U bent hier

CORONAVIRUS - De toestand in Armenië

1. Algemene toestand

Actuele situatie:

Het Armeense ministerie van Volksgezondheid bevestigt 162.288 gevallen van COVID-19 (cijfers 11 januari). Er vielen tot nog toe 2.931 dodelijke slachtoffers. In juni 2020 waren er 30% meer sterfgevallen dan in dezelfde maand het jaar ervoor en ook de rest van 2020 werd een oversterfte geregistreerd.

Zo'n 149.873 patiënten werden genezen verklaard. Er werden ruim 700.000 testen afgenomen. Na een piek in oktober en november 2020 lijkt het ergste achter de rug en is het aantal nieuwe gevallen per dag sinds december 2020 duidelijk lager. Ook het aantal actieve gevallen is gedaald.

De medische infrastructuur heeft momenteel nog voldoende ruimte maar blijft op intensieve zorgen met een substantiële bezettingsgraad kampen.

Op 11 januari dit jaar waren er 54.069 coronabesmettingen per miljoen mensen in Armenië. Ter vergelijking: in Rusland waren dit er 22.339 en in Georgië 57.596.

De meeste besmettingen vinden plaats in de hoofdstad.

De Armeense overheid laat terug internationale vluchten toe en dit zonder beperking. Het reguliere luchtverkeer blijft echter nog steeds beperkt. Sinds 12 augustus 2020 kunnen buitenlandse staatsburgers terug naar Armenië reizen. Bij aankomst geldt een verplichting tot zelfisolatie voor een periode van twee weken. Indien men bij aankomst een COVID-test ondergaat en deze negatief is, mag de zelfisolatie worden stopgezet. Deze regels gelden voor aankomsten via de luchthaven. De grens oversteken via land is nog steeds beperkt tot bepaalde categorieën mensen.

Chronologische evolutie van de corona-epidemie in Armenië:

Op 25 maart 2020 werd er een lockdown van kracht die op 4 en 18 mei grotendeels werd opgeheven. Tot 4 mei 2020 mochten de Armeniërs enkel hun huizen verlaten om levensmiddelen in te kopen of een wandeling te maken. Iedereen die zich buitenshuis begaf, moest ook een identiteitsbewijs kunnen voorleggen evenals een ingevuld schriftelijk formulier van de gemeente met de reden voor verplaatsing. Overheidspersoneel werkt nog steeds van thuis uit waar mogelijk.

De initiële lockdown werd op 1 april 2020 verlengd wegens het snel toenemend aantal besmettingen. De minister van Volksgezondheid vergeleek de Armeense statistiek met die van Japan. Hij riep dan ook op om enkel patiënten met ademhalingsproblemen of andere complicaties in het ziekenhuis op te nemen.

Vrij verrassend mochten bars, restaurants en winkels (buiten winkelcentra) op 4 mei 2020 terug open mits het respecteren van de 'social distance'. Op 22 mei werden 46 foodoutlets in Jerevan opnieuw tijdelijk gesloten voor het niet-respecteren van de opgelegde anticoronaregels. In de Shirak-provincie kregen 315 bewoners opnieuw zelfisolatie opgelegd. De burgers werden regelmatig opgeroepen de sociale afstand te respecteren en mondmaskers te dragen.

Er gold een algemeen samenscholingsverbod van meer dan 20 mensen op het hele grondgebied. Pensioenen werden cash aan huis geleverd, weliswaar met vertraging. 

2. Voorzorgsmaatregelen

Op 12 augustus 2020 nam premier Pasjinjan enkele verregaande maatregelen: (i) buitenlandse burgers zijn terug toegelaten tot het grondgebied en (ii) alle grootschalige samenkomsten en evenementen zijn terug toegelaten mits het dragen van een masker en het houden van 1.5m afstand.

Sinds 12 augustus zijn dus alle buitenlandse staatsburgers terug toegelaten tot Armenië, met de gebruikelijke visumregelgeving van toepassing waar deze relevant is. Bij aankomst geldt een quarantaineplicht van 2 weken, tenzij men bij aankomst vrijwillig een COVID-test ondergaat. In dit geval geldt de quarantaineplicht enkel tot men de bevestiging van een negatief resultaat ontvangt.

De EU heeft haar grenzen nog altijd niet geopend voor Armeense staatsburgers. Armeniërs mogen de andere staten van de Euraziatische Unie (waaronder Rusland) niet binnen, hoewel het land daar deel van uitmaakt. Dit komt (onder andere) omdat Armenië geen landgrenzen heeft met de andere lidstaten van de Euraziatische Unie.

3. Exitstrategie

Op 23 april 2020 kondigde de regering een versoepeling van de lockdown af. Verplaatsingen tussen de regio’s en provincies werden opnieuw toegelaten. Enkele essentiële bedrijfssectoren mochten hun activiteiten hervatten (vooral maakindustrie, vastgoed, automobiel). De autoriteiten stelden echter klaar te zijn om dorpen of regio’s af te grendelen wanneer daar een tweede piek wordt vastgesteld. Bedrijven konden ook individueel om een uitzonderingsregime vragen maar het overgrote deel van de lockdownmaatregelen bleef gelden.

Op 4 mei 2020 werden alle bars, restaurants en winkels opnieuw geopend ondanks het stijgend aantal besmettingen. Ook de bouwsector en fabrieken mochten terug normaal werken. Samenscholingen van meer dan twintig personen blijven verboden en klanten mogen de winkels enkel in met masker en handschoenen. In handelszaken met een oppervlakte van minder dan 20 m² mogen maar twee klanten gelijktijdig binnen.

Op 18 mei 2020 hernamen de metro en het openbaar vervoer hun activiteiten alsook schoonheidssalons, shoppingcentra en werkplaatsen. Historische en culturele sites gingen opnieuw open. Op 20 mei 2020 mochten kindertuinen hun activiteiten hervatten.

Op 27 juni 2020 moest Brussels Airlines in principe opnieuw haar reguliere verbinding met Jerevan hervatten. De EU opende echter haar grenzen NIET voor Armeense staatsburgers op 1 juli 2020 wat een invloed had op de frequentie van de vluchten. Op de website van Brussels Airlines konden op 11 januari 2021 geen tickets geboekt worden voor de vlucht Brussel-Jerevan en het systeem meldt dat er geen rechtstreekse vluchten zijn. Er is wel een verbinding mogelijk via Wenen. Deze verbinding wordt ook aangeboden via de site van Brussels Airlines maar wordt uitgevoerd door Austrian Airlines.

4. Economie

a) Economische impact

De centrale bank van Armenië meent dat de economische effecten van de pandemie enkel op korte termijn voelbaar zullen zijn. Ook de minister van Economie, Tigran Chatsjatrijan, verklaart dat het te vroeg is om de impact op de economie in te schatten. De economische problemen van Rusland die nog versterkt werden door het coronavirus zullen echter ongetwijfeld ook een effect hebben op Armenië.

De vrij drastische versoepeling van de lockdown op 4 mei 2020 werd volgens experten ingegeven door economische redenen omdat verwacht werd dat de economie met 2% zou krimpen indien de maatregelen zouden worden aangehouden. De economie is echter ondertussen al een stuk meer gekrompen dan de verwachte 2% (zie: economische vooruitzichten).

b) Handelsbelemmeringen

Er zijn geen specifieke handelsbelemmeringen met betrekking tot Armenië omwille van het coronavirus. Transport van en naar Armenië kan wel moeilijker verlopen dan voor de pandemie omwille van de reisbeperkingen die Armenië en andere landen hebben ingesteld. Deze beperkingen gelden echter vooral voor het personenverkeer.

Armenië volgt als lid van de Euraziatische Unie wel alle regels die op het niveau van de Unie worden beslist (zie ook rubriek handelsbelemmeringen in het coronadossier van Rusland)

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

c) Relancemaatregelen

Premier Pasjinjan onderhandelt over de gasprijzen met president Putin. Armenië hoopt daarbij een korting te verkrijgen op aardgas om de economische krimp die het virus teweegbracht te verzachten (net zoals Wit-Rusland). Vladimir Putin zei echter op 19 mei 2020 dat het te vroeg is om uniforme (= lagere) gastransportprijzen te hanteren binnen de Euraziatische Unie. Dit zou enkel mogelijk worden van zodra er sprake is van een gemeenschappelijke markt, budget en belastingssysteem.

De EU keurde een steunpakket van € 92 miljoen goed voor Armenië en volgt de situatie op de voet. Duitsland keurde op 15 juni 2020 een lening goed van 20 miljoen euro in het kader van het technische samenwerkingsverdrag tussen de twee landen. De lening steunt de landbouw en de kmo's.

Op 24 augustus 2020 keurde de Amerikaanse regering via het USAID programma een steunpakket van USD 1,436,000 goed om (onder andere) de migranten te helpen die door de coronacrisis niet kunnen terugkeren naar hun woonplaats. In totaal schonk de VS in 2020 al USD 4 miljoen als steun aan Armenië gedurende de coronapandemie.

De regering heeft 25 verschillende anticrisisprogramma's opgestart waaronder voordelige leningen aan bedrijven. Er zijn herfinancieringprogramma's voor de landbouw en bedrijven met een goede kredietwaardigheid. Ook aan mensen die tijdelijk hun job verloren hebben door de crisis en die kinderen hebben onder de veertien jaar wordt financiële steun gegeven. Deze programma's kosten ruim 2,3% van het bnp waardoor het tekort in het staatsbudget tot 5,4% zal oplopen (in plaats van de geplande 2,3%).

Banken en kredietinstellingen hebben aan ruim 550.000 Armeniërs een herschikking van hun kredieten gegeven waarbij gedurende een bepaalde periode geen afbetalingen moeten gedaan worden. Ook 17.400 legale entiteiten kregen betere terugbetalingsvoorwaarden.

d) Economische vooruitzichten

Kredietbeoordelaar Fitch stelde de prognose voor Armenië naar beneden bij: de rating werd verlaagd naar BB-. Dit is geen goed signaal voor een regering met hoge sociaal-economische ambities die er nog steeds niet in slaagt om voldoende internationale investeerders aan te trekken. Door deze rating zal het bovendien moeilijker worden om geld op te halen op de internationale financiële markten.

De Armeense economie verslechterde snel in het tweede kwartaal van 2020, vooral door een scherpe daling van de investeringen en de consumptie. Hoewel de regering de coronamaatregelen al in mei versoepelde, zakten de industriële productie en de bouwactiviteit in diezelfde maand ineen. Ook de export deed het in het tweede kwartaal erg slecht. Het bnp zal dan ook voor het eerst in 10 jaar zakken. Tijdens de eerste helft van 2020 daalde het bnp met 5,7%. De inflatie bedroeg in die periode 0,8%. 

De Wereldbank verwacht een inkrimping van de Armeense economie met 6,3% in 2020. Voor 2021 zou een groei met 4,6% mogelijk zijn. Veel hangt af van de economische situatie in Rusland en een eventuele nieuwe lockdown. Men verwacht dat de werkloosheid sterk zal stijgen.

Ook het conflict met Azerbeidjzan naar aanleiding van Nagorno-Karabach, heeft de Armeense economie schade berokkend. De impact hiervan is nog niet duidelijk.

e) Opportuniteiten op korte termijn

De Armeense markt is klein en zal het na de coronacrisis nog zwaarder hebben. Verschillende sectoren zoals de transport- en IT-sector die het redelijk goed deden, kregen zware klappen door de pandemie. Het is de vraag in welke mate de zakenwereld (vooral de kmo's) zich zal herpakken. De levenstandaard, die al niet hoog was, zal hoogstwaarschijnlijk nog een stuk dalen met lagere reële lonen en een hogere werkloosheidsgraad. De verschillende bouwprojecten die in uitvoering zijn, zouden vertraging kunnen oplopen of uitgesteld worden.

Een crisis zorgt er steeds ook voor dat er nieuwe niches komen en dat er nieuwe plaatsen vrij komen omdat bepaalde leveranciers of klanten de crisis niet overleefd hebben. Dit biedt mogelijkheden om deze niches te vullen.

f) Opportuniteiten op lange termijn

Het is onmogelijk te voorspellen welke opportuniteiten er zullen zijn op langere termijn. Echter, de pandemie legt de tekortkomingen van de gezondheidszorg per land bloot en het kan een wake-upcall zijn voor de regering om meer te investeren in apparatuur en technologie voor de medische sector.

5. Nuttige links

https://www.facebook.com/ArmenianUnifiedInfoCenter/

https://www.gov.am/en/covid-travel-restrictions/

https://covid19.gov.am/en

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

11 januari 2021