U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Estland

1. De algemene toestand

UPDATE 7/12/2020 - In Estland werden tot nu toe 14.978 besmettingen en 131 overlijdens vastgesteld. Via een online coronakaart kan de toestand in realtime gevolgd worden. Het Estse gezondheidssysteem, dat hoewel het zwak staat door onderfinanciering en gebrek aan hervormingen, werd tijdens de eerste piek van de pandemie niet overbelast. 60% van de ziekenhuisbedden en 17% van de intensieve zorg was op dat moment volzet. Nu er bijna dagelijks nieuwe recordcijfers worden opgetekend, begint het gezondheidssysteem in Narva, de zwaarst betroffen stad, wel overbelast te geraken.

Vanaf 7 december moeten alle reizigers uit andere Europese landen de eerste 14 dagen in (thuis)quarantaine blijven. Alleen personen die de laatste 10 dagen in Finland, Letland of Litouwen verbleven en een recente, negatieve coronatest kunnen voorleggen, moeten niet in (thuis)quarantaine. De politie ziet toe op de naleving van deze richtlijn. Personen die vanuit België naar Estland reizen, zijn dus verplicht om 2 weken in zelfisolatie te gaan. 

2. Voorzorgsmaatregelen

De Estse overheid vraagt om zorg te besteden aan persoonlijke hygiëne en de sociale afstand te bewaren en raadt risicogroepen aan extra voorzorgen te nemen. De 2+2 regel betekent dat twee personen (die niet in een gezin leven), mogen samenkomen en dat ze twee meter afstand van anderen moeten houden. Het dragen van een mondmasker is verplicht in publieke binnenruimtes zoals in winkels en shopping centra en op het openbaar vervoer. 

3. Exitstrategie

Op dit ogenblik is er geen sprake van een exitstrategie, maar eerder van striktere maatregelen: 

Vanaf 5 december

  • Mogen winkels en publieke ruimtes maar 50% van de normale maximale hoeveelheid klanten bedienen. 
  • Mag horeca waar er geen vaste zitplaatsen zijn, maar tot tien uur 's avonds openblijven.

Er is ook sprake van het eventuele sluiten van gyms, spa's, cafés. En de discussie is nog bezig of het het dragen van een mondmasker ook buiten zal verplicht worden.

4. Economie

a. Economische impact

De mooie groei die Estland de afgelopen jaren kon voorleggen wordt door de coronacrisis abrupt onderuit gehaald. Het bbp nam tijdens het eerste kwartaal met 3,7% af in vergelijking met 2019, terwijl het in het tweede kwartaal met 5,6% daalde. Voornamelijk de productiesector is verantwoordelijk voor deze cijfers, gevolgd door de retail en groothandel, de immo- en de toeristische sector. In vergelijking met vorig jaar bezochten maar liefst 78% minder toeristen Estland tijdens het tweede kwartaal. ICT en bouw deden het dan wel weer goed, hoewel verwacht wordt dat de bouwsector later in de klappen zal delen. Daarnaast namen de lonen, die de laatste jaren een mooi groeipad lieten optekenen, tijdens Q1 slechts met 1% toe. 

Het derde kwartaal zag er al iets beter uit, met een daling van de bbp van slechts 2,8%, maar de piek van de epidemie en daardoor ook de strengere maatregelen, begon pas in november.

b. Handelsbelemmeringen

De Estse overheid kondigde geen verbod af op export van medisch (beschermend) materiaal. 

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen

De Estse regering plant het grootste steunpakket ooit met voor EUR 2 miljard aan maatregelen ter ondersteuning van het zakenleven en de werknemers:

  • Publiek geld zal worden gebruikt om bedrijven te ondersteunen via KredEx en de Rural Development Foundation (EUR 200 miljoen). Het pakket omvat ook middelen voor de arbeidsmarktondersteuning (Töötukassa), en ziekte- en belastingvoordelen van het Estse Werkloosheidsfonds (EUR 250 miljoen). EUR 300 miljoen zal voorzien worden voor strategische investeringen in bedrijven.
  • Kleine ondernemingen en de toeristische sector krijgen extra ondersteunen van het overheidsagentschap Enterprise Estonia.
  • Extra geld voor de aanleg van wegen met focus op de "last mile".
  • Extra steun voor de transportsector.
  • EUR 200 miljoen gaat naar de gezondheidszorg.
  • Verlaging van de accijnzen op diesel, natuurlijk gas en elektriciteit.
  • Belastinguitstel
  • Tijdelijke opschorting van de tweede pensioenpijler.
  • Gedeeltelijke financiële tussenkomst bij geannuleerde events.
  • Van maart tot en met mei vergoedt de staat de eerste drie dagen ziekteverlof aan werknemers voor alle arbeidsongeschiktheidsattesten. Werknemers die gedurende deze periode niet kunnen werken, ontvangen gedurende twee maanden 70% van hun loon van de overheid. Dit is geplafonneerd op € 1.000 en wordt berekend als 70% van het inkomen op basis van het salaris voor 2019.
  • De overheid staat in voor de betaling van vooruitgeschoven sociale bijdragen voor zelfstandigen tijdens het eerste kwartaal van 2020.
  • Er wordt tegemoet gekomen aan de eis van werkgevers in de landbouwsector (die kampt met een groot tekort aan arbeidskrachten) wat betreft tewerkstelling van niet-EU burgers.
  • Extra steun via Enterprise Estonia aan ondernemingen die actief zijn in het toerisme.

d. Economische vooruitzichten

Analisten verwachtten in het begin van de crisis dat de economie in 2020 met 10% zou krimpen. Daarnaast dreigen voedselprijzen te stijgen door een tekort aan arbeidskrachten voor seizoensarbeid. Men verwachtte ook dat de export zal dalen met 10% dit jaar en de werkloosheid zal stijgen met 13%. Maar dankzij de lage overheidsschuld kan de overheid zeer voordelig lenen op de internationale financiële markten en zo de economie ondersteunen. De Estse Central bank verwacht dan ook dat de economie tegen medio 2022 volledig hersteld zal zijn.

De cijfers van het derde kwartaal zijn voorlopig iets positiever dan de eerste schattingen: De export daalde met 6,1% in vergelijking met dezelfde periode in 2019, en de werkloosheidsgraad steeg met 7,5%.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Sectoren zoals hotels, restaurants en cafés hebben enorm te lijden onder de crisis en kwamen bijna volledig tot stilstand. Volgens een analyse van Swedbank blijven de Esten tijdens de crisis thuis en wordt er niet meer geld besteed aan voedsel in de winkel, in tegenstelling tot de 2 andere Baltische staten. De sterke afname van consumptie in het eerste kwartaal lijkt nu wel af te kalven. Door de economische crisis komen er potentieel mogelijkheden voor nieuwe leveranciers aangezien bestaande commerciële relaties kunnen verstoord worden.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is momenteel nog koffiedik kijken welke opportuniteiten er zich op lange termijn zullen voordoen naast de kansrijke sectoren zoals beschreven in de landenpagina. Als gevolg van de corona-crisis kunnen de logistieke ketens meer regionaal worden. De opening van de grenzen tussen de Baltische staten op 15 mei is misschien al een eerste signaal. Estland zou dan een sleutelrol kunnen spelen met de verbindingen naar Finland. Ook de grote mate van digitalisering kunnen opportuniteiten genereren. De Estse startups lanceerden een COVID-19 hackaton om technologische oplossingen aan te reiken om de pandemie het hoofd te bieden maar het valt af te wachten hoe groot hun economische en financiële veerkracht is op de middellange termijn. Daarnaast kunnen de fiscale stimuli gebruikt worden om de economie te vergroenen en de afhankelijk van schalieolie in voornamelijk Noordoost-Estland te verkleinen.

5. Nuttige links

Voor meer informatie over Estland en reisadvies zie:

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

7 december 2020