U bent hier

CORONAVIRUS – De toestand in Turkije

1. Algemene toestand

In Turkije is er een groot verschil tussen de officiële cijfers en de realiteit. Niet voor niets staat Turkije slechts op plaats 97 van de 100 op de Covid Data Transparency index lijst (België staat op plaats 1).

Nadat de Turkse Medische associatie (TTB) vanaf de zomer herhaaldelijk aan de alarmbel getrokken had over de weinig realistische cijfers die de overheid vrij gaf, heeft de minister van volksgezondheid eind september toegegeven dat enkel symptomatische besmettingen gerapporteerd werden. De belofte om vanaf 15 oktober effectief besmettingen te rapporteren werd niet nagekomen.

Toen eind november de ziekenhuizen de druk niet meer aankonden werden plots onverwacht toch besmettingen gerapporteerd en steeg het aantal gevallen van 558 517 op 9 december plots naar 1 748 567 op 10 december.

Zelfs met de herziene cijfers zijn er slechts weinigen die geloven dat deze correct zijn.

Een ander voorbeeld is het aantal sterfgevallen: in de maand november alleen waren er in Istanbul alleen al (16% van de Turkse bevolking) ruim 5500 oversterfte gevallen (11500 doden i.p.v. de normale 6000 in die maand) terwijl op hetzelfde moment voor gans Turkije sinds het begin van de pandemie slechts 13 746 sterfgevallen in het totaal gerapporteerd werden.

De Turkse overheid beweert dat op 12 januari er slechts 2701 patiënten ernstig ziek zijn, terwijl anderzijds het aantal bezetten ICU bedden door Covid patiënten meer dan 60% bedraagt. Het probleem is wel dat Turkije beweert meer ICU bedden te hebben dan eender welk land (meer dan 35000) wat twijfels doet rijzen over het cijfer van de ernstig zieke patiënten.

Samengevat kan gesteld worden dat Turkije qua aantal besmettingen momentele op de 7e plaats ter wereld staat, boven het zwaar getroffen Italië.

Een van de redenen om foutief te rapporteren is de wens van de Turkse overheid om het toeristisch seizoen te redden. Kuststeden die in normale jaren veel buitenlandse bezoekers aantrekken, voornamelijk uit Rusland, Duitsland en Engeland, kregen een certificaat dat bewees dat ze zogezegd COVID 19 VRIJ waren en daarna kwamen ook de toeristen.

Toen Rusland merkte dat 90% van zijn geïmporteerde corona besmettingen uit Turkije kwam, begon de argwaan.

De weigering van de minister van volksgezondheid Fahrettin Koca om correcte cijfers openbaar te maken kan ook geïnterpreteerd worden als het niet in gevaar brengen van het toeristisch seizoen.

Vanaf november echter was het dringend noodzakelijk om strengere maatregelen te nemen en beetje bij beetje werden die dan ook van kracht.

Momenteel is de situatie als volgt:

  • Avondklok, elke weekdag van 21:00 tot 05:00
  • Weekend curfew van vrijdagavond 21:00 tot maandagochtend 05:00
  • Uitgaansverbod voor 65 plussers behalve op weekdagen van 10-13
  • Uitgaansverbod voor min 20 jarigen behalve op weekdagen van 13-16
  • Volledig verbod op het gebruik van openbaar vervoer voor de 2 bovenvermelde groepen
  • Verplichting een groende HES code (cfr. Corona-alert in België) voor te leggen voor elke vorm van openbaar vervoer voor alle anderen. Zelfs de Istanbulcard om stadsbussen/metro te nemen moet gelinkt worden aan de persoon die de kaart gebruikt en de HES code
  • Scholen tot nader orde volledig afstandsonderwijs (slechts enkele leerjaren hebben na de volledige sluiting van alle scholen van midden maart tot 21 september gedeeltelijk fysiek onderwijs gehad voor minder dan 2 maand en vaak slechts 1 of 2 halve dagen per week! De niet cruciale leerjaren zijn sinds maart 2020 niet meer naar school gegaan)
  • Restaurants mogen enkel afhaal maaltijden aanbieden
  • Zwembaden, filmzalen, bars, enz. volledig gesloten
  • Voor alle binnenkomende reizigers verplicht negatieve CPR test van max 72 uur oud

 2. Voorzorgsmaatregelen

  • Social distancing, curfew, mondmaskers
  • Cfr supra.
  • Altijd en overal zijn maskers verplicht voor iedereen (ook kinderen)
  • Op drukke plaatsen is het verboden van te roken en daarvoor het masker af te zetten
  • Er is maximum capaciteit ingesteld voor alle plaatsen waar mensen samenkomen
  • Onderwijs
  • Geen contact onderwijs tot nader orde.

 Reizen

  • Binnenlandse en internationale vluchten zijn mogelijk.
  • Voor alle binnenlandse verplaatsingen is de HES code vereist.
  • Alle internationale reizigers moeten een negatieve CPR test kunnen voorleggen

Goederenvervoer

Goederenvervoer verloopt normaal.

3. Economie 

a. Economische impact

De uitbraak van het corona-virus heeft verschillende economische gevolgen. De eigenlijke omvang van de impact zal pas later duidelijk worden.

Hoewel de Turkse president de bevolking probeert te overtuigen dat in Turkije de impact van de crisis op de groei beperkt is, en hij om die reden ook geen volledige lock down wil verplichten, is het duidelijk dat de economische gevolgen erg groot zijn.

Met de werkloosheid cijfers en de inflatiecijfers is het gesteld zoals met de corona cijfers. Geen transparantie en niemand die de officiële cijfers gelooft.

 b. Handelsbelemmeringen

De handelsbelemmeringen situeren zich hoofdzakelijk in de onmogelijkheid om medisch materiaal uit te voeren vanuit Turkije naar andere landen.

Op 4 maart 2020 heeft Turkije de lijst van goederen waarvoor een exportlicentie noodzakelijk is uitgebreid met persoonlijk beschermingsmateriaal en medische hulpmiddelen (zoals ventilators en onderdelen voor ventilators).

Hoewel de door elk land gewenste persoonlijke beschermmaterialen zoals maskers, schorten, overals, handschoenen, zogezegd enkel aan een export licentie onderhevig zijn en niet aan export verbod, betekent de licentie in realiteit dat er tot op heden geen enkel EU-land een exportlicentie heeft ontvangen. Meer nog, landen die van vóór het toevoegen van de gezochte materialen aan de lijst van goederen die een export licentie nodig hebben, een bestelling geplaatst hadden, zagen hun goederen niet vertrekken omdat de wetgeving met terugwerkende kracht werkt…

Vele landen proberen via bilaterale onderhandelingen toch materialen te ontvangen, maar het is enkel de president die beslist om bepaalde landen een minimum aan beschermmaterialen op te sturen.

Recentelijk blijkt de douane ook beschermmaterialen die NIET onder de export ban vallen, tegen te houden… onduidelijke richtlijnen en een onwil van de douaneambtenaren liggen aan de oorzaak daarvan.

Er werd beslist dat vanaf 2 mei het opnieuw mogelijk is om persoonlijke beschermmaterialen uit te voeren. De vraag hiernaar is inmiddels gedaald omdat vele landen andere bronnen gevonden hebben.

Botst u buiten de EU op handelsbelemmeringen of andere problemen op het vlak van markttoegang? Laat het ons weten via handelsbelemmering@fitagency.be. Wij analyseren uw aangifte en maken die via de geijkte kanalen over aan de bevoegde instanties.

c. Relancemaatregelen

Op 18 maart heeft de overheid 100 miljard Turkse Lira (15 miljard USD) “economisch stabiliteitsschild” aangekondigd. Hoewel dit economisch stimulatie pakket bedoeld is om de economie te stimuleren is er twijfel over de impact ervan, gezien het pakket in verhouding met de omvang van de economie van het land heel erg beperkt is (slechts 1,5% van GDP).

Het betreft bovendien grotendeels belastingverminderingen en uitstel van betalingen voor bedrijven, maar men verwacht dat het onvoldoende naar de consumenten zal vloeien om de consumptie aan te wakkeren.

Turkse ambtenaren werden verzocht (lees verplicht!) een deel van hun salaris af te staan voor een “donation campaign”. Voor velen zat er niets anders op dan dit te doen uit schrik hun job te verliezen.
Het verzekeringsfonds voor werklozen van Turkije voorziet 3 maand financiële steun voor werknemers die minstens 450 dagen gewerkt hebben in de afgelopen 3 jaar en nu zonder job vallen. Er zijn evenwel aanwijzingen dat dit de koopkracht van de bevolking niet significant zal opkrikken.
De overheid is verplicht om grote hoeveelheden cash in de Turkse economie te pompen en is op 31 maart begonnen met het drukken van extra geld. Verwacht wordt dat dit de reeds lage credit rating van Turkije nog meer onderuit zal halen en credit rating agentschappen zijn van mening dat Turkije de zwaarste klappen van alle G20 landen zal krijgen.

Op 16 april heeft de Turkse overheid opnieuw een eerste reeks maatregelen genomen om de economische schade te beperken en een doorstart te bewerkstelligen:

  • Huurbijdragen voor verschillende types van onroerend staatseigendom worden 3 maanden opgeschort.
  • Municipaliteiten en hun nutsbedrijven hebben de mogelijkheid om rekeningen voor water voor bedrijven en privépersonen 3 maand op te schorten. Ze mogen eveneens financiële hulp bieden of betalingen uitstellen om het openbaar vervoer te verzekeren.
  • Jaarlijkse publiciteit en milieutaksen zullen kwijtgescholden worden aan bedrijven die omwille van de corona epidemie moeten sluiten.
  • Studentenleningen worden met 3 maand opgeschort en landbouwleningen tot volgend jaar.
  • Reisbureaus hoeven in 2020 geen bijdragen te betalen aan hun federatie.
  • Een aantal lokale administratieve verkiezingen worden geannuleerd.
  • Werknemers die gedwongen worden van, omwille van de corona crisis onbetaald verlof te nemen, krijgen van de overheid 39,24 Turkse Lira per dag (5,70 USD) voor een periode van 3 maand.
  • De algemene ziekteverzekering wordt betaald door de staat.
  • Bedrijven mogen geen werknemers ontslaan gedurende 3 maand.
  • Bedrijven mogen de prijzen van hun producten niet verhogen en ze zijn verplicht ze blijvend ter beschikking te stellen van de consument.

De nieuwe maatregelen lijken eerder druppels op een hete plaat dan structurele hulpmaatregelen.

Hoewel de economie nooit volledig stilgelegen heeft, wordt toch getracht om die zo snel mogelijk weer op een pre-corona niveau te brengen. Turkije dat erg afhankelijk is van export kan dat evenwel niet op zijn eentje, want veel hangt af van de vraag naar producten die wereldwijd afgenomen is. Men hoopt op het effect van uitgestelde vraag, maar gezien de economische situatie in de andere landen zal dit het eerder verlies niet compenseren.

d. Economische vooruitzichten

Ondanks de sussende taal van de Turkse overheid is het duidelijk dat Turkije zwaar zal lijden onder de crisis. Het land was nog maar net uit een recessie aan het krabbelen na de crash van de Turkse Lira in augustus 2018. Intussen is de Turkse lira opnieuw bijna even zwak als toen. 
Het probleem is dat de schatkist leeg is, en Turkije geen IMF hulp wenst te vragen.

Wat wel in het voordeel van Turkije speelt is de mogelijkheid dat vele derde landen dichter bij huis gaan wensen te sourcen en bijvoorbeeld China kunnen inruilen voor Turkije.

e. Opportuniteiten op korte termijn

Het is onduidelijk wat de opportuniteiten op korte termijn zullen zijn, in acht nemend dat de schatkist leeg is en de koopkracht van de Turkse bevolking in grote mate verminderd is door de huidige corona crisis.

f. Opportuniteiten op lange termijn

Het is onduidelijk hoe Turkije uit de crisis zal komen, te meer daar die gepaard gaat met een financiële en politieke crisis.

5. Nuttige links

Voor bijkomende informatie over de toestand in Turkije, zie:

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden.

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

 

14 januari 2021

Bijkomende informatie