U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Finland

1. Algemene toestand

UPDATE 2/3/2021 - Het coronavirus blijft aanwezig in Finland. Na de zomer, toen er nog maar een handvol gevallen per dag waren, zijn de cijfers nu veel slechter geworden. Desondanks is de huidige situatie in Finland beter dan de situatie in de meeste andere Europese landen. In totaal zijn er tot en met 1 maart 58.064 gevallen van COVID-19 geregistreerd. Van deze personen zijn er 750 overleden. Tijdens de laatste 14 dagen waren er 7.402 positieve tests (wat overeenkomt met ongeveer 112/100.000 inwoners) en 34 sterfgevallen bijgekomen. Op dit ogenblik zijn er 239 patiënten omwille van COVID-19 opgenomen in een ziekenhuis, van wie 39 intensieve zorg krijgen.

De vaccinatiecampagne is in december op gang gekomen, met het medisch personeel als eerste groep. Tot nu toe is ook al de helft van alle 80-plussers ingeënt. Er zijn geen officiële schattingen gemaakt over wanneer alle volwassene gevaccineerd zullen worden. 

De eerste noodtoestand was van kracht van 16 maart tot 16 juni 2020. Op 1 maart is opnieuw de noodtoestand uitgeroepen, maar met iets minder omvangrijke gerechtelijke restricties dan de eerste keer. Op basis van de ervaringen van vorige lente zijn de regels nu meer lokaal en meer gericht op specifieke sectoren. Bedrijven mogen open blijven, maar de beperkingen maken sommige activiteiten, zoals theatervoorstellingen, in de praktijk onmogelijk. 

  • Social distancing en thuiswerk wordt sterk aanbevolen.
  • Specifieke sectoren, vooral de horeca, moeten terug met striktere beperkingen werken. Vanaf 8 maart zal de horeca de komende drie weken alleen afhaaleten mogen verkopen. Waarschijnlijk zullen er ook na deze periode beperkingen zijn voor deze sector.
  • Het dragen van een mondmasker, wat eerder nauwelijks te zien was in Finland, is nu aanbevolen (maar niet verplicht) in het openbaar vervoer en in andere openbare binnenruimtes.

Regionale regelingen kunnen strikter zijn, bijvoorbeeld mogen publieke evenementen in Helsinki hoogstens 6 deelnemers hebben.

Reizen binnen het land is toegestaan, maar wordt afgeraden. Sinds 6 augustus 2020 moeten reizigers vanuit België in zelfquarantaine verblijven. Het is mogelijk om de zelfquarantaine te verkorten door én direct voor het vertrek én na de aankomst een test te laten doen die een negatieve uitslag heeft. Als u kunt tonen dat u binnen de laatste 6 maanden de ziekte heeft gehad, moet u geen test en geen zelfquarantaine doen. De lijst van landen bij welke zelfquarantaine niet of wel toegepast wordt, wordt regelmatig aangepast.

Bij het plannen van een reis naar Finland is het dus aangewezen om de laatste regelgeving na te kijken. Finnair heeft op dit ogenblik enkele rechtstreekse vluchten per week tussen Brussel en Helsinki ingelegd.

2. Voorzorgsmaatregelen

De regelgeving verandert op dit ogenblik snel en verschilt tussen de verschillende landsdelen. In principe zijn de meeste gewone economische activiteiten toegelaten, maar de maatregelen maken sommige in de praktijk moeilijk, onrendabel of zelfs onmogelijk.

Dit zijn de belangrijkste maatregelen die op dit ogenblik van kracht zijn:

  1. Evenementen tot 6, 10 of 20 personen (afhankelijk van de regio) kunnen buiten zowel als binnen georganiseerd worden, als er bepaalde regels gevolgd worden.
  2. Wie naar Finland reist of terugkeert vanuit een land waar er de vorige 14 dagen meer dan 25 coronagevallen/100.000 inwoners waren, moet 10 dagen in zelfquarantaine verblijven, of deze verkorten door twee negatieve testuitslagen voor te leggen. Op dit ogenblik geldt dit voor België en ook voor bijna alle andere Europese landen. De lijst van landen, uit welke het reizen zonder quarantaine wel of niet toegestaan is, wordt elke per week aangepast.
  3. Sinds 8 oktober 2020 zijn de openingsuren van restaurants en cafés weer begrenst: In het hele land mag alcohol slechts tot middernacht geserveerd worden, en restaurants moeten ten laatste om 1 uur 's nachts sluiten. In de regio's waar de epidemie erger is, geldt 22 uur voor het stopzetten van het serveren van drank en 23 uur voor het sluiten. Vanaf 8 maart zal de hele sector voor minstens drie weken gesloten zijn. Enkel take away is toegelaten.
  4. Een bezoek brengen aan iemand in een rusthuis is mogelijk, mits aan enkele voorwaarden voldaan wordt.
  5. Het schooljaar is half augustus 2020 normaal gestart, na bijna twee maanden afstandsonderwijs in de lente. De scholen nemen wel verschillende social distancing-maatregelen. Sinds de tweede golf begonnen is, leren de oudere tieners gedeeltelijk of volledig vanop afstand in grote delen van het land, afhankelijk van de situatie in de regio en de beslissingen van de gemeentes. Een tweede, bijna volledige sluiting van het basisonderwijs en de scholen voor de jongere tieners, zoals in de lente van 2020, wordt als onwaarschijnlijk gezien.

Het openbaar vervoer functioneert normaal, en ook niet-essentiële winkels en dienstverleners zijn geopend. Het goederenvervoer verloopt verder normaal, zowel internationaal als binnen Finland.

Er worden elke week enkele rechtstreekse vluchten tussen Brussel en Helsinki ingelegd. In het vliegtuig en op de luchthavens is het dragen van een mondmasker verplicht. In het openbaar vervoer, in winkels en in andere binnenruimtes wordt het dragen van een mondmasker sterk aanbevolen, maar is het geen verplichting.

3. Existrategie 

Hoewel de cijfers uit een Europees perspectief matig lijken, wijst de huidige situatie eerder op nieuwe bijkomende maatregelen in plaats van verdere versoepelingen. Dat komt vooral door de nieuwe varianten die zich snel verspreiden en ook al in Finland gedetecteerd zijn. Politici en ambtenaren volgen de situatie in andere landen op de voet en merken hoe de situatie plots kan verergeren (bv. in Ierland in december en januari).

De Finnen zijn als volk eerder voorzichtig en volgen ook het advies van de overheid dat niet gebaseerd is op een formele wet. De beslissingen van de regering genieten een brede steun onder de mensen. Er zijn wenig en heel kleine publieke demonstaties tegen het coronabeleid geweest. Het feit dat bijna alle tijdelijke of volledig werklozen steun krijgen van de overheid, helpt natuurlijk ook om de regels te volgen en "coronamoeheid" te voorkomen.

4. Economie

a) Economische impact

Ondanks de pandemie is er (nog) geen gevreesde golf van faillissementen opgetekend: De faillissementwet werd in het begin van de crisis veranderd om bedrijven te beschermen, een regel die tot eind januari 2021 ging. Toch steeg de hoeveeheid aangevraagde faillissementen in februari 2021 met maar 7% tegenover februari 2020. De belangrijkste organisaties die vaak als schuldeisers bij faillissementen betrokken zijn, de belastingdienst en de socialeverzekeringsfondsen, verwachten geen grote stijging van faillissementen in 2021. Een deel van de bedrijven die dit jaar failliet gaan, zouden tijdens een 'normaal' jaar ook failliet zijn gegaan.

Er waren eind januari 2021, 333.000 werkzoekenden in Finland, wat minder was dan in april 2020, maar iets meer dan in november 2020. In vergelijking met een jaar eerder waren er wel 81.000 werkzoekenden bijgekomen. Veel werkgevers hebben het nieuwe vereenvoudigde proces voor tijdelijke werkloosheid gebruikt in plaats van werknemers te ontslagen: eind januari waren 58.000 werknemers tijdelijk werkloos (het jaar voordien slechts 19.000 werknemers). Eind april was dit cijfer al 184.000 en eind juni nog 117.000, maar eind augustus was het aantal tijdelijk werklozen al gezakt tot 54.000. De situatie op de arbeidsmarkt is dus iets verbeterd, maar nog ver van goed. De komende tijdelijke sluting van de horeca zal waarschijnlijk gepaard gaan met hogere (hopelijk tijdelijke) werkloosheid.

De gegevens over bankkaarttransacties toonden al vanaf eind mei aan dat de mensen opnieuw waren beginnen consumeren. In vergelijking met de periode voor de pandemie wordt er veel minder geld uitgegeven aan cultuur en transport, maar online winkels, supermarkten, doe-het-zelfzaken en andere winkels, doen het dan weer beter.

Door de beperkingen op het reizen zijn er minder vluchten en schepen toegankelijk voor reizigers en ook voor goederen. Dat maakt exporteren moelijker en duurder. De begrenzingen beperken ook de contacten met de belangrijkste exportlanden, Duitsland en Zweden. De export van diensten is goed voor 1/3 van de Finse export, en groeit sneller dan de export van goederen. Het gaat vooral over ICT-diensten, maar ook bij de industriële bedrijven spelen diensten zoals onderhoud en installatie een grote rol. Deze taken zijn door reisbeperkingen moelijker te vervullen.

b) Handelsbelemmeringen

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

​Er zijn geen officiële handelsbelemmeringen in Finland. Verschillende bedrijven die medische producten zoals bepaalde chemische stoffen of mondmaskers maken, hebben wel beslist om hun productie vooral op de Finse markt aan te bieden. De regering had op 18 augustus de verkoop van de geneesmiddelen paracetamol en dexamethason beperkt om de voorraad veilig te stellen. Deze beperking gold tot 15 januari 2021.

c) Relancemaatregelen

Om de economische impact van de epidemie zo miniem mogelijk te houden, worden er ook maatregelen genomen om de Finse bedrijven te helpen in deze tijden van onzekerheid. De regering heeft op 20 maart 2020 een steunpakket van in totaal 15 miljard euro bekend gemaakt, dat onder andere de volgende acties inhield:

  1. De sociale bijdrages werden verlaagd tot het einde van 2020.
  2. De Finse officiële Export Credit Agency Finnvera mocht meer garanties geven voor bankleningen aan kmo’s.
  3. Business Finland, dat Finse bedrijven steunt in het internationaliseren en innoveren, kreeg 150 miljoen om aan bedrijven te verdelen voor specifieke ontwikkelings- en digitale projecten.
  4. Werknemers die werkloos of tijdelijk werkloos worden, krijgen hun uitkering nu sneller dan vroeger.
  5. Ook het tijdelijk werkloos maken van werknemers lukt sneller dan vroeger, en de regeling omvat ook nieuwe groepen van werknemers.
  6. Zelfstandigen en freelancers kunnen werkloosheidsuitkering krijgen zonder hun ondernemingen stop te zetten.
  7. De Finse luchtvaartmaatschappij Finnair kreeg garanties van 600 miljoen euro.

In de op 3 juni 2020 gepresenteerde aanvullende begroting werden verdere steunmaatregelen ten waarde van 4,1 miljard euro bekend gemaakt. Onder andere kregen de gemeentes 1,4 miljard euro en werd er 404 miljoen euro aan infrastructuurprojecten gespendeerd.

In totaal telden de verschillende steunmaatregelen van de staat tussen maart en juni 2020 22 miljard euro: 10,2 miljard in de vorm van leningen, 10,4 miljard als directe steun en 1,5 miljard als verlagingen van de sociale bijdrages.

d) Economische vooruitzichten

In een bevraging eind mei dacht 42% van de gevraagde Finse consumenten dat de coronacrisis nog erger zou worden, en 25% dat het ergste al voorbij was. 60% zei dat de crisis geen invloed heeft gehad op het eigen consumentengedrag. Een derde zei dat ze wel meer voorzichtig zijn geworden met hun uitgaves, en dat ze van plan zijn om minder uit eten te gaan en te reizen. Behalve de directe economische gevolgen is het de onzekerheid die mensen voorzichtiger doet worden. Vanaf september zijn de Finse consumenten weer iets negatiever geworden ten opzichte van de economie in het algemeen. Ze hebben wel nog vertrouwen in hun eigen toekomstige economische situatie, en zijn op het moment vooral geïnteresseerd in grotere inkopen zoals een woning of auto te kopen. Ook in februari 2021 blijft hetzelfde patroon van optimisme over de eigen situatie en pessimisme over de algemene situatie heersen.

De Finse associatie van ondernemers heeft tijdens de coronacrisis regelmatig haar leden en andere kleine en middelgrote ondernemingen gevraagd naar de situatie en uitzichten voor hun bedrijven. Eind april zag het er het slechtst uit: slechts 20% van de ondernemers antwoordde dat de pandemie geen problemen voor hun bedrijf veroorzaakte. Een maand later was dit getal 25%, en in augustus al 33%. Einde mei, net als eind augustus, dacht 89% van de ondervraagden dat hun bedrijf het zeker of waarschijnlijk wel zou redden, terwijl dat begin april nog 83% was. Het aantal ondervraagden die er zeker van waren, is in die tijd van 45% tot 55% en dan tot 60% gestegen.

De verschillende voorspellingen van banken en binnenlandse en internationale instituties hadden geschat dat het Finse bruto binnenlands product in 2020 zou dalen met 6 à 8%, gevolgd door een groei van enkele percenten in 2021. Het was een verrassing voor iedereen dat de daling het tweede kwartaal van 2020 maar 3,2% (later naar 4.5% gecorrigeerd) was, tegenover 8,6% in Zweden, 7,4% in Denemarken en nog veel meer in anderen landen. Er zijn mogelijk verschillende redenen hiervoor: De lockdown was niet zo strikt in Finland, de Finse economie was al aan het vertragen in het tweede kwartaal van 2019 (waarmee de nieuwe cijfers vergeleken worden) en een belangrijke deel van de Finse economie bestaat uit de zogenoemde 'late cycle-bedrijven' die nog bestellingen hebben, terwijl andere sectoren het al slechter doen. Het Finse bruto binnenlands product voor 2020 werd in februari 2021 geschat op ongeveer -2.9%, met verwachtingen op een positieve bbp in 2021.

e) Opportuniteiten op korte termijn

De doe-het-zelfwinkels en bouwmarkten in Finland zijn tijdens de crisis gewoon opengebleven. In de eerste helft van 2020 steeg de verkoop in deze sector met zelfs 10,5%. Veel mensen werkten van thuis uit of zijn (tijdelijk) werkloos, en hebben tijd om renovaties en kleine projecten door te voeren. Ook de bouwsector werkte min of meer normaal door, en heeft tot nu toe geen gebrek aan personeel of materiaal. De bouwmarkten en doe-het-zelfwinkels in Finland bedienen zowel de professionele bouwbedrijven als de particuliere klanten.

Ook de planten- en bloemenwinkels (+6.5%), winkels met dagdagelijkse consumptiegoederen (+7.2%) en consumentenelektronica (+8.1%) deden het goed tijdens de eerste helft van het jaar.

De markt voor fietsen en elektrische scooters groeide tijdens de coronacrisis in Finland stevig. Het fietsen vervangt andere sporten die op dit ogenblik als minder veilig worden beschouwd en vervangt ook gedeeltelijk het gebruik van het openbaar vervoer.

Andere kansrijke sectoren zijn voeding en dranken, geneesmiddelen en andere producten en toestellen die met de gezondheidszorg verbonden zijn.

f) Opportuniteiten op lange termijn

Het is natuurlijk nog vroeg om te voorspellen of de coronacrisis de economie van Finland ook op lange termijn veel zal veranderen. In ieder geval zijn de sectoren, die hierboven als opportuniteiten op korte termijn vermeldt staan, ook op lange termijn interessant in Finland.

Ook alles dat met cleantech en duurzaam bouwen te maken heeft, heeft kansen in Finland. Dit is omdat de regering Finland in 2035 klimaatneutraal wil maken en daarna klimaatnegatief, o.a. door hout als bouwmateriaal te promoten.

5. Nuttige links

Ministerie van Buitenlandse Zaken – Brussel: https://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/Op_reis_in_het_buitenland/reis...
Fins instituut voor gezondheid en welzijn (Engels): https://thl.fi/en/web/infectious-diseases/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates
Fins Ministerie van Buitenlandse Zaken (Engels): https://um.fi/current-affairs/-/asset_publisher/gc654PySnjTX/content/kysymyksi-c3-a4-ja-vastauksia-matkustamisesta-ja-koronaviruksesta
Nieuws in het Engels van de Finse openbare omroep: https://yle.fi/news/  

6. Dossier coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

2 maart 2021