U bent hier

CORONAVIRUS: De toestand in Denemarken

Toestand op 13/01/2021

1. Algemene toestand

Denemarken is harder getroffen door de tweede golf van COVID-19 dan tijdens de eerste. Op 13 januari zijn er 1.660 doden geregistreerd ten gevolge van het coronavirus. Volgens de officiële cijfers zijn er 185.159 Denen besmet. Er liggen 859 patiënten met COVID-19 in het ziekenhuis, waarvan 137 op de intensive care afdeling (hiervan liggen er 90 aan de respirator). Het aandeel van burgers besmet met cluster B.1.1.7 neemt snel toe.

Het aantal besmettingen en overlijdens kan via deze site geraadpleegd worden.

De toestand in de regio Noord-Jutland:

Op 4 november besloot de Deense regering om alle nertsen te slachten. Onderzoek had aangetoond dat 12 Denen in de regio Noord-Jutland besmet waren met COVID-19 door nertsen met COVID-19. Door de overgang van dier op mens was het coronavirus gemuteerd (Cluster 5), waardoor patiënten met deze gemuteerde virus minder gevoelig zouden zijn aan antistoffen. Dit dreigde dus de werking van een toekomstig vaccin te ondermijnen. Na alle positieve COVID-19-testen onderzocht te hebben voor de mutatie Cluster 5 werden geen nieuwe patiënten gevonden, die besmet waren met Cluster 5 sinds september. Statens Serum Institut deelde mee, dat de gemuteerde coronavirus waarschijnlijk niet langer bestaat. Denemarken was de grootste producent van nertsenpels in de wereld. 

2. Voorzorgsmaatregelen

Sinds 25 december is Denemarken in een lockdown. Dit betekent dat enkel apotheken, supermarkten en voedingswinkels open mogen zijn. Aanvankelijk duurde de lockdown t.e.m. 3 januari, maar deze is nu voorlopig verlengd t.e.m. 7 februari.

Om de verspreiding van de zeer besmettelijke mutaties uit het VK en Zuid-Afrika te beperken, heeft de Deense regering de reisrestricties verstrengd:

  • Men raadt af om nog naar het buitenland te reizen. Dit geldt zowel voor privéreizen als voor zakenreizen.
  • Om naar Denemarken te vliegen moet men een negatieve COVID-19 test hebben, die max. 24 uren oud is. Dit geldt zowel voor Deense als buitenlandse staatsburgers. Dit kan een PCR-test of een antigentest zijn. Het is de verantwoordelijkheid van de luchtvaartmaatschappijen om te checken of de passagiers een geldige negatieve COVID-19 test meehebben.
  • Er is ook een strengere grenscontrole ingevoerd.

Deze reisrestricties zijn nu voorlopig verlengd t.e.m. 7 februari.

Behalve deze reisrestricties gelden nog steeds de aanvullende maatregelen, die op 6 januari ingevoerd werden:

  • Men mag max. met 5 personen samenkomen (er wordt aanbevolen om privé max. 5 mensen te zien/te ontvangen).
  • Afstand tussen mensen: 2 meter.
  • Alle schoolkinderen moeten thuis digitaal onderwijs volgen (aanvankelijk was dit pas vanaf het 5de leerjaar). Dit geldt nog steeds voor het hoger onderwijs. Crèches en kleutertuinen zijn wel nog open, maar men vraagt de ouders om hun kinderen zoveel mogelijk thuis te houden.
  • Enkel sportactiviteiten voor professionelen zijn nog toegelaten (maar dit zonder publiek).
  • Er wordt sterk aanbevolen dat zoveel mogelijk werknemers (zowel in de openbare als privésector) van thuis werken.
  • Indien men op kantoor komt werken, wordt aangeraden om zich minstens 1 keer per week te laten testen.
  • Er wordt aanbevolen dat slechts 1 persoon per gezin in winkels/supermarkten boodschappen doet.

De testcapaciteit is de afgelopen weken sterk uitgebreid. Denen kunnen nu kiezen tussen een PCR-test in de afdelingen van Testcenter Danmark en een "snelle test" in de testcentra van privébedrijven, zoals bv. Falck. De cijfers van deze snelle testen zijn echter niet opgenomen in het officiële resultaat van het aantal besmettingen. Sinds de feestdagen ziet men wel dat veel minder Denen zich laten testen. 

Momenteel zijn alle bejaarden in rusthuizen gevaccineerd. Men is op dit moment bezig mensen met kritische ziekten en het personeel in de gezondheids- en zorgsector te vaccineren. Vanaf deze week kunnen de oudste burgers, die in eigen woning wonen, het eerste vaccin krijgen. Er zijn speciale vaccinatiecentra opgericht in de verschillende regio's. Burgers, die een uitnodiging ontvangen, kunnen digitaal een afspraak maken om gevaccineerd te worden. Op 13 januari hebben 118.073 burgers het eerste vaccin gekregen, i.e. 2,02% van de Deense bevolking.  

Voor meer info in het Engels zie: Entry into Denmark

Buitenlandse werknemers

Alle EU-lidstaten worden nog steeds als hoge-risico-landen beschouwd. Voor personen, die in hoge-risico-landen wonen en die naar Denemarken komen om te werken, zijn de volgende maatregelen van kracht:

  • Buitenlandse werknemers (uit deze landen) die in Denemarken komen werken, moeten een negatieve COVID-19-test kunnen tonen, die niet ouder is dan 24 uren vóór de aankomst in Denemarken. Dit geldt ook voor buitenlandse werknemers, die woonachtig zijn in Denemarken.
  • Buitenlandse werknemers die naar Denemarken komen om te werken, moeten nog steeds aantonen dat ze een “worthy purpose” hebben om in Denemarken te zijn. Meer info kan u verkrijgen via contact met het FIT-kantoor in Kopenhagen.

4 Economie

a. Economische impact 

De Deense economie was robuust voor de crisis. Werkloosheid was met 3,7% historisch laag en er was een begrotingsoverschot. Na een relatief sterk eerste kwartaal daalde het Deense BBP in het tweede kwartaal van 2020 met 7,4%. Zelfs al is dit een historische daling, toch is deze niet zo groot als in de meeste andere Europese landen. Vooral de Deense export, de privéconsumptie en de investeringen werden getroffen. De tewerkstelling daalde met 3,1% in het 2de kwartaal.

In het derde kwartaal werd de Deense samenleving geleidelijk aan geopend, waardoor er vrijwel in alle sectoren vooruitgang werd geboekt. Volgens cijfers van Danmarks Statistik steeg het BBP met 4,9% en de tewerkstelling met 2,3%.

De Deense regering en een brede meerderheid in het parlement heeft besloten om de hulppakketten te verlengen tot 28 februari 2021. Bovendien worden de hulppakketten uitgebreid. Dit betekent dat toeleveranciers aan privéfeesten en de culturele instellingen, verenigingen en sportclubs/organisaties, die onrechtstreeks getroffen worden door de strenge Corona-maatregelen maar niet verplicht worden te sluiten, ook toegang krijgen tot compensatie van vaste onkosten, gedaalde omzet en loonkosten voor medewerkers, die naar huis gestuurd zijn. Hierdoor kunnen taxibedrijven, bioscopen, organisatoren van avondcursussen en vakbeurzen nu meer hulp kunnen krijgen.

De Deense regering heeft in samenwerking met de sociale partners een overeenkomst ondertekend om de Deense bedrijven te ondersteunen. Bedrijven die minimum 30% van hun werknemers (of meer dan 50 werknemers) dienen te ontslaan, krijgen een looncompensatie voor deze werknemers, indien ze hen niet ontslaan. De looncompensatie bedraagt 75% van het loon van de werknemer in kwestie (en max. 30.000 DKK per maand). De rest van het loon wordt door de werkgever betaald. Voor werknemers die per uur betaald worden bedraagt de looncompensatie 90% (en max. 26.000 DKK per maand). 

Voor meer informatie in het Engels zie https://www.copcap.com/covid-19-overview-of-relief-packages 

In 2019-20 is er een verandering in het vakantiesysteem doorgevoerd waardoor het vakantiegeld van de Denen (dat opgespaard werd in het kalenderjaar 2019) in het speciaal opgerichte Vakantiefonds gestort werd. Om de Deense consumptie aan te zwengelen heeft de Deense regering besloten om 3 weken van het vakantiegeld nog vóór het einde van 2020 aan de Denen uit te betalen, indien zij dit wensen. Velen hebben hier gebruikt van gemaakt. Momenteel heeft men nog niet beslist of de rest van het vakantiegeld ook zal uitbetaald worden in 2020.

Door de negatieve gevolgen van Covid-19 werd het moeilijker voor werklozen om een job te vinden. De regering heeft op 27 oktober besloten, dat de periode van  werkloosheidsuitkering van 1 november 2020 tot 1 november 2021 met 2 maanden verlengd wordt. Voor mensen in ziekteverlof wordt tot 31 januari 2021 de uitkeringsperiode verlengd met 3 maanden.

Ook zelfstandigen en freelancers krijgen een tegemoetkoming. Indien de omzet van de kleine zelfstandigen met meer dan 30% gedaald is, compenseert de staat 75% van het verlies, maar maximum 23.000 DKK per maand.

Studenten met een studiebeurs en/of een studielening kunnen normaal gezien hun inkomen aanvullen met een studentenjob. Door het sluiten van vele bedrijven is dit veel moeilijker geworden. De regering geeft studenten de mogelijkheid om een extra studielening (max. 6.388 DKK per maand) aan te gaan. Deze regeling geldt nog tot en met december 2020.

Gemeenten, provincies en andere openbare organen worden aangemoedigd om hun bouw- en aanlegprojecten vóór de geplande datum te starten om op die manier de bouwbedrijven te ondersteunen. Zij mogen nu ook hun leveranciers op voorhand betalen i.p.v. na het leveren van de producten/dienstverleningen. Dit is verlengd tot 1 maart 2021.

Niet alle werknemers worden door bovenvermelde overeenkomst gedekt. Bedrijven die lid zijn van 3F, Dansk Erhverv en Dansk Industri kunnen hun werknemers zonder loon naar huis sturen. Terwijl ze geen werk hebben, worden ze als “werkloze” geregistreerd. Als de situatie opnieuw normaal is, kunnen ze hun werk bij hun werkgever opnieuw verder zetten.

b. Handelsbelemmeringen 

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen  

Zoals reeds aangehaald in subrubriek 4 a. ondersteunt de Deense overheid de economie via een omvangrijk pakket aan maatregelen. Totaal kostenplaatje voor de overheid bedraagt maar liefst 286.7 miljard DKK (38.4 mia USD) oftewel 12,4% van het BBP. Bulk van het bedrag gaat naar maatregelen in de vorm van loongaranties en overheidssubsidies teneinde werkgelegenheid in stand te houden en de leencapaciteit voor de bedrijven te versoepelen en zo de liquiditeit hoog te houden.

d. Economische vooruitzichten 

De Deense economie was robuust voor de crisis. Werkloosheid was met 3,7% historisch laag en er was een begrotingsoverschot. De Centrale Bank van Denemarken verwacht een inkrimping van het BBP met 3,6% in 2020.

De lockdown in maart trof de detailhandel, met uitzondering van voedingswinkels, dan ook ongezien hard. Ook de industriële productie en het consumentenvertrouwen viel terug tot het laagste niveau sinds 2016.

Ook op de handelsbalans tekende men negatieve resultaten aangezien de economische activiteiten van de belangrijkste handelspartners een duik namen ten gevolge van de globale quarantaine maatregelen. De Deense overheid ageerde kordaat en implementeerde onverwijld een massief pakket aan stimuli in grootte-orde van 12% van het BBP.

e. Opportuniteiten op korte termijn  

De coronacrisis veroorzaakte vanzelfsprekend een steile neergang van het globale economische leven. De noden en behoeften van Denemarken zijn op dit eigenste moment niet verschillend van deze van de andere landen. Naast voedingsproducten voor de retailsector – één van de weinige sectoren dewelke gespaard bleven – is er een nood aan medical disposables waaronder vanzelfsprekend mondmaskers, testkits e.a.. Sectoren die bloeien zijn de doe-het-zelf sectoren, de ICT-sector en een verdere digitalisering van de maatschappij met vergadertechnieken in respect van ‘social distancing’. Naar alle waarschijnlijkheid zal de trend van digitalisering, waar Denemarken reeds voor de crisis een “early adopter” was, zich verderzetten.  

f. Opportuniteiten op lange termijn  

De Deense economie was solide en gezond voor de crisis. Werkloosheid was zeer beperkt, staatsfinanciën waren in orde en Denemarken behoorde tot het kransje van de betere leerlingen van Europa. Gebrek aan grondstoffen wordt gecompenseerd door een uitmuntende diensteneconomie en door producten met een grote toegevoegde waarde. Duurzaamheid doorheen alle sectoren was niet zomaar een voorbijgaande hype maar werd van meet af aan zeer serieus genomen. We mogen hopen dat binnen afzienbare tijd, als de corona-storm gaan liggen is, de Deense economie op zijn vroeger elan herneemt. Opportuniteiten op lange termijn zijn legio. Hiervoor verwijzen we graag naar de rubriek kansrijke sectoren van onze landenpagina.

5  Nuttige links

6 Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

14 januari 2021