U bent hier

CORONAVIRUS – De toestand in Spanje

1. Algemene toestand

Bij wetsdecreet heeft de nationale regering een termijn van 5 dagen vastgesteld voor de tenuitvoerlegging van de regionale maatregelen, waarbij elke autonome regio opnieuw de autonomie heeft gekregen. Sommige regionale regeringen hebben de koers echter al uitgezet.

  • De PCR-tests zullen alleen verplicht zijn op de Canarische Eilanden en de Balearen. Het Ministerie van Volksgezondheid vertrouwt op de verantwoordelijkheid van het publiek als toereikende maatregelen.
  • In Madrid mogen bars en restaurants tot middernacht open blijven, hoewel de capaciteitsbeperkingen van kracht blijven (4 personen binnen, 6 buiten). Het gebruik van neus-mondmaskers is nog steeds verplicht, maar de beperkingen op de maximale capaciteit in de persoonlijke woning zijn nu louter aanbevelingen.
  • Baskenland had gehoopt de perimetrische sluiting te kunnen handhaven, maar het lokale Hooggerechtshof heeft de autonome sluitingen (geen verplaatsingen tussen de 3 Baskische provincies) niet gesteund. Zij handhaven de aanbevelingen en verlengen de openingstijden van de horecagelegenheden tot 22.00 uur.
  • In Catalonië zal dit tot 23.00 uur zijn. Wat de mobiliteitsbeperkingen betreft, worden alle perimetrische sluitingen opgeheven, met uitzondering van enkele kleine gemeentebesturen wegens de opeenstapeling van nieuwe COCID-19-besmettingen. 

Door prioriteit te geven aan oudere leeftijdsgroepen, gezondheidswerkers en risicogroepen is het vaccinatiepercentage de afgelopen weken aanzienlijk gestegen. In dit tempo zal het 4 maanden duren voordat 70% van de bevolking beide doses heeft ontvangen. In elke autonome gemeenschap ligt het percentage gevaccineerden tussen 12 en 18%. Met een gecumuleerde nieuwe besmettingsgevallen in de afgelopen 14 dagen van 170/100.000 inwoners.

2. Voorzorgsmaatregelen

In heel Spanje zijn neus-mondmaskers te allen tijde verplicht voor iedereen die ouder is dan 6 jaar, zelfs als er een veilige sociale afstand kan worden gerespecteerd. Meer recente maatregelen omvatten een verbod om buiten te roken als een minimale sociale afstand van 2 meter niet mogelijk is en alle cafés en restaurants moeten in de loop van de avond vervroegd sluiten.
De belangrijkste autonome regio's die getroffen zijn door een groot aantal COVID-19-infecties zijn Madrid, Catalonië en Baskenland, die ook de dichtstbevolkte en de meest industrieel ontwikkelde regio’s zijn. Sinds het einde van de nationale alarmtoestand in juni, kan elke autonome regio beslissen eigen maatregelen te nemen om de verspreiding van het virus te beperken.

3. Exitstrategie

Op nationaal niveau heeft de Spaanse regering een reeks pakketten opgesteld om het land te helpen zich te herstellen van de economische neergang als gevolg van de COVID-19-pandemie. Een van de eerste maatregelen die tijdens de lockdown werden genomen was een injectie van 200 miljard euro in de economie om te proberen de situatie te stabiliseren en te streven naar een snel herstel. Kleine bedrijven konden hun belastingen flexibeler en over een langere periode betalen, terwijl dezelfde flexibiliteit ook werd toegepast op pensioenen, leningen en hypothecaire leningen.

Werknemers hebben recht op flexibele werktijden en op aanpassing van hun werktijden aan gezinsverplichtingen. Aangezien de kinderen nu weer naar school gaan, krijgen de ouders speciale toelagen om thuis te blijven of om thuis te werken en zichzelf te isoleren indien nodig.

Een groot deel van de pakketten op het gebied van bedrijven en werkgelegenheid is de ERTE, een soort verlofregeling. Een ERTE geeft de werkgever de mogelijkheid om de contracten van zijn werknemers tijdelijk op te schorten of hun arbeidsduur te verkorten zonder hen te ontslaan, waardoor ze in aanmerking komen voor het overeenkomstige deel van hun salaris in de vorm van een werkloosheidsuitkering. Op Europees niveau, kan Spanje aanspraak maken op een deel van het herstelfonds om zijn economie te stimuleren. Volgens premier Sánchez zou Spanje 140 miljard euro moeten ontvangen in het kader van dit fonds. Om deze middelen daadwerkelijk te ontvangen, moet Spanje, net als elk ander EU-land, tegen mei 2021 een diepgaand nationaal plan voorstellen met uit te voeren hervormingen en projecten. Deze zullen dan moeten goedgekeurd worden door de andere lidstaten, de Commissie en ten slotte door de Raad van de Europese Unie, wat betekent dat de Europese fondsen op zijn vroegst midden 2021 beschikbaar zullen zijn. Dan komt de uitdaging om deze fondsen op een effectieve manier te gebruiken om de economie van het land een nieuwe impuls te geven, waarbij het duurzaam creëren van banen van cruciaal belang is.

4. Economie

A. Economische impact

Het bbp kromp in 2020 zeer sterk (meer dan 10%) als gevolg van de daling van de binnenlandse vraag en de alarmfase. Hoewel de Spaanse economie al in 2021 opnieuw met 6,8% zou groeien, gaat het land een diepe recessie tegemoet. De detailhandel, het vervoer en de hotelindustrie, die 24% van het bbp uitmaken, zijn de meest getroffen sectoren, terwijl het overheidstekort in 2020 ongeveer 13 à 14% bedroeg. Bovendien heeft de impact van de maatregelen die zijn genomen om COVID-19 te bestrijden een hoge prijs met de vele initiatieven, zoals 17,9 miljard euro voor wijzigingen in de ERTE-verlofregelingen.

B. Handelsbelemmeringen

Spanje maakt deel uit van de Europese Unie. Er zijn dus geen handelsbelemmeringen aanwezig. Binnen de interne EU-markt mogen er in principe geen handelsbelemmerende maatregelen bestaan. Vindt u dat de overheid van een andere EU-lidstaat tegen dat principe zondigt? Worden de interne marktregels verkeerd toegepast? Dan kan u terecht bij het Enterprise Europe Network. Dit netwerk geeft advies bij klachten van bedrijven tegen andere bedrijven of tegen overheidsadministraties

C. Economische vooruitzichten (2021 - 2022)

De Europese Commissie voorspelt dat de Spaanse economie de komende twee jaar een heropleving zal doormaken en in 2021 met 5,4 % en in 2022 met 4,8 % zal/kan groeien. Dat betekent evenwel dat eind 2022 het Spaanse bbp nog steeds 3% onder het niveau van vóór de crisis zal liggen. Bijkomend: het werkloosheidscijfer zal eind 2021 bijna 17% bedragen en zal ook volgend jaar blijven stijgen tot een niveau van bijna 18%. Pas vanaf 2022 is er een mogelijk daling te verwachten.

Het IMF schat dat het bbp in 2021 met 6,3% zal groeien, waarmee het land de verliezen in 2020 dus nog niet volledig zou kunnen compenseren.

De export en de bouw, die de economie een impuls zouden kunnen geven, lijken niet op het juiste spoor te zitten. De internationale handel is hard getroffen door de daling van de vraag in de wereld, waardoor het zeer moeilijk is om de verkoop op de lange termijn te verhogen. En het feit dat de eigenaars over enige solvabiliteit beschikken om de verkoop uit te stellen tot de vraag en de prijzen opnieuw worden geactiveerd, speelt ook niet in het voordeel van het herstel, omdat dit lang zou kunnen duren. Ondertussen betekent de algemene daling van de koopkracht van de bevolking en het vertrouwen in de vraag, als gevolg van de dalende inkomens en de moeilijke vooruitzichten op een baan, dat de verkoop nog enige tijd onder het niveau van de afgelopen jaren kan blijven. En dat zal op zijn beurt weer gevolgen hebben voor bepaalde sectoren die nauw verbonden zijn met de verkoop van nieuw onroerend goed, zoals de productie van meubels of huishoudelijke apparaten.

D. Kansen op korte en lange termijn

Digitalisering

De digitalisering van het economische en maatschappelijke leven zal de komende jaren grote kansen bieden. De digitalisering zou een belangrijke aandrijver van het economische herstel kunnen worden. Veel bedrijven hebben op korte termijn een digitale transformatie moeten doormaken en ook de openbare sector moet volgen. De digitalisering zal naar verwachting veel hoogwaardige jobs creëren en de productiviteit, ook deze van KMO’s, met 15 à 20% aanzwengelen. In 2020 werd al een pakket van 70 miljoen euro gelanceerd (met hulp van EU-fondsen) om kmo's te helpen met hun digitalisering, 'AceleraPyme'.

Spanje blijft een leider binnen Europa met zijn uitgebreide glasvezelnetwerk dat 73% van de bevolking bereikt, een belangrijk voordeel voor de digitale transformatie van het land, en heeft ook ambitieuze plannen voor de uitrol van 5G. Op het gebied van onderwijs, ondanks de snelle internetverbinding, ontbreekt het Spanje aan de nodige technologie om een leider te worden op het gebied van e-learning en slechts 78% van de bevolking heeft een computer thuis. Onder de OESO-landen, staat Spanje op de 24e plaats wat betreft de toegang tot online-onderwijs.

De Spaanse bank-, telecommunicatie- en energiesector zijn het verst gevorderd met hun digitale transformatie, met name wat cyberveiligheid betreft.

Gezondheidszorg

Spanje heeft één van de beste openbare gezondheidszorgsystemen van Europa, dat natuurlijk net als vele andere op de proef werd gesteld tijdens de COVID-19-pandemie, maar deze context biedt ook een kans voor innovatie en investeringen in de private en openbare gezondheidszorg. De gezondheidszorg is goed voor 9,3% van het bbp in Spanje en is goed voor 200.000 banen. De grootste gezondheidszorgbedrijven, voornamelijk in Madrid en Catalonië gevestigd, hebben een gezamenlijke omzet van 66 miljard euro. In de toekomst kan het zijn dat de samenwerking tussen de private en publieke gezondheidszorg zal toenemen om de medische zorg te verbeteren en nieuwe diensten te ontwikkelen.

Hernieuwbare Energie

Spanje bevindt zich in een bevoorrechte situatie voor de implementatie van hernieuwbare energieën. Dit is vooral het geval voor zonne-energie, aangezien er plannen zijn om elektriciteitscentrales te bouwen en Spanje ook een concurrerende fotovoltaïsche industrie heeft, met wereldwijd leidende fabrikanten. Hetzelfde gebeurt met de windsector. In die zin, is de Spaanse regering van plan om in de komende maanden in totaal 316 miljoen euro te investeren om innovatieve projecten op het gebied van hernieuwbare energie te ondersteunen. Dit zal helpen met het genereren van werkgelegenheid, het stimuleren van de industrie en het werken aan klimaatneutraliteit. Met de onlangs gelanceerde 'Strategie voor Wetenschap, Technologie en Innovatie' wil Spanje de openbare en privé-investeringen in deze sectoren verdubbelen om tegen 2027 2,12% van het bbp te vertegenwoordigen. Grote Spaanse energiebedrijven zoals Endesa, Iberdrola, Naturgy en Repsol zijn van plan de komende jaren belangrijke investeringen te doen in groene en hernieuwbare energie. Dit zal in de toekomst zeer belangrijk zijn, aangezien alle kerncentrales in Spanje tegen 2035 moeten sluiten.

E-commerce

E-commerce is een van de weinige sectoren die sinds de vorige economische crisis is gegroeid, 44% van de Spanjaarden winkelt regelmatig online. In 2022 zal Spanje naar verwachting meer dan 30,5 miljoen onlineshoppers hebben. In 2019 was online winkelen vooral gericht op entertainment en cultuur, reizen, technologie en communicatie en kleding. 66% van de onlineshoppers maakt gebruik van Amazon, AliExpress en eBay. Tijdens de COVID-19 lockdown, groeide de e-commerce in de retailsector met 50%, terwijl online aangekocht sportmateriaal een stijging met maar liefst 200% liet optekenen.

Ondertussen betekent de algemene daling van de koopkracht van de bevolking en het vertrouwen in de vraag, als gevolg van de dalende inkomens en de moeilijke vooruitzichten op een baan, dat de verkoop nog enige tijd onder het niveau van de afgelopen jaren kan blijven als het gaat om e-commerce. En dat zal op zijn beurt weer gevolgen hebben voor bepaalde sectoren die nauw verbonden zijn met de verkoop van nieuw onroerend goed, zoals de productie van meubels of huishoudelijke apparaten.

5. Nuttige links

Cijfers:

Algemene informatie:

6. Dossier Coronavirus

Het coronavirus heeft een wereldwijde impact, niet alleen op de gezondheid maar ook op de economie. Ook uw export kan hiervan gevolgen of zelfs hinder ondervinden. 

FIT monitort de risico's dagelijks en ons buitenlands netwerk informeert u over alle implicaties voor Vlaamse exporteurs op hun internationale activiteiten.

In het dossier Coronavirus vindt u een aantal nuttige tips, adviezen en inzichten in de economische impact van de verspreiding van het virus op internationaal ondernemen.

Met vragen over internationaal ondernemen in tijden van Corona, kan u terecht bij exportadvies-corona@fitagency.be.

21 mei 2021