U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Landbouw en voeding

Rusland is een heel groot land met een landbouwareaal van 222 miljoen hectare (ongeveer 13% van de totale oppervlakte), waarvan de helft wordt bewerkt. Landbouw is daarmee een van de meest ontwikkelde sectoren van de nationale economie. Jaarlijks zet de productie van bepaalde gewassen historische records neer. Tarwe en boekweit zijn de belangrijkste Russische exportgewassen. In de afgelopen 10 jaar is er een opmerkelijke vooruitgang geboekt op het vlak van voedselkwaliteit en -veiligheid.

Door zware investeringen van de Russische regering is de landbouw nu een van de meest dynamische sectoren. Lokale boeren proberen veel landbouwproducten te vervangen die vroeger uit de EU en andere landen werden ingevoerd.

Met heel wat productgroepen (gevogelte en varkensvlees, graan, zonnebloemolie, suikerbieten, eieren en komkommers) kan Rusland in zijn eigen behoeften voorzien. De tarweproductie spant de kroon: die nam met 9% toe (tot 123 miljoen ton). Rusland voerde in 2019 45,5 miljoen ton tarwe uit.

Ook de suikerbietteelt is belangrijk in Rusland. Met een recordoogst van 7 miljoen ton was er in 2019 een overaanbod.

Vleesproductie is een groeisector in Rusland. Vroeger werden dieren alleen gehouden voor melk en zuivelproducten, maar nu de levensstijl is verbeterd, is de vleesproductie met steun van de overheid gestegen. Tussen 2014 en 2018 steeg de productie met ongeveer 15-17% per jaar. In die periode waren de pluimvee- en de varkenshouderij de meest dynamische sectoren, waardoor Rusland voor deze producten in de eigen behoeften kon voorzien. Door de verzadiging van de markt groeiden deze sectoren minder snel vorig jaar en de prijs voor varkensvlees daalde. In 2019 bedroeg de vleesconsumptie per hoofd van de bevolking 74 kg. Rusland kan ook vleesproducten naar de Aziatische markten uitvoeren.

Structurele problemen

Rusland ondersteunt zijn landbouw actief met verschillende beleidsmaatregelen, zoals invoerrechten, ondersteuningsprogramma's en subsidies.

Hoewel de landbouwsector boomt en steeds meer investeerders aantrekt, kampt die vaak met structurele problemen. De grootste problemen zijn financiering en hoge rentes. Banken weten immers niet zeker of leningen wel zullen worden terugbetaald en ze willen landbouwers geen leningen tegen lage rentes aanbieden.

Een ander probleem zijn de hoge brandstofprijzen, de enorme onderhoudskosten en het te lage aanbod aan geavanceerde landbouwmachines. Die hoge brandstofprijzen en onderhoudskosten maken het soms onmogelijk om met winst te produceren. Door de slijtage van machines en het niet-optimale onderhoud ervan, komen landbouwers in de problemen en moet een aantal van hen de boeken sluiten.

Ook de opslag van producten is problematisch. Rusland is een enorm land met veel vruchtbare landbouwgronden die grote oogsten opleveren. Om die vers te houden tot ze worden verkocht en geleverd, zijn er magazijnen en silo's nodig.

Een ander probleem waarmee de Russische landbouwsector kampt, is de povere bodemkwaliteit. Rusland beschikt wel over veel vruchtbare gronden (vooral in de regio van Voronezh, Belgorod, Kursk, Lipetsk, Tambov, Rostov, Krasnodar en Stavropol), maar de kwaliteit ervan daalt. De belangrijkste reden daarvoor is het gebrek aan een bodembeschermingswetgeving, inefficiënt bodembeheer en slechte monitoring van de bodemkwaliteit. Het probleem van de dalende bodemkwaliteit vertoont parallellen met de toestand van het milieu in Rusland: die is er namelijk slecht. Het aantal stortplaatsen in Centraal-Rusland, waar 60% van de Russische bevolking woont en leeft, neemt elk jaar toe. Het tempo waarin stortplaatsen in de buurt van Moskou worden gesaneerd, ligt veel lager dan het tempo waarin er nieuwe stortplaatsen bijkomen.

Gevolgen van de WTO-toetreding

Rusland trad op 22 augustus 2012 als 156e lidstaat toe tot de Wereldhandelsorganisatie. Dat was voor zowel Europa als Rusland een uitermate belangrijke stap, met heel wat voordelen voor beide partijen. Handel en investeringen zijn immers van groot belang voor de relatie tussen de EU en Rusland.

Voordelen voor beide partijen:

  • nieuwe investeringsmogelijkheden;
  • lagere invoerrechten en -heffingen;
  • lagere exporttarieven;
  • transparantie;
  • een gezonder ondernemingsklimaat.

De tegensancties (embargo) die Rusland in 2014 invoerde om de import van heel wat voedingsproducten uit de EU te verbieden, gaf de Russische landbouw een extra impuls. Verschillende sectoren (vooral producenten van gevogelte en varkensvlees) hadden er baat bij. Andere sectoren (zoals producenten van zuivel, groenten en fruit) deden het ook beter. De vraag is echter of die trend zich doorzet als de sancties worden opgeheven. De kwaliteit van de binnenlandse productie laat vaak te wensen over. Maar dat verandert snel: de kwaliteit van Russische levensmiddelen is aan het verbeteren.

De sancties van westerse landen hadden ingrijpende gevolgen voor de Russische economie. Dit zijn de drie belangrijkste macro-effecten van de sancties:

  1. De waarde van ingevoerde levensmiddelen daalt. Omdat Rusland minder vlees, fruit en groenten invoert, is de waarde van ingevoerde goederen fors gedaald. Toch blijft Rusland verse producten uit andere landen invoeren.
  2. Voor landbouw- en visserijproducten doet het wel een beroep op andere handelspartners. Voor het embargo was Europa de belangrijkste handelspartner. Nu is China de belangrijkste handelspartner voor levensmiddelen, met belangrijke beperkingen m.b.t. de productkwaliteit, die voortdurend moet worden gemonitord. Rusland werkt ook nauwer samen met andere Aziatische landen zoals Japan, Vietnam en Thailand.
  3. Rusland importeert minder landbouwmachines. Om de sector te ondersteunen, verstrekt de federale overheid subsidies aan binnenlandse producenten en landbouwers om hen aan te moedigen machines van Russische makelij te kopen. Daardoor daalde het aandeel van ingevoerde landbouwmachines met 40%.

Algemeen blijkt de toetreding van Rusland tot de WTO het land te hebben geholpen om de impact van de sancties te verlichten. Als Rusland niet tot de WTO was toegetreden, waren de gevolgen van de sancties voor de Russische economie ingrijpender en verstrekkender geweest.

(Contra) Sancties

Een van de tegensancties die Rusland in 2014 oplegde, was een invoerverbod op bepaalde voedingsproducten uit de EU. De sancties bezorgden de Russische landbouw een extra kunstmatige boost, waardoor die sneller ging groeien. Verschillende landbouwsectoren zoals de pluimvee- en varkenshouderij, profiteerden van het verbod en van de steunmaatregelen van de regering. Rusland kan intussen in zijn eigen behoeften aan pluimvee, varkensvlees, vis, zonnebloemolie en suiker voorzien. Het land voert ook meer graan en pluimvee uit. Andere sectoren zoals de zuivelsector en de teelt van groenten, presteren eveneens beter. De vraag is alleen of deze positieve trend zal aanhouden als de sancties worden opgeheven. De kwaliteit van de Russische levensmiddelen wordt door de enorme investeringen en het gebruik van nieuwe technieken ook beter.

Meer weten:

Voedingssector

Rusland voert traditioneel heel wat levensmiddelen in. De sancties die Rusland in 2014 kreeg opgelegd, dwongen het land om zelf meer te gaan produceren en minder afhankelijk te zijn van invoer. De import daalde de afgelopen jaren met 42% tot USD 23,3 miljard.
In 2018 daalde de totale invoer van zuivelproducten met 21% tot USD 1,8 miljard. De invoer van zuivelproducten nam in 2019 verder af, hoewel het aandeel van ingevoerde producten met 38% hoog blijft. Rusland importeert zuivelproducten vooral uit Wit-Rusland, Servië, Argentinië en Nieuw-Zeeland. De volgende cijfers tonen hoezeer Rusland aangewezen is op de invoer van levensmiddelen:

  • rund- en andere vleessoorten - 45% invoer
  • varkensvlees - 2% invoer
  • gevogelte - 4% invoer
  • vis - 25% invoer
  • boter - 18% invoer
  • kaas - 30% invoer
  • vol en halfvol melkpoeder - 37% invoer 
  • fruit en bessen - 65% invoer
  • groenten - 20-40% invoer, naargelang het seizoen en de oogst

Rusland vond nieuwe handelspartners voor vis, fruit, groenten en vleesproducten. Vis komt vooral uit Chili (37%), de Faeröer Eilanden (14%), China, Wit-Rusland en Vietnam. Fruit en noten uit Ecuador, Turkije, Egypte, Servië, Marokko en Moldavië. De meeste groenten voert Rusland in uit China, Egypte, Israël, Azerbeidzjan en Marokko. Vlees wordt ingevoerd uit Brazilië, Wit-Rusland, Paraguay, Chili en Uruguay.

Rusland exporteert vooral graan (40%), diepgevroren vis en zeevruchten (18%) en plantaardige olie (13%). In 2019 dreef Rusland de uitvoer op van gevogelte, varkensvlees en vis en vond het nieuwe exportbestemmingen. Maar de Afrikaanse varkenspest en de vogelgriep zijn nadelig voor Rusland. Het land had te kampen met vrij veel uitbraken van Afrikaanse varkenspest, wat de exportmogelijkheden beperkte.

In 2019 stegen de voedselprijzen fors door valutaschommelingen en door de btw die op 1 januari 2019 van 18% naar 20% werd verhoogd. Sinds de invoering van de sancties nemen de gemiddelde consumptie-uitgaven elk jaar af. Veel consumenten kiezen voor goedkopere levensmiddelen. Retailers spelen daarop in met huismerken en breiden hun aanbod goedkopere producten uit.

Huismerken winnen aan populariteit in Rusland. Bijna elke winkelketen introduceert ze voor b2b- en b2c-klanten. In Rusland zijn huismerken goed voor 10-12% van alle FMCG-verkopen. Dat aandeel zal in de toekomst nog verder stijgen, aangezien dit een groeimarkt is. Retailers investeren in huismerken. Ze zoeken zo nieuwe manieren om het verschil te maken, om klanten te binden en om marktaandeel te winnen.

Het voedselaanbod in Russische supermarkten is groot en goed vergelijkbaar met het assortiment in EU-winkelketens. De kwaliteit van levensmiddelen en vooral van zuivel, groenten en kruidenierswaren is sterk verbeterd omdat Rusland heel sterk heeft geïnvesteerd in de productie van zuivel en in het telen van groenten. De kwaliteit van Russische kazen laat echter te wensen over. De kwaliteit van ingevoerde kazen is vaak beter, maar ze zijn vrij duur. Ook is er een tekort aan hoogwaardige delicatessen, ondanks de toenemende vraag van consumenten.

In Rusland zijn in sommige winkels nog vervalste producten verkrijgbaar (zoals margarine die als 'boter' wordt verkocht). Volgens sommige ramingen gaat het om 20% van het aanbod, maar de situatie verbetert. In december 2018 besloten de grootste retailers om een nieuwe regel aan hun gedragscode toe te voegen en nooit meer samen te werken met producenten of leveranciers die ooit vervalste producten leverden. Hierdoor zal het aandeel namaaklevensmiddelen in Rusland verder dalen.

Algemeen is de foodretailsector een van de meest dynamische sectoren in Rusland. De sector dankt zijn groei aan de uitbreiding van de productiecapaciteit, aan de introductie van nieuwe technieken en aan de steun van de Russische overheid.

Meer weten:

Retailsector

Rusland stond in 2019 op plaats 23 in de Global Retail Development Ranking. Dit wijst erop dat er weinig fut in de economie zit en dat het land op zoek is naar stabiliteit. Rusland wordt nog altijd met politieke en economische uitdagingen geconfronteerd, die wegen op de economie en die de consumentenbestedingen drukken.

Als de onzekerheid te lang aanhoudt, letten mensen meer op hun geld en hun uitgaven en sparen ze meer. Hierdoor daalden de consumentenbestedingen in 2019. Retailers moesten hun strategieën bijstellen en nieuwe manieren vinden om hun producten aan de man te brengen.

In 2019 groeide het volume van de Russische onlinemarkt met 59% tot RUB 1,66 biljoen, zoals blijkt uit een presentatie van de Association of Internet Trading Companies (www.akit.ru). Dit was de sterkste groei sinds de organisatie haar ramingen startte in 2010.

Volgens ROBOKASSA (www.robokassa.com) zijn er 121.500 webwinkels in Rusland. In de meeste gevallen gaat het om kleine onlinewinkels. De grootste zijn Wildberries (www.wildberries.ru), Ozon (www.ozon.ru), Lamoda (www.lamoda.ru) en Beru (www.beru.ru). Wildberries en Ozon groeiden in 2019 het snelst. Bij Wildberries steeg de aankoopfrequentie met 93%. De omzet bedroeg meer dan RUB 223 miljard (88% meer dan in 2018).

Wildberries, opgericht in 2004, is de grootste Russische en internationale onlinewinkel voor kleding, schoenen, elektronica, kinderartikelen, huisraad en andere producten. Het bedrijf is ook actief in Wit-Rusland, Kazachstan, Kirgizië en Armenië en zette in januari 2020 ook de stap naar Polen. In het afgelopen jaar verdubbelde het aanbod (3,6 miljoen artikelen) door de commissie voor partners te verlagen en door in te zetten op e-commerce. 

Het grote voordeel van Wildberries op zijn concurrenten is dat klanten veel mogen bestellen en laten leveren, dat ze kleren kunnen passen in de aanwezige pashokjes, dat ze de producten nemen die bevallen en pas achteraf moeten betalen. Dat kan bij geen enkele andere onlinewinkel en net dat maakt Wildberries zo bijzonder. Op die manier kon de winkel uitgroeien tot de nummer 1 in Rusland.

De grootste Russische food retailer 'X5 Retail' (www.x5.ru) verkocht in 2019 naar eigen zeggen 13,3% meer dan in 2018. De X5 Retail Group exploiteert zowat overal in Rusland de kleinere discountsupermarktketen Pyaterochka (www.5ka.ru), de klassieke supermarktketen Perekrestok (www.perekrestok.ru) en de hypermarktketen Karusel (www.karusel.ru). Volgens Deloitte is de X5 Retail Group niet alleen de grootste Russische retailer, maar groeit de groep ook sneller dan zijn Russische concurrenten. Op de lijst van de 50 snelst groeiende retailers wereldwijd staat de X5 Retail Group op plaats 11. De omzet van de groep steeg de afgelopen vijf jaar met 23,4%.

Lenta (www.lenta.com) is de op drie na grootste retailketen in Rusland. Het bedrijf runt 246 hypermarkten in 88 steden over heel Rusland en 131 supermarkten in Moskou, Sint-Petersburg, Oeral en Siberië. De verkoop daalde in het vierde kwartaal van 2019 met 1,4%, maar het managementteam heeft grootse plannen voor 2020. Lenta heeft een nieuw hypermarktconcept voorgesteld dat het bedrijf in verschillende winkels wil invoeren en uittesten. Het wil de resultaten en prestaties tegen midden 2020 evalueren. Ook ging Lenta van start met tests voor snelle leveringen van levensmiddelen en kant-en-klaarmaaltijden in Moskou. 

De hypermarktketen O’key (www.okmarket.ru) opende in 2019 in totaal 19 'Yes'-supermarkten. Op 31 december 2019 had de groep 178 supermarkten in Rusland die samen 3% meer omzet boekten (RUB 163,1 miljard).

Auchan (www.auchan.ru) voert in 2020 ingrijpende veranderingen door. Het management voert in de loop van het jaar een modern winkelconcept, nieuwe interne bedrijfsprocessen en diensten voor klanten in. Daarnaast zijn er plannen om een onlinekanaal op te zetten. De onlinehandel vertegenwoordigt nu maar een klein deel van de omzet. Auchan zal hiervoor het 'dark store'-systeem gebruiken. Momenteel is Auchan in heel wat Russische regio's met Auchan-hypermarkten en City-supermarkten aanwezig. Haar dochteronderneming, de discounter supermarktketen Atak, is bijna helemaal uit het retaillandschap verdwenen.

De Russische afdeling van METRO Cash&Carry (www.metro-cc.ru) baat vandaag 94 hypermarkten in 51 regio's uit. Plannen voor nieuwe winkels zijn er niet, maar METRO wil de bestaande winkels wel efficiënter maken. METRO probeert ook beperktere formules uit, gericht op kleine handelaren met beperkte opslagruimte, om het netwerk uit te breiden. Deze retailer focust meer en meer op het b2b-segment.

De DHZ-sector beleefde met 7% een tragere groei in 2019. Leroy Merlin, Petrovich en OBI vormen de top 3.

Leroy Merlin (www.leroymerlin.ru) blijft de nummer één in Rusland. Het bedrijf kon in 2019 zijn geplande groei doorzetten en heeft plannen om in 2020 met Wit-Rusland een nieuwe markt aan te boren. Dan openen ze een eerste hypermarkt in Minsk. In Rusland zelf gaat Leroy Merlin zijn netwerk voor professionele bouwers 'MaxiPro' verder uitbouwen. De eerste winkel opende in december 2019 zijn deuren. Tegen eind 2020 wil de retailer zijn netwerk uitbreiden tot 116 hypermarkten, ook in nieuwe steden, zoals Smolensk, Lipetsk en Pskov. Ook breiden ze hun aanbod uit van 63.000 artikelen naar 150.000 artikelen.

Volgens experts zal Petrovich (www.petrovich.ru/), de nationale keten uit Sint-Petersburg, in 2020 de grootste groeier zijn bij de DHZ-zaken. De keten haalde zijn financiële doelen voor 2019. In vergelijking met 2018 steeg de omzet met 22% tot RUB 60 miljard, exclusief btw. Voor het eerst overschreed de Petrovich Groep de drempel van USD 1 miljard omzet. De belangrijkste redenen voor dit succes zijn de geboden service, een uitstekend aankoopformat en tijdige leveringen. Het aandeel van e-commerce in de inkomsten stijgt gestaag (47% in 2019). De smartphone-app is de motor achter de meeste onlineverkopen: de ontwikkeling van een omnichannelmodel en mobile-firstconcepten leidden tot een e-comaandeel van 26%. Petrovich wil in 2020 zijn positie als een van de tien grootste onlineretailers in Rusland behouden.

OBI (www.obi.ru) was in 2003 de eerste westerse DHZ-zaak die naar Rusland ging. Momenteel baat OBI 28 DHZ-hypermarkten in Rusland uit: 9 in Moskou, 5 in Sint-Petersburg en 14 in belangrijke Russische regio's.

2019 was een prima jaar voor elektronica, pc's en huishoudelijke apparaten: de sector groeide in totaal met 2,7%. De marktleiders zijn M Video (www.mvideo.ru) en Eldorado (www.eldorado.ru). Die laatste evolueert steeds meer naar een onlineretailer in vergelijking met M Video, dat een grote keten van elektronicahypermarkten in heel Rusland uitbaat. Tussen juli 2018 en juni 2019 groeide het aandeel van de onlineverkoop van elektronica en huishoudelijke apparaten met 22%, in vergelijking met dezelfde periode in 2018. Het aantal bestellingen steeg met 16% en de waarde ervan met 5%.

Ook de modesector deed het goed in 2019. Het kledingsegment boette in 2019 wat aan omzet in (ongeveer 3 tot 4%), maar de onlineverkoop steeg. De belangrijkste maatschappelijke trend voor het volgende decennium wordt duurzame mode: consumenten hechten steeds meer belang aan bewust consumeren, zorg voor het milieu en het idee van een circulaire economie. Dat uit zich in de toenemende populariteit van slow fashion (tijdloze kleding die lang draagbaar is), recycling en afvalvermindering. Deze wereldwijze sociaalculturele trend heeft invloed op langetermijnstrategieën, die nodig zijn om succes te hebben in de modebranche. Hij zal ook in grote mate de richting bepalen die de mode-industrie de volgende tien jaar uitgaat.

De fase waarin de modemarkt zich nu bevindt, biedt mogelijkheden om plaatselijke merken op te zetten met lage marketing- en servicekosten. Die kunnen zich online en via lokale winkelcentra een plek op de markt veroveren. In de voorbije jaren verdubbelde het aantal winkels met een of meer lokale merken in winkelcentra. Die winkelcentra zullen in 2020 wel ernstige klappen te verwerken krijgen door de COVID-19-crisis.

Een ander belangrijk onderdeel van mode is segmentatie. De Russische modemarkt is onderverdeeld in drie segmenten: het topsegment (met luxe- en premiumgoederen), het middensegment en het lage segment.

Het luxesegment deed het tot begin 2020 vrij goed. Terwijl de consumptie in het middensegment stagneerde, steeg het aandeel van het luxesegment in de totale marktstructuur in roebelequivalenten van 10 naar 11%. Veel grote internationale spelers beweren dat de verkoop zal blijven stijgen en willen hun ontwikkelingsplannen in Rusland niet terugschroeven.

De situatie ligt het moeilijkst in het middensegment: consumenten willen geld sparen en stellen aankopen uit. 

Het lageprijssegment is vandaag goed voor 65% van de totale modeverkopen. Door de stagnatie van de markt in 2018, vertraagde de groei van het lage segment ook in 2019 omdat er een einde kwam aan de stroom post-crisisklanten.

Het segment van de jeugdmode groeide in 2019 fors in Rusland. Detskiy Mir (www.detmir.ru) blijft in dit segment de grootste speler, met 842 winkels in Rusland en Kazachstan. Kleding voor jongeren is goed voor 15% van alle verkopen in de modebranche.

De markt voor cosmetica en parfums daalde voor het tweede jaar op rij (1,6% in 2019). Een kwart van de Russische uitgaven aan cosmetica en parfums gaat naar haarverzorgingsproducten. Het verkoopvolume in deze categorie is min of meer gelijk gebleven. Op de tweede plaats met 15% staat de verkoop van parfum, gevolgd door gelaatsverzorgingsproducten. Magnit Cosmetics (www.magnitcosmetic.ru), L’Etoile (www.letu.ru) en Rive Gauche (www.rivegauche.ru) blijven de belangrijkste spelers in dit segment.

De Russische markt voor bedrijfsvoertuigen groeide in 2019, maar minder snel. Volgens het informatiebureau Autostat (www.autostat.ru) steeg de verkoop van lichte bedrijfsvoertuigen met 3,2% en die van vrachtwagens met 2,7%. De grootste groei (11%) werd opgetekend in het bussegment). De Russische regering ondersteunt de groei van dit segment met een programma voor gunstige autoleasings. Ze stimuleert ook de vraag naar aardgas-uitrusting.

Tot slot de belangrijkste Russische retailtrends: toenemende e-commerce, omnichannelretailing, kleinschaligere concepten, producten op maat, bewust consumeren en operationele efficiëntie om sneller of goedkoper te produceren.

Meer weten:

Transport & Logistiek

Overheidsinvesteringen

Volgens de officiële statistieken was de transport- en logistieke sector in 2018 goed voor 7% van het bbp. Door zijn strategische geografische ligging is Rusland een belangrijke hub voor vrachtverkeer tussen Oost-Azië en Europa. De export van vracht uit China is de belangrijkste motor om de capaciteit van de Russische transportinfrastructuur uit te breiden.

Ondanks de bestaande transportverbindingen staat Rusland slechts op plaats 75 in de ranglijst van de 160 best presterende logistieke landen. In de Logistics Performance Index van de Wereldbank scoort Rusland slechter dan vergelijkbare landen zoals Italië (plaats 19) of Canada (plaats 20). Dit biedt kansen voor buitenlandse investeerders.

Die strategie omvat o.m. de volgende punten:

  • De deelname van de staat in de transportsector in Rusland is veel te groot.
  • De economische basis voor een goed functioneren van het transportsysteem is concurrentie tussen onafhankelijke operatoren, leveranciers van transportdiensten en diensten van transportinfrastructuur.
  • Het gebruik van de infrastructuur moet worden gecommercialiseerd. Privé-operatoren moeten worden aangetrokken om de infrastructuur tot ontwikkeling en exploitatie te brengen.

Om deze strategie uit te voeren plant de overheid om tegen 2020 tot $410 miljard te investeren. Het Russische ministerie van Transport overweegt de creatie van een Transport Unie en een gemeenschappelijk transportsysteem binnen de EurAsES (Euro-Asian Economic Union). Een ernstig probleem in de Russische transportsector is de zwakke interactie tussen de verschillende segmenten van de sector en het gebrek aan moderne technologieën op het gebied van logistiek.

Er zijn momenteel 42 programma’s op federaal niveau die betrekking hebben op de infrastructuur. Al deze werken vallen onder het algemeen plan 'Razvitie Transportnoj Sistemy Rossijskoj Federacii' (ontwikkeling van het transportsysteem van de Russische federatie). De meeste partijen bij de realisatie van dergelijke grootschalige projecten zijn banken (die de projecten financieren), consultants (die de technische input leveren) en de verzekeringsmaatschappijen (die de nodige garanties bieden). Deze drie partijen geven input aan de “initiator” die in Rusland bijna steeds de nationale of regionale administratie is.

Vervoer door de lucht

Het luchttransport staat voor amper 0,1% van de totale vrachtomzet. In 2019 was het luchttransport goed voor een vrachtomzet van 7,4 miljard ton-km en een volume van 1,2 miljoen ton.

Ongeveer 63% van de luchtvracht wordt afgehandeld via de Moskouse luchthavens Sheremetyevo (43%), Domodedovo (14%) en Vnukovo (6,4%). Andere belangrijke luchthavens zijn: Sint-Petersburg (3,6%), Novosibirsk (3,5%), Vladivostok (2,8%), Chabarovsk (2,5%), Jekaterinenburg (2,2%) en Krasnoyarsk (2%).

De industrie is sterk geconcentreerd. De vier grootste luchtvaartmaatschappijen handelen 75% van het totale vrachtvolume af. AirBridgeCargo is marktleider met 48% van de vrachtomzet en 70% van het vrachtvolume.

Moskou Sheremetyevo is de grootste luchthaven van Rusland en de belangrijkste vrachtterminal. In 2017 nam de luchthaven een gloednieuw vrachtcomplex in gebruik  dat 320.000 ton luchtvracht op jaarbasis kan afhandelen. In 2022 zal een tweede fase in de uitbreiding van het vrachtcomplex klaar zijn. Die verhoogt de jaarlijkse vrachtcapaciteit tot 720.000 ton.

Vervoer via binnenwateren

Rusland heeft een grote traditie op het gebied van vervoer van personen en vracht via binnenwateren. Het land telt ongeveer 100.000 km bevaarbare rivieren. Het 'Unified Deep Water System of European Russia' (UDWS) speelt hierin een belangrijke rol. Het verbindt alle zeeën van het Europese deel van Rusland met elkaar: de Witte Zee, de Baltische Zee, de Zwarte Zee, de Kaspische Zee en de Zee van Azov. De belangrijkste schakels van het UDWS zijn de Wolga-Baltische waterweg in het noordwesten van Rusland, het Wolga-Donkanaal in het zuiden en de kanalen van Moskou. Het UDWS is in totaal 6.500 km lang en 4,5 meter diep. Het telt 60 havens en kades voor algemeen gebruik.

Het aandeel van vervoer over water (over zee en via binnenwateren) in de totale vrachtomzet is met 2% heel klein. In China is het goed voor zowat de helft van de vrachtomzet en in de VS voor 10%.

Een van de grootste problemen met binnenwateren is de toestand van waterbouwkundige werken. De meeste zijn al 50 tot 70 jaar in gebruik. Ze verkeren in slechte staat en zijn toe aan modernisering. Ook de Russische vracht- en passagiersschepen zijn erg verouderd. Rusland vervangt momenteel zijn vloot vissersboten, trawlers en marineschepen.

Spoorwegen

Het geëxploiteerde spoorwegnet van de Russische Federatie beslaat iets meer dan 85.500 km, waarvan 43.700 km geëlektrificeerd is (gegevens van 2018). Het spoorwegtransport is goed voor meer dan 39% van het vrachtvervoer en meer dan 41% van het passagiersvervoer. Er rijden frequent hogesnelheidstreinen (na aanpassing van gewone lijnen) tussen Moskou en Sint-Petersburg (tot 14 treinen per dag) en tussen Moskou en Nizhny Novgorod (tot 6 treinen per dag).

Eind 2019 legde de Russische Spoorwegmaatschappij RZD de Russische regering plannen ter goedkeuring voor om een 1.080 km lange hogesnelheidslijn aan te leggen van Sint-Petersburg via Moskou naar Nizhny Novgorod. RZD en Siemens Mobility tekenden hiervoor op 28 augustus een memorandum van samenwerking. De overeenkomst met Siemens gaat over het ontwerp, het advies, de productie en de levering van apparatuur en over investering en financiering. Dit nieuwe project vervangt eerdere plannen voor een hogesnelheidslijn van Moskou via Nizhny Novgorod naar Kazan. In de  plaats daarvan komt er tegen eind 2022 de M-12 autoweg.

De prijs van de nieuwe hogesnelheidslijn wordt geraamd op RUB 2,29 biljoen (ca. EUR 22,5 miljard): RUB 1,65 biljoen voor het traject van Sint-Petersburg naar Moskou (659 km) en RUB 530 miljard voor het traject van Moskou naar Nizhny Novgorod (421 km). Om de kosten te drukken, rijden de HST-treinen over bestaande sporen naar de drie stadscentra. De jaarlijkse bedrijfskosten worden op RUB 47,2 miljard geschat.

Het is de bedoeling dat het traject tussen Moskou en Nizhny Novgorod in 2024 in gebruik wordt genomen. RZD mikt op 16,8 miljoen passagiers per jaar. De ingebruikname van het traject tussen Moskou en Sint-Petersburg is gepland voor het vierde kwartaal van 2026. RZD wil op dat traject jaarlijks 30,6 miljoen passagiers vervoeren. De huidige Sapsan-hogesnelheidsverbinding over de conventionele spoorlijnen blijft rijden tussen de beide steden.

RZD is volop bezig met de modernisering van de bestaande conventionele spoorlijnen voor de twee bestaande binnenlandse hogesnelheidsverbindingen: een vloot Sapsan-treinen (met Siemens Velaro RUS-locomotieven die snelheden tot 250 km/u halen) tussen Moskou en Sint-Petersburg en één dagelijkse heen-en-terugverbinding tussen Sint-Petersburg en Nizhny Novgorod en een vloot Strizh-lagevloertreinen (met Talgo 9-locomotieven die snelheden tot 200 km/u halen) op het traject tussen Moskou en Nizhny Novgorod. RZD zet diezelfde Talgo 9-treinen voor variabele spoorbreedte in op de route tussen Moskou en Berlijn. De Russisch-Finse spoorwegmaatschappij JV Karelia Trains zet 5 Allegro-treinen per dag (met Pendolino-lagevloertreinen) in op het 3,5 uur durende traject tussen Sint-Petersburg en Helsinki.

Eind 2019 keurde de raad van bestuur van RZD een digitale transformatiestrategie tot 2025 goed. RZD wil acht digitale platformen ontwikkelen voor marktspelers uit de transportsector. De platformen omvatten vracht- en passagiersvervoer en -verkeer, logistieke hubs, infrastructuurbeheer, logistiek voor e-commerce, verkeerscontrole, locomotieven en rollend materieel en 'niet-administratieve processen'. De strategie bestaat uit 50 projecten, het gebruik van big data, gedistribueerde technologie, industriële IoT en kwantumrekenen.

Wegen

Rusland telt naar schatting 1,53 miljoen km federale, regionale en lokale wegen. Hiermee komt Rusland op plaats vijf, na de VS, India, China en Brazilië. In totaal zijn er 53.100 km federale wegen.

De dichtheid van het wegennet bedraagt 89 km/1.000 km², een pak lager dan in de meeste ontwikkelde en ontwikkelingslanden. De verklaring voor dit lage cijfer is het ontbreken van wegen in uitgestrekte dunbevolkte gebieden, zoals Siberië en het Verre Oosten (zo bedraagt de dichtheid van het wegennet in Krasnoyarsk en Chabarovsk 14 km/1.000 km², in Yakutia 10 km/1.000 km² en in Kamchatka 5 km/1.000 km²). In Centraal-Rusland, de Wolgaregio en het zuiden van Rusland is het wegennet heel wat dichter.

De gemiddelde vervoersafstanden zijn kort in vergelijking met de enorme lengte van het land van west naar oost. Het aandeel van wegvervoer in de totale vervoersmix in Rusland is vergelijkbaar met de VS en China (ongeveer 60-75%). Het aandeel van wegvervoer in de totale vrachtomzet is echter beduidend lager in Rusland (5%, tegenover 40% in de VS en 34% in China).

De verzadiging van het wegtransport is het grote probleem in de metropolissen zoals Moskou en Sint-Petersburg. Zelfs regionale steden als Samara, Nizhny Novgorod en Jekaterinenburg hebben enorme last van files. In Moskou, Sint-Petersburg en belangrijke regionale centra zijn de laatste jaren heel wat grote infrastructuurwerken aan de gang die de toegankelijkheid van deze steden moet verbeteren. Een goed voorbeeld hiervan is de ‘Western Rapid Diameter’ in Sint-Petersburg, een 46,6 km lange tolweg in de stad, die in december 2016 in gebruik werd genomen: en.wikipedia.org/wiki/Western_Rapid_Diameter.

De autoweg M-11 tussen Moskou en Sint-Petersburg is een van de grootste Russische bouwprojecten van de afgelopen twintig jaar. Hij werd eind 2019 in gebruik genomen. Neva, zoals de autoweg wordt genoemd, is 669 km lang en doorkruist de regio's Moskou, Tver, Novgorod en Leningrad. De overheid en private investeerders investeerden naar schatting RUB 520 miljard (USD 8,1 miljard). Het verkeer van Moskou naar Sint-Petersburg is zowat het drukste van het hele land. De oude M-10-autoweg kon het almaar toenemende verkeer niet langer aan. De M-11 is een tolweg en wil de verkeersdrukte inperken door bestuurders een keuze te bieden: het traject tegen betaling afleggen in 5 tot 6 uur of een langere en minder comfortabele gratis rit via de oude M-10.

Luchtvaartindustrie

In 2018 overschreed de internationale markt van de luchtvaartindustrie, met inbegrip van diensten van technisch onderhoud en herstellingen, de som van 835 miljard USD. Op deze markt neemt Rusland de derde plaats in voor wat betreft de productie van eindproducten en de zevende plaats in het gezamenlijk volume van de luchtvaartproductie.

De positie van Rusland op internationaal gebied wordt vooral gekenmerkt door hun militaire productie en niet door producten voor de burgerluchtvaart. De producenten van militaire vliegtuigen nemen nu nog een leidende positie in, maar het burgerlijk aandeel groeit stilaan.

De luchtvaart is voor een groot land als Rusland van enorm belang. Ze verbindt de verafgelegen regio's met mekaar en draagt op die manier bij tot de economische integratie van het land. Maar de luchtvaart in Rusland is verouderd, en het regionale passagiersvervoer kent problemen zoals de luchtverbindingen tussen de regio's zijn schaars en onvoldoende ontwikkeld.

Daarom heeft het Ministerie van Handel en Industrie van de Russische Federatie eind 2016 een nieuwe strategie uitgewerkt voor de ontwikkeling van de luchtvaartindustrie van nu tot het jaar 2030.

Deze ambitieuze strategie voorziet in een consolidatie van de sector met nadruk op:

  • de productie van de burgerluchtvaart;
  • de ontwikkeling van een systeem van lokale leveranciers van technologie en onderdelen;
  • de verhoging van de productkwaliteit met het doel de export te stimuleren;
  • meer aandacht besteden aan competenties, zoals R&D, commercialisatie en dienst-na-verkoop;
  • en de verhoging van het niveau van kader en specialisten.

In 2018 en 2019 vonden enkele opmerkelijke ontwikkelingen plaats in de Russische burgerluchtvaartsector: de problemen met Superjet 100 (voornamelijk de SaM146-motor), het derde Irkut MC-21 twinjet-vliegtuig werd gebouwd en ondergaat nu testprogramma's, de bouw van het nieuwe Ilyushin 96-400M-vliegtuig werd gestart en de PD-14-motor kreeg het ‘Type certificate’.

De nieuwe MC-21-jets worden in 2021 aan Aeroflot Russian Airlines geleverd. Alle gecontracteerde 50 vliegtuigen worden geleverd vóór 2026. Drie vliegtuigen van de standaard 300-modificatie, geschikt voor maximaal 211 passagiers in ‘single class configuration’ en een bereik van maximaal 6.000 km en momenteel uitgerust met PW1400G-motoren, ondergaan met succes uitgebreide testprogramma's. Een Russisch vervaardigde composietdraad werd in 2018 gecertificeerd, te gebruiken voor de productie van MC-21 vleugels en andere elementen in plaats van geïmporteerde materialen waarvan de voorraden onder sancties kunnen vallen. Het testen van de PD-14-motor, specifiek ontworpen voor de MC-21, werd voltooid in 2018 en kreeg vervolgens het ‘Type certificate’ uitgegeven door de Russische overheid. EASA zal dit in 2019 valideren.

Tegen het einde van 2018 werden 177 Superjet 100 (SSJ100) vliegtuigen gebouwd. De jet begon echter zijn populariteit bij luchtvaartmaatschappijen te verliezen als gevolg van de ontoereikende service na de verkoop door de fabrikant en de problemen met zijn SaM146-motoren. De motoren, geproduceerd door Snecma (Frankrijk), hebben constructieve fouten in het 'hete' gedeelte: scheuren in verbrandingskamers en oliecollectoren verschijnen al na 2.000-4.000 vlieguren in plaats van 7.500-8.000 vlieguren, zoals vermeld in het garantiedocument. Niettemin begon AO GSS, de producent van de Superjet 100, met het ontwerpen van een kortere versie van het vliegtuig, nl. de regionale SSJ75-jet voor 75 passagiersstoelen, met composietvleugels en verbeterde aerodynamica.

Logistiek

Eind 2019 was er in Rusland amper 29 miljoen m² hoogwaardige opslagruimte beschikbaar. Het grootste probleem is de ongelijke spreiding: 70% van de opslagruimten bevindt zich in de twee grootste steden van het land. In de volgende jaren is er dus flink wat werk aan de winkel om de opslagcapaciteit in de Russische regio's uit te breiden.

De meeste opslagruimten en distributiecentra (73%) liggen in Moskou. Daarna volgt Sint-Petersburg met 10% van de totale opslagcapaciteit. De overige regio's zijn samen goed voor 17% van de totale opslagcapaciteit. Heel wat goederen worden in of vanuit Moskou verdeeld. De grootste Russische retailers bouwden verschillende distributiehubs in Rusland:

  • Moskou (centraal deel van Rusland);
  • Sint-Petersburg (noordwesten van Rusland);
  • Rostov aan de Don en Krasnodar (zuiden van Rusland);
  • Nizhny Novgorod, Samara en Kazan (Wolgaregio);
  • Jekaterinenburg (Oeralregio);
  • Novosibirsk (Siberië).

Deze distributiehubs bedienen meer dan alleen maar de stad of de regio waarin ze zich bevinden. De afgelegen, minder ontwikkelde en dunner bevolkte regio's van Rusland beschikken niet over goed uitgebouwde transportsystemen.

Russische bedrijven schakelen meestal externe logistieke partners in. Maar dat gaat gepaard met heel wat problemen, omdat Rusland niet echt vertrouwd is met outsourcing. Op dit ogenblik is de grootste uitdaging de kleinschaligheid van de markt: amper 8% van alle transport- en logistieke activiteiten wordt uitbesteed.

Met de opkomst van het online winkelen neemt de vraag naar logistieke diensten in Rusland toe. Het groeiende aantal online shoppers leidt tot een steeds groter aantal pakjes. Tegen 2021 maakt e-commerce 10% uit van alle retailverkopen. Hierdoor stijgt de vraag naar logistieke diensten en nieuwe distributiecentra.

32% van de omzet van koeriers en pakjesbesteldiensten is afkomstig van onderaanneming voor retailbedrijven. Sommige retailbedrijven hebben eigen besteldiensten: die bezorgen 29% (100 miljoen pakjes) van de in totaal 350 miljoen pakjes in Rusland. 

Het grootste struikelblok voor de ontwikkeling van deze sector is de afwezigheid van competente logistieke operatoren op de markt. Rusland telt ruwweg 4.000-6.000 logistieke ondernemingen. Slechts 100 daarvan zijn echte externe logistieke dienstverleners. Eurosib, Nienshants Logistics, STS Logistics en RZD Logistics zijn enkele van de grotere spelers. Langzaamaan roeren zich ook buitenlandse ondernemingen op deze markt, met name wereldwijde giganten zoals DHL en Kuehne Nagel.

De externe logistieke markt zal naar verwachting groeien zodra dienstverleners overschakelen op het gebruik van geautomatiseerde vrachtbetalings- en auditdiensten om hun kosten te drukken. De opkomst van big data en de beschikbaarheid van branchespecifieke logistieke diensten moeten de sector een boost geven.

Intussen zet het Belgische logistieke bedrijf Ahlers zijn bouwproject in Gorelovo (regio Leningrad) verder. Het bouwt er nieuwe kantoren en een nieuw magazijn van 20.000 m².

Ook Lenta, de grootste voedingsretailer in het noordwesten van Rusland, bouwt een nieuw magazijn voor voedingsproducten (project op maat). Het gaat om 70.000 m² opslagruimte in Tosno (Oblast Leningrad).

Meer weten:

Bouw

Nationale projecten

De Russische bouwsector is in vergelijking met de boom van het afgelopen decennium nog altijd erg actief. Een korte terugval in de bouwactiviteit werd opgevangen door grote nationale projecten zoals de Krimbrug en  de stadions en voorzieningen voor de FIFA Wereldbeker 2018. In 2017 werd in Rusland 130 miljoen m² gebouwd, 5% minder dan in 2016. Wat de industriebouw betreft: de landbouw, voedselnijverheid en de voedselverwerking waren heel actief in 2019. Bedrijven uit deze sectoren bouwen serres om groenten te telen, magazijnen, distributiecentra en andere faciliteiten in het kader van het invoervervangbeleid. Rusland bouwde 80,3 miljoen m² residentiële gebouwen. Ook de bouw van niet-residentiële constructies steeg met 4%. Nadat de overheid de rente verlaagde, steeg de vraag van consumenten naar huizen. Die verlaging gold voor verschillende soorten hypotheken.

Bouwmaterialen

De belangrijkste bouwmaterialen zijn beton, cement, zand, roofing en isolatiematerialen. Rusland was lange tijd aangewezen op ingevoerde bouwmaterialen. Nu daalt het aandeel van ingevoerde materialen.

Beton is het meest gebruikte materiaal ter wereld. De productie en het verbruik van beton bepalen de toestand en de gezondheid van de bouw- en huisvestingssectoren.

Betoncentrales zijn ongelijk over Rusland verspreid. De grootste concentratie bevindt zich in het Centraal Federaal District (Moskou en omgeving en de omgeving van Belgorod, Koersk, Voronezj, Kaloega en Jaroslavl), in het Federaal District Wolga (Nizjni Novgorod, Tatarije, Basjkirostan en de omgeving van Perm en Kirov) en in het Zuidelijk Federaal District (de omgeving van Krasnodar, Rostov, Wolgograd en de Krim). De productiecapaciteit is lager in het Federaal District Verre Oosten (de omgeving van Magadan, Kamchatka, Tsjoekotka, Amoer, Chabarovsk en Sachalin) en in het Federaal District Noord-Kaukasus (de omgeving van Stavropol, Tsjetsjenië, de Republiek van Dagestan, de Republiek van Ingoesjetië en de Republiek van Noord-Ossetië-Alanië). Beton moet dus van een regio met veel betoncentrales vervoerd worden naar een regio met weinig betoncentrales. Deze hoge transportkosten komen bovenop de kosten van het beton, wat bouwen duur maakt.

In het afgelopen jaar produceerde Rusland 53.594.000 ton beton, 1,8% minder dan in 2017. In totaal voerde Rusland 1.546.000 ton beton in, 24% minder dan in 2017. In vergelijking met 2017 werd 2,8% minder beton verbruikt. De betonproductie- en de bouwsectoren stagneren.

2 tot 30% van alle andere bouwmaterialen worden ingevoerd. Momenteel wordt slechts 60% van de bestaande productiecapaciteit benut. In Rusland geproduceerde materialen zijn doorgaans van een mindere kwaliteit in vergelijking met die van buitenlandse concurrenten. Russische producenten gebruiken vaak oude en versleten machines. Momenteel kunnen lokale producenten aan ongeveer 70% van de vraag van bouwondernemingen voldoen.

Meer weten:

Gezondheid en farma

Gezondheidsproblemen

De sector van de gezondheidszorg was in het verleden nooit een prioriteit voor de Russische regering. Maar in de afgelopen jaren maakte Rusland werk van de modernisering van het gezondheidszorgsysteem. De gezondheidstoestand van de Russische bevolking is nu beter dan in de jaren 1990, maar er is nog ruimte voor verbetering. Heel wat ziekenhuizen zijn met moderne medische apparatuur uitgerust, maar hebben te weinig ervaren medisch personeel. Veel Russische regio's kampen met een tekort aan medisch personeel. Het geboortecijfer daalde voor het derde jaar op rij. Het sterftecijfer voor 2019 was het laagste ooit, maar er stierven bijna 150.000 mensen meer dan er werden geboren. Migratie is dan ook bepalend voor de natuurlijke bevolkingsaangroei in Rusland.

De gemiddelde levensverwachting is in Rusland lager dan in Europese landen. Vooral bij de mannen is die met 68 jaar laag. Naast hart- en vaatziekten blijven alcohol en aids de belangrijkste oorzaken voor de demografische achteruitgang. Het aantal verkeersdoden is in Rusland ook beduidend hoger dan in Europese landen. Nog een groot probleem vormen namaakgeneesmiddelen. Ongeveer 20% van alle medicijnen wordt als namaak beschouwd. Maar er vinden almaar meer controles plaats om dat cijfer zo snel mogelijk te doen dalen.

Medische voorzieningen

Rusland gaat door met het hervormen van zijn gezondheidszorgsector. Naar verwachting zal er in 2020 na de COVID-19-pandemie veel veranderen. Met het nationale gezondheidsproject wil het land het tekort aan personeel in ziekenhuizen en poliklinieken wegwerken, voor RUB 1 miljard meer medische diensten uitvoeren en het verloningssysteem voor medisch personeel hervormen.

De afgelopen jaren zijn heel wat ziekenhuizen en poliklinieken gerenoveerd en uitgerust met nieuwe geavanceerde apparatuur. Dankzij het federale ontwikkelingsprogramma werden in Russische regio’s vele gespecialiseerde ziekenhuizen gebouwd. Maar omdat ze ver van grote bevolkingscentra liggen, is er in heel wat regio's een tekort aan medisch personeel.

Hierna een overzicht van de belangrijkste trends in de Russische zorgsector:

  • groeiende particulier sector;
  • digitalisering en telegeneeskunde.

Sinds de jaren negentig is vooral in grote steden het aantal particuliere ziekenhuizen fors toegenomen. De afgelopen jaren zijn er ook heel wat tandartspraktijken bijgekomen. Investeerders uit diverse sectoren (gezondheidszorg, metallurgie, mijnbouw en retail) toonden interesse voor deze markt en investeerden in particuliere ziekenhuizen.

Deze ziekenhuizen gaan de concurrentie met publieke ziekenhuizen aan op het vlak van geavanceerde medische technieken. Publieke ziekenhuizen en vooral federale gezondheidscentra bieden geavanceerde medische diensten gratis aan en hebben lange wachttijden. Particuliere ziekenhuizen bieden deze diensten betalend aan en kunnen ze snel leveren. Ze trachten ook hun dienstenaanbod en beddencapaciteit voor revalidatie- en oncologieprogramma’s uit te breiden.

Het segment van de particuliere zorgverzekering groeit niet echt mee. Hun cliënteel bestaat voor 90% uit zakelijke en voor 10% uit particuliere klanten. De meeste zakelijke klanten blijven verzekerd, maar nieuwe klanten vragen geen verzekering aan. Particulieren en bepaalde bedrijven willen hun uitgaven verlagen en besparen op particuliere verzekeringen.

Het aantal particuliere onderzoekslaboratoria neemt ook toe. Helix (www.helix.ru) en Invitro (www.invitro.ru) zijn marktleiders.

Telegeneeskunde zit in Rusland in de lift sinds de Russische regering in 2017 een nieuwe federale wet (FZ nr. 242) goedkeurde. Deze nieuwe wet maakt het eenvoudiger om raadpleegdiensten op afstand aan te bieden. De kwaliteit van deze diensten is hoog en zorgen voor geringere wachttijden in ziekenhuizen. Een arts kan nu meerdere onderzoeken uitvoeren en op basis van de resultaten beslissen om een patiënt op te nemen.

Telegeneeskunde werkt op twee niveaus:

  • Tussen artsen: een arts kan raadplegingen of een ingreep uitvoeren onder toezicht van een specialist op afstand.
  • Tussen arts en patiënt: raadplegingen, diagnoses, preventie en follow-up op afstand.

Telegeneeskunde biedt heel wat voordelen: u kan zelf online afspraken vastleggen, claims indienen en volgen en op de hoogte worden gehouden.

De grootste telecombedrijven, zoals MTS (media.mts.ru), Rostelecom (www.rt.ru) en Megafon (www.megafon.ru), zijn actief betrokken bij telegeneeskunde. Dit geldt ook voor de Sberbank, de grootste bank van Rusland en pionier op het vlak van digitale transformatie, die actief in telegeneeskunde investeert.

10 jaar geleden begon robotondersteunde chirurgie aan een opmars in Rusland. Nu zijn er 25 robotsystemen in gebruik. Het gaat in alle gevallen om Vinci-robotsystemen van Intuitive Surgical. Deze robotondersteunde systemen maken minieme invasieve ingrepen mogelijk, waardoor patiënten minder lang hoeven te revalideren. Het potentieel van robotondersteunde chirurgie is enorm in Rusland. Jammer genoeg zijn er enkele hinderpalen die haar ontwikkeling in de weg staan. De systemen zijn erg duur (1,5 miljoen euro) en vergen vele investeringen. Ook moet het medische personeel grondig worden opgeleid om met deze systemen te kunnen werken. Slechts enkele specialisten in Rusland mogen dergelijke opleidingen geven en hun kennis aan anderen doorgeven. 

Farma

Vanaf 2019 komt de Russische farmaceutische markt in een nieuwe ontwikkelingsfase. De nieuwe prioriteiten van de Russische regering zijn in het staatsprogramma "Pharma-2030" beschreven. De nieuwe regels in dit document zullen voor farmaceutische bedrijven nieuwe normen bepalen voor investeringen, certificering, export en deelname aan de aankoop van geneesmiddelen op staatsniveau.

De generische geneesmiddelen zijn goed voor ruim 60% van de Russische markt in termen van waarde en 84% van volume in het commerciële segment (bron: DSM, 2018). De omvang van deze farmaceutische markt is in de laatste 15 jaar met 400% toegenomen. In 2018 groeide deze sector met 3% tot een omvang van 1,28 triljoen RUB (of 20 miljard USD (bron: Ministerie van Industrie en Handel).

Het aandeel van Russische geneesmiddelen is gestegen tot 30% (van 25,1% in 2012) in termen van waarde in 2018, maar de meeste Russische medicijnen worden gemaakt van geïmporteerde stoffen. Volgens het Ministerie van Industrie en handel werden er in de afgelopen tien jaar in Rusland meer dan 40 nieuwe farmaceutische fabrieken gebouwd, en is het productievolume verdrievoudigd tot bijna 300 mld. RUB in de periode van 2009 tot vandaag.

Omwille van de verspreiding van namaakmedicijnen in de markt, begon begin 2017 een experiment met het labelen van geneesmiddelen. De transparantie van het gebruik en de inventaris van geneesmiddelen, de controle op de farmaceutische markt is het doel van de toepassing van dit nieuwe systeem.

In 2019 moet de voorbereiding voor de invoering van verplichte labelling van alle geneesmiddelen worden afgerond om dan op 1 januari 2020 in werking te treden. Een kenmerk van dit systeem is het gebruik van zogenaamde "crypto codes", die de etikettering aanzienlijk compliceren en de prijs van de geneesmiddelen verhogen. Dit reglement kan een aanzienlijke invloed hebben op de ontwikkeling van de farmaceutische industrie in Rusland.

In 2019 kan de prijs van medicijnen in Rusland met 10 procent stijgen vanwege de verzwakking van de roebel, de stijging van de BTW en de invoering van de nieuwe etiketteringsregels.

Het marktvolume is sterk geconcentreerd in het commerciële segment (de zogenaamde apothekersverkoop) waar zich ongeveer 70% van de farmaceutische markt bevindt. Het aandeel van overheidsopdrachten (ziekenhuisaankopen en preferentiële drugsprogramma's) bedraagt ongeveer 30% in  termen van waarde.

Meer weten:

www.remedium.ru/eng/ - Nieuws uit de farmaceutische sector
https://dsm.ru

Innovatie

De afgelopen jaren heeft Rusland miljarden geïnvesteerd in de oprichting van technoparken en Special Economic Zones (SEZ). Op die manier wil de Russische overheid de afhankelijkheid van olie terugdringen en inzetten op innovatie.

Op dit moment zijn er ongeveer 98 technoparken geregistreerd. Een tiental daarvan heeft het potentieel om hightechbedrijven voort te brengen die internationaal competitief kunnen zijn.

De meeste technoparken spitsen zich toe op domeinen die door de federale overheid als ‘nationale prioriteiten’ zijn bepaald:

  • Biotechnologie
  • Farmaceutica
  • Nanotechnologie
  • IT
  • Nucleaire technologie
  • Ruimtetechnologie

Om meer buitenlandse investeringen aan te trekken, heeft Rusland sinds 2005 Speciale Economische Zones ontwikkeld. Voor die SEZ’s gelden onder meer vereenvoudigde procedures, een speciaal invoerregime en een aantal belastingvoordelen.

Op datum van 1 januari 2016 waren er 33 speciale zones actief in Rusland:

  • 9 industriële zones
  • 6 technologiezones
  • 15 zones voor toerisme en recreatie
  • 3 havenzones

De speciale zones bleken minder efficiënt dan verwacht: van 2006 tot 2016 werden er 122 miljard Roebel geïnvesteerd in deze zones terwijl de opbrengst (via douanerechten en belastingen) slechts 40 miljard Roebel bedroeg. Ook werden er slechts 18.000 arbeidsplaatsen gecreëerd terwijl het streefdoel 25.000 was. Het gebrek aan succes is vooral te wijten aan de regionale besturen die de projecten niet voldoende financieren en niet alle toegewezen budgetten gebruiken.

Het Skolkovo Innovation Center is een van de uithangborden van het Russische innovatiebeleid. Startups genieten er speciale privileges, zoals een belastingvrijstelling van 5 tot 7 jaar. Op dit moment zijn er zowat 95 bedrijven actief, goed voor een omzet van USD 20 miljoen in 2013 (geen recentere cijfers beschikbaar).

Meer weten

Belangrijkste technoparken en innovatiecentra:

Moskou

St. Petersburg

Dubna

Irkutsk

Samara

Nizhny Novgorod region

Tatarstan

Andere marktstudies:

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Rusland