marokkaanse ondernemingen zijn tijdelijk (142.000 bedrijven) of definitief (6.300 bedrijven) gesloten,
  • waarvan 89% in de horeca, 76% in de textielsector, 73% in metaalverwerkende industrie en 60% in de bouwsector;
  • 98% van de gesloten ondernemingen zijn zeer kleine bedrijven (TPE) of kmo's;
  • in de formele sector zijn nu al 726.000 jobs verloren;
  • exportbedrijven hebben ook problemen omwille van de invoering van exportlicenties (impact bij 67% van de exporterende bedrijven).

Wat betreft de (buitenlandse) handel zijn er niet alleen verhoogde transporttarieven waar te nemen. Er wordt ook een daling van ongeveer 20% in de transportflow verwacht. De in- en uitvoerstatistieken voor de eerste 5 maanden van 2020 werden intussen gepubliceerd en deze zijn ronduit dramatisch: een daling van 20% in de export en een daling van 17% in de import ten opzichte van dezelfde periode in 2019. De export van de automotive-sector zakte met 40%, textiel 34% en luchtvaart met 14%. Langs importzijde is de enige sector die het goed deed/doet de voedingssector met een stijging van 27%.

Het Marokkaanse patronaat, CGEM, publiceerde op 25 mei hun ‘Plan de relance économique’ dat tot stand is gekomen na een enquête met sectoriële federaties. In dat plan worden verschillende maatregelen voorgesteld om de economie te stimuleren zoals fiscale maatregelen, de strijd tegen de informele sector, de promotie van ‘Made in Morocco’ producten, maar ook protectionistische maatregelen (zoals een lager btw-tarief voor lokaal geproduceerde producten of een importban wanneer een lokaal equivalent product aanwezig is). Welke maatregelen de Marokkaanse overheid zal aannemen, is op dit moment nog niet bekend.

Wel bekend zijn de volgende elementen die in de 'Projet de Loi des Finances Rectificative' (PLFR) vermeld staan:​ met name een actie om meer lokaal te produceren en aan te kopen. Daarom worden de MFN-invoerrechten opgetrokken van 30% naar 40% en zijn bij openbare aanbestedingen het aandeel van de plaatselijke toegevoegde waarde minimum 15%.

Vereenvoudigde invoerprocedures

Goed nieuws in tijden van crisis is dan weer dat de invoer werd vereenvoudigd. De Marokkaanse douane nam bijzondere maatregelen zoals:

  • de tijdelijke opheffing van invoerrechten op granen zoals zachte tarwe, kikkererwten, bonen (circulaires 6029/211 en 6030/211 van 27 maart 2020);
  • EUR-1 en EUR-MED oorsprongscertificaten worden digitaal aanvaard (circulaire 6034/233 van 3 april 2020);
  • het digitaliseren van de invoer (communiqué van 8 april 2020) waarbij de douane een eenvoudige invoerverklaring aanvaard bij het inklaren (een voorbeeld van dergelijke verklaring zit bij de circulaire 6037/312 van 17 april 2020);

De overgangsperiode voor het verplichte conformiteitsattest bij import van industriële goederen loopt af op 31 december 2020.

De teksten van de circulaires kan u opzoeken op de website van de Marokkaanse douane.

Handelsbelemmeringen

Marokko heeft vrij vroeg en zeer vlug de verplichting van een exportlicentie opgelegd voor verschillende medische producten, een maatregel die op dit moment niet meer van toepassing is.

Daarmee zijn echter niet alle problemen van de baan: verschillende bedrijven ondervinden nog altijd problemen om geneesmiddelen te exporteren.

Langs importzijde zijn er nieuwe importprocedures te noteren voor wat betreft de invoer van beschermingsmaskers (HS codes 3926.90.92.90, 4818.90, 4823.90, 6307.90.40.00, 6307.90.50.00, 6307.90.90.98 en 9020.00.00.00) en dat vanaf 5 juni 2020 (douanecirculaire nummer 6058/311).

Het Marokkaanse patronaat, CGEM, heeft een nieuw comité in het leven geroepen ‘Maroc Industrie’ dat als missie heeft om de lokale industrie te verdedigen door o.a. een label ‘Made in Morocco’ te lanceren, een nationale voorkeur in openbare aanbestedingen in te schrijven, lokale integratie te promoten om import tegen te gaan.

Botst u buiten de EU op handelsbarrières of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die over aan de bevoegde instanties.

Relancemaatregelen

Het ministerie van Economie, Financiën en de Hervorming van de Administratie heeft op 16 maart een ‘Comité de Veille Économique’ (CVE) in het leven geroepen dat verschillende maatregelen heeft genomen voor Marokkaanse werknemers (in de formele en informele sector) en bedrijven. Deze maatregelen gaan van een maandelijkse bijdrage ter compensatie van loon of salaris tot een vermindering van patronale bijdragen. Er werd ook een noodfonds in het leven geroepen, de grootste donateur is de Europese Unie.

Marokko kreeg ook een herschikking van een Wereldbank-lening, afgesloten in januari 2020, van 275 miljoen USD. Het geld was bedoeld als ondersteuning van het ontwikkelingsbeleid voor rampen en risicobeheer. De herstructurering gaat vooral naar steun van de gezondheidssector.

Op 6 augustus ondertekende het patronaat CGEM, de 'Groupement Professionnel des Banques du Maroc' (GPBM) en het ministerie van Industrie en Financiën het akkoord om 120 miljard MAD in de Marokkaanse economie te injecteren. Het betreffen verschillende initiatieven zoals

  • 75 miljard MAD relancekredieten voor bedrijven, waaronder zeer kleine ondernemingen;​
  • 45 miljard MAD voor het 'Fonds de Relance' dat o.a. zal gebruikt worden in investeringsprojecten via publiek-private partnerships (PPP) en voor een stimulering van de vraag via publieke bestellingen met een speciale aandacht en voorkeur voor lokale producten.

De volledige tekst kan hier gelezen worden.

Economische vooruitzichten 

Al Maghreb, de Nationale Bank van Marokko, heeft ondertussen de prognose voor de Marokkaanse economie (bnp) aangepast naar -5,2% voor 2020, wat het slechtste cijfer is van de afgelopen 24 jaar. De export zal met 15,5% zakken terwijl de import een minder sterke daling zal kennen, met 0,7%. De inkomsten uit het toerisme zullen 60% lager liggen in vergelijking met 2019, de geldtransfers van de MRE (Marocains résidents à l’étranger) zullen met 25% zakken (normale jaarlijkse transfer bedraagt gemiddeld 60 miljard MAD) en de buitenlandse investeringen zullen met 1,5% van het bnp dalen.

Het Haut Commissariat au Plan publiceerde half juli de volgende prognoses:

  • bnp: -5,8% (t.o.v. 2,5% in 2019)
  • inflatie: 1% (t.o.v. 0,2% in 2019)
  • werkloosheid: 14,8% (t.o.v. 9,2% in 2019)
  • staatsschuld: 74,4% in percent van het bnp (t.o.v. 65,3% in 2019)

Opportuniteiten op korte en lange termijn

De economische en financiële situatie van heel wat kmo's in Marokko is op dit moment nog onzeker, zodat opportuniteiten op korte termijn ons nog altijd eerder beperkt lijken.

De distributie van consumptiegoederen is echter nooit stilgevallen en het hamsteren van bepaalde producten (zoals toiletpapier) in Europese supermarkten, zijn situaties die in Marokko niet zijn voorgevallen. De supply chain van de retailers is met andere woorden zeer goed georganiseerd en ook tijdens de ramadan werden geen tekorten geconstateerd.

De studiedienst van de Marokkaanse bank Attijariwafa publiceerde deze week een nota waarin zij 4 sectoren als interessant en met groeipotentieel aanduidde. 

Nuttige links

Dossier Coronavirus

Het nieuwe coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over de gevolgen voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

2 maart 2021