U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Griekenland

Toestand op 30/07/2020

1. Algemene toestand

Momenteel zijn er 4.279 officiële besmettingen bevestigd en 203 overlijdens.

2. Voorzorgsmaatregelen

Griekenland heeft enkele maatregelen genomen om de verspreiding van de coronaviruspandemie te voorkomen. Vanaf 23 maart was er een verkeersverbod van toepassing, circulatie kon alleen onder bepaalde voorwaarden gebeuren.

Alle scholen en universiteiten, coffeeshops, bars, winkelcentra, restaurants, bibliotheken, musea, archeologische sites en sportfaciliteiten werden in eerste instantie gesloten. Supermarkten, voedingswinkels (delivery en take away diensten), bakkerijen, apotheken, openbare en particuliere gezondheidsdiensten konden onder bepaalde voorwaarden openblijven.

Aanvullend schorste het land alle passagiersvluchten van en naar de luchthavens van Spanje, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Turkije en Nederland, het zeevervoer van en naar Italië en de weg-, zee- en luchtverbindingen met Albanië en Noord-Macedonië. Uitzonderingen hierop zijn het vervoer van goederen en de toegang van personen met de Griekse nationaliteit of met een verblijfsvergunning in Griekenland.

Tot slot werd de bevolking aanbevolen om hun verantwoordelijkheid te nemen, zoals regelmatig handen wassen en contact met zieke mensen te vermijden alsook zoveel mogelijk thuis te blijven.

Aangezien het aantal infecties de laatste dagen stijgt, zijn er vanaf woensdag 29 juli nieuwe maatregelen van toepassing: het dragen van maskers is verplicht voor iedereen in winkels, openbare diensten, banken en liften. De kerken zijn voorlopig uitgesloten.

3. Exitstrategie

De regering heeft op 28 april een versoepeling van de lockdown aangekondigd. Het opheffen van de inperkingsmaatregelen zal geleidelijk en in fasen gebeuren. Hierbij zal men er steeds op letten dat de curve blijft afvlakken. Voor bepaalde bevolkingsgroepen, zoals ouderen of risicopersonen, kunnen wel specifieke maatregelen gelden.

De eerste fase die op 4 mei inging is afgerond: de Grieken zijn vrij om zich binnen hun prefectuur te verplaatsen zonder een certificaat. Zwemmen in de zee is toegelaten en een groot deel van de bedrijven/winkels opende opnieuw de deuren (schoonheidssalons, boekhandels, kapsalons, winkels voor elektronica en sportartikelen, openluchtmarkten en tuincentra). De kerken hebben ook hun deuren geopend voor individuele gebeden (de ceremonies begonnen pas weer op 17 mei).

De tweede, derde en vierde fase hebben plaats gevonden op 11, 18 en 25 mei: alle winkels (met uitzondering van de grote winkelcentra), parken, dierentuinen, buitensportterreinen en archeologische sites zijn terug open (sporthallen zullen pas vanaf half juni open gaan). Leerlingen uit het hoger secundair onderwijs zijn terug naar school. Vanaf 25 mei zijn de cafés, bars en restaurants terug open en interregionale verplaatsingen, alsook verplaatsingen naar de eilanden, zijn terug mogelijk.

Fases van 1 & 8 juni: kleuter- en basisscholen, grote winkelcentra en speeltuinen zijn opnieuw open. Enkele grote hotels zijn ook terug open.

Fases vanaf 15 juni: heropening van pretparken, openbare bioscopen, fitnesscenters en sporthallen.

Fases vanaf 29 juni: bioscopen, casino's en zomerkampen voor kinderen zijn op maandag heropend in Griekenland. Concerten, conferenties, commerciële beurzen en artistieke evenementen kunnen opnieuw gehouden worden in de laatste fase van de versoepeling van de maatregelen.

Vluchten en toelatingseisen

Fase 1 - tot 15 juni
Internationale vluchten zijn alleen toegestaan op de luchthaven van Athene. Er zijn geen vluchten tussen Griekenland en Albanië, Italië, Noord-Macedonië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Turkije. Alle bezoekers worden bij aankomst getest en moeten overnachten in een aangewezen hotel. Als de test negatief is, plaatst de passagier zichzelf 7 dagen in quarantaine. Als de test positief is, wordt de passagier gedurende 14 dagen onder toezicht in quarantaine geplaatst.

Fase 2 - 15 juni tot 30 juni
Internationale vluchten zijn toegestaan op de luchthavens van Athene en Thessaloniki.
Als een vlucht afkomstig is uit een luchthaven die niet op de lijst met de ergste getroffen gebieden van EASA staat, worden er bij aankomst willekeurige tests uitgevoerd.

Als een vlucht afkomstig is uit een luchthaven die op de EASA-lijst met de ergste getroffen gebieden staat, worden alle passagiers getest en moeten ze overnachten in een aangewezen hotel. Als de test negatief is, plaatst de passagier zichzelf 7 dagen in quarantaine. Als de test positief is, wordt de passagier gedurende 14 dagen onder toezicht in quarantaine geplaatst.

Fase 3 – vanaf 1 juli
Vanaf 1 juli 2020 heeft de Griekse regering bepaald hoe het land reizigers zal verwelkomen. Ze zullen de nodige diagnostische screening uitvoeren en iedereen het hele seizoen beschermen.

Het Passenger Locator Form (PLF) is een sleutelelement in de planning. Vanaf 9 juli 2020 moeten reizigers die Griekenland mogen bezoeken, hun PLF tenminste 24 uur voordat ze het land binnenkomen invullen, met gedetailleerde informatie over hun vertrekpunt, de duur van eerdere verblijven in andere landen en het adres van hun verblijf in Griekenland. In het geval van meerdere verblijven, zijn ze verplicht om ten minste voor de eerste 24 uur het adres op te geven. Reizigers ontvangen na indiening van de PLF een bevestigingsmail. De PLF met hun unieke Quick Response (QR) -code ontvangen de reizigers op de dag van hun geplande aankomst in Griekenland (om middernacht) via e-mail (de QR-code wordt vermeld in een link in de bevestigingsmail).

De PLF is hier te vinden. Meer informatie over het protocol wat betreft lucht-, zee- en landaankomsten vindt u hier.

4. Economie

a. Economische impact

Het coronavirus zorgt voor veel bezorgdheid op de internationale markten. Dit is ook voelbaar in Griekenland. Zo zijn er al enkele gevolgen merkbaar. Bijvoorbeeld het obligatierendement en CDS stegen in de Eurozone. De binnenlandse elektronische secundaire obligatiemarkt steeg zelfs naar het hoogste punt in zes maanden. Daarnaast daalden de Griekse aandelen met 13%, wat de grootste procentuele daling in de geschiedenis van de beurs van Athene is. Dit is niet enkel te wijten aan corona maar ook aan de onzekerheid omtrent de olieprijzen.

In januari van dit jaar, kende de export nog een groei die leidde tot een nieuw historisch record. Export is een belangrijke groeimotor van de economie waardoor ook het bbp en de werkgelegenheid toenemen. Verder is er ook een daling van het handelstekort met 9,8 %. Dit waren allemaal positieve tekens voor de rest van het jaar, maar het coronavirus kan deze trend echter veranderen. Italië is namelijk de belangrijkste exportbestemming voor het land en het virus zal de volledige wereldeconomie impacteren. Momenteel zijn Griekse exporteurs niet ongerust en volgen ze de situatie op. De Griekse regering heeft ook beloofd om hen te ondersteunen waar nodig.

b. Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

De Europese Commissie keurde onlangs maatregelen goed die alle goederen uit niet EU-lidstaten, nodig om de effecten van de corona-uitbraak te bestrijden, vrijstelde van invoerrechten en btw. Dit betreft onder andere maskers en beschermingsmiddelen en de maatregel is geldig voor 6 maanden. Voor meer informatie hierover, kunt u hier terecht.

c. Relancemaatregelen
  • Er is een dagelijks monitoringssysteem opgezet om informatie te verzamelen uit verschillende bronnen, zoals bankverenigingen, het ministerie van Arbeid, kredietinstellingen, de particuliere sector enz om tijdig en doelgericht in te grijpen voor economische sectoren en regio's die een aanzienlijke daling van de bedrijvigheid doormaken. Dankzij de resultaten van deze monitoring kan binnen enkele dagen actie worden ondernomen.
  • Een geïntegreerd ondersteuningssysteem voor deeltijdarbeid vanwege de opschorting van de lonen door bedrijven die wegens corona moeten sluiten. Het systeem omvat financiële ondersteuning, bescherming van banen, verzekeringsrechten en afstandsonderwijs. Deze interventies zullen tegelijk met andere noodmaatregelen worden ingevoerd om werknemers onmiddellijk en effectief te ondersteunen.
  • Wetgeving zodat de staat de achterstanden zo snel mogelijk kan terugbetalen aan bedrijven en particulieren om de liquiditeit in de markt te vergroten.
  • Belastingbetalingen worden opgeschort voor bedrijven die gedwongen worden hun activiteiten op te schorten, op dezelfde manier als zij de terugbetaling van schulden kunnen opschorten. Soortgelijke maatregelen zullen worden toegepast op bedrijven in sectoren die zwaar te lijden hebben onder de coronaviruscrisis.
  • Voorgenomen maatregelen om snel de nodige liquiditeit te verschaffen, met name aan getroffen ondernemingen, om de werkgelegenheid te behouden. De betrokken ministeries raadplegen de Europese instellingen voor het gebruik van instrumenten die voor extra liquiditeit zorgen, zoals het Europees Werkgelegenheidsfonds, flexibiliteit inzake de subsidieregels en diverse financiële instrumenten. De hoogste prioriteit is het minimaliseren van de impact op leningen door huishoudens en banken en het ondersteunen van de bedrijven.
  • Burgers stimuleren om e-banking te gebruiken voor hun bank-, belasting- en verzekeringsverplichtingen.
  • Fiscale ruimte vrij maken: maak volledig gebruik van de uitzonderlijke omstandigheden waarin het stabiliteits- en groeipact voorziet en pas deze flexibiliteit toe op Griekenland met betrekking tot zijn verplichtingen in termen van primair overschot volgens het versterkte toezichtsplan en neem de momenteel uitgesloten kosten op in de berekening van het opgelegde primaire overschot. Dat wil zeggen de kosten die bedoeld zijn om bedrijven, werknemers, burgers en het gezondheidsstelsel te ondersteunen. Op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid (terwijl de overheid al aanzienlijke schulden heeft in deze sector) heeft het ministerie van Volksgezondheid  middelen vrijgemaakt uit haar jaarlijkse budget, € 15 miljoen om te voorzien in adequate gezondheidsapparatuur en 70 miljoen zal worden toegewezen voor de aanwerving van 2000 gezondheidswerkers. Het geheel vertegenwoordigt een budget van meer dan 200 miljoen euro.

De Europese Commissie keurde op 3 april een steunregeling voor de Griekse economie goed. Deze regeling komt neer op 2 miljard euro steun en zorgt voor onder andere directe subsidies, kapitaalinjecties, de mogelijkheid van het uitstellen van het betalen van belastingen en waarborgen voor banken die de staatssteun begeleiden. Ook wordt er geld ingezet tegen de corona-uitbraak. Zo wordt er ondersteuning geboden voor de bouw van testfaciliteiten om producten te ontwikkelen en te testen die het virus tegen kunnen gaan. Verdere informatie vindt u hier.

d. Economische vooruitzichten

De pandemie van het coronavirus heeft het opwaartse groeitraject van de Griekse economie stopgezet. In 2019 groeide het BBP met 1.9%, voornamelijk door de uitvoer van goederen en diensten en een aanzienlijke stijging van de inkomsten uit toerisme en scheepvaart. In het eerste kwartaal van 2020 daalde het reële BBP echter met 0.9% op jaarbasis en met 1.6% in vergelijking met het vierde kwartaal van 2019. Het negatieve groeiresultaat voor het eerste kwartaal van 2020 was voornamelijk het gevolg van de lage particuliere consumptie en investeringen. De bijdragen van de openbare consumptie en de netto-uitvoer waren daarentegen positief.

De succesvolle beheersing van de pandemie in Griekenland, de geleidelijke opheffing van de lockdown-maatregelen sinds begin mei, de expansieve en belangrijke fiscale maatregelen van de regering en de uitgebreide maatregelen van de EU-instellingen, waaronder fiscale, monetaire en regelgevende interventies, zullen naar verwachting de impact van COVID-19 op de economie in 2020 verzachten en tot herstel in 2021 leiden. Volgens het basisscenario van de Bank of Greece zal de economische activiteit in 2020 naar verwachting met 5.8% inkrimpen en in 2021 herstellen, met een groei tarief van 5.6%, terwijl het primaire saldo van de overheid in 2020 naar verwachting een tekort van meer dan 4.0% van het BBP zal vertonen als gevolg van de sterke vertraging van de economische bedrijvigheid en de door de regering genomen budgettaire maatregelen.

Takis Theodorikakos, minister van Binnenlandse Zaken, liet weten dat de regering na de lockdownperiode een diepe recessie verwacht. De omvang hiervan is moeilijk te voorspellen aangezien er verschillende factoren, bijvoorbeeld toerisme, een belangrijke rol spelen. De regering werkt aan een plan om de economie te herstructureren om zo de zware klappen te verzachten.

Tijdens een economisch congres in Cyprus presenteerde de Griekse minister van Financiën, Christos Staikouras, de acht beleidsprioriteiten van de regering in het post-Covid-tijdperk, waaronder een geleidelijke verlaging van de belastingtarieven en voornamelijk van de premies voor sociale verzekeringen, die te maken hebben met een hoge particuliere schuld en privatiseringen:

  1. Het uitvoeren van een voorzichtig fiscaal beleid, met een geleidelijke verlaging van belastingtarieven en sociale premies.
  2. Bevordering van een nieuw kader voor het omgaan met de hoge particuliere schuld, gericht op kwetsbare huishoudens.
  3. Een verdere versterking van de stabiliteit van het banksysteem.
  4. Voortzetting van een privatiseringsprogramma en exploitatie van staatseigendom.
  5. Een verdere digitale transformatie van de publieke sector en de Griekse economie om de bureaucratie te verminderen.
  6. Modernisering en verbetering van de investeringsaantrekkelijkheid van de economie door een nieuw verbeterd kader voor corporate governance te creëren, het gebruik van e-mobiliteit te bevorderen, onderzoek en innovatie te versterken.
  7. Implementeren van structurele hervormingen in het regelgevingskader voor bedrijfsactiviteiten, rechtssysteem, beheer van openbare investeringen, landbouwbeleid, enz.
  8. Investeren in infrastructuur, gericht op groene economie.

Volgens de minister kan dit het beleid zijn waarmee Griekenland een nieuw productief groeimodel kan bouwen, gebruikmakend van alle beschikbare nationale en Europese middelen, met visie, verantwoordelijkheid, transparantie en sociale rechtvaardigheid.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Door de eerdere economische crisis, was er een tekort aan medisch personeel en middelen. De regering heeft hier verandering ingebracht met het aanwerven van meer dan 4000 medische personeelsleden voor de behandeling van de pandemie. Het land is voorbereid om het gezondheidssysteem te verbeteren en ook extra intensive care-eenheden te openen op strategische plaatsen. De nood aan medische producten en materiaal is cruciaal, dus bedrijven die actief zijn op medisch vlak kunnen hier voordeel uit halen.

Opportuniteiten verschijnen ook voor IT- en communicatiebedrijven. Grote bedrijven, maar vooral de Griekse staat, zijn bezig hun digitale transformatie te versnellen. Dit komt omdat de crisis zwakke punten aan het licht bracht die tot nu toe niet belangrijk werden geacht, zoals de infrastructuur voor telewerken, maar ook het op afstand verlenen van diensten en ondersteuning aan klanten en natuurlijk cyberbeveiliging en opleiding van personeel. Er zullen de komende maanden kansen zijn voor softwarediensten, aangezien steeds meer organisaties stappen zetten om zich te concentreren op werken vanop afstand.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Deze nieuwe omgeving kan de nieuwe dagelijkse realiteit worden. Met betrekking tot de mogelijke duur van de huidige crisis zijn er drie alternatieve scenario's: een snel herstel, een verlenging van de crisis voor heel het jaar 2020 en een permanent samenleven met het coronavirus. Het aannemen en implementeren van nieuwe strategieën, mentaliteit en gedrag is noodzakelijk. Misschien wordt een nieuw flexibel cloudgebaseerd ecosysteem gecreëerd dat de ontwikkeling van nieuwe vormen van coöperatie en samenwerking en zelfs de co-creatie van nieuwe producten mogelijk maakt. Vooral de behoeften en ontwikkelingen wat betreft digitalisering, e-commerce en farmaceutische producten zullen opportuniteiten bieden.

5 Nuttige links

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten. Voor verdere informatie over het coronavirus, kunt u terecht bij dossier Coronavirus.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kunt u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

30 juli 2020