U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Chili

Algemene toestand

In Chili werd de eerste besmette persoon geïdentificeerd op 2 maart. In het begin was de groei traag, maar sinds april steeg het aantal gevallen van 3.000 tot 14.000 op 27 april. Echter, vanaf 30 april vond er een enorme stijging van nieuwe gevallen plaats, onder meer omdat men een nieuwe manier van tellen toepaste. Vanaf begin mei kwamen er dagelijks 3.000-5.000 slachtoffers bij, en op 16 juni stond de teller op 220.628, met 3.615 doden.

Deze trend vindt niet alleen plaats in Chili, maar in vele landen in Zuid-Amerika. Men vermoedt dat dit te maken heeft met de volgende zaken:

  • Economische ongelijkheid: vele mensen werken voor een dagloon en hebben geen spaargeld. Zij zijn dus verplicht om te gaan werken, en doen dit vaak met publiek transport. Zij werken en leven ook met meer mensen in kleinere ruimtes. De crisis slaat dus vooral toe bij de minder gegoede klasse.
  • Cultuur: Chilenen, net zoals andere Zuid-Amerikanen, hebben een grote nood aan nauwe sociale interactie. Velen negeerden de strenge regels en kwamen samen om te praten of een barbecue te organiseren. Dit zorgde ook voor nieuwe besmettingen.
  • Temperatuur: in Chili is de winter aangetreden. De lagere temperaturen zouden het risico op infecties misschien versterken. 

Op 8 maart ging een vaccinatiecampagne van start om 8 miljoen Chilenen van een griepvaccin te voorzien vóór de winter aanbreekt. Deze campagne is inmiddels afgesloten.

De overheid roept de bevolking op om thuis te blijven en aan ‘social distancing’ te doen. Scholen zijn gesloten, en werknemers werken van thuis uit. Sinds 21 maart zijn de meeste publieke en commerciële plaatsen gesloten, met uitzondering van diegene die essentiële goederen verkopen, zoals supermarkten, voedingswinkels, apothekers en doe-het-zelfzaken. Groepsevenementen zijn uit den boze.

Plaats- en tijdsonafhankelijk werken doet zijn intrede in het land. Hiertoe staan enkele maatregelen van de overheid op stapel.

Op vele plaatsen in Chili, waaronder de hoofdstad Santiago, heeft men strikte quarantainemaatregelen getroffen. Ook is er een avondklok van 22u tot 5u in heel het land van toepassing. Enkel personen die online een toelating hebben aangevraagd en verkregen, mogen hun huis verlaten.

Elke persoon die in het land toekomt, moet 2 weken in quarantaine. Het aantal internationale vluchten is sterk beperkt. Er wordt wel verwacht dat er in juli weer enkele wekelijkse vluchten naar Europa zullen worden ingezet.

Het lokale bus- en metroverkeer blijft wel verder werken, om er toch voor te zorgen dat de personen die zich moeten verplaatsen dat ook kunnen doen. Er worden overal sanitaire controles worden uitgevoerd.

De goederenstromen verlopen nog goed, en buiten enkele dagen van hamsteren door de bevolking in het begin van de crisis, zijn drank, voeding, medicijnen en andere basisproducten algemeen vlot beschikbaar. Online verkoop is nu bij de midden- en hogere economische klassen de meest gebruikte manier van aankopen, terwijl de meerderheid van de bevolking nog op straat komt om in de rij te staan wachten.

De economie in het algemeen, maar vooral de kleinere bedrijven en de werkende bevolking worden zeer zwaar getroffen; immers, vele werkgevers hebben niet genoeg liquiditeit om meer dan een maand zonder inkomsten te overleven. Zij zullen dus moeten sluiten, waarop hun werknemers op straat zullen staan. Ook zijn er vele personen die leven van daglonen of van de informele economie, en zij worden nu reeds zeer zwaar getroffen.

De overheid heeft intussen belangrijke maatregelen genomen om de bedrijven te helpen. Zo hoeven bedrijven tijdelijk geen belastingen te betalen, krijgen ze uitstel van andere betalingen, en zo meer. De overheid hoopt hiermee de grootste schokken op te vangen. Verscheidene economisten hebben reeds opgemerkt dat de maatregelen ontoereikend zijn, en dat er meer moet gebeuren.

Chili gaat door een hele zware periode: in de periode oktober-december 2019 maakte het land sterke sociale onrust mee, dit als gevolg van de economische ongelijkheid in het land. De COVID-19 crisis heeft dit gegeven nog versterkt.

Voorzorgsmaatregelen

De eerste maatregelen door de Chileense overheid werden genomen enkele weken vóór de eerste besmette persoon in Chili werd geïdentificeerd.

  • 8 februari 2020 – Decreet dat het ministerie van Volksgezondheid speciale bevoegdheden geeft om de nodige maatregelen te nemen in de strijd tegen een mogelijke coronavirusepidemie in het land. Bv. het vergemakkelijken van de aanwerving van extra personeel en versnelde aankoopprocedures. (Decreet 4, Ministerie van Volksgezondheid) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1142163&idParte=0
  • 15 maart 2020 – Mensen boven de leeftijd van 80 jaar moeten verplicht op quarantaine in heel het land. Bezoek aan bejaardentehuizen is nog enkel toegelaten indien noodzakelijk voor het bejaardentehuis.
  • 17 maart 2020 – Sluiting van grenzen vanaf 18 maart voor mensen die vanuit het buitenland naar Chili afreizen, met uitzondering van Chileense inwoners (zowel Chilenen als buitenlanders) en personen die belangrijk zijn voor logistiek transport en in de gezondheidszorg. Dit decreet geldt voor 15 dagen, en zal verlengd worden in april. (Decreet 102, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Openbare Veiligheid) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1143540&idParte=0
  • 18 maart 2020 – Verklaring van een grondwettelijke noodtoestand en ramp in het hele land. President Sebastián Piñera kondigt, na bevestiging van 238 besmette gevallen van COVID-19 aan dat, gedurende een periode van 90 dagen vanaf 19 maart, de president uitzonderlijke maatregelen mag treffen, indien dit noodzakelijk wordt geacht: beperking van bewegingsvrijheid en het houden van bijeenkomsten; beheer van goederen en beperking op uitoefening van eigendomsrecht; het nemen van de nodige administratieve buitengewone maatregelen die nodig zijn voor een snel herstel van de normaliteit in de noodzone. Personen die vrij willen reizen van plaats naar plaats moeten hiervoor een "sanitair paspoort" aanvragen via deze website: https://www.c19.cl/. (Decreet 104, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Openbare Veiligheid) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1143580&idParte=0
  • 23 maart 2020 – Afkondiging van rampgebieden als gevolg van de COVID-19 crisis, voor een periode van 12 maanden. Het gaat hier over 346 gemeenten in 16 regio's van het land:  Tarapacá, Antofagasta, Atacama, Coquimbo, Valparaíso, del Libertador General Bernardo O'Higgins, Maule, Biobío, La Araucanía, Los Lagos, Aysén, Magallanes en Chileens Antarctica, Santiago, Los Ríos, Arica y Parinacota en Ñuble. (Decreet 104, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Openbare Veiligheid) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1143660&idParte=0
  • 26 maart 2020 – Ontwerpregeling die bepaalt dat plaats- en tijdsonafhankelijk werk door het arbeidswetboek zal worden geregeld. Dit soort werk zal via een arbeidsovereenkomst of als bijlage van een bestaande overeenkomst moeten worden ondertekend door werkgever en werknemer. (Wet 21219, Ministerie van Arbeid en Sociale Bescherming) https://www.leychile.cl/Navegar?idNorma=1143741&idVersion=2020-04-01
  • 26 maart 2020 – Volledige quarantaine in 7 districten in Santiago gedurende 7 dagen: Lo Barnechea, Vitacura, Las Condes, Providencia, Ñuñoa, Santiago en Independencia. Er zullen ‘sanitaire douane’-eenheden worden uitgestuurd op de verschillende ingangswegen van de hoofdstad. Deze maatregel werd begin april verlengd telkens verlengd met 7 dagen. (Decreet 43, Chileense Regering) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1143760&idParte=0
  • 13 en 16 april 2020 – In zes van de zeven districten die op 26 maart in quarantaine moesten, worden de maatregelen minder streng gemaakt. Inwoners mogen weer naar buiten, maar worden wel gevraagd om afstand te houden van anderen. Ook wordt het dragen van mondmaskers verplicht in verscheidene districten, op straffe van 50.000 Chileense pesos. Vele districten zijn nog in quarantaine tot en met 30 april.
  • 19 april – President Piñera kondigt aan dat essentiële overheidsambtenaren opnieuw naar kantoor mogen komen. Verder blijven de scholen gesloten tot minstens begin mei. Sommige quarantainmaatregelen worden versoepeld.
  • Begin mei – Chili krijgt te maken met een enorme verhoging van gevallen en doden. De quarantainemaatregelen worden opnieuw verstrengd en scholen blijven dicht.
  • 10 mei – Aankondiging dat personeel in de gezondheidssector snelle COVID-19 testen zal krijgen om te kijken welke onder hen reeds antilichamen hebben ontwikkeld. De regering meldt ook dat vliegtuigen van het leger zullen worden ingeschakeld om patiënten uit overvolle ziekenhuizen in Santiago te vervoeren naar plaatsen waar er nog plaats is voor deze patiënten.
  • 17 mei – President Piñera kondigt een aantal nieuwe maatregelen aan: de verdeling van 2,5 miljoen voedselpakketten aan lage-inkomenfamilies; een plan ter promotie van mentale gezondheid voor de bevolking; een verhoging van het aantal opvangplaatsen voor patiënten die in de onmogelijkheid verkeren om thuis in isolatie te gaan; de belofte om transparanter te zijn op het vlak van informatieverspreiding, iets waarover de medische gemeenschap al een tijdlang over klaagde. 
  • 27 mei – De lockdown in 38 districten in de hoofdstad wordt verlengd met 2 weken.
  • 1 juni – De methodologie om het aantal gevallen en doden te tellen wordt aangepast. Nu worden ook gevallen geteld waarvan men een vermoeden heeft dat ze het virus hebben, zonder de aanwezigheid van een positieve test.
  • 13 juni – Dr. Enrique Paris wordt aangesteld als nieuwe minister van Volksgezondheid, nadat de vorige minister Jaime Mañalich onder druk kwam te staan voor de manier waarop het ministerie COVID-19 gevallen telde. Ook werden er vragen gesteld bij het toepassen van de geografische zeer gerichte quarantainemaatregelen, vooral dan in de hoofstad Santiago, die niet hun doel bereikten om het aantal gevallen te doen dalen.

Exitstrategie

Zoals gebeurde op sanitair vlak, kijkt Chili naar de ervaring van andere landen, in het bijzonder naar de EU. Op basis hiervan zal in de komende weken beslist worden welk beleid te volgen. De regering houdt wel vast aan haar progressieve en doelgerichte aanpak in de strijd tegen de pandemie. Het ministerie van Volksgezondheid zal in functie van de evolutie van de besmettingen beslissen wanneer en hoe snel de verschillende maatregelen zullen teruggeschroefd worden. Er is voor het ogenblik echter geen sprake van het lichten van de noodtoestand en de daarbij behorende maatregelen.

Economie

Economische impact

De COVID-19 epidemie heeft verschillende economische gevolgen. Zowel productie als consumptie is gedaald in Chili, en dit heeft serieuze gevolgen voor de economie. In een rapport van de Wereldbank van 8 juni wordt verwacht dat het bnp van Chili in 2020 zal dalen met 4,3%.

De Chileense economie was al verzwakt door de gevolgen van de sociale onrust in oktober-november 2019, en wordt nu opnieuw bedreigd door een uitdaging van grote proporties.

De belangrijkste uitdaging voor Chili is dat deze impact tijdelijk is, en dat bedrijven erin slagen hun activiteiten te handhaven (zelfs op een minimumniveau), zodat er geen permanente effecten zijn. Naast maatregelen om de liquiditeit te waarborgen, zullen er ook andere maatregelen moeten genomen worden om de consumptie op peil te houden. Zo wijzen de economisten van de Fundación Sol erop dat een maatregel zoals de Bono COVID-19 niet genoeg is om getroffen families uit de armoede te houden.

Voor vele sectoren komt deze crisis zeer zwaar aan. De luchtvaart en het toerisme hebben hun inkomsten drastisch zien dalen. Zo ziet de luchtvaartmaatschappij LATAM zich gedwongen om in april 95% van haar vluchten te schrappen.

Alle beroepen die afhangen van persoonlijk contact, zoals tandartsen en haarsalons, hebben nauwelijks of geen inkomsten meer.

Koper is zowat het belangrijkste product voor de Chileense economie. Een kwart van de Chileense export is koper, en hiervan koopt China de helft. De sterke groeivertraging van China heeft dus een sterk effect op de exportinkomsten van Chili. Echter, koper is ook een belangrijke component in producten die nu in grote hoeveelheden worden geproduceerd in het gevecht tegen de gezondheidscrisis; dit zorgt dan ook voor opportuniteiten voor Chili.

Handelsbelemmeringen

Er is op dit moment geen sprake van handelsbelemmeringen. Chili is, net zoals andere landen, naarstig op zoek naar medisch materiaal en heeft hiervoor de samenwerking nodig van haar handelspartners wereldwijd.

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

Relancemaatregelen

  • 19 maart 2020 – President Piñera kondigt een plan aan om hoofd te bieden aan de economische noodsituatie. Zo zal het budget voor de gezondheidszorg fors opgetrokken worden. KMO’s zullen ondersteund worden door fiscale maatregelen, en de overheid zal 11,75 miljard dollar uittrekken om getroffen bedrijven en gezinnen te beschermen tegen de impact van de crisis (faillissement, verlies van banen, ziektekosten, enz.). Ook krijgen bedrijven, vooral dan KMO’s uitstel van betaling van bedrijfsbelastingen. (Chileense regering) https://www.gob.cl/coronavirus/plandeaccion/
  • 27 maart 2020 – Toestemming om 2% van staatsbudget te gebruiken om de noodzakelijke kosten te dragen als gevolg van de COVID-19 epidemie. Er wordt 256 miljoen US$ uitgetrokken om medische producten en machines aan te kopen. (Decreet 333, Ministerie van Financiën) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1143804&idParte=0
  • 30 maart 2020 – Afkondiging van de wet “Bono Covid-19" ten behoeve van kwetsbare gezinnen en KMO’s. Dit maakt deel uit van een noodplan van 11,75 miljard US$ die de Chileense regering zal uittrekken om de crisis en haar gevolgen aan te pakken. Zo worden de maandelijkse voorlopige betalingen op de inkomstenbelasting gedurende drie maanden opgeschort. Deze maatregel zal 700.000 bedrijven liquiditeit geven tot 2,4 miljard US$ in de komende 3 maanden. De betaling van de BTW wordt gedurende drie maanden voor alle bedrijven met een omzet van minder dan 11,6 miljoen US$ opgeschort. Bedrijven zullen de BTW in 6 of 12-maandelijkse betalingen zonder reële rente kunnen afbetalen, afhankelijk van hun omvang. (Chileense Regering) https://www.leychile.cl/Consulta/Navegar?idNorma=1142163&idParte=0 
  • 1 april – Afkondiging van de Wet ter Bescherming van de Werkgelegenheid door de overheid. Met deze wet tracht de overheid de banen van werknemers te beschermen, door financiële middelen aan te bieden aan vooral KMO's en door gedurende zes maanden ontslagen te verbieden als gevolg van de COVID-19 pandemie. 
  • 8 april – Aankondiging van de tweede fase van het economische noodplan. De nieuwe maatregelen omvatten een fonds van 2 miljard US$ om de inkomens van de meest kwetsbare werknemers zonder contract te beschermen, en een plan van maximaal 3 miljard US$ om de staatskredietgaranties te verhogen en bedrijven te ondersteunen die een jaarlijkse omzet hebben van minder dan 1 miljoen UF (ong. 33 miljoen US$).
  • 12 april – De overheid kondigt de voorwaarden aan waarin banken leningen met staatsgaranties te verlenen aan bedrijven. Het doel van dit plan is om krediet tot bij de bedrijven te brengen, omdat vele bedrijven een groot liquiditeitsprobleem hebben. Dit plan zal nieuwe leningen garanderen voor een bedrag tot 24 miljard US$ en vormt een aanvulling op de kapitalisatie van het kredietgarantiefonds dat op woensdag 8 april werd aangekondigd voor een bedrag van 3 miljard US$.
  • 15 april – De regering kondigt een winterplan van van 11,4 miljoen US$ om in de komende winterperiode mensen op straat te helpen. Het plan voorziet in 180 zorgcentra, waaronder 22 centra voor ouderen en kwetsbare bevolkingsgroepen, evenals meer dan 1.000 ICU-bedden en 80 drive-by-faciliteiten die plaats zullen bieden aan meer dan 4.000 mensen per dag.
  • 20 april – President Piñera kondigt een wet aan (Emergency Family Income project) die het inkomen van 1,78 miljoen kwetsbare gezinnen met informele inkomens zal garanderen. De uitkering zal de meest kwetsbare 60% in Chili bereiken. De wet zal niet alleen rekening houden met de sociaaleconomische kwetsbaarheid op middellange termijn van een gezin, maar ook die van huishoudens met voornamelijk informele inkomens, die het meest zijn getroffen door hun inkomstenbron als gevolg van deze pandemie. Het noodinkomen wordt voorzien gedurende drie maanden, waarna het geleidelijk zal afnemen in afwachting van de terugkeer naar het werk.
  • 28 april – President Piñera kondigt een wet aan die bedrijven tot 24 miljard US$ vrijgeeft voor leningen van bijna 100 procent aan de Chileense bedrijven, die in totaal 84 procent van de werkgelegenheid bieden. De kredietlijn biedt een periode van 48 maanden voor terugbetaling tegen 0% rente.
  • 12 mei – Centrale Bank verzoekt om een ​​flexibele IMF-kredietlijn van twee jaar van 23,8 miljard US$. Minister van Financiën Ignacio Briones zegt dat de lening bedoeld is om de positie van de Centrale Bank te versterken en de financiële instelling in staat te stellen haar internationale reserves aan te vullen.
  • 17 mei – President Piñera kondigt de oprichting aan van twee fondsen die snel en gemakkelijk leningen kunnen verlenen aan kleine bedrijven.
  • 18 mei – Nieuwe hulpmaatregelen voor KMO's: de schenking van 150 miljoen US$ aan 180.000 bedrijven in het hele land.
  • 20 mei – Aankondiging van een uitkering aan gemeenten van bijna 100 miljoen US$
  • 14 juni – President Piñera kondigt een nieuw noodplan van 12 miljard US$ aan. Het plan omvat extra fondsen voor het Emergency Family Income Project, voor lokale overheden, maatschappelijke organisaties, een verhoogde bescherming tegen werkloosheid en een versterking van de gezondheidsdiensten.
  • 16 juni – President Piñera kondigt verbreding aan van het Emergency Family Income project. Dit project heeft tot doel om de lonen voor kwetsbare gezinnen aan te vullen met maximaal 500 US$ per gezin met een informeel inkomen en 125 US$ voor mensen met een formeel inkomen. Nu kunnen tot 5,6 miljoen Chilenen van deze maatregel genieten - een toename van 20 procent tot 80 procent van de bevolking.

Meer informatie over het economische noodplan vindt u hier: https://www.gob.cl/planeconomicoemergencia/

Economische vooruitzichten

De Centrale Bank verwachtte begin juni dat de Chileense economie met met meer dan 4% zal krimpen. Dit scenario is gebaseerd op de verwachting dat de sanitaire noodmaatregelen vanaf het derde kwartaal voor een deel zullen zijn verdwenen, en de economie weer stilletjes aan normaal zal kunnen functioneren.

De Centrale Bank verwacht een daling van de interne vraag met -5,8%, een kleine exportdaling van 1,4%, maar een sterke daling van 14,7% van de importcijfers voor het jaar 2020.

De Bank of America Merrill Lynch liet weten dat tegen midden 2020 de werkloosheidsgraad zal stijgen tot 9,5%; dit in vergelijking met een gemiddelde van 7,2% in 2019.

Echter, er zijn veel pessimistischere prognoses: deze spreken van een enorme stijging van de werkloosheid tot 30% omwille van verwachte massale faillissementen; ze verwachten ook dat vele bedrijven niet in staat zullen zijn om hun uitgestelde belastingen en schulden af te betalen, zelfs met de steunmaatregelen van de overheid.

Opportuniteiten op korte termijn

Chili is op korte termijn op zoek naar medisch materiaal. Bedrijven in de medische sector kunnen hierbij hun voordeel doen. Het spreekt echter voor zich dat er wereldwijd dezelfde vraag is, dus het is aan Vlaamse bedrijven om te beslissen op welke markten ze hun pijlen willen richten. Geïnteresseerde leveranciers kunnen zich richten tot de (Nederlandstalige) handelsvertegenwoordigster van Chili in België, mevr. Susana Veliz: sveliz@prochile.gob.cl.

Opportuniteiten op lange termijn

Net zoals in andere landen is de ingang en aanvaarding van plaats- en tijdsonafhankelijk werken sterk versneld door de pandemie. De Chileense bedrijven, alsook de overheid zal op zoek gaan naar oplossingen voor de uitdagingen die een dergelijke manier van werken met zich meebrengt.

Verder zal Chili op zoek gaan naar expertise en technologie die Chili competitiever kan maken, maar het land ook minder onafhankelijk moet maken van het buitenland. Zo zal Chili trachten zelfbehulpzamer te worden op het vlak van energie, voorraden medisch materiaal, en dergelijke meer. Vlaamse bedrijven met relevante expertise, producten en diensten kunnen naar Chili komen en inspelen op deze nieuwe trends.

Nuttige links

Noot: deze update over Chili werd gemaakt in samenwerking met de Belgische ambassade in Santiago, AWEX Santiago en de Cámara Belgolux.

Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

19 juni 2020