U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Landbouw en visserij - voedingsnijverheid en verwerking van landbouwproducten

Het belang van de visserijsector voor Senegal kan moeilijk onderschat worden. Samen met toerisme en de chemische sector is het de belangrijkste bron van inkomsten voor het land. Tegelijker tijd is het ook een kwetsbare sector door overbevissing, ook door buitenlandse visbedrijven. Momenteel is er een modernisering van de sector aan de gang.

De landbouw heeft een groot potentieel en de overheid wil er een van de motoren van de economische groei van maken (arachidenoten, rijst, aardappelen ...). Ook deze sector is echter kwetsbaar door periodieke droogtes en door de fluctuerende internationale voedingsprijzen.

Om succesvol te zijn, moeten kleine boeren zich groeperen om investeringen in irrigatiemateriaal (boren, pompen) en landbouwmachines rendabel te maken. Daarom heeft de overheid het PRODAC-programma opgezet (Programme des Domaines agricoles communautaires - Programma voor gemeenschappelijke landbouwdomeinen) om moderne landbouwbedrijven voor groepen jonge landbouwers op te richten.

De Senegalese bevolking is nog steeds verknocht aan haar eetgewoonten, die gebaseerd zijn op granen (rijst, tarwe, gierst en sorghum). Gezinsmaaltijden blijven cultureel belangrijk. Fijne voeding is nog niet echt ingeburgerd in Senegal. Toch vindt u in Dakar een brede waaier aan winkels. De reden hiervoor is de erg diverse bevolking - in Senegal en vooral in Dakar verblijven heel wat buitenlanders - en de gegoede middenklasse. Winkels vestigen zich in de buurt van strategische plaatsen waar de vraag groot is: in Dakar gaat het om het stadscentrum (plateau), de zones van Ngor-Almadies, een aantal woonwijken en toeristische gebieden zoals 'la Petite Côte' in het zuiden van Dakar, waar heel wat buitenlanders verblijven.

Bouw

De stevige economische groei van de Senegalese economie wordt in de eerste plaats getrokken door de openbare werken en de bouwsector. Het gaat meestal om overheidsinvesteringen die de druk op Dakar willen verlichten en het binnenland willen ontsluiten, zoals de zuidelijke regio Casamance. In de haven van Dakar bouwt DP World een nieuwe containerterminal, die van de haven een regionale hub moet maken. Niet ver van het centrum van Dakar wordt een volledig nieuwe stad uit de grond gestampt, Diamniado. Er worden woningen, een universiteit en een door China gefinancierd industrieel park neergezet. Het centrum van Dakar en deze nieuwe stad worden verbonden door een regionale expresstrein. Er worden nieuwe wegen aangelegd naar het binnenland (Thies, Touba ...) en er komt een mineraalhaven in Bargny.

Voor de financiering en de uitvoering van de infrastructuurwerken die nodig zijn voor de economische ontwikkeling van het land, baseert de Senegalese overheid zich op haar programma 'Sénégal Emergent', dat bestaat uit 27 prioritaire projecten in de landbouw, infrastructuur, toerisme, woningbouw, onderwijs, gezondheid, enz. De overheid kan voor de uitvoering van deze projecten een beroep doen op de financiering van de multilaterale ontwikkelingsbanken.

Met een grote, overwegend jonge bevolking, die blijft groeien, heeft de bouwsector een groot potentieel omdat de vraag naar woningen wellicht alleen maar zal toenemen.

De bouwsector heeft nood aan grondstoffen, zoals cement, zand, ijzer, schrijnwerk, verf, wand- en vloerbedekkingen en afdichtingsmaterialen.

De snelle opeenvolging van bouwprojecten in het hele land doet de vraag naar hoogwaardig en technisch onderlegd personeel toenemen.

Toonaangevende bedrijven

Grootschalige projecten in Senegal worden meestal door een beperkt aantal grote bouwbedrijven uitgevoerd, o.a. CSE, Eiffage, CDE …. Deze bedrijven hebben meer dan 40 jaar ervaring. In Senegal en daarbuiten hebben ze honderden bouwprojecten op hun actief.
Langzaam maar zeker vinden ook buitenlandse ondernemingen (uit Italië, Spanje, China en Turkije) hun weg naar de Senegalese bouwmarkt. Als aanvulling op plaatselijke technieken bieden ze thermische isolatiematerialen aan zoals paraffine, poriënbetonstenen of doorschijnend beton (betonnen bouwmateriaal dat via geïntegreerde optische elementen licht doorlaat). Deze materialen vergen minder energie, zijn milieuvriendelijker en worden vooral in slimme gebouwen toegepast. Waterdichte dakconstructies worden afgedicht met golfplaten van cellulosevezels. Met domotica-oplossingen in residentieel en commercieel vastgoed wordt ingespeeld op de vraag naar meer comfort en veiligheid.

Architectuur

Senegal heeft een groot cultureel en architecturaal erfgoed. Een goed voorbeeld is het onroerend erfgoed in Saint-Louis, Gorée en Dakar. Het ministerie van Cultuur zorgt voor de renovatie en de instandhouding van deze museumsteden. Gorée en Saint-Louis zijn door de UNSECO als cultureel werelderfgoed erkend. De overheid zet met tal van initiatieven, zoals de 'Journées nationales du Patrimoine' (JNP-Nationale erfgoeddagen), het nationale erfgoed in de kijker.

De afgelopen jaren heeft de Senegalese vastgoedmarkt een spectaculaire groei doorgemaakt.  Deze markt biedt kansen om openbare voorzieningen en pure architectuur (collectieve en individuele creaties) te bouwen, te creëren en in te richten. Hier zijn mogelijkheden weggelegd voor architecten en aanbieders van diensten voor de bouwsector. De architectuur evolueert in de richting van een internationale stijl. Nieuwe gebouwen geven duidelijk blijk van meer creativiteit en durf.

Diamniadio, op een dertigtal kilometer van Dakar, moet de hoofdstad ontlasten en is een absolute prioriteit in het 'Plan Sénégal Emergent'. Diamniadio is het nieuwe administratieve centrum van Dakar. De stad ligt centraal tussen de drie grote groeipolen Dakar, Thiès en Mbour op de weg die Dakar verbindt met de nieuwe internationale luchthaven van Blaise Diagne.

Hier zijn grote bouwprojecten gerealiseerd, zoals het sportstadion Dakar-Aréna, het internationale congrescentrum Abdou Diouf, universiteiten, onderzoekscentra, ziekenhuizen, crèches, kapellen, moskeeën, supermarkten en ministeriële centra (slimme, hoogwaardige gebouwen waarin de verschillende ministeries zijn ondergebracht). De 'Banque de l'Habitat du Sénégal' heeft de plannen van zes ontwikkelaars gefinancierd. Het gaat om een totaal kredietvolume van FCFA 23,086 miljard voor het bouwen van 3.330 woningen. Op termijn moeten er 40.000 sociale woningen in de stad komen. President Macky Sall heeft de ambitie om van Diamniadio een slimme stad te maken met een hoogwaardige leefomgeving, die mensen aanmoedigt om er te komen wonen.

Het verschil tussen het erg stedelijke Dakar en andere steden met onvoldoende voorzieningen en woningen (plattelandsgebieden) is groot. Daarom heeft de regering het plan opgevat om die andere steden te moderniseren (PROMOVILLES) en om meer dan 300 km wegen met alle noodzakelijke randvoorzieningen aan te leggen (rioleringen, openbare verlichting en landschapsarchitectuur).

ICT - Informatie- en communicatietechnologieën

Volgens de 'Direction de la Prévision et des Etudes Economiques (DPEE-2017)' draagt de sector 6,5% bij aan het nationale bbp. ICT leverde de staatskas in 2017 CFAF 636,3 miljard op. Dat blijkt uit het rapport 'Situation économique et financière en 2017 et perspectives en 2018' van de hiervoor vermelde directie, die deel uitmaakt van het Senegalese ministerie van Economie, Financiën en Planning. ICT is een strategische sector. Het land beloofde om vanaf 2014 echt werk te maken van zijn digitale ontwikkeling. Het kan hiervoor gebruikmaken van een bestaand glasvezelnetwerk dat een groot deel van het grondgebied bestrijkt.

De uitvoering van het 'Plan Sénégal Emergent (PSE)' via de strategie 'Sénégal numérique 2025' (met een budget van FCFA 1.361 miljard) moet de digitale kloof aanzienlijk verkleinen en Senegal positioneren als een subregionale leider. De regering is bezig met de bouw van een 25 hectare groot digitaal technologiepark - 'Parc des Technologies Numériques' of PTN -  in Diamniadio. Dit park moet de draaischijf worden voor innovatie en voor de ontwikkeling van digitale diensten. Diamniadio (op 30 km van Dakar) is een nieuwe stad gebouwd volgens het 'smart city'-model.

Digitalisering vormt de kern van de huidige politieke strategie en wordt in alle domeinen aangemoedigd: onderwijs, ondernemerschap, overheid, toerisme, volksgezondheid, landbouw, financiën enzovoort.

Het gaat hierbij onder andere om:

  • de invoer van digitale procedures bij overheidsdiensten zoals belastingen of douane, die tot meer efficiëntie leiden;
  • de digitalisering van de universele gezondheidszorg;
  • de ontwikkeling van toeristische toepassingen en toepassingen voor de landbouwsector;
  • de geplande bouw van de 'DER innovation hub', een ultramoderne incubator met ruime financiering voor startups.

Bovendien toont het land interesse voor kwesties gelinkt aan de overgang van micro-informatica naar artificiële intelligentie.

Ook e-commerce biedt perspectieven nu de bevolking - vooral in Dakar - steeds vaker voor een vaste verblijfplaats kiest. Bovendien staan Senegalezen open voor digitale toepassingen.

Senegal moet als casheconomie transacties dringend digitaliseren en automatiseren om meer toezicht op de informele sector te kunnen uitoefenen en zo meer fiscale inkomsten te genereren.

Transport & logistiek

Senegal heeft zijn transportinfrastructuur al flink verbeterd. In het kader van het 'Plan Sénégal Emergent (PSE)' heeft het land aanzienlijke budgetten vrijgemaakt om zijn infrastructuur te moderniseren, om nationale en grensoverschrijdende netwerken uit te breiden en om de mobiliteit en veiligheid van personen en goederen te verbeteren.

Naast de 'Port Autonome de Dakar' (PAD), die een strategische positie inneemt, zijn er plannen om andere havens aan te leggen om op die manier de autonome haven in Dakar te ontlasten. Het gaat om de haven voor delfstoffen en ertsen in Bargny (30 km van Dakar) en de containerhaven in Dayane (45 km van Dakar).

Senegal heeft een dicht wegennet. Er lopen grote wegenbouwprojecten zoals de tolsnelwegen Dakar-AIBD-SINDIA en Ila Touba. Daarnaast moeten nationale wegenbouw- en herstelprojecten de toegang tot de belangrijke verbindingswegen Dakar-Bamako, Dakar-Conakry en Dakar-Tanger verbeteren.

De spoorverbinding tussen Dakar en Bamako (1.286 km), die buiten gebruik is, moet dringend worden hersteld. Momenteel wordt volop gebouwd aan de Train Express Régional Dakar-AIBD (of TER Dakar-AIBD), een elektrische spoorverbinding met standaardbreedte. Het eerste tracé wordt begin 2019 in gebruik genomen. De spoorlijn verbindt de hoofdstad Dakar met de internationale luchthaven Blaise-Diagne (AIBD, een traject van 55 km) en met nieuwe steden in continentaal Senegal.

Senegal heeft een hypermoderne internationale luchthaven. Die ligt op ongeveer 50 kilometer van Dakar. De 'Aéroport International Blaise Diagne' (AIBD) kan tot 3 miljoen passagiers per jaar vervoeren. Die capaciteit kan opgetrokken worden tot 10 miljoen passagiers.

De Senegalese overheid heeft plannen om de regionale luchthavens van Matam, Saint-Louis, Tambacounda, Ziguinchor en Kedougou aan te passen om van Senegal een luchthaven- en toeristische hub te maken.

Senegal heeft een efficiënt en volledig digitaal telecommunicatienetwerk met meer dan 2.200 km glasvezels. Dat is via vaste kabelverbindingen verbonden met Europa, Amerika, Azië en het Midden-Oosten. De toegang tot het internet en tot telefoondiensten is zowel bij bedrijven als particulieren groot. De liberalisering van de telecommunicatiesector heeft geleid tot meer concurrentie op het vlak van basisdiensten en tot een boom van het aanbod gespecialiseerde diensten.

Energie

Sinds de invoering van het PSE in 2014 investeert Senegal fors in energie. Zo gaat er heel wat geld naar hernieuwbare energieprojecten (zon en wind) en naar de modernisering van de productie- en distributievoorzieningen. De productie steeg van 571 megawatt eind 2011 naar 1.141 megawatt. De energiemix bestaat voor 21% uit schone energie. De regering wil elektriciteit voor iedereen toegankelijk maken.

In dat kader werden zeven zonnecentrales in gebruik genomen en wordt de laatste hand gelegd aan een windpark van 150 MW (46 windturbines) in Taiba Ndiaye in de regio Thiès (westen van Senegal). 

Het Grand Tortue Ahmeyim-gasveld (GTA), dat op de grens tussen Senegal en Mauritanië werd ontdekt, moet het land heel wat voordelen opleveren. De twee landen hebben een akkoord getekend om de gasvoorraden gelijk onder elkaar te verdelen. Het gaat naar schatting om zowat 560 miljard kubieke meter.

De eerste gasleveringen zijn gepland voor 2022. In totaal weten de beide landen zich verzekerd van dertig jaar gasbevoorrading. Dit moet heel wat inkomsten opleveren en vormt een goedkopere energiebron in eigen land.

Kosmos Energy maakte onlangs (juli 2019) de ontdekking van een nieuwe aardgasvoorraad in de Grand Tortue-concessie bekend.

Water en afvalwaterverwerking

Toegang tot water voor de bevolking en afvalwaterzuivering in de steden blijven ondanks de vooruitgang een uitdaging voor het land. Het beleid, vastgelegd in de PSE, sluit aan bij de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN-agenda 2030, die Senegal heeft onderschreven. Senegal streeft naar 100% drinkwatervoorziening tegen 2030. Wat afvalwaterzuivering betreft, mikt het land op een betere toegangsgraad van 80% tot degelijke afvalwaterzuiverings- en hygiënediensten tegen 2025. Bovendien moet minimum 90% van de scholen en ziekenhuizen tegen 2025 aangesloten zijn op een goed werkend rioleringsnet. In 2015 had 80% van de bevolking toegang tot drinkbaar water en was 48% aangesloten op het rioleringsnet. Opeenvolgende programma's zorgden ervoor dat op 31 december 2017 91% van de plattelandsbevolking toegang heeft tot drinkbaar water. In steden loopt dat aantal op tot 98,8%.

Kms3 is een nieuw project dat eind 2017 met fondsen van de Wereldbank (FCFA 270 miljard) werd opgestart. Het gaat om een derde fabriek in de buurt van Keur Momar Sarr, die tot 200.000 kubieke meter water per dag produceert. Daarnaast is er ook het ontziltingsproject in Les Mamelles, dat in 2018 werd opgestart in het kader van een internationale aanbesteding.

Rioleringen vormen een grotere uitdaging dan de toegang tot water, omdat hiervoor veel geld nodig is. Bovendien kampt het land in het regenseizoen met ernstige overstromingsproblemen. Om in te spelen op het regenseizoen maakte de regering in 2018 FCFA 1.800 miljard vrij om eventuele overstromingen tegen te gaan. In 2019 werd FCFA 900 miljoen vrijgemaakt en nam het Office National de l'Assainissement du Sénégal (ONAS) 200 tijdelijke krachten in dienst om de regenseizoenproblemen aan te pakken.

De West-Afrikaanse Ontwikkelingsbank (BOAD) heeft het rioleringsproject in 10 Senegalese steden (FCFA 60 miljard) gefinancierd. Dit project is nog volop in uitvoering.

Het Wereldwaterforum dat in 2021 in Senegal plaatsvindt, wordt door de Senegalese overheid volop voorbereid. Vooral het ministerie voor Water en Riolering wil van het Forum een 'volks, participatief en inclusief' gebeuren maken.

Chemie en farma

De chemie- en farmasector in West-Afrika in het algemeen en in Senegal in het bijzonder is een sector in crisis. Dit is een gevolg van het succes van de parallelle markt, de verouderde wetgeving en de fiscaliteit.

Cijfers van het ministerie van Volksgezondheid en Sociale Actie geven aan dat Senegal 90% van zijn benodigde geneesmiddelen en farmaceutische producten invoert. Het bevoorradingsproces is gebonden aan openbare aanbestedingen. De procedures verlopen zo traag dat de levering van geneesmiddelen aan gezondheidsinstellingen in het gevaar komt. De bevoorrading van deze instellingen valt onder de bevoegdheid van de 'Pharmacie Nationale d'Approvisionnement' (PNA-nationale bevoorradingsapotheek), die toezicht uitoefent op de bevoorradingsketen. De 'Pharmacies régionales d'apprivisionnement' (PRA’s-regionale bevoorradingsapotheken) fungeren als tusseninstanties die bestellingen van gezondheidscentra en -posten verzamelen. De PNA en groothandelaars-verdelers zijn op de import aangewezen. Volgens officiële cijfers bestelt de particuliere sector voor FCFA 100 miljard per jaar en de openbare sector voor FCFA 3 miljard.

In Senegal moeten alle geneesmiddelen die in de reguliere circuits belanden over een 'autorisation de mise sur le marché' (MMA of vergunning voor het in de handel brengen) beschikken. Die wordt na een technische controle afgeleverd door het nationale laboratorium voor geneesmiddelencontrole en door de instantie voor geneesmiddelenbewaking. Die laatste instantie is belast met ‘het toezicht op geneesmiddelen en het voorkomen van risico's op bijwerkingen door het gebruik ervan, ongeacht of dit risico potentieel of aangetoond is’.

De geneesmiddelensector in Senegal is niet alleen in handen van de overheid. Er zijn ook particuliere apotheken en lokale producenten. Particuliere apotheken worden bevoorraad door de zogenaamde groothandelaars-verdelers, die een private licentie hebben. Van de 3500 apothekers in het land zijn er 1000 particulieren. 560 daarvan zijn actief in de regio Dakar. De publieke sector telt 140 specialisten die ongelijk over het nationale grondgebied zijn verspreid.

De belangrijkste lokale geneesmiddelenfabrikanten zijn Sanofi Winthrop, Valdafique en West Africa Pharma. De lokale industrie komt tegemoet aan 10-15% van de binnenlandse geneesmiddelenvraag.

De schoonheids- en cosmetica-industrie is lucratief in Senegal. Vrouwen, die meer dan de helft van de bevolking uitmaken, zijn dol op schoonheidsproducten. De invoer van cosmetica en parfums is van 36,6 miljoen euro in 2015 gestegen naar 46 miljoen euro in 2017.

Senegal zelf telt een tiental grote producenten van parfums, verzorgingsproducten en cosmetica. Die mikken vooral op een volks publiek met beperkte middelen. De grote cosmeticamerken maken geen specifieke producten voor de Afrikaanse markt. De markt wordt overspoeld door tal van ambachtelijke producten. In Senegal is er een grote markt voor haarproducten en vooral producten specifiek voor Afrikaans haar.

Schoonheid heeft een prijs, schoonheid ten koste van alles. Die slogan typeert de almaar dynamischere Senegalese markt voor parfums, cosmetica en andere verzorgingsproducten. Dat blijkt ook uit de vele schoonheidssalons, kapsalons en afslank- en fitnesscentra, die in de Senegalese hoofdstad als paddenstoelen uit de grond schieten.

Toerisme

Toerisme was in 2017 goed voor meer dan 10% van het Senegalese bbp en voor meer dan 9% van de tewerkstelling en de export. Volgens een rapport van de 'World Travel and Tourism Council' zijn 21% van de werknemers in de sector jongeren en 70% vrouwen.

Het 'Projet de développement du tourisme et des entreprises' (PDTE-Project voor de ontwikkeling van het toerisme en van ondernemingen) kan rekenen op meer dan FCFA 40 miljard (USD 74 miljoen) financiering van de 'International Development Association' (IDA). De drie pijlers van het project zijn de duurzame ontwikkeling van toeristische bestemmingen, steun om bedrijven op te richten en te laten groeien en het beheer van projecten. Dit plan wil van Senegal een toeristische hub maken met nieuwe centra, bestaande bestemmingen opwaarderen en de kustlijn in stand houden.

Het microtoerismeproject, een van de 27 vlaggenschipprojecten van het PSE, beoogt de oprichting van 750 microtoerisme-ondernemingen in de 4 regio's Ziguinchor, Tambacounda, Saint-Louis en Thiès tegen 2023. Thiès fungeert als pilootregio voor dit project, dat vooral is toegespitst op vrouwen en jongeren. Het wil 17.000 nieuwe banen creëren, waarvan 4.000 formele.

Met het PSE heeft de regering ook de ambitie om van Senegal een ‘goed presterende continentale hub voor luchtverkeer’ en een ‘toeristische draaischijf van wereldklasse’ te maken. Het land wil ‘de doelstelling om tegen 2023 drie miljoen toeristen te verwelkomen, ruimschoots overtreffen’.

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Senegal