U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Denemarken

Toestand op 16/11/2021

1. Algemene toestand

Zoals in alle andere landen is het besmettingscijfer in Denemarken de afgelopen weken fel gestegen. Momenteel zijn er dagelijks meer dan 3.000 besmettingen. Het is vooral in Kopenhagen en de randgemeenten waar het incidence-cijfer kritiek is. Er zijn al enkele scholen gesloten wegens te veel besmettingen, maar men probeert het lokaal en tijdelijk te begrenzen. Bijna 76% van de bevolking is volledig gevaccineerd, het zijn dus vooral de mensen, die niet gevaccineerd zijn en jongeren, die nu ziek worden.

De Deense regering heeft meegedeeld, dat de COVID-19 epidemie nog steeds onder controle is. Maar sinds 11 november 2021 is de toestand opnieuw kritiek voor de Deense samenleving. De nieuwe restricties zijn voorlopig geldig voor 1 maand.

2. Voorzorgsmaatregelen

Vanaf 12 november zijn de volgende restricties geldig in Denemarken:

Men moet een coronapas bij:

  • Bezoek aan restaurants, cafés, nachtclubs, discotheken en partybussen, waar alcohol geserveerd wordt (dus allemaal indoor)
  • Indoor culturele activiteiten, events, concerten, toneel, bioscopen, sporthallen, zwembaden, musea e.d. met meer dan 200 deelnemers
  • Outdoor culturele activiteiten, events, concerten, toneel, bioscopen, sporthallen, zwembaden, musea e.d. met meer dan 2000 deelnemers
  • Indoor activiteiten in kerken met meer dan 200 deelnemers
  • Bezoek aan rusthuizen, sociale herbergen, e.d. (behalve als het naaste familieleden betreft)

Coronapas is geldig wanneer:

  • men 2 keer ingeënt is of de 1ste prik min. 14 dagen en max. 42 dagen geleden gekregen heeft.
  • men een negatieve PCR-test heeft, die max. 92 uren geldig is, of een sneltest, die max. 72 uren oud is
  • men COVID-19 gehad heeft (duur van coronapas is gereduceerd tot 6 maanden)

Bovendien is de leeftijdsgrens voor wanneer men een coronapas moet hebben, verlaagd van 16 jaar naar 15 jaar.

Er moeten momenteel geen mondmaskers gebruikt worden, behalve in de luchthavens.

Voor meer info in het Engels zie: https://en.coronasmitte.dk 

Vaccinatieprogramma

In Denemarken wordt de bevolking met de vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna gevaccineerd. Aanvankelijk werd ook het vaccin van AstraZeneca gebruikt, maar deze maakt niet langer deel uit van het officiële vaccinatieprogramma. Hetzelfde geldt voor het Johnson & Johnson-vaccin. Een meerderheid in het Deense parlement besloot in mei dat de vaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson op vrijwillige basis gebruikt kunnen worden. Denen die graag met Johnson & Johnson of AstraZeneca gevaccineerd worden, kunnen dit pas doen na consultatie bij een arts. 

Vanaf midden oktober kunnen burgers, die hun tweede prik meer dan 6,5 maand geleden kregen, een derde prik krijgen. Dit zijn mensen ouder dan 65 jaar, mensen met een zwakke gezondheid en het personeel in de gezondheids- en ouderenzorg.

3. Economie

a. Economische impact 

De Deense economie was robuust voor de crisis. De werkloosheid was met 3,7% historisch laag en er was een begrotingsoverschot.

De Deense regering en een brede meerderheid in het parlement (en vaak in samenwerking met de sociale partners) heeft tijdens de coronacrisis een hele reeks hulppakketten aangeboden om de Deense bedrijven te ondersteunen. Een voorbeeld is de mogelijkheid van looncompensatie voor bedrijven die minimum 30% van hun werknemers (of meer dan 50 werknemers) moeten ontslaan. Deze bedrijven kunnen een looncompensatie aanvragen, indien ze hen niet ontslaan. De looncompensatie bedraagt 75% van het loon van de werknemer in kwestie (en max. DKK 30.000 per maand). De rest van het loon wordt door de werkgever betaald. Voor werknemers die per uur betaald worden, bedraagt de looncompensatie 90% (en max. DKK 26.000 per maand). 

Het Deense parlement besloot in maart 2021 besloten om een aantal van deze hulppakketten te verlengen t.e.m. 8 juli. Bovendien werden ook nieuwe hulppakketten geïntroduceerd. Voorbeelden van hulppakketten die verlengd werden en nieuwe hulppakketten zijn:

  • Compensatie van vaste onkosten.
  • Hulppakketten voor kleine zelfstandigen en freelancers (met verhoogde compensatie).
  • Uitstel van deadline voor betaling van belastingen voor een aantal beroepen (o.a. kinesisten, tandartsen en taxichauffeurs).
  • Introductie export- en investeringspakket om de Deense exportbedrijven te ondersteunen en Deense jobs te vrijwaren.
  • Verlenging van de periode waarin mensen met ziekteverlof kunnen zijn t.e.m. 30 juni (als ook dit in de periode van werkloosheidsuitkering valt) .

Het Deense parlement heeft wel enkele voorwaarden verbonden aan de verlenging van bestaande en de invoering van nieuwe hulppakketten (o.a. dat de bedrijven geen dividenden of buy back shares mogen uitbetalen voor de boekjaren 2020 en 2021). Deze voorwaarde is geldig voor bedrijven die meer dan DKK 60 miljoen aan compensatie voor vaste onkosten in 2020 ontvangen.

Voor meer info in het Engels:  https://copcap.com/covid19-of-relief-packages

b. Handelsbelemmeringen 

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen  

Zoals aangehaald in subrubriek 3 a. ondersteunt de Deense overheid de economie via een omvangrijk pakket aan maatregelen. Het totale kostenplaatje voor de overheid bedraagt maar liefst DKK 286.7 miljard (€ 38.55 miljard) oftewel 12,4% van het bbp. De bulk van dit bedrag gaat naar maatregelen in de vorm van loongaranties en overheidssubsidies teneinde werkgelegenheid in stand te houden en de leencapaciteit voor de bedrijven te versoepelen en zo de liquiditeit hoog te houden.

d. Economische vooruitzichten 

Na een lange winter met een lockdown van een groot gedeelte van de Deense economie wijst alles op een vlug herstel van de Deense economie. Volgens cijfers van Danmarks Statistik daalde de bbp in Q1 2021 met 1,5%. De privéconsumptie was immers met 4,9% gedaald door de lockdown. Ondanks een zwakke start van 2021 is Denemarken nog steeds één van de landen die het best door de coronacrisis gekomen is. De tewerkstelling in Denemarken is bv. in de periode van het 4de kwartaal 2019 t.e.m. het 1ste kwartaal 2021 slechts met 1,1% gedaald. De Deense export steeg in maart 2021 met 4,6% t.o.v. februari. De export van goederen ligt ongeveer 11% hoger dan het niveau in 2019, terwijl de export van diensten ca. 8% onder het niveau van 2019 ligt.

Vanaf mei is een groot gedeelte van de Deense economie opnieuw open. De omzet in de detailhandel vestigde al in maart een record en de industriële productie is hoger dan vóór de coronacrisis. De export stijgt en de werkloosheid is de afgelopen maanden gedaald.

Men verwacht dat het bbp in 2021 met 2,4% en in 2022 met 3,4% zal stijgen. Bovendien verwacht men dat de privéconsumptie in 2022 met 4,3% zal stijgen. Dit is het hoogste niveau sinds 2004. In mei 2021 was de privéconsumptie van de Denen veel hoger dan vóór corona. Door een verandering van het vakantiesysteem werd in het vakantiejaar 2019/20 een gedeelte van het vakantiegeld “bevrozen”. Dit bedrag kon men dan uitbetaald krijgen bij het verlaten van de arbeidsmarkt. Maar vorig jaar besloot de regering om de Deense economie te stimuleren door de Denen te laten kiezen of ze het bevrozen vakantiegeld nu of later uitbetaald wilden krijgen. Tot nu toe (juni 2021) werd DKK 84 miljard uitbetaald.

De economische vooruitgang zal ook de jobcreatie ten goede komen. Volgens een prognose van het ministerie van Financiën zal de tewerkstelling stijgen met ca. 46.000 personen in 2021 en in 2022. In april 2021 bedroeg de brutowerkloosheid 4,6% of zo’n 130.720 personen. Er zijn 27.000 meer werklozen dan vóór corona.

De Deense consumenten hebben tijdens de coronacrisis de eerste prioriteit gegeven aan hun woning. Enerzijds hebben veel Denen een nieuwe woning gekocht, waardoor het aanbod van woningen nu heel beperkt is en de prijzen fel gestegen zijn. Volgens cijfers van Danmarks Statistik zijn de huisprijzen in 2020 met 16,5% gestegen. Dit is de hoogste stijging sinds 2006. De prijzen van flats zijn in dezelfde periode met 12,8% gestegen. De verkoop van zomerhuizen is in 2020 geëxplodeerd. In het 1ste kwartaal van 2021 steeg de prijs van zomerhuizen met 4,6%. In diezelfde periode bleven ook de prijzen van huizen en flats stijgen (3,7% en 4%). Dit maakt het bijzonder moeilijk voor mensen die een eerste woning willen kopen.

Anderzijds hebben Denen hun woningen gerenoveerd. Denen konden en kunnen nog steeds een gedeelte van de onkosten van “groene” renoveringsprojecten van de belastingen aftrekken. Dit heeft geleid tot een fel stijgende activiteit in de bouwsector. Deense bedrijven in de bouwsector melden nu ook een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten.

e. Opportuniteiten op korte termijn  

De bouwsector en de metaalindustrie zijn niet de enige sectoren waarin het aan geschoolde arbeidskrachten ontbreekt. Denemarken heeft de ambitie om tegen 2030 haar CO2-emissie met 70% te reduceren. Dit vergt geschoolde en academische arbeidskrachten. Om dit doel te bereiken zal er tegen 2030 een nood zijn aan 100.000 extra arbeidskrachten voor deze “groene” jobs. Concito en de denktank Mandag Morgen willen met het project “De arbeidsmarkt van de toekomst” een analyse maken van wat “groene” jobs zijn, welke behoefte er is in de bedrijven en gemeenten en de competenties in kaart brengen, die nodig zijn in de toekomst. Op die manier kunnen nieuwe nascholingsmogelijkheden en opleidingen ingericht worden om de vereiste gekwalificeerde arbeidskrachten te leveren. Novo Nordisk Fonden, Industriens Fond en Pensiondanmark steunen het project met DKK 6 miljoen.

f. Opportuniteiten op lange termijn 

De Deense economie was solide en gezond voor de crisis. De werkloosheid was zeer beperkt, de staatsfinanciën waren op orde en Denemarken behoorde tot het kransje van de betere leerlingen van Europa. Gebrek aan grondstoffen wordt gecompenseerd door een uitmuntende diensteneconomie en door producten met een grote toegevoegde waarde. Duurzaamheid doorheen alle sectoren was niet zomaar een voorbijgaande hype maar werd van meet af aan zeer serieus genomen. We mogen hopen dat binnen afzienbare tijd, als de coronastorm gaan liggen is, de Deense economie op zijn vroeger elan verder kan gaan. Opportuniteiten op lange termijn zijn legio. Hiervoor verwijzen we graag naar de rubriek kansrijke sectoren van onze landenpagina.

4. Nuttige links

5. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

18 november 2021