U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Brazilië

Algemene toestand

In de maanden mei, juni en juli was Brazilië het epicentrum van de pandemie en stegen de bevestigde gevallen en doden dagelijks in grote aantallen. Vanaf midden augustus namen die aantallen af en werden de maatregelen drastisch versoepeld. Een aantal weken nadat de tweede golf Europa bereikte, kent men echter ook in Brazilië opnieuw een forse stijging van het aantal patiënten en overlijdens. De reële cijfers liggen, door een gebrek aan gerealiseerde testen, naar alle waarschijnlijkheid veel hoger.

In São Paulo en Rio de Janeiro neemt de druk op het gezondheidssysteem opnieuw drastisch toe. In de staat São Paulo stegen de ziekenhuisopnames van corona patiënten met 22% en in het stedelijk gebied rond de hoofdstad São Paulo bedroeg deze stijging zelfs 30% in de tweede en derde week van november. Opvallend is dat vooral de hogere sociale klassen nu getroffen worden, daar waar tijdens de eerste golf het vooral de lagere klassen waren. Dit zou volgens verscheidene medici een gevolg zijn van het feit dat de meer kapitaalkrachtige mensen de mogelijkheid hadden om te reizen en het sociale leven (vb. restaurant- en cafébezoeken) terug volledig op te nemen nadat de maatregelen versoepeld werden. In de publieke ziekenhuizen in Rio de Janeiro zijn er geen ziekenhuisbedden voor COVID-patiënten meer beschikbaar. Niet noodzakelijke chirurgische ingrepen worden daar al uitgesteld.

Ook in andere staten nemen de ziekenhuisopnames en overlijden sinds begin november opnieuw toe. Opmerkelijk is dat, op enkele uitzonderingen na, de maatregelen niet verstrengd worden. De verkiezingen voor het burgemeesterschap van eind november hebben hier hun invloed. Het terug aanscherpen van de maatregelen zou immers zware economische gevolgen voor een deel van de bevolking en dit zou automatisch voor onvrede zorgen.

Cijfermatig betekent dit dat er in Brazilië dagelijks gemiddeld 472 mensen stierven en 31 356 nieuwe bevestigde gevallen geconstateerd werden in de 7 dagen voor 25 november. Deze gemiddelden liggen om en bij de 30% hoger dan de cijfers van 14 dagen eerder. In de derde week van november bevindt de mediane schatting van de nationale R-waarde zich op 1.3 in Brazilië volgens het onderzoeksinstituut Emperial College. Dit is de hoogste waarde sinds 24 mei, toen bedroeg deze 1.31.

Met uitzondering van de landgrens met Paraguay blijven de grenzen van Brazilië over land en over zee van hun kant gesloten voor de toegang van buitenlanders die niet in Brazilië wonen, uitgezonderd, o.a., de partners, kinderen en ouders van Brazilianen. In afwijking hiervan is het uitzonderlijk mogelijk om een voorafgaande toestemming te krijgen van de Braziliaanse federale politie om Brazilië over land of over zee binnen te komen met het doel aan boord te gaan van een vlucht naar het land van verblijf. Het Belgisch Ministerie van Buitenlandse zaken informeert dat Brazilië daarentegen buitenlandse reizigers, met de tijdelijke uitzondering van hen die vanuit of via het Verenigd Koninkrijk reizen, wel toelaat via de lucht het grondgebied binnen te komen volgens de gebruikelijke wettelijke inreis- en verblijfsvoorwaarden (bv. paspoort en indien nodig visum: voor meer info klik hier)

Vanaf 30 december 2020 moeten echter alle reizigers uit het buitenland voor het vertrek naar Brazilië volgende documenten aan de luchtvaartmaatschappij voorleggen:

  • bewijs opgesteld in het Portugees, Spaans of Engels dat binnen de 72 uur voor het vertrek door een door het land van vertrek erkend laboratorium een laboratoriumtest (RT-PCR) afgenomen werd om besmetting met SARS-CoV-2 te detecteren en dat het resultaat negatief of niet reactief was (behalve voor kinderen beneden de twee jaar en begeleide kinderen tussen twee en twaalf jaar);
  • ingevulde (afgedrukte of digitale) reisgezondheidsverklaring (DSV) met o.a. het akkoord de relevante sanitaire maatregelen tijdens het verblijf in Brazilië te respecteren: u vindt deze verklaring op de website van ANVISA: klik hier.

Hoewel reizen naar het land is toegestaan wordt dit door Buitenlandse Zaken ten zeerste afgeraden. Braziliaanse zakenpartners zullen ook niet geneigd zijn om fysieke meetings met buitenlandse bedrijven vast te leggen. Ter vervanging wordt er ook in Brazilië zeer intensief gebruik gemaakt van de verschillende applicaties (MS Teams, Zoom, Google Meet,..) om virtuele vergaderingen te beleggen.

Voorzorgsmaatregelen

Restricties verschillen van stad tot stad. Het gebruik van mondmaskers in de straten, openbare ruimtes zoals parken en op het openbaar transport en in taxi’s is verplicht in het hele land. In sommige steden zoals São Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte en Brasília, is een mondmasker ook verplicht op andere plaatsen zoals in winkels of fitnesszaken. Sociale afstandsregels zijn tot op zekere hoogte opgeheven, maar lokaal kunnen er nog, tot een zekere graad, lockdowns in voege zijn. Het is dus zaak om u te informeren bij de lokale instanties over de voorzorgsmaatregelen die er toegepast worden. Het niet navolgen van deze regels kan tot boetes leiden. 

Exitstrategie

Naast de gezondheidscrisis, heerst er in Brazilië ook een politieke onrust die het huidige klimaat niet ten goede komt. Strategische beslissingen omtrent het coronavirus worden er dan ook nauwelijks genomen op federaal niveau. Nadat twee Ministers van Volksgezondheid tijdens de pandemie zelf ontslag genomen hebben en deze post sinds 15 mei wordt ingenomen door een militair, die geen medische opleiding heeft genoten, verloopt de technische coördinatie op federaal niveau moeilijk.

Op het niveau van de deelstaten stelden begin juni de gouverneurs al een flexibiliseringsplan in. Het plan verschilt sterk van regio tot regio. De kans is ook groot dat de lokale overheden na de burgemeestersverkiezingen hun strategie terug zullen aanpassen. Net zoals we in België gezien hebben, is de kans groot dat de maatregelen verstrengd zullen worden indien de cijfers in negatieve zin blijven evolueren.

Economie

Economische impact

De uitbraak van het coronavirus heeft, net zoals in alle andere landen ter wereld, zware gevolgen voor de lokale economie. De beurs in Brazilië (Bovespa) kreeg zware klappen te verwerken in de eerste maanden van de crisis, maar lijkt zich te recupereren. Ook de Braziliaanse munt real is enorm gedevalueerd ten opzichte van de dollar en euro.

Voor de Braziliaanse export zal de impact minder groot zijn aangezien het overgrote deel van de Braziliaanse producten geen (hoog)technologische producten zijn. De voedselproducerende (agro) industrie blijft de belangrijkste exportsector en deze heeft minder te lijden onder de crisis. De landbouwsector in het algemeen kan nog steeds zeer goede groeicijfers voorleggen ondanks de situatie.

Handelsbelemmeringen

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

Relancemaatregelen

De Minister van Economie, Paulo Guedes, kondigde op 26 maart een stimuleringspakket van US$ 150 miljard aan om de schade op economisch gebied in te perken.

Volgende maatregelen werden genomen:

  • Versoepeling van de eerder vooropgestelde doelstelling om het fiscaal tekort te beperken tot 24,8 miljard dollar;
  • steun aan de meest kwetsbare bevolking: een anticipatie van de eindejaarpremie (US$ 9,2 miljard) en salaristoelage (US$ 2,5 miljard), overdracht van taksen naar werkgeversbijdrage (US$ 4,3 miljard) en versterking van het sociale steunprogramma “Bolsa Familia” (US$ 620 miljoen);
  • versoepeling van de arbeidswetgeving om jobs te kunnen behouden;
  • steun voor informele en zelfstandige werknemers (US $ 8 miljard);
  • verlenging van de periode om belastingen te betalen (US $ 6 miljard);
  • financiële steun aan de federale staten ($ 17,5 miljard);
  • financiële steun aan de luchtvaartsector;
  • steun aan kleine en middelgrote bedrijven (8 miljard US $);
  • uitstel van prijsaanpassing van farmaceutische producten.

Indien u meer details wenst omtrent de relancemaatregelen van de Braziliaanse overheid, kan u deze vinden via volgende link op de site van KPMG.

Economische vooruitzichten

Een officiële studie rond de economische vooruitzichten is tot op heden niet gekend. Hoewel het Braziliaanse ministerie van Economie de verwachting omtrent het bnp bijstelde van een groei van 2,1% naar - 4,7%, verwacht het IMF echter een contractie van 5,8% voor dit jaar.

In het rapport over het perspectief van de nationale economie, is het IMF lovend over de steunmaatregelen die de Braziliaanse overheid heeft toegekend aan haar bevolking. Onder meer de noodsteun van 600 Braziliaanse reais per maand (deze is vandaag herleid tot 300 reais) voor ongeveer 1/3 van de totale populatie werd als positief beschouwd. 

Volgens het IMF vermeed deze steunmaatregel een diepere recessie, stabiliseerde zij de financiële markten en vermeed dit een groter drama voor de armen en meest kwetsbaren.

De instelling voorspelt dat de sterke stijging van het primaire begrotingstekort de schuld in 2020 op ongeveer 100% van het bbp zal brengen en verwacht dat deze op middellange termijn op een hoog niveau zal blijven.

Het IMF wijst er op dat de risico's "hoog en veelzijdig" blijven. Een tweede golf lijkt ook Brazilië te treffen en deze zal ook zijn invloed hebben op de duurtijd van de recessie en het verlies aan vertrouwen door de verhoogde schuldenlast.

Opportuniteiten op korte termijn

Aangezien de voedselproducerende (agro), farmaceutische en medische industrieën naar alle waarschijnlijkheid de minste schade zullen oplopen tijdens de crisis, zullen ook hier de meeste opportuniteiten liggen voor de Vlaamse bedrijven op korte termijn. Grondstoffen, machines en ICT-gerelateerde producten zullen in deze sectoren op korte termijn op interesse kunnen rekenen. 

Opportuniteiten op lange termijn

De kansrijke sectoren op lange termijn zullen dezelfde zijn als deze van voor de crisis. De al vermelde industrieën + voeding en dranken, infrastructuur en logistiek en de levensmiddelenindustrie zullen zich elk op hun eigen tempo herstellen. Vooral voor nicheproducten zal de Braziliaanse markt enorm interessant blijven. Ook is het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Mercosur nog niet van tafel. Wanneer en of deze van kracht zal gaan, zal afhankelijk zijn van de wereld in welke we zullen ontwaken na deze crisis.

Nuttige links

Voor bijkomende informatie over de toestand in Brazilië, zie:

* Opmerking: doordat de sites overbevraagd zijn, kan het zijn dat deze moeilijk openen.

Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen. Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

30 december 2020