U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Armenië

1. Algemene toestand

Het Armeense Ministerie van Volksgezondheid bevestigt 30.346 gevallen COVID-19 (cijfers 9 juli). Er vielen tot nog toe 535 dodelijke slachtoffers. In juni waren er 30% meer sterfgevallen dan in dezelfde maand het jaar ervoor.

Zo'n 18.000 patiënten werden genezen verklaard. Er werden op datum van 9 juli ruim 110.000 testen afgenomen. De situatie blijft zorgwekkend en dat roept ondertussen vragen op bij de aanpak van Armenië. De Armeense minister van Gezondheid, Arsen Torosyan, krijgt veel kritiek te verwerken.

De wereldgezondheidsorganisatie meldde op 18 juni dat Armenië op de 13e plaats staat voor wat betreft het aantal besmettingen per miljoen inwoners. De top 3 bestaat uit Qatar, San Marino en het Vaticaan.

In de regio staat Armenië echter op de tweede plaats qua aantal besmettingen per miljoen inwoners. Op de eerste plaats staat Iran, gevolgd door Armenië, Turkije, Rusland, Azerbaidjan en Georgië. Er waren op 9 juni 994 coronabesmettingen per 100.000 mensen.

De eerste minister, Nikol Pashinyan, zei op 27 mei tijdens een zitting van het kabinet dat het om een tweede golf van infecties gaat doordat de laatste weken veel Armeniërs naar huis zijn teruggekeerd (onderandere uit Moskou). Nikol Pashinyan meldde op 1 juni dat hij zelf besmet werd met het virus evenals zijn gezinsleden. 

Via zijn facebookpagina zei de eerste minister op 4 juni dat de situatie in het land ongunstig evolueert en het aantal infecties snel toeneemt waardoor er een risico bestaat dat ziekenhuizen niet alle nieuwe patiënten zullen kunnen opnemen. 

Er zouden nog zeker 20.000 geïnfecteerden zijn die niet weten dat ze besmet zijn en ondertussen anderen blijven besmetten.

De meeste besmettingen vinden plaats in de hoofdstad.

Op 25 maart werd er een 'lock down' van kracht die op 4 en 18 mei grotendeels werd opgeheven. Tot 4 mei mochten de Armeniërs enkel hun huizen verlaten om levensmiddelen in te kopen of een wandeling te maken. Iedereen die zich buitenshuis begaf, moest ook een identiteitsbewijs kunnen voorleggen evenals een ingevuld schriftelijk formulier van de gemeente met de reden voor verplaatsing. Overheidspersoneel werkt nog steeds vanaf thuis waar mogelijk.

Deze 'lock down' werd op 1 april verlengd wegens het snel toenemend aantal besmettingen. De Minister van Volksgezondheid vergeleek de Armeense statistiek met die van Japan. Hij riep dan ook op om enkel patiënten met ademhalingsproblemen of andere complicaties in het ziekenhuis op te nemen.

Vrij verrassend mochten bars, restaurants en winkels (buiten winkelcentra) op 4 mei terug open mits het respecteren van de 'social distance'. Op 22 mei werden 46 foodoutlets in Yerevan opnieuw tijdelijk gesloten voor het niet respecteren van de opgelegde anti-corona regels. In de Shirak provincie kregen 315 bewoners opnieuw zelfisolatie opgelegd. De burgers wordt regelmatig opgeroepen de sociale afstand te respecteren en mondmaskers te dragen.

Er geldt een algemeen samenscholingsverbod van meer dan 20 mensen over het hele territorium. Pensioenen worden cash aan huis geleverd, weliswaar met vertraging. 

2. Voorzorgsmaatregelen

De landsgrens met Iran en Georgië is gesloten. Het luchtverkeer werd sterk beperkt. Er zijn nog vluchten maar met een mindere frequentie. Sinds 15 mei zijn er opnieuw reguliere vluchten tussen Rusland en Armenië. Dit is vooral een opluchting voor de vele Armeniërs die willen terugkeren vanuit Rusland (ook al omdat veel Armeniërs hun inkomen daar hebben verloren omwille van de coronacrisis). Mensen die terugkeren moeten echter in zelfisolatie.

Armenië kondigde gelijkaardige maatregelen als Rusland af met name tijdelijke inreisbeperkingen. Vanaf 24 maart gelden deze voor burgers uit de VS, Australië, EU-lidstaten, Turkije, Israël, Iran, Canada, Zuid-Korea, Japan, het VK, Noorwegen, Zwitserland, China, Rusland en Georgië. Burgers uit deze landen worden de toegang tot het Armeense grondgebied geweigerd, evenals burgers uit andere landen die tijdens de afgelopen twee weken landen in deze lijst hebben bezocht. Deze regel geldt niet voor Armeense staatsburgers die terugkeren uit deze landen, evenmin voor diplomaten en hun familieleden. Bij aankomst moet men twee weken in quarantaine.

Bipatriden en houders van verblijfsvergunningen in het buitenland zouden het land kunnen verlaten.

Armenië evacueerde landgenoten uit Turkije en dit was een voorbeeld van een positief bilateraal verhaal. De Turkse regering toonde zich bereid tot samenwerking en dit desondanks het feit dat diplomatieke betrekkingen nagenoeg afwezig zijn.

De EU opende haar grenzen niet op 1 juli voor Armeense staatsburgers.

3. Exitstrategie

Op 23 april kondigde de regering een verdere versoepeling van de “lock-down” af. Verplaatsingen tussen de regio’s en provincies werden opnieuw toegelaten. Enkele essentiële bedrijfssectoren mochten hun activiteiten hervatten (vooral maakindustrie, vastgoed, automobiel). De autoriteiten stelden echter klaar te zijn om dorpen of regio’s af te grendelen wanneer daar een tweede piek wordt vastgesteld. Bedrijven konden ook individueel om een uitzonderingsregime vragen maar het overgrote deel van de lock-downmaatregelen bleef gelden.

Op 4 mei werden alle bars, restaurants en winkels opnieuw geopend ondanks het stijgend aantal besmettingen. Ook de bouwsector en fabrieken mochten terug normaal werken. Samenscholingen van meer dan twintig personen blijven verboden en klanten mogen de winkels enkel in met masker en handschoenen. In handelszaken met een oppervlakte van minder dan twintig meter mogen maar twee klanten gelijktijdig binnen.

Op 18 mei hernamen de metro en het publieke transport hun activiteiten alsook schoonheidssalons, shoppingcentra en werkplaatsen. Historische en culturele sites gingen opnieuw open.

Op 20 mei mochten kindertuinen hun activiteiten hervatten.

Op 27 juni zou Brussels Airlines opnieuw haar reguliere verbinding met Yerevan hervatten. Tot 11 juli zou het gaan om 1 vlucht per week op zaterdag. Van 11 juli tot 29 augustus zouden er twee vluchten per week zijn, elke zaterdag en dinsdag. De EU opende echter haar grenzen NIET voor Armeense staatsburgers op 1 juli wat een invloed kan hebben op de frequentie van de vluchten. Op de website van Brussels Airlines konden op 2 juli geen tickets geboekt worden voor de vlucht Brussel-Yerevan en het systeem meldt dat er geen vluchten zijn.

 4. Economie

a) Economische impact

De centrale bank van Armenië meent dat de economische effecten van de pandemie enkel op korte termijn voelbaar zullen zijn Ook de minister van economie, Tigran Khachatryan, verklaart dat het te vroeg is om de impact op de economie in te schatten. De economische problemen van Rusland die nog versterkt werden door het coronavirus zullen ongetwijfeld ook een effect hebben op Armenië.

De vrij drastische versoepeling van de “lock-down” op 4 mei werd volgens experten ingegeven door economische redenen omdat verwacht werd dat de economie met 2% zou krimpen indien de maatregelen zouden worden aangehouden..

b) Handelsbelemmeringen

Er zijn geen specifieke handelsbelemmeringen met betrekking tot Armenië omwille van het coronavirus. Transport van en naar Armenië kan wel moeilijker verlopen dan voor de pandemie omwille van de reisbeperkingen die Armenië en andere landen hebben ingesteld. Deze beperkingen gelden echter vooral voor het personenverkeer.

Armenië volgt als lid van de Euraziatische unie wel alle regels die op het niveau van de unie worden beslist (zie ook rubriek handelsbelemmeringen in het coronadossier van Rusland)

Botst u buiten de EU op handelsbarrières of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons online weten. Wij analyseren uw aangifte en maken die over aan de bevoegde instanties.

c) Relancemaatregelen:

Premier Pashinyan onderhandelt over de gasprijzen met President Poetin. Armenië hoopt daarbij een korting te verkrijgen op aardgas om de economische krimp die het virus teweegbracht te verzachten (net zoals Wit-Rusland trouwens). Vladimir Putin zei echter op 19 mei dat het te vroeg is om uniforme (= lagere) gastransportprijzen te hanteren binnen de Euraziatische Unie. Dit zou enkel mogelijk worden van zodra er sprake is van een gemeenschappelijke markt, budget en belastingssysteem.

De EU keurde een steunpakket van € 92 miljoen goed voor Armenië en volgt de situatie op de voet. Duitsland keurde op 15 juni een lening goed van 20 miljoen Euro in het kader van het technische samenwerkingsverdrag tussen de twee landen. De lening wil de landbouw en de kmo's steunen.

De regering heeft verschillende anti-crisis programma's opgestart waaronder voordelige leningen aan bedrijven. Er zijn herfinancieringprogramma's voor de landbouw en bedrijven met een goede kredietwaardigheid. Ook aan mensen die tijdelijk hun job verloren hebben door de crisis en die kinderen hebben onder de veertien jaar wordt financiële steun gegeven.

Banken en kredietinstellingen hebben aan ruim 550.000 Armeniërs een herschikking van hun kredieten gegeven waarbij gedurende een bepaalde periode geen afbetalingen moeten gedaan worden. Ook 17.400 legale entiteiten kregen betere terugbetalingsvoorwaarden.

Meer gedetailleerde informatie over de steunprogramma's vindt u via de link: www.aravot-en.am/2020/04/23/254419/

Een verder steunpakket (het negentiende) werd op 27 mei goedgekeurd: https://news.am/eng/news/581223.html

Op 18 juni werd een twintigste steunpakket goedgekeurd: https://news.am/eng/news/586185.html

Op 26 juni werd nog een relancemaatregel geÏntroduceerd: https://news.am/eng/news/587567.html

d) Economische vooruitzichten

Kredietbeoordelaar FITCH stelt de prognose voor Armenië naar beneden af: de rating wordt verlaagd naar BB-. Dit is geen goed signaal voor een regering met hoge sociaal-economische ambities die er nog steeds niet in slaagt om voldoende internationale investeerders aan te trekken. Door deze rating zal het bovendien nog moeilijk worden om geld op te halen op de internationale financiële markten.

Experten verwachten een inkrimping van de Armeense economie met 2%.

e) Opportuniteiten op korte termijn

De Armeense markt is klein en zal het na de coronacrisis nog zwaarder hebben. Verschillende sectoren zoals de transport- en IT-sector die het redelijk goed deden, kregen zware klappen door de pandemie. Het is de vraag in welke mate de zakenwereld (vooral de kmo's) zich zal herpakken. De levenstandaard, die al niet hoog was, zal hoogstwaarschijnlijk nog een stuk dalen met lagere reële lonen en een hogere werkloosheidsgraad. De verschillende bouwprojecten die in uitvoering zijn, zouden vertraging kunnen oplopen of uitgesteld worden.

Een crisis zorgt er steeds ook voor dat er nieuwe niches komen en dat er nieuwe plaatsen vrij komen omdat bepaalde leveranciers of klanten de crisis niet overleefd hebben. Dit biedt mogelijkheden om deze niches te vullen.

f) Opportuniteiten op lange termijn

Het is onmogelijk te voorspellen welke opportuniteiten er zullen zijn op langere termijn. Echter, de pandemie legt de tekortkomingen van de gezondheidszorg per land bloot en het kan een wake-up call zijn voor de regering om meer te investeren in apparatuur en technologie voor de medische sector.

5. Nuttige links

Meer info: https://www.facebook.com/ArmenianUnifiedInfoCenter/

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

9 juli 2020