U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Finland

1. Algemene toestand

UPDATE 16/6/2020 - In Finland zijn er tot en met 16 juni 7.112 gevallen van het coronavirus COVID-19 geregistreerd. Van deze personen zijn er 326 overleden. Dit betekent dat er in de periode van 1 tot 16 juni slechts 253 positieve gevallen en 10 sterftegevallen bijkwamen. Van de minder dan duizend besmette personen die op dit ogenblik nog besmet zijn met COVID-19, zijn slechts 22 patiënten opgenomen in een ziekenhuis.

De noodtoestand, die sinds maart gold, is op 16 juni opgeheven. Hoewel de social distancing-maatregelen nog van kracht zijn, begint het leven in Finland er stilaan iets meer normaal uit te zien. Er was ook nooit sprake van een echte lockdown: mensen mochten naar buiten, en werden zelfs aangemoedigd om buiten te sporten. Vanaf 1 juni zijn de regels verder versoepeld, maar het advies om van thuis uit te werken, waar mogelijk, blijft van kracht. De Finnen waren al voor de pandemie gewend om af en toe van thuis uit te werken, en zijn het dus gewend.

Wat bijeenkomsten betreft, geldt nog een maximum van 50 personen. Maar onder bepaalde voorwaarden kunnen evenementen tot 500 personen of zelfs meer, gehouden worden. Het openbaar vervoer functioneert weer normaal, en ook niet-essentiële winkels en dienstverleners zijn open. Restaurants en cafés mochten vanaf 1 juni terug volledig openen, zij het met beperkte capaciteit en openingsuren. Het goederenvervoer verloopt verder normaal, zowel internationaal als binnen Finland.

De grenzen waren eerder grotendeels gesloten voor alle personenverkeer, maar nu zijn zakenreizen vanuit België weer mogelijk. Wie het land binnenkomt moet wel de eerste 14 dagen in zelfquarantaine verblijven. Reizigers uit bepaalde landen (op dit ogenblik: Estland, Letland, Litouwen, Noorwegen, Denemarken en IJsland) hoeven niet in zelfquarantaine te verblijven. Deze lijst gaat waarschijnlijk, zodra het kan, uitgebreid worden.

2. Voorzorgsmaatregelen

De noodtoestand gold vanaf 16 maart en moest eigenlijk tot en met 30 juni gelden. Maar omwille van de sterke afname van de epidemie in het land is deze vroeger dan gepland opgeheven. Sommige andere wetten zijn intussen wel veranderd om bepaalde activiteiten toch te begrenzen of tenminste de optie te hebben om dat te doen als het nog nodig zou blijken. De huidige maatregels (vanaf 15 juni) zijn, onder andere:

  1. Er geldt een samenscholingsverbod van meer dan 50 personen. Grote evenementen van meer dan 500 personen zijn vóór 31 juli alleen heel beperkt toegestaan.
  2. Iedereen die het kan, wordt aangeraden om van thuis uit te werken.
  3. Reizen binnen het land is toegestaan. Vakantiereizen naar het buitenland worden niet aanbevolen, behalve naar Denemarken, Noorwegen, IJsland, Estland, Letland of Litouwen.
  4. Wie naar Finland vanuit het buitenland reist of terugkeert, moet 14 dagen in zelfquarantaine verblijven  (behalve in het geval van de zes hierboven vermelde landen).
  5. Restaurants en cafés mogen sinds 1 juni beperkt openen: ze mogen maar de helft van de normale hoeveelheid klanten binnenlaten, en 's avonds moeten ze vroeger dan normaal sluiten.
  6. Openbare cultuur- en sportcentra, bibliotheken, en musea mogen vanaf 1 juni terug open, met respect voor social distancing. Openbare en privéondernemingen waar social distancing moeilijk te regelen is, zoals theaters of grotere cinema's, gaan geleidelijk en begrensd terug open.
  7. Bezoeken aan rusthuizen zijn voorlopig nog grotendeels verboden.
  8. De meeste scholen werden half mei weer geopend na bijna twee maanden afstandsonderwijs. Het schooljaar in Finland eindigde eind mei. De huidige wet staat enkel ofwel normaal onderwijs óf afstandsonderwijs toe, maar niet beide tegelijkertijd. Er wordt verwacht dat de wet aangepast zal worden voor het begin van het volgende schooljaar (half augustus). Zo zou het mogelijk zijn om gedeeltelijk afwisselend op school en vanuit thuis te leren, als dat door een volgende corona-uitbraak nodig zou zijn.
  9. Er wordt op dit ogenblik elke weekdag een rechtstreekse vlucht tussen Brussel en Helsinki ingelegd, en half juni gaat Finnair verdere mogelijkheden via tussenstops aanbieden. In het vliegtuig is het dragen van een mondmasker verplicht.
  10. Tot nu toe is er in Finland geen algemene verplichting om een mondmasker te dragen.

3. Existrategie 

De meeste maatregelen zijn al versoepeld of beëindigd. De begrenzingen op het reizen en de vraag om in zelfquarantaine te verblijven zullen waarschijnlijk, zodra het mogelijk is, minder streng worden. Finland wil de regels in verband met reizen graag in samenwerking met de andere EU-landen veranderen.

Er is nog geen informatie over wanneer de begrenzingen op bijvoorbeeld de horecasector afgebouwd zullen worden. Voorlopig geldt het verbod op grote evenementen (behalve evenementen zoals sportwedstrijden waar grote groepen van mensen door hekken apart kunnen gezet worden) tot 31 juli. Beurzen en gelijkaardige activiteiten zullen dus ten vroegste in augustus kunnen gearrangeerd worden. Sommige grote beurzen en festivals (Helsinki Festival, Slush,...) voor het najaar zijn zelfs al geschrapt.

De Finnen zijn als volk eerder voorzichtig, en volgen ook het advies van de overheid dat niet gebaseerd is op een formele wet. De beslissingen van de regering genieten een brede steun onder de mensen. Zij die wel ontevreden zijn, hadden meestal liever nog striktere of meer langdurige restricties gezien.

4. Economie

a) Economische impact

De epidemie heeft verschillende economische gevolgen. Door de crisis valt zowel de vraag als het aanbod gedeeltelijk stil. Ook de overheidsmaatregelen om de verspreiding van het virus te bestrijden hebben een grote impact op de economie.

Er is nog geen gevreesde golf van faillissementen opgetekend: het aantal procedures die opgestart werden voor de periode 1 januari - 31 mei 2020 is slechts 4,5% meer dan in dezelfde periode van het jaar daarvoor. De groei van faillissementen is zelfs afgenomen tijdens de coronacrisis.

Er waren eind april 433.000 werkzoekenden in Finland, eind maart waren het er nog 310.000. Een jaar geleden was dit cijfer nog 230.000. Nochtans hebben veel werkgevers het nieuwe vereenvoudigde proces voor tijdelijke werkloosheid gebruikt in plaats van werknemers te ontslaan: eind april waren 184.000 werknemers tijdelijk werkloos, in vergelijking met 17.000 werknemers het jaar voordien. Volgens het Ministerie van werk zijn het vooral de maatregelingen tegen corona die het werkloosheidscijfer doen stijgen.

Aangezien de meeste nieuwe werkloze tijdelijk werkloos zijn, en de maatregelen nu versoepelt worden, kan het wel zijn dat veel sectoren het in de zomer duidelijk beter zullen doen dan tijdens de lente. De gegevens over bankkaarttransacties toonden eind mei al aan dat de mensen terug zijn beginnen consumeren.

b) Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

​Er zijn geen officiële handelsbelemmeringen in Finland. Verschillende bedrijven die nu zeer gevraagde medische producten zoals bepaalde chemische stoffen of mondmaskers maken, hebben wel beslist om hun productie vooral op de Finse markt aan te bieden.

c) Relancemaatregelen

Om de economische impact van de epidemie zo miniem mogelijk te houden, worden er ook maatregelen genomen om de Finse bedrijven te helpen in deze tijden van onzekerheid. De regering heeft op 20 maart een steunpakket van in totaal 15 miljard euro bekend gemaakt, dat onder andere de volgende acties inhoudt:

  1. De sociale bijdrages worden verlaagd tot het einde van 2020. Dit betekent een totale besparing voor bedrijven van 910 miljoen euro.
  2. De Finse officiële Export Credit Agency Finnvera mag meer garanties geven voor bankleningen aan kmo’s.
  3. Business Finland, dat Finse bedrijven steunt in het internationaliseren en innoveren, krijgt 150 miljoen om aan bedrijven te verdelen voor specifieke projecten.
  4. Werknemers die werkloos of tijdelijk werkloos worden, krijgen hun uitkering sneller dan vroeger.
  5. Ook het tijdelijk werkloos maken van werknemers lukt sneller dan vroeger, en de regeling omvat ook nieuwe groepen van werknemers.
  6. Zelfstandigen en freelancers kunnen werkloosheidsuitkering krijgen zonder hun ondernemingen stop te zetten.
  7. De Finse luchtvaartmaatschappij Finnair krijgt garanties van 600 miljoen euro.

d) Economische vooruitzichten

In een bevraging eind mei dacht 42% van de gevraagde Finse consumenten dat de coronacrisis nog erger zou worden, en 25% dat het ergste al voorbij was. 60% zei dat de crisis geen invloed heeft gehad op het eigen consumentengedrag. Een derde zei dat ze wel meer voorzichtig zijn geworden met hun uitgaves, en dat ze van plan zijn om minder uit eten te gaan en te reizen. Behalve de directe economische gevolgen is het de onzekerheid die mensen voorzichtiger doet worden.

De Finse associatie van ondernemers heeft tijdens de coronacrisis regelmatig haar leden en andere kleine en middelgrote ondernemingen gevraagd naar de situatie en uitzichten voor hun bedrijven. Eind april zag het er het donkerst uit: slechts 20% van de ondernemers antwoordden dat de pandemie geen problemen voor hun bedrijf veroorzaakte. Een maand later was dit getal 25%. Einde mei dacht 89% van de ondervraagden dat hun bedrijf het zeker of waarschijnlijk wel zou redden, terwijl dat begin april nog 83% was. Het aantal ondervraagden die er zeker van waren, is in die tijd van 45 tot 55% gestegen.

Bij 1/4 van de bedrijven is de omzet met minstens 50% gedaald. Begin april was dit het geval voor 33% onder hen. Het moeilijkst is het in de retailsector, waar 13% van de bedrijven denkt aan stoppen.

Meer dan de helft van de kleine en middelgrote bedrijven hebben of directe steun van de overheid gekregen of een opschorting van de afbetaling van leningen bij hun bank verkregen, of beide. 60% van de bedrijven die directe steun van de overheid verkreeg, zegt wel dat deze niet toereikend is. Volgens de kleine en middelgrote bedrijven was het samenscholingsverbod hierbij de grootste hinderpaal. Vanaf midden maart mochten er hoogstens 10 mensen een groep vormen. Vanaf 1 juni is de grens opgetrokken naar 50, of onder bepaalde voorwaarden zelfs 500 personen.

De verschillende voorspellingen van banken en binnenlandse en internationale instituties schatten dat het Finse bruto binnenlands product dit jaar zal dalen met 6 à 8%, gevolgd door een groei van enkele percent in 2021. De eerste cijfers van deze periode zijn gepubliceerd op 16 juni, en ze toonden een daling van in totaal 7,9% in april 2020 tegenover april 2019. De dienstensector zakte met 10%, de industrie met 3% en de primaire productie met 5%. Deze statistieken werden algemeen ontvangen als beter dan zowel de verwachtingen als de data van vele andere Europese landen. De economie staat nu min of meer op het niveau van vier jaar geleden, voor de echte groei na de crisis an 2008--2009. Nu valt nog te bezien in welke mate de economische impact van corona op andere landen, de Finse exportcijfers zal beïnvloeden.

e) Opportuniteiten op korte termijn

De doe-het-zelfwinkels en bouwmarkten in Finland zijn tijdens de crisis gewoon opengebleven. In het eerste kwartaal van 2020 steeg de verkoop in deze sector met 3,8%. Veel mensen werkten van thuis uit of zijn (tijdelijk) werkloos, en hebben tijd om renovaties en kleine projecten door te voeren. Ook de bouwsector werkte min of meer normaal door, en heeft tot nu toe geen gebrek aan personeel of materiaal. De bouwmarkten en doe-het-zelfwinkels in Finland bedienen zowel de professionele bouwbedrijven als de particuliere klanten.

De markt voor fietsen en elektrische scooters groeide tijdens de coronacrisis in Finland, stevig aan. Het fietsen vervangt andere sporten die op dit ogenblik als minder veilig worden beschouwd en vervangt ook het gedeeltelijk het gebruik van openbaar vervoer.

Andere kansrijke sectoren zijn voeding en dranken, en natuurlijk geneesmiddelen en andere producten en toestellen die met de gezondheidszorg verbonden zijn.

f) Opportuniteiten op lange termijn

Het is natuurlijk nog vroeg om te voorspellen of de coronacrisis de economie van Finland ook op lange termijn veel zal veranderen. In ieder geval zijn de sectoren, die hierboven als opportuniteiten op korte termijn vermeldt staan, ook op lange termijn interessant in Finland.

Ook alles dat met cleantech en duurzaam bouwen te maken heeft, heeft kansen in Finland. Dit is omdat de regering, Finland in 2035 klimaatneutraal wil maken en daarna klimaatnegatief, o.a. door hout als bouwmateriaal te promoten.

5. Nuttige links

Ministerie van Buitenlandse Zaken – Brussel: https://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/Op_reis_in_het_buitenland/reis...
Fins instituut voor gezondheid en welzijn (Engels): https://thl.fi/en/web/infectious-diseases/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates
Fins Ministerie van Buitenlandse Zaken (Engels): https://um.fi/current-affairs/-/asset_publisher/gc654PySnjTX/content/kysymyksi-c3-a4-ja-vastauksia-matkustamisesta-ja-koronaviruksesta
Nieuws in het Engels van de Finse openbare omroep: https://yle.fi/news/  

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

18 juni 2020