U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Armenië

1. Algemene toestand

Actuele situatie

Het Armeense ministerie van Volksgezondheid bevestigt 201.158 gevallen van COVID-19 (cijfers 9 april). Er vielen tot nog toe 3.697 dodelijke slachtoffers.

Zo'n 180.160 patiënten werden genezen verklaard en er werden ruim 894,461 testen afgenomen (gegevens 9 april). Na een piek in oktober en november 2020 leek het ergste achter de rug en was het aantal nieuwe gevallen per dag tot eind maart 2021 duidelijk lager. Sinds eind maart wordt opnieuw een stijgende trend waargenomen. Ook het aantal actieve gevallen gaat opnieuw de hoogte in. Op 4 april dit jaar waren er 66.519 coronabesmettingen per miljoen mensen in Armenië. Ter vergelijking: in Rusland waren dit er 31.390 en in Georgië 71.208. 

De meeste besmettingen vinden plaats in de hoofdstad Jerevan.

Armeniërs kunnen sinds 27 januari 2021 opnieuw naar Rusland reizen mits het voorleggen van een negatieve test. Dit is belangrijk nieuws voor de vele Armeniërs die werkzaam zijn in Rusland en die niet terugkonden omwille van de gesloten grens. Sinds 15 februari werd de reguliere luchtverbinding met Rusland hervat en er zijn 4 vluchten per week tussen Jerevan en Moskou.

De Armeense regering wil een hoeveelheid vaccins bestellen die voldoende zal zijn voor ongeveer tien procent van de bevolking. Op 28 januari dit jaar kondigde de regering aan dat het eerste grote order van een vaccin, goed voor 3% van de bevolking, werd geplaatst bij het Brits-Zweedse bedrijf AstraZeneca. Armenië zou ook Russische vaccins bestellen.

De Armeense overheid laat terug internationale vluchten toe en dit zonder beperking. Het reguliere luchtverkeer blijft echter nog steeds beperkt. Sinds 12 augustus 2020 kunnen buitenlandse staatsburgers terug naar Armenië reizen waarbij men een negatieve COVID-19 test moet kunnen voorleggen. Zowel de lucht- als landgrenzen zijn nu open. De meest up-to-date informatie over de inreisbeperkingen vindt u op de website van IATA: www.iatatravelcentre.com.

Op 27 juni 2020 moest Brussels Airlines in principe opnieuw haar reguliere verbinding naar Jerevan hervatten. De EU opende echter haar grenzen NIET voor Armeense staatsburgers op 1 juli 2020 wat een invloed had op de frequentie van de vluchten. Op de website van Brussels Airlines konden op 9 april 2021 geen tickets geboekt worden voor de rechtstreekse vlucht Brussel-Jerevan. Er is wel een verbinding mogelijk via Wenen. Deze verbinding wordt ook aangeboden via de site van Brussels Airlines, maar wordt uitgevoerd door Austrian Airlines.

Chronologische evolutie van de corona-epidemie in Armenië

Op 25 maart 2020 werd er een lockdown van kracht die op 4 en 18 mei grotendeels werd opgeheven. Tot 4 mei 2020 mochten de Armeniërs enkel hun huizen verlaten om levensmiddelen in te kopen of een wandeling te maken. Iedereen die zich buitenshuis begaf, moest ook een identiteitsbewijs kunnen voorleggen evenals een ingevuld schriftelijk formulier van de gemeente met de reden voor verplaatsing. Overheidspersoneel werkt nog steeds van thuis uit waar mogelijk.

Er gold een algemeen samenscholingsverbod van meer dan 20 mensen op het hele grondgebied. Pensioenen werden cash aan huis geleverd, weliswaar met vertraging.

Vrij verrassend mochten bars, restaurants en winkels (buiten winkelcentra) op 4 mei 2020 terug open mits het respecteren van de sociale distantiëring. Op 22 mei werden 46 food outlets in Jerevan opnieuw tijdelijk gesloten voor het niet-respecteren van de opgelegde anticoronaregels. In de Shirak-provincie kregen 315 bewoners opnieuw zelfisolatie opgelegd. De burgers werden regelmatig opgeroepen de sociale afstand te respecteren en mondmaskers te dragen.

Na het annuleren van de beperkende maatregelen na de eerste golf werden deze niet meer geheractiveerd. Er was wel nog een zogenaamde noodtoestand die midden januari 2021 werd opgeheven.

2. Voorzorgsmaatregelen

Op 12 augustus 2020 nam premier Pasjinjan enkele verregaande maatregelen: (i) buitenlandse burgers werden opnieuw toegelaten tot het grondgebied en (ii) alle grootschalige samenkomsten en evenementen werden terug toegelaten mits het dragen van een masker en het houden van 1.5m afstand.

Sinds 12 augustus 2020 zijn dus alle buitenlandse staatsburgers terug toegelaten tot Armenië, met de gebruikelijke visumregelgeving van toepassing waar deze relevant is. Men moet een negatieve COVID-19 test kunnen voorleggen. Zowel de lucht- als landgrenzen zijn nu open. 

De EU heeft haar grenzen nog altijd niet geopend voor Armeense staatsburgers.

3. Exitstrategie na de eerste golf

Op 23 april 2020 kondigde de regering een versoepeling van de lockdown af. Verplaatsingen tussen de regio’s en provincies werden opnieuw toegelaten. Enkele essentiële bedrijfssectoren mochten hun activiteiten hervatten (vooral maakindustrie, vastgoed, automobiel). De autoriteiten stelden echter klaar te zijn om dorpen of regio’s af te grendelen wanneer daar een tweede piek wordt vastgesteld. Bedrijven konden ook individueel om een uitzonderingsregime vragen maar het overgrote deel van de lockdownmaatregelen bleef gelden.

Op 4 mei 2020 werden alle bars, restaurants en winkels opnieuw geopend ondanks het stijgend aantal besmettingen. Ook de bouwsector en fabrieken mochten terug normaal werken. Samenscholingen van meer dan twintig personen blijven verboden en klanten mogen de winkels enkel in met masker en handschoenen. In handelszaken met een oppervlakte van minder dan 20 m² mogen maar twee klanten gelijktijdig binnen.

Op 18 mei 2020 hernamen de metro en het openbaar vervoer hun activiteiten alsook schoonheidssalons, shoppingcentra en werkplaatsen. Historische en culturele sites gingen opnieuw open. Op 20 mei 2020 mochten kindertuinen hun activiteiten hervatten.

Gedurende de tweede golf die in het najaar van 2020 plaatsvond, werden geen extra maatregelen genomen. 

4. Economie

a) Economische impact

De centrale bank van Armenië meent dat de economische effecten van de pandemie enkel op korte termijn voelbaar zullen zijn. Ook de minister van Economie, Tigran Chatsjatrijan, verklaart dat het te vroeg is om de impact op de economie in te schatten. De economische problemen van Rusland die nog versterkt werden door het coronavirus zullen echter ongetwijfeld ook een effect hebben op Armenië.

De vrij drastische versoepeling van de lockdown op 4 mei 2020 werd volgens experten ingegeven door economische redenen omdat verwacht werd dat de economie met 2% zou krimpen indien de maatregelen zouden worden aangehouden. De economie is echter ondertussen al een stuk meer gekrompen dan de verwachte 2% (zie: economische vooruitzichten).

b) Handelsbelemmeringen

Er zijn geen specifieke handelsbelemmeringen met betrekking tot Armenië omwille van het coronavirus. Transport van en naar Armenië kan wel moeilijker verlopen dan voor de pandemie omwille van de reisbeperkingen die Armenië en andere landen hebben ingesteld. Deze beperkingen gelden echter vooral voor het personenverkeer.

Armenië volgt als lid van de Euraziatische Unie wel alle regels die op het niveau van de Unie worden beslist (zie ook rubriek handelsbelemmeringen in het coronadossier van Rusland)

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

c) Relancemaatregelen na de eerste golf

Armenië hoopt een korting te verkrijgen op (Russisch) aardgas om de economische krimp die het virus teweegbracht te verzachten (net zoals Wit-Rusland). Vladimir Putin zei echter op 19 mei 2020 dat het te vroeg is om uniforme (= lagere) gastransportprijzen te hanteren binnen de Euraziatische Unie. Dit zou enkel mogelijk worden van zodra er sprake is van een gemeenschappelijke markt, budget en belastingssysteem.

De EU keurde een steunpakket van € 92 miljoen goed voor Armenië en volgt de situatie op de voet. Duitsland keurde op 15 juni 2020 een lening goed van € 20 miljoen in het kader van het technische samenwerkingsverdrag tussen de twee landen. De lening steunt de landbouw en de kmo's.

Op 24 augustus 2020 keurde de Amerikaanse regering via het USAID programma een steunpakket van USD 1,436 miljoen goed om (onder andere) de migranten te helpen die door de coronacrisis niet kunnen terugkeren naar hun woonplaats. In totaal schonk de VS in 2020 al USD 4 miljoen als steun aan Armenië gedurende de coronapandemie.

De regering heeft 25 verschillende anti-crisisprogramma's opgestart waaronder voordelige leningen aan bedrijven. Er zijn herfinancieringprogramma's voor de landbouw en bedrijven met een goede kredietwaardigheid. Ook aan mensen die tijdelijk hun job verloren hebben door de crisis en die kinderen hebben onder de veertien jaar wordt financiële steun gegeven. Deze programma's kosten ruim 2,3% van het bbp waardoor het tekort in het staatsbudget tot 5,4% zal oplopen (in plaats van de geplande 2,3%).

Banken en kredietinstellingen hebben aan ruim 550.000 Armeniërs een herschikking van hun kredieten gegeven waarbij gedurende een bepaalde periode geen afbetalingen moeten gedaan worden. Ook 17.400 legale entiteiten kregen betere terugbetalingsvoorwaarden.

d) Economische vooruitzichten

Kredietbeoordelaar Fitch stelde de prognose voor Armenië naar beneden bij: de rating werd verlaagd naar BB-. Dit is geen goed signaal voor een regering met hoge sociaal-economische ambities die er nog steeds niet in slaagt om voldoende internationale investeerders aan te trekken. Door deze rating zal het bovendien moeilijker worden om geld op te halen op de internationale financiële markten.

De economische situatie verslechterde snel in het tweede kwartaal van 2020, vooral door een scherpe daling van de investeringen en de consumptie. Hoewel de regering de coronamaatregelen al in mei versoepelde, zakten de industriële productie en de bouwactiviteit in diezelfde maand ineen. Ook de export deed het in het tweede kwartaal erg slecht. Het bbp zal dan ook voor het eerst in 10 jaar krimpen. Tijdens de eerste helft van 2020 daalde het al met 5,7%. De inflatie bedroeg in die periode 0,8%. 

De Wereldbank verwacht een inkrimping van de Armeense economie met 6,3% in 2020. Voor 2021 zou een groei met 4,6% mogelijk zijn. Veel hangt af van de economische situatie in Rusland en een eventuele nieuwe lockdown. De werkloosheid schommelt rond de 16% wat erg hoog is maar lager dan de jaren ervoor. Het is afwachten wat de evolutie van de werkloosheidgraad in 2021 zal zijn.

Ook het conflict met Azerbeidjzan naar aanleiding van Nagorno-Karabach, heeft de Armeense economie schade berokkend. De impact hiervan is nog niet duidelijk.

e) Opportuniteiten op korte termijn

De Armeense markt is klein en zal het na de coronacrisis nog zwaarder hebben. Verschillende sectoren zoals de transport- en IT-sector die het redelijk goed deden, kregen zware klappen door de pandemie. Het is de vraag in welke mate de zakenwereld (vooral de kmo's) zich zal herpakken. De levenstandaard, die al niet hoog was, zal hoogstwaarschijnlijk nog een stuk dalen met lagere reële lonen en een hogere werkloosheidsgraad. De verschillende bouwprojecten die in uitvoering zijn, zouden vertraging kunnen oplopen of uitgesteld worden.

Een crisis zorgt er steeds ook voor dat er nieuwe niches komen en dat er nieuwe plaatsen vrij komen omdat bepaalde leveranciers of klanten de crisis niet overleefd hebben. Dit biedt mogelijkheden om deze niches te vullen.

f) Opportuniteiten op lange termijn

Het is onmogelijk te voorspellen welke opportuniteiten er zullen zijn op langere termijn. Echter, de pandemie legt de tekortkomingen van de gezondheidszorg per land bloot en het kan een wake-upcall zijn voor de regering om meer te investeren in apparatuur en technologie voor de medische sector.

5. Nuttige links

https://www.facebook.com/ArmenianUnifiedInfoCenter/

https://www.gov.am/en/covid-travel-restrictions/

https://covid19.gov.am/en

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.
FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.
In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.
Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

9 april 2021