U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Letland

1. Algemene toestand

Op 21 oktober telde Letland 191.321 besmettingen en 2.944 overlijdens als gevolg van de coronacrisis in de loop van 2021. De Letse overheid publiceert dagelijks bijgewerkte statistieken van de besmettingen. De cijfers zijn de laatste weken opnieuw aan het stijgen, wat opnieuw druk legt op de capaciteit in de ziekenhuizen en het aantal bedden op intensieve zorgen. Een belangrijk aandachtspunt is de niet al te beste toestand van de Letse gezondheidzorg, die te kampen heeft met corruptie. 

De Letse regering heeft dan ook besloten om het land opnieuw in lockdown te zetten. Daarnaast zullen delen van de economie worden stilgelegd en wordt de avondklok terug ingevoerd. Studenten zullen ook opnieuw afstandsonderwijs krijgen en de meeste werknemers moeten weer van thuis uit werken.

2. Voorzorgsmaatregelen

Een overzicht van de geldende voorzorgsmaatregelen vindt u hier: https://covid19.gov.lv/en/covid-19-frequently-asked-questions-and-answers 

3. Reizen

Een lijst met landen en mogelijke beperkingen verschijnt wekelijks. Het is in elk geval verplicht om zich te registreren op https://covidpass.lv/ en, ofwel een recente negatieve PCR-testresultaat (72u) of een bewijs van vaccinatie te kunnen voorleggen. Reizigers die het coronavirus al opgelopen hebben, moeten hiervan een medisch getuigschrift kunnen voorleggen. 

Aan reizigers die noch een doktersattest, noch een (negatief) testresultaat kunnen voorleggen (niet digitaal en niet op papier) zal toegang tot het vliegtuig, de trein, de boot (of elk andere vorm van internationaal vervoer) ontzegd worden in het land van vertrek. Hetzelfde geldt voor reizigers in personenwagens, voor wat de toegang tot het grondgebied betreft. Reizigers die in Letland werken of zich er begeven in het kader van hun woon-werkverkeer en het personeel van commerciële vervoersmaatschappijen zijn vrijgesteld van de testplicht. Het resultaat van de test, moet vermeld worden in de Covidpass.lv

4. Vaccinatie

Volledig gevaccineerde burgers van de EU, Schengen Geassocieerde Landen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk worden vrijgesteld van de quarantaineplicht. Het vaccinatieproces wordt 15 dagen na toediening van beide dosissen van het Pfizer-vaccin, het Moderna-vaccin en het AstraZeneca-vaccin of de enige dosis van het Janssen-vaccin, volledig geacht.

5. Exitstrategie

In de lente van 2020 kondigde de Letse overheid geen complete lockdown aan, alleen specifieke maatregelen. Een versoepeling van deze maatregelen gebeurde gradueel en de situatie werd constant gemonitord. Vanaf 10 juni 2020 werd er gestreefd om zoveel mogelijk "back to normal" te gaan met inachtneming van de veiligheidsmaatregelen. Maar sinds het begin van de herfst van 2020 sloeg de tweede golf van de epidemie hard toe, en vanaf 9 november 2020 gold er in ​Letland opnieuw een noodtoestand. Nu de cijfers (oktober 2021) terug aan het stijgen zijn, wordt er opnieuw verstengd, voornamelijk voor niet-gevaccineerden. 

6. Economie

a. Economische impact

Door de crisis zijn de lonen minder snel gaan stijgen, wat mogelijk het consumptiepatroon zal beïnvloeden. Toch namen de lonen gemiddeld met 3,9% toe tijdens Q2 van 2020 in vergelijking met het jaar voordien. Het lijkt erop dat Letse werkgevers er de voorkeur aangeven om hun werknemers minder te laten werken of vakantie te laten nemen, dan om hen te ontslaan. De werkloosheid steeg tot 8,2% tijdens de zomer van 2020 ten opzichte van 6,2% eind 2019. De mooie groei die het land de afgelopen jaren kon voorleggen, wordt door de coronacrisis voor een stuk onderuit gehaald. Er wordt verwacht dat Letland meer zal lijden onder de coronacrisis dan de buurlanden Estland en Litouwen, vooral wegens de terugval van transit cargo in 2019 en de contractie van de financiële sector wegens structurele hervormingen. Daarnaast weegt de zwakke productiesector op de export, die in april 2020 maar liefst 21,4% lager lag dan het jaar voordien.

b. Handelsbelemmeringen

De Letse regering kan een 'de facto verbod' instellen op de uitvoer van medisch (beschermend) materiaal als er een probleem ontstaat voor de eigen bevoorrading. Dit verbod kan ook intra-Europees gelden.

c. Relancemaatregelen

De Letse regering heeft een pakket aan onmiddellijke steunmaatregelen, goed voor € 4 miljard, goedgekeurd.

Hieronder vindt u de belangrijkste:

  • Tijdelijke ondersteuning van werkgevers bij het vergoeden van ziekteverlofvergoedingen en de salarissen van werknemers tijdens inactiviteit. Deze maatregel werd uitgebreid zodat meer werknemers ervan kunnen genieten.
  • Mogelijkheid om de belastingen tot drie jaar uit te stellen en een verlenging voor het indienen van de belastingaangifte. De belastingdienst zal de goedgekeurde btw-betalingen, al binnen 30 dagen na indiening van btw-aangifte, terugbetalen. 
  • Altum, het publiek  Development Finance Institution en verschillende banken zullen leninggaranties en leningen verstrekken aan bedrijven die door de COVID-19 crisis getroffen werden.
  • De rentetarieven op leningen voor bedrijven in de toeristische sector worden met 50% verlaagd voor kleine en middelgrote ondernemingen en met 15% voor grote ondernemingen in de toeristische en aanverwante sectoren.
  • 75% van de lonen van werknemers uit de meest getroffen sectoren zal betaald worden door de overheid gedurende 2 maanden en met een maximum van € 700.
  • Het kapitaal van airBaltic, de nationale luchtvaartmaatschappij, werd met € 250 miljoen opgetrokken.

Daarnaast werd een relanceplan goedgekeurd, goed voor € 2,2 miljard met 5 pijlers:

  1. Menselijk kapitaal: ondersteuning voor mensen zonder werk, evenals een nieuwe aanpak voor ondernemers om het concurrentievermogen en de productiviteit bij de opleiding van werknemers te vergroten. Het is ook de bedoeling om één opleidingsplatform voor instellingen voor hoger onderwijs op te richten.
  2. Innovatie: instrumenten voor overheidssteun voor toegepast onderzoek en stimuli voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Er zijn ook maatregelen gepland om het gebruik van digitale technologieën uit te breiden.
  3. Ondersteuning van de export en het zakelijk klimaat.
  4. Toegang tot financiering via garanties en leningen.
  5. Infrastructuur: aanbestedingsinstrumenten van de overheid om de binnenlandse economische activiteit te stimuleren.

d. Economische vooruitzichten

De Europese Commissie verwachtte in de herfst van 2020 dat de Letse bbp voor dat jaar met 5.6% zou krimpen, en dus het slechter zou doen dan de Litouwse en Estse buren. De Letse nationale bank stelde haar prognose in september positief bij en verwacht nu een verlies van 4,7% voor 2020. Maar het Letse Ministerie van Financiën verwacht een krimp van 7%. De werkloosheid nam toe tot 8,4% in 2020, iets minder dan gevreesd werd. Dankzij een lage overheidsschuld kan de overheid zeer voordelig lenen op de internationale financiële markten en zo de economie ondersteunen.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Sectoren zoals hotels, restaurants en cafés hebben enorm te lijden onder de crisis en kwamen bijna volledig tot stilstand. Volgens een analyse van Swedbank blijven de Letten echter tijdens de crisis geld uitgeven aan voedsel in de winkel, en dit zelfs significant meer dan in 2019. Letland kondigde veel minder strenge maatregelen af dan de buurlanden en dit resulteert dan ook in een lagere terugval van de uitgaven in de gezondheidssector en bij schoonheidssalons. Opvallend voor Letland: er wordt blijvend geïnvesteerd in tuinieren en DIY.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is momenteel nog koffiedik kijken welke opportuniteiten er zich op lange termijn zullen voordoen naast de kansrijke sectoren zoals beschreven in de landenpagina. Het groeiende besef in Europa om minder afhankelijk te worden van Chinese producten (onder andere medisch materiaal en moleculen) en de gevolgen voor de logistieke ketens kunnen een positief effect hebben op de Letse economie. Zo kan het land met zijn lagere loonkosten, in vergelijking met West-Europa, interessant worden voor near-shoring activiteiten. Als gevolg van de coronacrisis kunnen de logistieke ketens meer regionaal worden. Letland zou dan een sleutelrol kunnen spelen met de havens van Riga en Ventspils als belangrijke logistieke hub.

7. Nuttige links

Voor meer informatie over Letland en reisadvies zie:

8. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

21 oktober 2021