U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Brazilië

Algemene toestand

De maanden maart en april van 2021 zijn erg kritieke maanden geweest in Brazilië; midden april was er een absolute piek met dagelijks bijna 4.000 dodelijke slachtoffers en ongeveer 80.000 gevallen. Deze gemiddelden bleven hoog tot eind juni; vanaf dan zijn de cijfers in een neerwaartse trend terechtgekomen, een trend die is verdergezet tot eind 2021. In de eerste weken van 2022 zien we echter de eerste resultaten van de omikronvariant.

Volgens de gegevens die op 17 januari door Conass (National Council of Health Secretaries) zijn vrijgegeven, bereikte Brazilië het hoogste gemiddeld aantal COVID-19-gevallen sinds juni vorig jaar. Er waren die dag meer dan 74.000 geregistreerde gevallen en 121 sterfgevallen als gevolg van de ziekte. Volgens specialisten is dit vooral het resultaat van de eindejaarsfeesten.

Braziliaanse epidemiologen vrezen dat de piek veroorzaakt door deze variant nog niet is bereikt en dat die naar alle waarschijnlijk begin februari zal plaatsvinden. Het is voor de specialisten wel moeilijk in te schatten hoe het virus zich in het land verspreidt na de data-black-out die het ministerie van Volksgezondheid had door een cyberaanval in december en het grote gebrek aan tests voor de diagnose van COVID-19.

De vaccinatiecampagne in Brazilië ging traag van start, mee doordat president Bolsonaro zich meermaals publiekelijk tegen de vaccinatie kantte. Ondanks deze positie verloopt de campagne nu vlot en is de bereidwilligheid van de Braziliaanse bevolking om zich te laten vaccineren groot. Op 15 januari begon ook de vaccinatiecampagne voor kinderen tussen de 5 en 11 jaar.

Toegang tot het land

Het vliegverkeer via reguliere commerciële vluchten tussen Brazilië en Europa verloopt normaal. Net zoals overal ter wereld blijft het risico van annulering van vluchten zonder onmiddellijk alternatief niettemin reëel. Ook binnenlandse vluchten worden sinds kort vaker geannuleerd door een hoog aantal positieve gevallen bij het luchtvaartpersoneel waardoor de maatschappijen een personeelstekort krijgen.

Het Belgisch ministerie van Buitenlandse Zaken informeert dat Brazilië buitenlandse reizigers toelaat om via de lucht het grondgebied binnen te komen volgens de gebruikelijke wettelijke inreis- en verblijfsvoorwaarden (bv. paspoort en indien nodig visum: zie https://brazil.diplomatie.belgium.be/nl/op-reis/entree voor basisinformatie).

Betreffende het vaccinatiebewijs:

  1. Alle reizigers (buitenlanders en Brazilianen) die vanuit het buitenland via de lucht of over zee het land binnenkomen, moeten volgende documenten aan de luchtvaartmaatschappij of aan de lokale gezondheidsautoriteiten voorleggen: Een schriftelijk of elektronisch vaccinatiebewijs van een vaccin dat goedgekeurd is door de Wereldgezondheidsorganisatie, door de Agência Nacional de Vigilância Sanitária, of door de autoriteiten van het land waar de reiziger werd gevaccineerd, en waarvan de toediening van de laatste dosis, of enige dosis, minstens 14 dagen voor het instappen heeft plaatsgevonden. Voor Belgen is dat het officiële “CovidSafe”-certificaat. Er wordt geen herstelcertificaat van Sars-Cov-2 (covid-19) aanvaard in plaats van het vaccinatiebewijs. Ter info: bepalingen waaraan het vaccinatiebewijs moet voldoen: het dient in het Portugees, Spaans of Engels afgeleverd te worden en minimaal volgende gegevens te bevatten: naam van de reiziger, handelsnaam of naam van de fabrikant van het vaccin, nummer(s) van de toegepaste partij(en), datum/data van toediening van de dosis(sen); er wordt geen vaccinatiebewijs aanvaard waarvan de gegevens uitsluitend beschikbaar zijn in QR-CODE-formaat of in een andere gecodeerde taal.
  2. Voor houders van een medisch attest, afgeleverd in het Portugees, Spaans of Engels, dat bevestigt dat zij om medische redenen niet gevaccineerd kunnen worden: Reizigers die volgens de bovenstaande regel vrijgesteld zijn van de verplichting om een vaccinatiebewijs voor te leggen, mogen het grondgebied betreden op voorwaarde dat ze een schriftelijk bewijs voorleggen, opgesteld in het Portugees, Spaans of Engels, van een laboratoriumtest (RT-PCR of antigeen), met negatief resultaat, uitgevoerd ten vroegste de dag voor het instappen, afgeleverd door een laboratorium erkend door de gezondheidsautoriteit van het land van inscheping (behalve voor kinderen beneden de twee jaar en begeleide kinderen tussen twee en twaalf jaar).
  3. Reizigers die er zelf voor kozen niet gevaccineerd te worden, mogen tot op heden Brazilië niet binnen, ook niet indien ze in quarantaine zouden gaan na aankomst

Voor alle vragen in verband met deze inreis-, verblijfs- en uitreisvoorwaarden in Brazilië contacteert u de Braziliaanse overheden of leest u de tekst van het interministerieel besluit nr. 670 van 1 april 2022 (in het Portugees).

Meer gedetailleerde informatie over de situatie, de maatregelen en de lokale aanbevelingen (in het Portugees) kan u vinden op de website van het Braziliaanse ministerie van Gezondheidszorg (https://covid.saude.gov.br/) en op de websites van de gefedereerde staten: https://brazil.diplomatie.belgium.be/nl.

Informatie over de maatregelen bij terugkeer naar België vindt u op www.info-coronavirus.be/nl/reizen/.

Wanneer u een zakenreis inplant naar Brazilië, bekijkt u best ook eerst met uw Braziliaanse prospect/zakenpartner of het bedrijf in kwestie buitenlandse bezoekers toelaat. U kan uiteraard ook rekenen op de assistentie van Flanders Investment & Trade om uw prospectiereis te organiseren of indien dit niet mogelijk is, een online afsprakenprogramma voor u vast te leggen.

Voorzorgsmaatregelen

Restricties verschillen van staat tot staat en van stad tot stad. Het gebruik van mondmaskers in de straten, openbare ruimtes zoals parken, in het openbaar vervoer en in taxi’s zijn tot op heden verplicht. In verscheidene steden waren er in oktober 2021 plannen om de verplichting van het gebruik van een masker in open ruimtes af te schaffen maar de meeste steden zijn daarvan afgestapt. In alle regio’s is een mondmasker verplicht bij het betreden van gesloten ruimtes zoals winkels, fitnesszaken, restaurants en kantoorgebouwen. In sommige steden, waaronder São Paulo, is een bewijs van vaccinatie ook nodig voor het betreden van restaurants en bepaalde evenementen. Het is dus zaak om u te informeren bij de lokale instanties over de voorzorgsmaatregelen die van toepassing zijn. Het niet naleven van de regels kan tot boetes leiden. 

Exitstrategie

Naast de gezondheidscrisis, heerst er in Brazilië ook politieke onrust die het huidige klimaat niet ten goede komt. Strategische beslissingen op federaal niveau omtrent het coronavirus worden er nauwelijks of met vertraging genomen. Brazilië zit al aan zijn vierde minister van volksgezondheid sinds het begin van de pandemie nadat de eerste twee zelf ontslag namen wegens verschil in visie met de president en de situatie voor nummer 3 onhoudbaar was geworden na de logistieke problemen omtrent de verdeling van de vaccins.  

Op het niveau van de deelstaten wordt de exitstrategie bepaald door de gouverneurs en zoals eerder gemeld, verschilt die van streek tot streek.

Economie

Economische impact

De uitbraak van het coronavirus had, net zoals in alle andere landen ter wereld, zware gevolgen voor de lokale economie. De beurs in Brazilië (Bovespa) kreeg zware klappen in de eerste maanden van de crisis, maar recupereerde eind 2020 al. De Braziliaanse munt real is wel enorm gedevalueerd ten opzichte van de dollar en euro; tot vandaag is deze situatie nog niet omgekeerd.

Voor de Braziliaanse export was de impact minder groot aangezien het overgrote deel van de Braziliaanse producten geen (hoog)technologische producten zijn. De voedselproducerende (agro)industrie blijft de belangrijkste exportsector en deze heeft minder te lijden onder de crisis. De landbouwsector kan in het algemeen zeer goede groeicijfers voorleggen. Het probleem dat zich vandaag in Brazilië, net zoals in andere delen van de wereld, stelt, is het gebrek aan containers om de producten uit te voeren.

Handelsbelemmeringen

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

Relancemaatregelen

De minister van Economie, Paulo Guedes, kondigde op 26 maart 2020 een stimuleringspakket van US$ 150 miljard aan om de schade op economisch gebied in te perken.

Volgende maatregelen werden genomen:

  • Versoepeling van de eerder vooropgestelde doelstelling om het fiscaal tekort te beperken tot 24,8 miljard dollar;
  • steun aan de meest kwetsbare bevolking: een anticipatie van de eindejaarpremie (US$ 9,2 miljard) en salaristoelage (US$ 2,5 miljard), overdracht van taksen naar werkgeversbijdrage (US$ 4,3 miljard) en versterking van het sociale steunprogramma “Bolsa Familia” (US$ 620 miljoen);
  • versoepeling van de arbeidswetgeving om jobs te kunnen behouden;
  • steun voor informele en zelfstandige werknemers (US $ 8 miljard);
  • verlenging van de periode om belastingen te betalen (US $ 6 miljard);
  • financiële steun aan de federale staten ($ 17,5 miljard);
  • financiële steun aan de luchtvaartsector;
  • steun aan kleine en middelgrote bedrijven (8 miljard US $);
  • uitstel van prijsaanpassing van farmaceutische producten.

Indien u meer details wenst omtrent de relancemaatregelen van de Braziliaanse overheid, kan u deze vinden via volgende link: de site van KPMG.

Economische vooruitzichten

De economie kromp in het tweede kwartaal van 2021 met 0,1%, een ommekeer ten opzichte van de voorgaande drie kwartalen van groei. Dit negatief cijfer is waarschijnlijk te wijten aan de tweede golf van COVID-19 en aan één van de ergste droogtes die Brazilië in bijna een eeuw heeft meegemaakt. Ook de industrie haperde en daalde in de loop van het kwartaal met 0,2%. De diensten groeiden echter licht, waardoor een sterkere daling van het reële BNP werd voorkomen.

Toch is de hoop op een herstel van de economische bedrijvigheid opnieuw aangewakkerd dankzij het stijgend aantal vaccinaties en een groei van de waarde en het volume van de export van grondstoffen. Hoewel de zorgen over het herstel van de arbeidsmarkt en de impact van de pandemie op de inkomensongelijkheid op de korte termijn zullen blijven bestaan, kan een reeks geplande structurele hervormingen de economie in de richting van een hogere potentiële groei duwen.

Volgens Deloitte hebben de geplande hervormingen, zoals de desinvestering van staatsdeelname in bedrijven, verbeteringen in het belastingstelsel van het land en andere administratieve hervormingen, het potentieel om een gezonde impuls te geven aan de economie. Meer recentelijk - in juni 2021 - werd de “Business Environment Law” aangenomen, die tot doel heeft om de zakelijke omgeving van het land te moderniseren en een startup-ecosysteem te promoten om investeringen aan te trekken. De formalisering van de autonomie van de centrale bank en de wetsaanpassing op het vlak van faillissementen (verhogen van het herstelpercentage van bedrijven die een faillissement aanvragen ; vermindering van de gemiddelde duur van faillissementsprocessen) zouden ook positieve effecten moeten hebben op de economie.

Hoewel het wetgevingsproces gewoonlijk traag is, kan elke hervorming als een positieve katalysator voor groei werken. Begin september keurde het Braziliaanse parlement bijvoorbeeld een voorlopige tekst van de belastinghervorming goed, die onder meer de dividendbelasting en een verlaging van de vennootschapsbelastingtarieven omvat. Op dit moment bespreken beleidsmakers aanvullende amendementen voordat de definitieve tekst van het wetsvoorstel naar de Senaat gaat. Hoewel deze maatregelen de emotionele littekens van de pandemie niet geneest, zullen ze er in grote mate toe bijdragen dat Brazilië een sneller groeitraject volgt.

Opportuniteiten op korte termijn

Aangezien de voedselproducerende (agro), farmaceutische en medische industrieën de minste schade hebben opgelopen tijdens de crisis, zullen ook hier de meeste opportuniteiten liggen voor de Vlaamse bedrijven op korte termijn. Grondstoffen, machines en ICT-gerelateerde producten voor deze sectoren zullen op korte termijn op interesse kunnen rekenen. 

Opportuniteiten op lange termijn

De kansrijke sectoren op lange termijn zullen dezelfde zijn als deze van voor de crisis. De al vermelde industrieën + voeding en dranken, infrastructuur en logistiek en de levensmiddelenindustrie zullen zich elk op hun eigen tempo herstellen. Vooral voor nicheproducten zal de Braziliaanse markt enorm interessant blijven. Ook is het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Mercosur nog niet van tafel. Wanneer en of deze van kracht wordt, zal afhankelijk zijn van een aantal politieke factoren.

Nuttige links

Voor bijkomende informatie over de toestand in Brazilië, zie:

* Opmerking: doordat de sites overbevraagd zijn, kan het zijn dat deze moeilijk openen.

Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

19 januari 2022