U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Brazilië

Algemene toestand

De maanden april en maart van 2021 zijn erg kritieke maanden geweest in Brazilië; midden april was er een absolute piek met dagelijks bijna 4.000 dodelijke slachtoffers en ongeveer 80.000 gevallen. Deze gemiddelden bleven hoog liggen tot eind juni, vanaf toen zijn deze cijfers in een neerwaartse trend terechtgekomen. Ook de druk op de ziekenhuizen is bijgevolg afgenomen, een onderzoek van de Braziliaanse krant O Globo wees uit dat de opnames met 70% gedaald zijn in ten minste 8 deelstaten in vergelijking met de situatie tijdens de piek.

De deelstaat Rio de Janeiro kende in september het minste aantal nieuwe opnames sinds het begin van de pandemie. Hier worden alle gevallen met een Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) in acht genomen; dit is een belangrijk gegeven aangezien een aantal steden niet altijd genoeg testen ter beschikking hadden. In september kende de staat een totaal van 6.000 nieuwe opnames, dit is 70% minder dan tijdens de piek in april.

De staat São Paulo noteerde in de eerste week van oktober het laagste aantal nieuwe opnames door Covid in anderhalf jaar. Momenteel zijn er 4.674 patiënten opgenomen in de openbare staatsziekenhuizen waarvan ongeveer de helft op intensieve zorgen ligt. Volgens de lokale autoriteiten is dit aantal vergelijkbaar met dat van april vorig jaar (2020). Ter vergelijking, de staat had op het meeste kritieke moment 31.000 ziekenhuisopnames als gevolg van het coronavirus, een getal dat maar liefst 7 maal hoger lag dan de actuele situatie.

De vaccinatiecampagne in Brazilië ging traag van start mede doordat president Bolsonaro zich meermaals publiekelijk tegen de vaccinatie kantte. Ondanks deze positie, verloopt de campagne nu vlot en is de bereidwilligheid van de Braziliaanse bevolking om zich te laten vaccineren groot. 96 miljoen inwoners van het land zijn vandaag (eerste week oktober) volledig ingeënt. São Paulo, Matto Grosso do Sul en Rio Grande do Sul zijn de deelstaten waar meer dan 50% van de inwoners al volledig gevaccineerd is. Op sommige dagen in september werden er meer dan 2 miljoen dosissen van het virus toegediend in Brazilië.

Brazilië laat buitenlandse reizigers toe om via de lucht het grondgebied binnen te komen volgens de gebruikelijke wettelijke inreis- en verblijfsvoorwaarden (bv. paspoort en indien nodig visum: zie https://brazil.diplomatie.belgium.be/nl/op-reis/entree voor basisinformatie).

Alle reizigers (buitenlanders en Brazilianen) uit het buitenland moeten voor het vertrek naar Brazilië volgende documenten aan de luchtvaartmaatschappij voorleggen:

  • Bewijs opgesteld in het Portugees, Spaans of Engels dat binnen de 72 uur voor het vertrek een laboratoriumtest (RT-PCR) werd afgenomen door een door het land van vertrek erkend laboratorium om besmetting met SARS-CoV-2 te detecteren waarbij het resultaat negatief of niet reactief is, of een bewijs van een antigeentest met negatief of niet-detecteerbaar resultaat uitgevoerd binnen de 24 uur voorafgaand aan vertrek.
  • Ingevulde (afgedrukte of digitale) reisgezondheidsverklaring (DSV) met o.a. het akkoord om de relevante sanitaire maatregelen tijdens het verblijf in Brazilië te respecteren: u vindt deze verklaring op de website van ANVISA: https://formulario.anvisa.gov.br/.

Het Belgisch ministerie van Buitenlandse Zaken informeert dat u voor alle vragen in verband met deze inreis-, verblijfs- en uitreisvoorwaarden, best de Braziliaanse overheden contacteert of u leest er de tekst op na van het interministerieel besluit nr. 658 van 5 oktober 2021 (in het Portugees):
https://www.in.gov.br/en/web/dou/-/portaria-n-658-de-5-de-outubro-de-2021-350608125.

Meer gedetailleerde informatie over de situatie, de maatregelen en de lokale aanbevelingen (in het Portugees) kan u vinden op de website van het Braziliaanse ministerie van Gezondheidszorg (https://coronavirus.saude.gov.br), alsook op de websites van de gefedereerde Staten, waarvan de link beschikbaar is gesteld via de volgende website: https://brazil.diplomatie.belgium.be/nl.

Informatie over de maatregelen bij terugkeer naar België vindt u op www.info-coronavirus.be/nl/reizen.

Wanneer u een zakenreis inplant naar Brazilië, bekijkt u best ook eerst met uw Braziliaanse prospect/zakenpartner of het bedrijf in kwestie buitenlandse bezoekers toelaat. U kan uiteraard ook rekenen op de assistentie van Flanders Investment & Trade om uw prospectiereis te organiseren of indien dit niet mogelijk is, een online afsprakenprogramma voor u vast te leggen.

Voorzorgsmaatregelen

Restricties verschillen van staat tot staat en van stad tot stad. Het gebruik van mondmaskers in de straten, openbare ruimtes zoals parken en op het openbaar transport en in taxi’s zijn tot op heden verplicht, maar ook hier zijn er plannen in verscheidene steden om de verplichting van het gebruik van een masker in open ruimtes op te heffen in het tweede deel van oktober. In alle regio’s is een mondmasker verplicht bij het betreden van gesloten ruimtes zoals winkels, fitnesszaken, restaurants en kantoorgebouwen. In sommige steden, waaronder São Paulo, is een bewijs van vaccinatie ook nodig voor het betreden van restaurants en bepaalde evenementen. Het is dus zaak om u te informeren bij de lokale instanties over de voorzorgsmaatregelen die er toegepast worden. Het niet navolgen van deze regels kan tot boetes leiden. 

Exitstrategie

Naast de gezondheidscrisis, heerst er in Brazilië ook politieke onrust die het huidige klimaat niet ten goede komt. Strategische beslissingen omtrent het coronavirus worden er dan ook nauwelijks genomen op federaal niveau. Brazilië zit al aan zijn vierde minister van volksgezondheid sinds het begin van de pandemie nadat de eerste twee zelf ontslag namen wegens verschil in visie met de president en de situatie voor nummer 3 onhoudbaar was geworden na de logistieke problemen omtrent de verdeling van de vaccins.  

Op het niveau van de deelstaten wordt de exitstategie bepaald door de gouverneurs en zoals eerder gemeld, verschilt deze van streek tot streek.

Economie

Economische impact

De uitbraak van het coronavirus had, net zoals in alle andere landen ter wereld, zware gevolgen voor de lokale economie. De beurs in Brazilië (Bovespa) kreeg zware klappen in de eerste maanden van de crisis, maar recupereerde zich al eind 2020. De Braziliaanse munt real is wel enorm gedevalueerd ten opzichte van de dollar en euro; tot op heden is deze situatie nog niet omgekeerd.

Voor de Braziliaanse export was de impact minder groot aangezien het overgrote deel van de Braziliaanse producten geen (hoog)technologische producten zijn. De voedselproducerende (agro) industrie blijft de belangrijkste exportsector en deze heeft minder te lijden onder de crisis. De landbouwsector kan in het algemeen steeds zeer goede groeicijfers voorleggen. Het probleem dat zich vandaag in Brazilië, net zoals in andere delen van de wereld, stelt is het gebrek aan containers om de producten uit te voeren.

Handelsbelemmeringen

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

Relancemaatregelen

De minister van Economie, Paulo Guedes, kondigde op 26 maart 2020 een stimuleringspakket van US$ 150 miljard aan om de schade op economisch gebied in te perken.

Volgende maatregelen werden genomen:

  • Versoepeling van de eerder vooropgestelde doelstelling om het fiscaal tekort te beperken tot 24,8 miljard dollar;
  • steun aan de meest kwetsbare bevolking: een anticipatie van de eindejaarpremie (US$ 9,2 miljard) en salaristoelage (US$ 2,5 miljard), overdracht van taksen naar werkgeversbijdrage (US$ 4,3 miljard) en versterking van het sociale steunprogramma “Bolsa Familia” (US$ 620 miljoen);
  • versoepeling van de arbeidswetgeving om jobs te kunnen behouden;
  • steun voor informele en zelfstandige werknemers (US $ 8 miljard);
  • verlenging van de periode om belastingen te betalen (US $ 6 miljard);
  • financiële steun aan de federale staten ($ 17,5 miljard);
  • financiële steun aan de luchtvaartsector;
  • steun aan kleine en middelgrote bedrijven (8 miljard US $);
  • uitstel van prijsaanpassing van farmaceutische producten.

Indien u meer details wenst omtrent de relancemaatregelen van de Braziliaanse overheid, kan u deze vinden via volgende link: de site van KPMG.

Economische vooruitzichten

De economie kromp in het tweede kwartaal van 2021 met 0,1%, een ommekeer ten opzichte van de voorgaande drie kwartalen van groei. Dit negatief cijfer is waarschijnlijk te wijten aan de tweede golf van COVID-19 en aan één van de ergste droogtes die Brazilië in bijna een eeuw heeft meegemaakt. Ook de industrie haperde en daalde in de loop van het kwartaal met 0,2%. De diensten groeiden echter licht, waardoor een sterkere daling van het reële BNP werd voorkomen.

Toch is de hoop op een herstel van de economische bedrijvigheid opnieuw aangewakkerd dankzij het stijgend aantal vaccinaties en een groei van de waarde en het volume van de export van grondstoffen. Hoewel de zorgen over het herstel van de arbeidsmarkt en de impact van de pandemie op de inkomensongelijkheid op de korte termijn zullen blijven bestaan, kan een reeks geplande structurele hervormingen de economie in de richting van een hogere potentiële groei duwen.

Volgens Deloitte hebben de geplande hervormingen, zoals de desinvestering van staatsdeelname in bedrijven, verbeteringen in het belastingstelsel van het land en andere administratieve hervormingen het potentieel om een gezonde impuls te geven aan de economie. Meer recentelijk - in juni - werd de “Business Environment Law” aangenomen, die tot doel heeft om de zakelijke omgeving van het land te moderniseren en een startup-ecosysteem te promoten om investeringen aan te trekken. De formalisering van de autonomie van de centrale bank en de aanpassing van de wet die het herstelpercentage van bedrijven die faillissementen aanvragen verhoogt en de gemiddelde duur van faillissementsprocessen vermindert, zouden ook positieve effecten moeten hebben op de economie.

Hoewel het wetgevingsproces gewoonlijk traag is, kan elke hervorming als een positieve katalysator voor groei werken. Begin september keurde het Braziliaanse parlement bijvoorbeeld een voorlopige tekst van de belastinghervorming goed, die onder meer de dividendbelasting en een verlaging van de vennootschapsbelastingtarieven omvat. Op dit moment bespreken beleidsmakers aanvullende amendementen voordat de definitieve tekst van het wetsvoorstel naar de Senaat gaat. Hoewel deze maatregelen de emotionele littekens van de pandemie niet geneest, zullen ze er in grote mate toe bijdragen dat Brazilië een sneller groeitraject volgt.

Opportuniteiten op korte termijn

Aangezien de voedselproducerende (agro), farmaceutische en medische industrieën de minste schade hebben opgelopen tijdens de crisis, zullen ook hier de meeste opportuniteiten liggen voor de Vlaamse bedrijven op korte termijn. Grondstoffen, machines en ICT-gerelateerde producten voor deze sectoren zullen op korte termijn op interesse kunnen rekenen. 

Opportuniteiten op lange termijn

De kansrijke sectoren op lange termijn zullen dezelfde zijn als deze van voor de crisis. De al vermelde industrieën + voeding en dranken, infrastructuur en logistiek en de levensmiddelenindustrie zullen zich elk op hun eigen tempo herstellen. Vooral voor nicheproducten zal de Braziliaanse markt enorm interessant blijven. Ook is het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Mercosur nog niet van tafel. Wanneer en of deze van kracht zal gaan, zal afhankelijk zijn van een aantal politieke factoren.

Nuttige links

Voor bijkomende informatie over de toestand in Brazilië, zie:

* Opmerking: doordat de sites overbevraagd zijn, kan het zijn dat deze moeilijk openen.

Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

12 oktober 2021