U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Frankrijk

1. Algemene toestand

Vanaf zaterdag 28 november kunnen in Frankrijk alle niet-essentiële winkels - mits inachtneming van strenge sanitaire maatregelen - opnieuw open. Indien het aantal besmettingen het toelaat, zouden vanaf half december nog meer versoepelingen volgen. Dit zou kunnen betekenen dat dan musea en theaters opnieuw de deuren mogen openen. De horeca blijft evenwel nog zeker twee maanden gesloten. President Macron hoopt dat eind december kan gestart worden met het vaccineren van de meest kwetsbaren en het zorgpersoneel.

Hoewel minder streng dan de vorige lockdownperiode (maart-juli) en met minder impact op de internationale handelsbetrekkingen tussen bv Vlaanderen en Frankrijk (de grenzen worden niet langer gesloten), zullen de inwoners wel weer moeten leven met o.m. de volgende maatregelen:

  • worden gesloten: horeca (bars, restaurants) alsook musea
  • worden verboden: in- en outdoor evenementen
  • scholen tot het laatste middelbaar blijven open (incl. kinderopvang) maar hogescholen en universiteiten zullen hun lessen enkel online kunnen geven
  • wordt toegestaan mits voorlegging van een 'attestation de deplacement' (op papier of op smart-phone: https://media.interieur.gouv.fr/attestation-couvre-feu-covid-19/):
  1. verplaatsingen om essentiële goederen in te kopen (voedingszaken en supermarkten, apothekers...)
  2. publieke diensten (bv gemeentehuizen, rechtbanken...) alsook begraafplaatsen en rusthuizen
  3. terugkeer vanuit verlof vanuit het buitenland
  4. ouders die hun kinderen wegbrengen of ophalen.

Thuiswerken wordt dus weerom de norm daar waar ook maar enigszins mogelijk, maar de economische activiteit wordt niet (geheel) stilgelegd. Pesoneelsleden die bewijsbaar niet kunnen gaan werken, komen in aanmerking voor uitkeringen zoals tijdelijke werkloosheid.

https://www.santepubliquefrance.fr/dossiers/coronavirus-covid-19/coronav...

https://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/Op_reis_in_het_buitenland/reis...

https://travel.info-coronavirus.be/nl/public-health-passenger-locator-form

2. Voorzorgsmaatregelen

Tijdens de lockdown golden in Frankrijk enkele specifieke regels. Zo waren alle niet-essentiële zaken gesloten, mocht men geen bezoek ontvangen en kon men slechts buiten volgens de 1-1-1-regel: 1 keer per dag, alleen en op minder dan 1 kilometer van de woning.

Telewerk was de norm tenzij de werkomstandigheden dit niet toelieten.

Reizen was enkel toegelaten in sommige gevallen en mits het bijhebben van enkele attesten. Men kon reizen om de beroepsactiviteit uit te oefenen, om essentiële aankopen te doen en voor dringende gezinsredenen.

Sinds 11 mei, 2 juni en 15 juni zijn drie fases van de exitstrategie gestart.

3. Exitstrategie

Op 11 mei startte de exitstrategie.

Het doel was drieledig: iedereen in staat stellen om terug te keren naar een zo normaal mogelijk dagelijks leven, de noodzakelijke hervatting van de economische activiteit bevorderen en de gezondheid van de Fransen, met name de meest kwetsbaren, beschermen.

Bedrijven moeten gespreide werktijden aanmoedigen (zowel om te voorkomen dat er te veel mensen op het bedrijfsterrein zijn als om de piekuren in het openbaar vervoer te spreiden).

Alle winkels gingen op 11 mei opnieuw open, en ondertussen ook restaurants en cafés. 

Voor alle winkels zijn de sanitaire regels nog steeds streng: het dragen van het aanbevolen masker als er geen mogelijkheid is om de fysieke afstand te respecteren en de stroom van klanten moet worden georganiseerd door het winkelpersoneel.

Op 2 juni startte de tweede fase van de exitstrategie.

Tijdens de tweede fase werden vooral de regels omtrent het personenverkeer binnen Frankrijk versoepeld. Bovendien konden winkels en horecazaken opnieuw opengaan mits het respecteren van de sanitaire regels (afhankelijk van de groene en rode zone). 

Ook na 2 juni gelden enkele werkgerelateerde regels:

  • beroepen uit hard getroffen sectoren kunnen blijven genieten van een technische werkloosheidssteun;
  • ook personen die behoren tot een risicogroep en die niet kunnen telewerken kunnen beroep blijven doen op de technische werkloosheidssteun.

De situatie sinds 15 juni

​"We gaan een deel van onze manier van leven herontdekken, onze smaak voor vrijheid". Emmanuel Macron gaf op zondag 14 juni een televisietoespraak waarbij hij een nieuwe fase van de exitstrategie aankondigde. Scholen hervatten de lessen, cafés en restaurants openen opnieuw (men kan opnieuw binnen zitten), grenzen openen... Frankrijk zal terugkeren naar een bijna normaal leven, op enkele uitzonderingen na.
Sinds 15 juni is het ook mogelijk om door de Europese Unie te reizen. De algemene groene zone betekent ook dat toeristen sinds 15 juni binnen Frankrijk kunnen reizen.

Meer info op https://www.gouvernement.fr/info-coronavirus 

4. Economie:

a. Economische impact

Tussen midden maart en begin mei verloor de CAC40 bijna 30% van zijn waarde.  Maar de snelheid van de daaropvolgende rebound was minstens net zo indrukwekkend. "Aandelen hebben sinds het dieptepunt in maart bijna 25% waarde teruggewonnen, waardoor de helft van de aanvankelijke verliezen is weggevaagd”.

INSEE, de Franse statistiekenbank, schrijft dat het bbp in Frankrijk in het tweede trimester met 13.8% daalde, na een daling van zo'n 6% tijdens het eerste kwartaal.

De ecoomische activiteit op het hoogtepunt van de crisis daalde met maar liefst 88% (april)

Volgens recente cijfers kwamen er sinds de lockdown 1,1 miljoen extra werklozen bij.  De hardst getroffen sectoren in Frankrijk zijn luchtvaart, automobiel, treinconstructie, scheepsbouw, staalindustrie, toerisme en horeca.  Voor de luchtvaart, automobielsector en toerisme zijn ondertussen al relancemaatregelen opgestart. Andere sectoren zullen volgen.

b. Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network (een@fitagency.be). Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

Vlaamse ondernemers moeten rekening houden met enkele specifieke reglementeringen, waaronder deze voor grensarbeid.

M.b.t. grensoverschrijdend verkeer maken de anti-COVID-19 maatregelen van zowel de EU als van de Franse overheid grensarbeid tussen onze beide landen wel wat gecompliceerder. 

Attesten en certificaten

Sinds 15 juni vervallen de facto alle attesten die voorheen verplicht waren, zoals de Déclaration de déplacement en dehors de son département et à plus de 100 km de sa résidence en het Attestation de déplacement international.

De 'normale' Franse procedures en documenten voor Belgische werknemers die zich omwille van professionele doeleinden op Frans grondgebied zullen begeven, blijven uiteraard wel gelden:

Inwoners van Frankrijk moeten nog steeds een attest ofte 'attestation de déplacement' bij zich hebben wanneer ze het huis verlaten. Wel wordt de straal rond hun woning met twintig kilometer veel groter dan de huidige 1 kilometer, en wordt de tijd die ze daarbij mogen gebruiken uitgebreid van 1 uur naar 3 uur/activiteit.

De avondklok zal nog steeds voor iedereen gelden tussen 21 uur en 7 uur, met uitzondering op 24 december (Kerstavond) en 31 december (Oudejaarsavond).

Franse werknemers

In Vlaanderen gevestigde bedrijven zonder bedrijfsinplanting in Frankrijk die Franse staatsburgers in (loon-)dienst hebben, maar waar deze werknemers hun sociale bijdragen in Frankrijk betalen, kunnen sedert 27 maart 2020 aanspraak maken op 'technische werkeloosheidssteun' vanwege de impact op hun werkzaamheden van de in Frankrijk ingestelde COVID-19 maatregelen. Dit kunnen bv handelsvertegenwoordigers zijn.

Een aanvraag kan met terugwerkende kracht via de volgende website ingediend worden: https://activitepartielle.emploi.gouv.fr/aparts/

Article 9: Les salariés mentionnés à l’article L. 243-1-2 du code de la sécurité sociale qui sont employés par une entreprise ne comportant pas d’établissement en France peuvent être placés en position d’activité partielle et bénéficier à ce titre de l’indemnité horaire prévue à l’article L. 5122-1 du code du travail, lorsque l’employeur est soumis, pour ces salariés, aux contributions et cotisations sociales d’origine légale ou conventionnelle et aux obligations d’assurance contre le risque de privation d’emploi au titre de la législation française.

Men kan hiervoor ook de volgende links raadplegen:

c. Relancemaatregelen

Om de economische impact zo beperkt mogelijk te houden, werden er ook maatregelen genomen om de Franse bedrijven te helpen in deze tijden van onzekerheid (zie ook het attachment dd. 29 maart 2020).

  • Uitstel voor de betaling van sociale en fiscale bijdragen;
  • Steun van de Franse staat en de Banque de France om met de bank te onderhandelen over een herschikking van de bankleningen;
  • De mobilisatie van BPI France om bankkredieten te garanderen die bedrijven nodig zouden hebben omwille van de pandemie;
  • Erkenning door de Franse staat van het coronavirus als een geval van overmacht;
  • De opschorting van water-, gas-, elektriciteits- en huurrekeningen voor de kleine bedrijven die het meest in moeilijke omstandigheden verkeren.

Enkele herstelplannen:

Automobiel

Men bereidt een steun- en herstelplan voor van iets meer dan 8 miljard euro voor de sector. De inzet is tweeledig. Het is enerzijds de bedoeling om de toekomst van deze industrie, die zwaar weegt in de Franse economie, veilig te stellen. En bovendien heeft men de ambitie om meer voertuigen 100% “Made in France” op de weg te krijgen. In dit steunplan wordt anderzijds ook de link gelegd met de ecologische transitie en zal men vooral investeren in propere en voornamelijk elektrische wagens.

Toerisme

De totale overheidsfinanciering wordt opgetrokken tot 18 miljard euro.

Enkele belangrijke maatregelen zijn:

  • het eerder opgericht solidariteitsfonds zal verlengd worden tot eind 2020
  • voordelige leningen zullen beschikbaar zijn
  • terugbetaling van bankleningen kan nog steeds worden uitgesteld
  • van maart tot juni hoeft men geen sociale bijdragen te leveren
  • verlaging toeristenbelasting

Meer info: https://www.economie.gouv.fr/covid19-soutien-entreprises/lancement-plan-...

Luchtvaart

Na de eerder toegekende staatssteun aan Air France van 7 miljard euro, werd op 9 mei een steunplan voorgesteld voor de sector.

Het steunplan voor de hard getroffen luchtvaartindustrie vertegenwoordigt 15 miljard euro. Bovendien werd ook de noodtoestand uitgeroepen om de Franse luchtvaartindustrie te redden. Het doel is om de luchtvaartindustrie concurrentiëler en groener te maken.

Dit herstelplan, waarvan het bedrag de financiële steun van zeven miljard euro omvat die al aan Air France-KLM is toegekend, omvat twee fondsen die bestemd zijn voor de ondersteuning van KMO's in de sector. Enerzijds een investeringsfonds voor ontwikkeling met een initiële toewijzing van 500 miljoen euro vanaf deze zomer, dat uiteindelijk zal oplopen tot één miljard euro. En anderzijds een fonds van 300 miljoen euro voor de robotisering en digitalisering van de sector.

Het plan voorziet ook een financiering van ongeveer 1,5 miljard euro voor onderzoek en ontwikkeling om tegen 2035 een koolstofneutraal vliegtuig te ontwikkelen.

d. Economische vooruitzichten

In 2020 zal de economische activiteit in Frankrijk naar verwachting in totaal met 8,2% krimpen en de werkloosheidsgraad zal naar verwachting stijgen tot meer dan 10%. Als gevolg daarvan zouden het overheidstekort en de overheidsschuld stijgen tot respectievelijk 9,9% en 116,5% van het bbp (tegen gemiddeld 8,5% en 102,7% in de eurozone).

De Banque de France zal haar eerste groeiverwachtingen voor 2020 en 2021 pas op 9 juni geven.

Het herstel hangt af van de omvang van de recessie en de solvabiliteit van de staat, die veel moet lenen en investeren om de economie te redden. Bovenal hangt het af van de situatie van haar partners, te beginnen met de Europese Unie en de twee wereldmachten, de Verenigde Staten en China.

e. Opportuniteiten op korte termijn

In de huidige context zullen zich andere praktijken ontwikkelen: vergaderingen op afstand, teleconsultaties van artsen, psychologen, telewerken, onderwijs op afstand, digitale media, verkoop op afstand, bezorging aan huis, enz.

De quarantaine en het bewaren van een 'sociale afstand' zijn een zegen voor de e-samenleving. Het 'e-life', dat al in volle schwung is, zal in de privéwoningen nog versnellen en Netflix of Amazon zullen hun profeten zijn! Van e-commerce tot e-conferenties, via e-aperitieven… de dematerialisatie zal een spectaculaire opmars maken.

Sinds 2009 zijn vele gewoonten van de Fransen gestaag veranderd: men is vandaag enigszins rationeler in denk- en handelswijze. Consumenten hebben meer tijd nodig om te beslissen, besteden nu meer aandacht aan wat ze kopen, en zoeken naar de beste prijzen. En naast het almaar meer 'prijsbewust' zijn, denken de Fransen ook meer na over wat ze kopen. Het tijdperk van hyperconsumptie en materialistische accumulatie ligt achter hen. De Fransen zijn beter geïnformeerd en vaak meer deskundig geworden. Ze eisen meer transparantie, meer gezondheidsgaranties en meer kwaliteit. Deze crisis zal hen ongetwijfeld nog veeleisender maken. De transitie van handelsmerken naar meer 'verantwoordelijkheid' zal daarom de komende jaren toenemen.

f. Opportuniteiten op lange termijn

De achteruitgang van het milieu, in het bijzonder de schadelijke effecten van de omgevingsvervuiling op de Fransen, is een zorg die de afgelopen drie jaar is toegenomen (daar waar in 2017 nog zo’n 24% van de Fransen vervuiling bij de twee problemen die hen het meest bezighielden plaatsten steeg dit in 2019 tot 46%). Toepassingen van het YUKA-type (De YUKA-app scant de gezondsheidsimpact van wat je koopt (your diet; your cosmetics)) zullen voor consumenten nog krachtigere wapens worden bij hun keuzebepaling van voedsel of cosmetische producten (22% gebruikt ze al).

Waarschijnlijk zal ook hoe we werken veranderen en dit niet enkel praktisch, want telewerken is de voorbije maanden fors gegroeid en zal steeds meer een normale manier van werken worden. Maar de Fransen hebben de afgelopen tien jaar ook het belang ingezien van het hebben van een gezond evenwicht tussen werk en privéleven. Deze zienswijze zal waarschijnlijk versterkt naar voren komen uit deze gezondheidscrisis.

Met de quarantaine van heel Frankrijk is het een paradox geworden: mensen zijn fysiek geïsoleerd, maar toch samen. ‘n Leuke ommekeer die het COVID-19-tijdperk misschien niet helemaal overleeft, maar die wel de noodzaak uitdrukt om met anderen verbonden te zijn.  Deze collectieve wens zal zich ook opleggen aan bedrijven. De vraag naar MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen) zal blijven toenemen.

Liefst 73% van de werknemers van 35 tot 49 jaar is van mening dat bedrijven zich allereerst zorgen moeten maken over het effect van hun 'acties op het milieu, de sociale harmonie en de ontwikkeling van hun personeel'. Was de prioriteit al duidelijk vóór de crisis, dan zal het belang ervan nadien nóg groter zijn.

5. Nuttige links

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

25 november 2020

Bijkomende informatie