U bent hier

Kansrijke sectoren

Mijnbouw

De mijnbouwsector blijft een belangrijke pijler van de Zuid-Afrikaanse economie, de derde grootste in Afrika na de Nigeriaanse en Egyptische, maar veruit de meest gediversifieerde van het continent.

Met productie van o.m. platinum, chroom, mangaan, vanadium en vermiculiet (1ste wereldproducent), palladium, zirconium, ilminiet en rutiel (2de wereldproducent), steenkool (3de wereldproducent), goud (5de wereldproducent), ijzererts, diamant, enz. worden er een 70-tal grondstoffen commercieel uitgebaat door wereldvermaarde bedrijven zoals "De Beers" (uit de "Anglo-American" stal) of BHP Billiton, Petra Diamonds of African Rainbow, en Harmony Gold Mines of Trans Hex.

Hoewel 'commodities' vandaag te lijden hebben onder een verminderde vraag (onder meer de vermindering in economische activiteit in China), blijft de mijnbouw zeer actief, en blijven er enorme afzetmogelijkheden inzake rollend materieel, kapitaalgoederen en uitrusting allerhande.

Afrika's belangrijkste mijnbouwconferenties en/of vakbeurzen gerelateerd aan deze industrietak worden enkel in Zuid-Afrika georganiseerd. Onder hen:

  • AFRICA MINING INDABA - Kaapstad / 06 - 09 februari, 2017  &  Kaapstad / februari 2018
  • ELEKTRA MINING - Johannesburg / 10 - 14 september, 2018 (tweejaarlijkse vakbeurs)
  • BAUMA CONEXPO - Johannesburg / maart 13 - 17, 2017  & Johanneburg / 13 - 16 maart, 2018

Energie en hernieuwbare energie

De energiesector staat in voor 17% van het bnp en stelt ongeveer 250.000 mensen tewerk. Zuid‐Afrika kent het grootste energieverbruik per hoofd van de bevolking op het Afrikaanse continent. Omdat de elektriciteit grotendeels door steenkoolcentrales wordt opgewekt, produceert Zuid‐Afrika ook de grootste uitstoot van CO2 in Afrika (1% wereldwijd, maar 45% van Afrika's uitstoot van broeikasgassen).

68% van de energie wordt geconsumeerd door de industrie. Eskom, de nationale elektriciteitsproducent die voor 100% in handen is van de overheid, staat in voor meer dan 95% van de elektriciteitsproductie in Zuid‐Afrika. 92% van alle elektriciteit wordt geproduceerd op basis van steenkool uit open mijnen in 13 grote stations. Grote onderhoudswerken aan de bestaande centrales worden momenteel uitgevoerd.

Zuid‐Afrika kampt evenwel regelmatig met capaciteitsproblemen in de sector, zowel voor productie als transport. In 2010 werd een consumptie van 36.000 MW en een capaciteit van 40.700 MW verwacht. In de daaropvolgende jaren verkleinde de reservemarge verder en dook ze onder de 5%. Verwacht wordt dat het verbruik zal oplopen tot 60.000 MW in 2019.

De 'National Electricity Regulator of SA' (Nersa), de nationale energietoezichthouder, zoekt naar oplossingen voor deze crisis. Er moet duidelijk worden geïnvesteerd in capaciteit om energie op te wekken. Een groot deel van de factuur wordt echter door de consument gedragen (voor 2016 vraagt ESKOM opnieuw een prijsverhoging van bijna 25%, bovenop een gelijkaardige prijsstijging in 2015, 2014 en 2013!). Ook in de periode 2010‐2012 wist Eskom jaarlijks de elektriciteitsprijs met zo'n 25% te verhogen.

De enige kerncentrale met twee operationele kernreactoren staat in Koeberg (bij Kaapstad). Zuid‐Afrika heeft het plan opgevat een tot vijf nieuwe conventionele kerncentrales te bouwen. Intentieverklaringen daartoe werden al ondertekend met Frankrijk, de VS, Rusland, Zuid-Korea en de Chinese Volksrepubliek.

Om groene energie verder te stimuleren (en de CO2‐uitstoot van de steenkoolcentrales te verminderen) heeft de overheid midden 2009 beslist om via Eskom groene energie duurder aan te kopen. De extra inkomsten van de goedgekeurde prijsverhoging werd hiervoor gedeeltelijk gebruikt. Voor de meeste groene energiebronnen is er al een ‘feed‐in’ tarief vastgelegd. Discussies over het beschikbare budget om groene energie aan te kopen, en daaraan gelinkt, hoeveel groene MW Eskom aan een verhoogde prijs zal aankopen, zijn nog aan de gang.

Sinds 2010 bestaat in Zuid-Afrika het REIPPP-Programma waarmee momenteel zo'n 10.000 GWh aan extra energie zal kunnen worden opgewekt via zon, wind, biomassa en/of hydro. Dit programma wordt - terecht - geloofd voor haar transparantie en duidelijkheid inzake regelgeving en feed-in tarrifs waarmee al 4 zeer succesvolle aanbestedingsrondes werden georganiseerd (het gros ervan bestaat uit investeringen door buitenlandse, meestal Europese bedrijven). 

Er wordt verwacht dat de elektriciteitsmarkt zal verdubbelen, wat enorme investeringen met zich mee zal brengen (atoomenergie + hernieuwbare energie + nieuwe kolencentrales).

Ten slotte werd in 2000 offshore gas ontdekt, tegen de grens met Namibië. Ook in de Karoo (semi-woestijn) liggen enorme schaliegasvoorraden - naar verluidt de vierde belangrijkste ter wereld - waarvoor al diverse licenties aan prospectieve uitbaters (o.m. Shell) werden uitgereikt.

Gezondheidszorg

De gezondheidssector heeft sinds 1994 verschillende hervormingen ondergaan. De privésector werkt met een medische verzekering voor grote bedrijven, maar slechts 20% van de Zuid-Afrikaanse bevolking heeft zo’n medisch plan.

De publieke sector daarentegen bereikt via het “Primary Health Care” plan veel kinderen en zwangere vrouwen omdat deze diensten gratis zijn. Er wordt binnen de ANC-regering sinds 2015 gewerkt aan een National Health Insurance Plan dat aan 'minimumprijzen' in medische verzorging voor alle Zuid-Afrikanen zou voorzien, waarbij echter de vraag wordt gesteld of dit wel betaalbaar zou zijn.

Van overheidswege worden generische producten bevoordeeld ten opzichte van gepatenteerde geneesmiddelen, en de overheid heeft een maximumprijs op bepaalde geneesmiddelen gezet. Alle wetgevingen aangaande de gezondheidssector zijn terug te vinden op de website van het ministerie van Gezondheid.

Kansen in deze sector zijn vooral de producten die niet lokaal (kunnen) worden gemaakt, vooral nicheproducten zoals speciale verbanden, hoogtechnologisch materiaal, enz.

Water

Zuid‐Afrika hangt voor zijn watertoevoer grotendeels af van de rivieren en reservoirs. De gemiddelde jaarlijkse regenval is ongeveer 500 mm (die bovendien onregelmatig over het land verspreid is). Dat is weinig, vergeleken met een wereldgemiddelde van 860 mm.

In 2011 had bijna 90% van de gezinnen toegang tot drinkbaar water op minder dan 200 meter, terwijl dit in 2001 amper 59% was. Als gevolg van klimaatveranderingen en een stevige El Nino kampt het land sinds 2014 met een zware droogte. Vandaag (2016) werd in maar liefst 5 van Zuid-Afrika's 9 provincies een noodtoestand inzake watervoorziening uitgeroepen! 

Niet enkel de bevolkingstoename op zich speelt een belangrijke rol, maar ook het stijgende verbruik per persoon, terwijl er ook nog altijd een grote (meestal rurale) waterverspilling bestaat.

Inzake water, watervoorziening en watermanagement gingen vroeger grote investeringen gepaard, waarbij ruimte bestond voor partnerships tussen lokale en buitenlandse bedrijven. Gezien de overheid de voorbije jaren slechts weinig investeerde in bijkomende infrastructuur, bestaan er op dit vlak nog altijd meerdere mogelijkheden. Daarenboven zijn allerhande uitrustingsgoederen zoals pompen, kleppen, meetapparatuur, chemicaliën enz. voor een groot deel ingevoerd. 

In sommige provincies (zoals de Westkaap) wordt er ook naar de ingebruikname van ontziltingsinstallaties gekeken.

Meer weten

Toerisme

De toeristische sector is de snelst groeiende industrie in het land en staat in voor bijna 10% van het bnp. Deze sector blijft de 1ste prioriteit van zowel de nationale als alle provinciale regeringen.

Zuid‐Afrika is werkelijk een wereld in 1 land, met vele natuurparken, spectaculaire kustgebieden, semiwoestijnen zoals de Kalahari en de Karoo. Jaarlijks lokken deze zo'n 11 miljoen toeristen. Toerisme is natuurlijk in allereerste instantie een kwestie van investeringen (in hotels, lodges, gasthuizen, amusementsparken, enz.) en het uitbouwen van een lokale industrie (lokale kunst, transportsector, horeca).

Behalve investeringsmogelijkheden biedt de sector ook tal van mogelijkheden voor buitenlandse toeleveranciers van diensten en producten (inrichting van hotels (meubels, tapijten, badtextiel, zetelbekleding, behangpapier, verlichting, interieurdecoratie) en opleiding van personeel). Natuurlijk zijn er daarnaast nog de talrijke spin‐offs naar andere sectoren (transport, infrastructuur, veiligheid, onderhoud, enz.).

Voeding en dranken

Voor vele Vlaamse kwaliteitsproducten, zoals pralines, koekjes en luxebieren, is de markt door de hoge prijs t.o.v. de lokale producten eerder beperkt. Het doelpubliek voor deze betere producten is dan ook vaak gelimiteerd tot de buitenlanders en een toplaag van Zuid‐Afrikanen die al in contact zijn geweest met deze ‘delicatessen’. Toch is het minder een kwestie van geld dan van gewoonte en daarom kunnen er in deze nichemarkt mooie resultaten geboekt worden. Een belangrijk, maar voorlopig nog al te vaak onderschat instrument hierbij is marketing en internationale merkbekendheid (reclame, merchandising, distributie). Vaak is er meer kans op slagen met private label producten.

Het land kent een sterk concurrentiële markt voor levensmiddelen en dranken, “agro‐processing” is 's lands grootste industriële sector.

Meer weten

Retailsector: kledij en schoeisel

Een opmerkelijk gegeven van de Zuid-Afrikaanse kleinhandelssector is dat een heel beperkte groep conglomeraten het gros van alle lokale ‘brand formats’ bezitten. Een bezoek aan eender welke Zuid-Afrikaanse shopping mall - en dat zijn er behoorlijk wat - wijst uit dat er een enorm aanbod aan winkels bestaat, maar die zijn dus in handen van slechts enkele megaspelers.

De voornaamste kleinhandelszaken verkiezen ‘direct sourcing’ van grote leveranciers, als het gaat over artikelen die in grote volumes moeten aangekocht of verkocht worden. Op die manier hebben ze meer controle over productie en leveringstermijnen. Gaat het over kleinere hoeveelheden, nicheartikelen of wereldmerken, dan zijn de meeste kleinhandelszaken ook bereid om met lokaal gevestigde agenten te onderhandelen.

In sommige gevallen verkiezen kleinhandelaars om met lokale agenten/invoerders te werken omwille van hun kennis van zowel de buitenlandse leverancier als van de lokale markt, lokale marktgewoontes en hun vertrouwdheid met de processen van de lokale kleinhandelaars.

Heel vaak hebben de goederen die door lokale agenturen of importeurs vertegenwoordigd worden een hoge ‘brand value’, internationaal of regionaal of, in het slechtste geval, in het land van oorsprong.

Zuid-Afrika kent een groot aantal invoerders/verdelers van ‘apparel’ (kleding/schoeisel...). In het algemeen onderhandelen zij niet enkel met de kleinhandelaars, maar zorgen ze ook voor de logistieke aspecten zoals invoer- en douaneprocedures, haven-en transportkosten, documentatie, opslag en distributie ... Het zijn dus de agenten die verantwoordelijk zijn om aan alle lokale invoerreglementeringen te voldoen.

Meer weten

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Zuid-Afrika