U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Estland

1. De algemene toestand

UPDATE 29/6/2020 - In Estland werden 1.987 besmettingen vastgesteld en 69 overlijdens. De situatie op het eiland Saarema, waar een grote besmettingshaard ontstond na een bezoek van een Italiaans sportteam, lijkt net als in de rest van het land stilaan onder controle. Via een online coronakaart kan de toestand in realtime gevolgd worden. Het Estse gezondheidssysteem, dat hoewel het zwak staat door onderfinanciering en gebrek aan hervormingen, werd tijdens de piek van de pandemie niet overbelast. 60% van de ziekenhuisbedden en 17% van de intensieve zorg was op dat moment volzet.

Vanaf 1 juni worden grenscontroles voor passagiers komende uit de Schengenzone, de EU of het VK opgeheven. Men kan vanaf dan vrij naar Estland reizen indien men geen ziekteverschijnselen vertoont en de laatste 14 dagen verbleven heeft in een lidstaat van de EU, de Schengenzone of het VK. Passagiers die uit risicolanden komen dienen na aankomst wel nog verplicht 14 dagen in quarantaine blijven. De politie ziet toe op de naleving van deze richtlijn. Een risicoland is een land waar het cumulatief aantal besmettingen per 100.000 inwoners over de laatste 14 dagen onder de 15 ligt. Elke vrijdag wordt een update van de landenlijst gepubliceerd. Belgen kunnen zonder beperkingen reizen naar Estland. De rechtstreekse luchtverbindingen Tallinn-Brussel zijn nog niet heropgestart. 

2. Voorzorgsmaatregelen

De Estse overheid vraagt om zorg te besteden aan persoonlijke hygiëne en sociale afstand en raadt risicogroepen aan extra voorzorgen te nemen. 

3. Exitstrategie

Estland kiest voor een gefaseerde heropstart van het openbare leven op basis van 8 indicatoren (zijnde epidemiologische en socio-economische indicatoren). 

De belangrijkste maatregelen sinds 2 mei:

  • Ziekenhuizen en poliklinieken beginnen de geplande behandelingen geleidelijk te hervatten.
  • Het is toegestaan tentoonstellingen te bezoeken in openluchtmusea en de buitenruimtes van musea; sportactiviteiten buiten uit te voeren net als trainingen in de buitenlucht.
  • Outdoor gyms mogen onder strikte voorwaarden de deuren openen.

Sinds 5 mei mogen professionele atleten binnen en buiten trainen en kunnen rijlessen hervat worden. Sinds 7 mei mogen musea en tentoonstellingen onder strikte voorwaarden de deuren openen. Op 10 mei worden religieuze diensten weer toegestaan, sinds 11 mei mogen de shoppingcentra open.

Sinds 15 mei mogen scholen deels heropenen. De Estse regering benadrukt dat in principe alle grote publieke events verboden blijven in mei. Sinds 18 mei zijn de indoor gyms net als zwembaden terug open. Vanaf 1 juni mogen cafés en restaurants de deuren ook na 22u openhouden en mogen er publieke events plaatsvinden tot 100 personen zowel binnen als buiten, met de inachtneming van restricties. Nachtclubs mogen de deuren openen vanaf 1 juli.

4. Economie

a. Economische impact

De economische impact op de wereldeconomie zal aanzienlijk zijn en dus ongetwijfeld een weerslag hebben op Estland. De mooie groei die het land de afgelopen jaren kon voorleggen wordt door de coronacrisis abrupt onderuit gehaald. Het bbp nam tijdens het eerste kwartaal met 3,7% af in vergelijking met 2019. 

b. Handelsbelemmeringen

De Estse overheid kondigde geen verbod af op export van medisch (beschermend) materiaal. 

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

De Estse regering plant het grootste steunpakket ooit met voor EUR 2 miljard aan maatregelen ter ondersteuning van het zakenleven en de werknemers:

  • Publiek geld zal worden gebruikt om bedrijven te ondersteunen via KredEx en de Rural Development Foundation (EUR 200 miljoen). Het pakket omvat ook middelen voor de arbeidsmarktondersteuning (Töötukassa), en ziekte- en belastingvoordelen van het Estse Werkloosheidsfonds (EUR 250 miljoen). EUR 300 miljoen zal voorzien worden voor strategische investeringen in bedrijven.
  • Kleine ondernemingen en de toeristische sector krijgen extra ondersteunen van het overheidsagentschap Enterprise Estonia.
  • Extra geld voor de aanleg van wegen met focus op de "last mile".
  • Extra steun voor de transportsector.
  • EUR 200 miljoen gaat naar de gezondheidszorg.
  • Verlaging van de accijnzen op diesel, natuurlijk gas en elektriciteit.
  • Belastinguitstel
  • Tijdelijke opschorting van de tweede pensioenpijler.
  • Gedeeltelijke financiële tussenkomst bij geannuleerde events.
  • Van maart tot en met mei vergoedt de staat de eerste drie dagen ziekteverlof aan werknemers voor alle arbeidsongeschiktheidsattesten. Werknemers die gedurende deze periode niet kunnen werken, ontvangen gedurende twee maanden 70% van hun loon van de overheid. Dit is geplafonneerd op € 1.000 en wordt berekend als 70% van het inkomen op basis van het salaris voor 2019.
  • De overheid staat in voor de betaling van vooruitgeschoven sociale bijdragen voor zelfstandigen tijdens het eerste kwartaal van 2020.
  • Er wordt tegemoet gekomen aan de eis van werkgevers in de landbouwsector (die kampt met een groot tekort aan arbeidskrachten) wat betreft tewerkstelling van niet-EU burgers.
  • Extra steun via Enterprise Estonia aan ondernemingen die actief zijn in het toerisme.

d. Economische vooruitzichten

Analisten verwachten dat de economie in 2020, 6 à 14% zal krimpen. Daarnaast dreigen voedselprijzen te stijgen door een tekort aan arbeidskrachten voor seizoensarbeid. Dankzij een lage overheidsschuld kan de overheid zeer voordelig lenen op de internationale financiële markten en zo de economie ondersteunen. De export wordt verwacht te dalen met 10% dit jaar en de werkloosheid te stijgen tot 13%. De Estse Central bank verwacht een volledig herstel van de economie tegen medio 2022.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Sectoren zoals hotels, restaurants en cafés hebben enorm te lijden onder de crisis en kwamen bijna volledig tot stilstand. Volgens een analyse van Swedbank blijven de Esten tijdens de crisis thuis en wordt er niet meer geld besteed aan voedsel in de winkel, in tegenstelling tot de 2 andere Baltische staten. De sterke afname van consumptie in het eerste kwartaal lijkt nu wel af te kalven.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is momenteel nog koffiedik kijken welke opportuniteiten er zich op lange termijn zullen voordoen naast de kansrijke sectoren zoals beschreven in de landenpagina. Als gevolg van de corona-crisis kunnen de logistieke ketens meer regionaal worden. De opening van de grenzen tussen de Baltische staten op 15 mei is misschien al een eerste signaal. Estland zou dan een sleutelrol kunnen spelen met de verbindingen naar Finland. Ook de grote mate van digitalisering kunnen opportuniteiten genereren. De Estse startups lanceerden een COVID-19 hackaton om technologische oplossingen aan te reiken om de pandemie het hoofd te bieden maar het valt af te wachten hoe groot hun economische en financiële veerkracht is op de middellange termijn. Daarnaast kunnen de fiscale stimuli gebruikt worden om de economie te vergroenen en de afhankelijk van schalieolie in voornamelijk Noordoost-Estland te verkleinen.

5. Nuttige links

Voor meer informatie over Estland en reisadvies zie:

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

29 juni 2020