U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Denemarken

Toestand op 30/08/2021

1. Algemene toestand

Denemarken werd harder getroffen door de tweede golf van COVID-19 dan tijdens de eerste. Het land kende 2 lock downs en de samenleving werd geleidelijk geopend volgens een uitgebreid heropeningsplan.

Nu heeft de Deense regering besloten de categorisering van COVID-19 als een ziekte, die de Deense samenleving bedreigt, na 10 september niet te verlengen. Door het categoriseren van het virus als een ziekte, die de Deense samenleving bedreigt, kon het Deense parlement destijds een noodwetgeving goedkeuren om een hele reeks coronarestricties te introduceren. Deze beslissing is enerzijds te wijten aan het feit dat momenteel 71% van de bevolking volledig gevaccineerd is. Anderzijds heeft men het virus onder controle. 

Op 27 augustus waren in totaal 2.576 doden geregistreerd. Er lagen 129 patiënten met COVID-19 in het ziekenhuis, waarvan 19 op de intensivecareafdeling (hiervan lagen er 8 aan beademingstoestellen). De deltavariant is de dominante variant in Denemarken.

Het aantal besmettingen en overlijdens kan via deze site geraadpleegd worden.

2. Voorzorgsmaatregelen

De Deense samenleving werd volgens het heropeningsplan in fases geopend. Het gebruik van een coronapas speelde hierin een centrale rol. Een coronapas is een bewijs, dat men ofwel (volledig) gevaccineerd is, ofwel al COVID-19 gehad heeft, ofwel een negatieve COVID-19 test kan voorleggen, die maximum 72 uren oud is.

Aangezien COVID-19 niet langer beschouwd wordt als een kritische ziekte voor de Deense samenleving, is de noodwetgeving vanaf 10 september niet meer van kracht. Dit betekent dat vrijwel alle coronarestricties vanaf die datum afgeschaft worden.

Vanaf 1 september moet men op de meeste plaatsen, waaronder restaurants en cafés, niet langer een coronapas tonen. Dit geldt echter niet voor nachtclubs, outdoor activiteiten met meer dan 2000 toeschouwers en indoor events met een rechtopstaand publiek (bv. concerten). Voor al deze activitieiten is een coronapas vereist.

Men is ook niet langer verplicht om een mondmasker dragen in het openbaar vervoer. Dit is wel nog verplicht in de luchthaven en in het vliegtuig, aangezien men daar de internationale regels volgt.

Teststrategie in Denemarken

De Deense testcapaciteit werd de afgelopen maanden massaal uitgebreid. Er werden dagelijks zo’n 200.000 PCR-tests afgenomen. In samenwerking met een aantal privéleveranciers werd vanaf midden mei de capaciteit van antigentesten verhoogd tot 500.000. Bovendien werd er ook lokaal getest, bv. de antigentests en zelftests die in scholen, onderwijsinstellingen en gemeenten plaatsvonden. Ook kleine mobiele testeenheden werden ingezet in gebieden, waar extra testinzet vereist was. Deze teststrategie kostte zo'n DKK 2 miljard per maand.

Aangezien COVID-19 onder controle is, wordt de Deense teststrategie aangepast: 

  • Vanaf 1 september wordt de maximumcapaciteit van PCR-tests gereduceerd van 170.000 tot 100.000 tests per dag.
  • Vanaf 13 september wordt de maximumcapaciteit van sneltests gereduceerd van 200.000 tot 100.000 per dag.
  • Na 9 oktober zal het niet langer mogelijk zijn om een gratis sneltest te laten uitvoeren in de testcentra van privéleveranciers (Falck, Copenhagen Medical, Carelink). Deze sneltesten waren gratis voor de burgers (werden betaald worden door de openbare gezondheidsverzekering).
  • Indien de situatie dit vereist, kan de regering beslissen om de testcapaciteit uit te breiden en opnieuw coronarestricties in te voeren.
Vaccinatieprogramma

In Denemarken wordt de bevolking met de vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna gevaccineerd. Aanvankelijk werd ook het vaccin van AstraZeneca gebruikt, maar deze maakt niet langer deel uit van het officiële vaccinatieprogramma. Hetzelfde geldt voor het Johnson & Johnson-vaccin. Een meerderheid in het Deense parlement besloot in mei dat de vaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson op vrijwillige basis gebruikt kunnen worden. Denen die graag met Johnson & Johnson of AstraZeneca gevaccineerd worden, kunnen dit pas doen na consultatie bij een arts. 

Op 30 augustus hadden 4.399.904 personen (75,1%) een eerste dosis van het coronavaccin gekregen terwijl 4.158.044 personen (71%) volledig gevaccineerd waren.
Men overweegt momenteel of mensen met een zwakke gezondheid een derde dosis van het coronavaccin zullen moeten krijgen.

Reizen naar Denemarken

Personen die naar Denemarken vliegen moeten een mondmasker of vizier dragen gedurende de hele reis, zowel in het vliegtuig als in de luchthaven.

De landen en de regio’s in de wereld zijn ingedeeld in 4 kleuren: groen, geel, oranje en rood. Deze kleuren bepalen welke regels er gevolgd moeten worden, wanneer men als toerist uit deze landen/regio’s naar Denemarken wilt komen (zie Country categories).

Voor meer info in het Engels zie: Entry into Denmark

Buitenlandse werknemers

  • Buitenlandse werknemers die naar Denemarken komen om te werken, moeten:
    • een negatieve PCR-test, die max. 72u oud is, of een sneltest van 48u oud kunnen tonen
    • nog steeds aantonen dat ze een “belangrijke reden” (worthy purpose) hebben om in Denemarken te zijn. Men moet documentatie kunnen tonen van de afspraken in Denemarken (met contactgegevens van de Deense partner). 

Voor meer info over "worthy purpose" zie ook Coronasmitte-worthypurposes

3. Economie

a. Economische impact 

De Deense economie was robuust voor de crisis. De werkloosheid was met 3,7% historisch laag en er was een begrotingsoverschot.

De Deense regering en een brede meerderheid in het parlement (en vaak in samenwerking met de sociale partners) heeft tijdens de coronacrisis een hele reeks hulppakketten aangeboden om de Deense bedrijven te ondersteunen. Een voorbeeld is de mogelijkheid van looncompensatie voor bedrijven die minimum 30% van hun werknemers (of meer dan 50 werknemers) moeten ontslaan. Deze bedrijven kunnen een looncompensatie aanvragen, indien ze hen niet ontslaan. De looncompensatie bedraagt 75% van het loon van de werknemer in kwestie (en max. DKK 30.000 per maand). De rest van het loon wordt door de werkgever betaald. Voor werknemers die per uur betaald worden, bedraagt de looncompensatie 90% (en max. DKK 26.000 per maand). 

Het Deense parlement besloot in maart 2021 besloten om een aantal van deze hulppakketten te verlengen t.e.m. 8 juli. Bovendien werden ook nieuwe hulppakketten geïntroduceerd. Voorbeelden van hulppakketten die verlengd werden en nieuwe hulppakketten zijn:

  • Compensatie van vaste onkosten.
  • Hulppakketten voor kleine zelfstandigen en freelancers (met verhoogde compensatie).
  • Uitstel van deadline voor betaling van belastingen voor een aantal beroepen (o.a. kinesisten, tandartsen en taxichauffeurs).
  • Introductie export- en investeringspakket om de Deense exportbedrijven te ondersteunen en Deense jobs te vrijwaren.
  • Verlenging van de periode waarin mensen met ziekteverlof kunnen zijn t.e.m. 30 juni (als ook dit in de periode van werkloosheidsuitkering valt) .

Het Deense parlement heeft wel enkele voorwaarden verbonden aan de verlenging van bestaande en de invoering van nieuwe hulppakketten (o.a. dat de bedrijven geen dividenden of buy back shares mogen uitbetalen voor de boekjaren 2020 en 2021). Deze voorwaarde is geldig voor bedrijven die meer dan DKK 60 miljoen aan compensatie voor vaste onkosten in 2020 ontvangen.

Voor meer info in het Engels:  https://copcap.com/covid19-of-relief-packages

b. Handelsbelemmeringen 

Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties.

c. Relancemaatregelen  

Zoals aangehaald in subrubriek 3 a. ondersteunt de Deense overheid de economie via een omvangrijk pakket aan maatregelen. Het totale kostenplaatje voor de overheid bedraagt maar liefst DKK 286.7 miljard (€ 38.55 miljard) oftewel 12,4% van het bbp. De bulk van dit bedrag gaat naar maatregelen in de vorm van loongaranties en overheidssubsidies teneinde werkgelegenheid in stand te houden en de leencapaciteit voor de bedrijven te versoepelen en zo de liquiditeit hoog te houden.

d. Economische vooruitzichten 

Na een lange winter met een lockdown van een groot gedeelte van de Deense economie wijst alles op een vlug herstel van de Deense economie. Volgens cijfers van Danmarks Statistik daalde de bbp in Q1 2021 met 1,5%. De privéconsumptie was immers met 4,9% gedaald door de lockdown. Ondanks een zwakke start van 2021 is Denemarken nog steeds één van de landen die het best door de coronacrisis gekomen is. De tewerkstelling in Denemarken is bv. in de periode van het 4de kwartaal 2019 t.e.m. het 1ste kwartaal 2021 slechts met 1,1% gedaald. De Deense export steeg in maart 2021 met 4,6% t.o.v. februari. De export van goederen ligt ongeveer 11% hoger dan het niveau in 2019, terwijl de export van diensten ca. 8% onder het niveau van 2019 ligt.

Vanaf mei is een groot gedeelte van de Deense economie opnieuw open. De omzet in de detailhandel vestigde al in maart een record en de industriële productie is hoger dan vóór de coronacrisis. De export stijgt en de werkloosheid is de afgelopen maanden gedaald.

Men verwacht dat het bbp in 2021 met 2,4% en in 2022 met 3,4% zal stijgen. Bovendien verwacht men dat de privéconsumptie in 2022 met 4,3% zal stijgen. Dit is het hoogste niveau sinds 2004. In mei 2021 was de privéconsumptie van de Denen veel hoger dan vóór corona. Door een verandering van het vakantiesysteem werd in het vakantiejaar 2019/20 een gedeelte van het vakantiegeld “bevrozen”. Dit bedrag kon men dan uitbetaald krijgen bij het verlaten van de arbeidsmarkt. Maar vorig jaar besloot de regering om de Deense economie te stimuleren door de Denen te laten kiezen of ze het bevrozen vakantiegeld nu of later uitbetaald wilden krijgen. Tot nu toe (juni 2021) werd DKK 84 miljard uitbetaald.

De economische vooruitgang zal ook de jobcreatie ten goede komen. Volgens een prognose van het ministerie van Financiën zal de tewerkstelling stijgen met ca. 46.000 personen in 2021 en in 2022. In april 2021 bedroeg de brutowerkloosheid 4,6% of zo’n 130.720 personen. Er zijn 27.000 meer werklozen dan vóór corona.

De Deense consumenten hebben tijdens de coronacrisis de eerste prioriteit gegeven aan hun woning. Enerzijds hebben veel Denen een nieuwe woning gekocht, waardoor het aanbod van woningen nu heel beperkt is en de prijzen fel gestegen zijn. Volgens cijfers van Danmarks Statistik zijn de huisprijzen in 2020 met 16,5% gestegen. Dit is de hoogste stijging sinds 2006. De prijzen van flats zijn in dezelfde periode met 12,8% gestegen. De verkoop van zomerhuizen is in 2020 geëxplodeerd. In het 1ste kwartaal van 2021 steeg de prijs van zomerhuizen met 4,6%. In diezelfde periode bleven ook de prijzen van huizen en flats stijgen (3,7% en 4%). Dit maakt het bijzonder moeilijk voor mensen die een eerste woning willen kopen.

Anderzijds hebben Denen hun woningen gerenoveerd. Denen konden en kunnen nog steeds een gedeelte van de onkosten van “groene” renoveringsprojecten van de belastingen aftrekken. Dit heeft geleid tot een fel stijgende activiteit in de bouwsector. Deense bedrijven in de bouwsector melden nu ook een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten.

e. Opportuniteiten op korte termijn  

De bouwsector en de metaalindustrie zijn niet de enige sectoren waarin het aan geschoolde arbeidskrachten ontbreekt. Denemarken heeft de ambitie om tegen 2030 haar CO2-emissie met 70% te reduceren. Dit vergt geschoolde en academische arbeidskrachten. Om dit doel te bereiken zal er tegen 2030 een nood zijn aan 100.000 extra arbeidskrachten voor deze “groene” jobs. Concito en de denktank Mandag Morgen willen met het project “De arbeidsmarkt van de toekomst” een analyse maken van wat “groene” jobs zijn, welke behoefte er is in de bedrijven en gemeenten en de competenties in kaart brengen, die nodig zijn in de toekomst. Op die manier kunnen nieuwe nascholingsmogelijkheden en opleidingen ingericht worden om de vereiste gekwalificeerde arbeidskrachten te leveren. Novo Nordisk Fonden, Industriens Fond en Pensiondanmark steunen het project met DKK 6 miljoen.

f. Opportuniteiten op lange termijn 

De Deense economie was solide en gezond voor de crisis. De werkloosheid was zeer beperkt, de staatsfinanciën waren op orde en Denemarken behoorde tot het kransje van de betere leerlingen van Europa. Gebrek aan grondstoffen wordt gecompenseerd door een uitmuntende diensteneconomie en door producten met een grote toegevoegde waarde. Duurzaamheid doorheen alle sectoren was niet zomaar een voorbijgaande hype maar werd van meet af aan zeer serieus genomen. We mogen hopen dat binnen afzienbare tijd, als de coronastorm gaan liggen is, de Deense economie op zijn vroeger elan verder kan gaan. Opportuniteiten op lange termijn zijn legio. Hiervoor verwijzen we graag naar de rubriek kansrijke sectoren van onze landenpagina.

4. Nuttige links

5. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

31 augustus 2021