U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Letland

1. Algemene toestand

Op 2 juli telde Letland 1.122 besmettingen en 30 overlijdens als gevolg van de coronacrisis. 2/3 van de patiënten is genezen verklaard. Het land rapporteert een quasi nul-aangroei van het aantal besmettingen en de uitbraak van het virus is onder controle. Er is geen informatie over de beschikbare capaciteit in de ziekenhuizen en de plaatsen op intensieve zorgen. Een belangrijk aandachtspunt is de niet al te beste toestand van de Letse gezondheidzorg, die te kampen heeft met corruptie. Het Letse gezondheidssysteem, dat hoewel het zwak staat door onderfinanciering en gebrek aan hervormingen, werd tijdens de piek van de pandemie niet overbelast dankzij o.a. snelle actie van de regering. De Letse overheid voorziet in 2 premies voor medisch personeel dat de strijd aangaat met het coronavirus. 

Vanaf 15 mei zijn de grenzen van de Baltische staten onderling geopend: Litouwse, Letse en Estse burgers alsook personen die legaal in één van deze landen verblijven, kunnen zich opnieuw verplaatsen zonder beperkingen. AirBaltic, de Letse nationale luchtvaartmaatschappij, start gradueel het vluchtschema op. Vanaf 3 juni mogen burgers van EU lidstaten, de EER en Zwitserland naar Letland afreizen zonder 14 dagen zelf-quarantaine indien het aantal covid-19 besmettingen de laatste 14 dagen cumulatief niet hoger is dan 15. Een lijst met landen en mogelijke beperkingen verschijnt wekelijks. Belgen kunnen zonder beperkingen reizen naar Letland.

2. Voorzorgsmaatregelen

​De Letse overheid vraagt iedereen sociale afstandsmaatregelen in acht te nemen en de handen voldoende te wassen. Daarnaast is het verplicht om een mondmasker te dragen op het openbare vervoer.

3. Exitstrategie

Afgezien van de maatregelen supra vermeld kondigde de Letse overheid geen complete lockdown aan. Een versoepeling van de maatregelen gebeurde gradueel en de situatie wordt constant gemonitord. Vanaf 10 juni wordt er gestreefd om zoveel mogelijk "back to normal" te gaan met inachtneming van veiligheidsmaatregelen. Daarnaast gelden er nog beperkingen voor supporters bij sportwedstrijden en trainingen, sociale bijeenkomsten (100 aanwezigen indoor, 300 outdoor) en jeugdkampen. De Baltische staten hebben hun grenzen opengesteld en Letland laat tevens personen toe uit de EER onderhevig aan voorwaarden.

4. Economie

a. Economische impact

De economische impact op de wereldeconomie zal aanzienlijk zijn en dus ongetwijfeld een weerslag hebben op Letland. Men verwacht dat de lonen zullen dalen door de crisis, wat mogelijk het consumptiepatroon zal beïnvloeden. De werkloosheid is gestegen tot 8.4% in mei ten opzichte van 6.2% eind 2019.  De mooie groei die het land de afgelopen jaren kon voorleggen wordt door de coronacrisis abrupt onderuit gehaald. Letland wordt verwacht meer te lijden onder de coronacrisis dan buurlanden Estland en Litouwen wegens de terugval van transit cargo in 2019 en de contractie van de financiële sector wegens structurele hervormingen. Daarnaast weegt de zwakke productiesector op de export, die in april maar liefst 21.4% lager lag dan een jaar eerder.

b. Handelsbelemmeringen

De Letse regering kan een de facto verbod instellen op de uitvoer van medisch (beschermend) materiaal als er een probleem ontstaat voor de eigen bevoorrading. Dit verbod kan ook intra-Europees gelden.

c. Relancemaatregelen

De Letse regering heeft een pakket aan onmiddellijke steunmaatregelen goedgekeurd goed voor € 4 miljard. Hieronder gaan de belangrijkste:

  • Tijdelijke ondersteuning van werkgevers bij het vergoeden van ziekteverlofbetalingen en de salarissen van werknemers tijdens inactiviteit. Deze maatregel werd uitgebreid zodat meer werknemers ervan kunnen genieten.
  • Mogelijkheid om belastingen tot drie jaar uit te stellen en een verlenging voor het indienen van de belastingaangifte. De belastingdienst zal de goedgekeurde btw-betalingen al binnen 30 dagen na indiening van btw-aangiften terugbetalen. 
  • Altum - het publiek  Development Finance Institution - en verschillende banken zullen leninggaranties en leningen verstrekken aan bedrijven die door de covid-19-crisis zijn getroffen.
  • De rentetarieven op leningen voor bedrijven in de toeristische sector worden met 50% verlaagd voor kleine en middelgrote ondernemingen en met 15% voor grote ondernemingen in toerisme en aanverwante sectoren.
  • 75% van de lonen van werknemers uit de meest getroffen sectoren zal betaald worden door de overheid gedurende 2 maanden en met een maximum van EUR 700.
  • Het kapitaal van airBaltic, de nationale luchtvaartmaatschappij, werd met € 250 miljoen opgetrokken.

Daarnaast werd een relanceplan goedgekeurd, goed voor € 2,2 miljard met 5 pijlers:

  1. Menselijk kapitaal: ondersteuning voor mensen zonder werk, evenals een nieuwe aanpak voor ondernemers om het concurrentievermogen en de productiviteit bij de opleiding van werknemers te vergroten. Het is ook de bedoeling om één opleidingsplatform voor instellingen voor hoger onderwijs op te richten.
  2. Innovatie: instrumenten voor overheidssteun voor toegepast onderzoek en stimuli voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Er zijn ook maatregelen gepland om het gebruik van digitale technologieën uit te breiden.
  3. Ondersteuning van de export en het zakelijk klimaat.
  4. Toegang tot financiering via garanties en leningen.
  5. Infrastructuur: aanbestedingsinstrumenten van de overheid om de binnenlandse economische activiteit te stimuleren.

d. Economische vooruitzichten

Analisten verwachten dat de economie in het tweede kwartaal van 2020 met minstens 10% zal krimpen, en met een verlies van 7,5% zal afklokken voor het hele jaar. Het land doet het hiermee slechter dan de Litouwse en Estse buren. De Letse nationale bank verwacht een verlies van 6,5% voor 2020. Het Letse Ministerie van Financiën verwacht een krimp van 7%. Swedbank tekende een krimp van 1,4% van het bbp in het eerste kwartaal van 2020. De werkloosheid neemt toe tot 9,5% in 2020. Dankzij een lage overheidsschuld kan de overheid echter zeer voordelig lenen op de internationale financiële markten en zo de economie ondersteunen.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Sectoren zoals hotels, restaurants en cafés hebben enorm te lijden onder de crisis en kwamen bijna volledig tot stilstand. Volgens een analyse van Swedbank blijven de Letten echter tijdens de crisis geld uitgeven aan voedsel in de winkel, en dit zelfs significant meer dan in vergelijking met 2019. Letland kondigde veel minder strenge maatregelen af dan de buurlanden en dit resulteert dan ook in een lagere terugval van gebruik van de gezondheidssector en schoonheidssalons. Opvallend voor Letland: er wordt blijvend geïnvesteerd in tuinieren en DIY.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is momenteel nog koffiedik kijken welke opportuniteiten er zich op lange termijn zullen voordoen naast de kansrijke sectoren zoals beschreven in de landenpagina. Het groeiende besef in Europa om minder afhankelijk te worden van Chinese producten (onder andere medisch materiaal en moleculen) en de gevolgen voor de logistieke ketens kunnen een positief effect hebben op de Letse economie. Zo kan het land met zijn lagere loonkosten in vergelijking met West-Europa interessant worden voor near-shoring activiteiten. Als gevolg van de coronacrisis kunnen de logistieke ketens meer regionaal worden. De opening van de grenzen tussen de Baltische staten is misschien al een eerste signaal. Letland zou dan een sleutelrol kunnen spelen met de havens van Riga en Ventspils als belangrijke logistieke hub.

5. Nuttige links

Voor meer informatie over Letland en reisadvies zie:

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

2 juli 2020