U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Letland

1. Algemene toestand

Op 8 november telde Letland 7.880 besmettingen en 96 overlijdens als gevolg van de coronacrisis. Dat is een groei van maar liefst 250% tegenover het totale cijfer van besmettingen een maand eerder. De Letse overheid publiceert een online kaart van de besmettingen. Er is geen informatie over de beschikbare capaciteit in de ziekenhuizen en de plaatsen op intensieve zorgen. Een belangrijk aandachtspunt is de niet al te beste toestand van de Letse gezondheidzorg, die te kampen heeft met corruptie. Het Letse gezondheidssysteem, hoewel het zwak staat door onderfinanciering en gebrek aan hervormingen, werd tijdens de piek van de pandemie in de lente niet overbelast dankzij o.a. snelle actie van de regering. De Letse overheid voorziet in 2 premies voor medisch personeel dat de strijd aangaat met het coronavirus. 

Burgers van EU lidstaten, de EER en Zwitserland mogen naar Letland afreizen zonder 10 dagen quarantaine, indien het aantal COVID-19 besmettingen de laatste 14 dagen cumulatief niet hoger is dan 50. Een lijst met landen en mogelijke beperkingen verschijnt wekelijks. Belgen die naar Letland reizen, moeten 10 dagen in quarantaine gaan.

2. Voorzorgsmaatregelen

Vanaf 9 november geldt er in ​Letland opnieuw een noodtoestand, die tot en met 6 december van kracht is. 

  • Winkels mogen maar een beperkt aantal klanten binnenlaten en in de weekenden mogen enkel bepaalde (levensnoodzakelijke) winkels open zijn.
  • Sinds 24 oktober zijn mondmaskers verplicht op alle publieke plaatsen. Theaters, cinema's, zwembaden, ... moeten sluiten.
  • Alleen kinderen tot en met het zesde leerjaar krijgen les op school, oudere kinderen moeten op afstand leren.

Het overtreden van de restricties kan tot boetes van 2.000 euro voor personen of 5.000 euro voor bedrijven leiden. 
​De Letse overheid vraagt iedereen om de sociale afstandsmaatregelen in acht te nemen en de handen voldoende te wassen. Daarnaast zijn mondmaskers verplicht op openbare plaatsen.

3. Exitstrategie

In de lente kondigde de Letse overheid geen complete lockdown aan, alleen specifieke maatregelen. Een versoepeling van deze maatregelen gebeurde gradueel en de situatie wordt constant gemonitord. Vanaf 10 juni werd er gestreefd om zoveel mogelijk "back to normal" te gaan met inachtneming van de veiligheidsmaatregelen. 

Maar door het afkondigen van de noodtoestand is voorlopig enkel sprake van bijkomende maatregelen.

Na een toename van het aantal COVID-19-gevallen (meestal na aankomst uit het buitenland), besliste de regering om aankomsten per vliegtuig en bus te registreren. Vanaf 12 oktober moest elke reiziger zich bij aankomst dan ook verplicht registreren op https://covidpass.lv/. Ook het sluitingsuur van cafés en restaurants werd vervroegd.

4. Economie

a. Economische impact

De economische impact op de wereldeconomie zal aanzienlijk zijn en dus ongetwijfeld een weerslag hebben op Letland. Door de crisis zijn de lonen minder snel gaan stijgen, wat mogelijk het consumptiepatroon zal beïnvloeden. Toch namen de lonen gemiddeld met 3,9% toe tijdens Q2 van dit jaar in vergelijking met vorig jaar. Het lijkt erop dat Letse werkgevers er de voorkeur aangeven om hun werknemers minder te laten werken of vakantie te laten nemen, dan om hen te ontslaan. De werkloosheid is gestegen tot 8,2% tijdens de zomer ten opzichte van 6,2% eind 2019. De mooie groei die het land de afgelopen jaren kon voorleggen, wordt door de coronacrisis voor een stuk onderuit gehaald. Er wordt verwacht dat Letland meer zal lijden onder de coronacrisis dan de buurlanden Estland en Litouwen, vooral wegens de terugval van transit cargo in 2019 en de contractie van de financiële sector wegens structurele hervormingen. Daarnaast weegt de zwakke productiesector op de export, die in april maar liefst 21,4% lager lag dan het jaar voordien.

b. Handelsbelemmeringen

De Letse regering kan een de facto verbod instellen op de uitvoer van medisch (beschermend) materiaal als er een probleem ontstaat voor de eigen bevoorrading. Dit verbod kan ook intra-Europees gelden.

c. Relancemaatregelen

De Letse regering heeft een pakket aan onmiddellijke steunmaatregelen, goed voor € 4 miljard, goedgekeurd.

Hieronder vindt u de belangrijkste:

  • Tijdelijke ondersteuning van werkgevers bij het vergoeden van ziekteverlofvergoedingen en de salarissen van werknemers tijdens inactiviteit. Deze maatregel werd uitgebreid zodat meer werknemers ervan kunnen genieten.
  • Mogelijkheid om belastingen tot drie jaar uit te stellen en een verlenging voor het indienen van de belastingaangifte. De belastingdienst zal de goedgekeurde btw-betalingen, al binnen 30 dagen na indiening van btw-aangifte, terugbetalen. 
  • Altum, het publiek  Development Finance Institution en verschillende banken zullen leninggaranties en leningen verstrekken aan bedrijven die door de COVID-19 crisis zijn getroffen.
  • De rentetarieven op leningen voor bedrijven in de toeristische sector worden met 50% verlaagd voor kleine en middelgrote ondernemingen en met 15% voor grote ondernemingen in de toeristische en aanverwante sectoren.
  • 75% van de lonen van werknemers uit de meest getroffen sectoren zal betaald worden door de overheid gedurende 2 maanden en met een maximum van € 700.
  • Het kapitaal van airBaltic, de nationale luchtvaartmaatschappij, werd met € 250 miljoen opgetrokken.

Daarnaast werd een relanceplan goedgekeurd, goed voor € 2,2 miljard met 5 pijlers:

  1. Menselijk kapitaal: ondersteuning voor mensen zonder werk, evenals een nieuwe aanpak voor ondernemers om het concurrentievermogen en de productiviteit bij de opleiding van werknemers te vergroten. Het is ook de bedoeling om één opleidingsplatform voor instellingen voor hoger onderwijs op te richten.
  2. Innovatie: instrumenten voor overheidssteun voor toegepast onderzoek en stimuli voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Er zijn ook maatregelen gepland om het gebruik van digitale technologieën uit te breiden.
  3. Ondersteuning van de export en het zakelijk klimaat.
  4. Toegang tot financiering via garanties en leningen.
  5. Infrastructuur: aanbestedingsinstrumenten van de overheid om de binnenlandse economische activiteit te stimuleren.

d. Economische vooruitzichten

Analisten verwachten dat de economie in het tweede kwartaal van 2020 met minstens 10% zal krimpen, en met een verlies van 7,5% zal afklokken voor het hele jaar. Het land doet het hiermee slechter dan de Litouwse en Estse buren. De Letse nationale bank stelde haar prognoze in september positief bij en verwacht nu een verlies van 4,7% voor 2020. Het Letse Ministerie van Financiën verwacht een krimp van 7%. Swedbank tekende een krimp op van 1,4% van het bbp in het eerste kwartaal van 2020. De werkloosheid neemt toe tot 9,5% in 2020. Dankzij een lage overheidsschuld kan de overheid echter zeer voordelig lenen op de internationale financiële markten en zo de economie ondersteunen.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Sectoren zoals hotels, restaurants en cafés hebben enorm te lijden onder de crisis en kwamen bijna volledig tot stilstand. Volgens een analyse van Swedbank blijven de Letten echter tijdens de crisis geld uitgeven aan voedsel in de winkel, en dit zelfs significant meer dan in vergelijking met 2019. Letland kondigde veel minder strenge maatregelen af dan de buurlanden en dit resulteert dan ook in een lagere terugval van gebruik van de gezondheidssector en schoonheidssalons. Opvallend voor Letland: er wordt blijvend geïnvesteerd in tuinieren en DIY.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is momenteel nog koffiedik kijken welke opportuniteiten er zich op lange termijn zullen voordoen naast de kansrijke sectoren zoals beschreven in de landenpagina. Het groeiende besef in Europa om minder afhankelijk te worden van Chinese producten (onder andere medisch materiaal en moleculen) en de gevolgen voor de logistieke ketens kunnen een positief effect hebben op de Letse economie. Zo kan het land met zijn lagere loonkosten in vergelijking met West-Europa interessant worden voor near-shoring activiteiten. Als gevolg van de coronacrisis kunnen de logistieke ketens meer regionaal worden. De opening van de grenzen tussen de Baltische staten is misschien al een eerste signaal. Letland zou dan een sleutelrol kunnen spelen met de havens van Riga en Ventspils als belangrijke logistieke hub.

5. Nuttige links

Voor meer informatie over Letland en reisadvies zie:

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

9 november 2020