U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Financiën - EU-fondsen

Op 1 mei 2004 trad Polen, samen met negen andere landen (Cyprus, de Republiek Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Slowakije en Slovenië) toe tot de Europese Unie (EU). Gedurende de laatste tien jaar heeft het land vanuit Brussel een kasinstroom gekregen van 102 miljard euro. Binnen het nieuwe 'Financiële Kader 2014-2020' zal Polen nog eens 106 miljard euro ontvangen, waarvan 72,9 miljard euro in het kader van het Cohesiebeleid en 28,5 miljard euro aan betalingen in het kader van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Hierdoor is Polen de grootste begunstigde van EU-fondsen van alle lidstaten.

De middelen van het vorige 'Financiële Kader 2007-2013' lieten de Poolse regering toe om hervormingen door te voeren. Een groot deel van die middelen werd geïnvesteerd in wegeninfrastructuur, duurzaam vervoer en milieubescherming. In nominale cijfers zal Polen nog altijd het meest investeren in de verkeersinfrastructuur (wegen en spoorwegen). De grootste stijging in de uitgaven zal echter gebeuren op het gebied van innovatie en ondersteuning van bedrijven. Dit feit toont aan dat de Poolse overheid zich momenteel meer toespitst op het doorvoeren van structurele veranderingen om de concurrentiekracht van de Poolse economie te vergroten. De middelen zullen worden geïnvesteerd in de domeinen die het meest zullen bijdragen tot de ontwikkeling van Polen. Dit kan worden gerealiseerd door te investeren in beroepsopleiding, hoger onderwijs, onderzoek en ontwikkeling (O&O), de digitalisering van het land of de ondersteuning van ondernemerschap (in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen - KMO's). Bovendien zal het meer uitgebreide aanbod aan terugbetaalbare financiële instrumenten (onder andere leningen, waarborgen) toelaten om nog meer projecten van KMO's te ondersteunen.

Het nieuwe budget voor de jaren 2014-2020 zal worden aangewend door middel van zes nationale programma's, waaronder een supra-regionaal programma voor de woiwodschappen van Oost-Polen en 16 regionale programma's. De verantwoordelijkheid voor de realisatie van nationale programma's en de verdeling van de financiële middelen, zoals in de tabel hieronder aangegeven, is in handen van een beheersautoriteit. Voor nationale programma's is dit het Ministerie van Infrastructuur en Ontwikkeling. Binnen elk van die programma's zijn prioriteiten vastgelegd waarbinnen begunstigden projecten voor co-financiering kunnen aanvragen. Sommige van de taken binnen een bepaalde prioriteit kunnen op basis van een overeenkomst worden gedelegeerd aan een andere overheidsentiteit, een zogenaamde intermediaire instantie die verbonden is met het programmabeheer en de uitvoering ervan.

Operationeel programma

Voorziene budget (in euro)

  • Infrastructuur en milieu: 27,41 miljard
  • Slimme groei: 8,61 miljard
  • Digitaal Polen: 2,17 miljard
  • Kennis, onderwijs, ontwikkeling: 4,69 miljard
  • Oost-Polen: 2 miljard
  • Technische bijstand: 700,12 miljoen

European Funds Information Point (Informatiepunt inzake Europese Fondsen)
Adres: ul. Zurawia 3/5
00-503 Warschau
T: +48 22 626 06 32
E: punktinformacyjny@cpe.gov.pl  
www.funduszeeuropejskie.gov.pl

Kenmerken in een notendop van de operationele programma’s in Polen voor de jaren 2014-2020

1. Programma voor infrastructuur en milieu – in het kader van dit programma zullen grote ondernemingen subsidies kunnen krijgen voor investeringen ter ondersteuning van de overgang naar een economie met lage emissies, meer energie-efficiëntie, het gebruik van hernieuwbare energiebronnen

2. Programma Slimme groei (als opvolger van Innovatieve economie) – gericht op de ontwikkeling van innovatie in de Poolse economie, vooral door het stimuleren van R&D en de overdracht van de resultaten naar de economie. De slogan van het programma luidt als volgt: “projectondersteuning van de idee naar de markt”. Dit programma zal grote ondernemingen toelaten innovatieve projecten te ontwikkelen met medewerking van wetenschappelijke vakgroepen teneinde wetenschappelijke onderzoeksresultaten te commercialiseren, alsook de bestedingen voor R&D in de bedrijven op te drijven. De stimulusregeling zal bedrijven ertoe aanzetten meer in te zetten op innovatie en R&D.

3. Programma Kennis, Onderwijs, Ontwikkeling (als opvolger van Menselijk kapitaal) – in het kader van dit programma zullen bedrijven de mogelijkheid hebben projecten uit te voeren die de opleiding van werknemers insluit, zodat de expertise en vaardigheden van het personeel ontwikkeld worden.

4. Programma Digitaal Polen (bestond niet binnen het vorig Financieel kader) – richt zich tot de publieke sector. Telecommunicatie-bedrijven zullen fondsen krijgen voor de bouw, uitbreiding of herstructurering van breedband internet-toegang, en ondersteuning voor e-administratie en e-diensten in samenwerking met locale en centrale administratie. Bovendien kunnen lokale besturen van dit programma gebruik maken om taken te vervullen die gericht zijn op e-integratie en e-activering teneinde de intensiteit en kwaliteit van het internet-gebruik te verhogen.

5. Programma Oost-Polen – dekt de 5 provincies tellende oostelijke macro-regio: lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie en warmińsko-mazurskie. Grote bedrijven kunnen van dit programma gebruik maken om ondersteuning te bekomen voor onderzoek en ontwikkeling, de bouw en uitbreiding van voorzieningen voor onderzoek en ontwikkeling, projecten betreffende eco-innovatie en energie-efficiëntie die tot innovatie leiden.

6. Programma voor technische bijstand - zal een instrument worden voor het opbouwen van het potentieel van instellingen die belast zijn met financiële interventies vanuit de structuurfondsen.

7. Regionale operationele programma's - de steun in het kader van de regionale operationele programma's zal worden verdeeld overeenkomstig de individuele behoeften van de regio. In principe moeten dergelijke investeringen een aanvulling vormen op de nationale inspanningen voor: popularisering van informatie- en telecommunicatietechnologieën, onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie, infrastructuur, milieubescherming, alsmede energie en vervoer.

De verantwoordelijkheid voor de verdeling van EU-middelen in Polen is meer verschoven naar de provincies. Aanzienlijk meer middelen zullen worden beheerd via de regionale operationele programma's die gericht zijn op lokale en regionale investeringen. Tussen 2007 en 2013 hebben lokale overheden ongeveer 25% van alle fondsen voor Polen afgehandeld, in 2014-2020 zijn ze verantwoordelijk voor bijna 40% van het geheel. Bijgevolg zullen lokale overheden meer vrijheid hebben bij het kiezen van de groeidoelstellingen waarop zij zich willen richten.

Fondsen 2020-2025 (2027)
In mei 2018 moet de Europese Commissie een ontwerp van vijf of zeven jaar EU-begroting indienen voor de periode na 2020.

Het staat nagenoeg vast dat het nieuwe budget veel minder genereus zal zijn voor Polen dan het huidige. Een van de redenen is Brexit. Groot-Brittannië droeg tot de EU-begrotingen jaarlijks ongeveer 10 miljard euro bij.
De EU kan ook beslissen om aanzienlijke middelen over te dragen naar nieuwe prioriteiten - migratie- en defensiebeleid. In deze situatie zullen de bezuinigingen vooral gevolgen hebben voor het cohesiebeleid, en zijn grootste begunstigde in de EU is nu Polen, dat 86 miljard euro ontving in de begroting 2014-2020.

Volgens bronnen bestaat het uitgangspunt erin de middelen voor het cohesiebeleid met 15 procent te verminderen, maar de mogelijkheid om 30 procent weg te snijden, wordt ook overwogen. Dit zou een zeer pijnlijke vermindering van EU-middelen voor Polen betekenen.

Voeding en kleinhandel

Volgens deskundigen zal de Poolse voedingssector de komende jaren door verschillende trends gekenmerkt worden:

  • Gezondheid en wellness - een stijgende vraag naar producten die natuurlijk en gezond zijn en vervaardigd zijn volgens traditionele methoden;
  • Experimenteren en zoeken naar nieuwe smaken, gecombineerd met hogere verwachtingen van de klant op het gebied van kwaliteit;
  • Gemakswinkels - een toenemende vraag naar kant-en-klare maaltijden en maaltijden die gemakkelijk te bereiden zijn;
  • Uitbreiding van discountwinkelketens en een snelle groei van de markt van eigen merken.

Volgens de laatste berichten van het Poolse Agentschap voor Agro-Marketing (http://www.arr.gov.pl) en van het Pools Instituut voor Statistiek (www.stat.gov.pl) vertegenwoordigt de Poolse voedingssector 9% van het BBP en 13% van de export. 70% van de verkoop komt voort uit de binnenlandse vraag.

De belangrijkste exportbestemming blijven de EU-landen: Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, maar het aandeel van de export naar Azië en naar Afrika neemt toe. In 2017 is de sector met meer dan 8% gegroeid .  De export naar het Verenigd Koninkrijk, de tweede belangrijkste exportmarkt voor Poolse voeding, is een heikel thema - de sector is zeer voorzichtig met voorspellingen naar de toekomst toe ingevolge de aangekondigde Brexit.

De Poolse voedingssector is zeer gediversifieerd. Experten verwachten een verdere concentratie en consolidatie met de steun van investeringsfondsen. Een consolidatiebeweging wordt sinds enkele jaren waargenomen in de voedingsproductie.  De voedingsproductie bevindt zich pas in de beginfase van dit proces.

De belangrijkste markten voor Polen inzake invoer van voeding en dranken zijn eveneens EU-landen: Duitsland, Nederland, België, Spanje, Scandinavische landen, Italië en bovendien Argentinië. De structuur van de invoer blijft sinds jaren ongewijzigd: Polen voert vooral vleesproducten (vee, vlees en verwerkt vlees), alcoholische dranken, koffie, thee en cacao, fruit en verwerkt fruit, vis en visproducten, granen, suiker en zoetwaren in.

Polen blijft een aantrekkelijke markt voor producenten en distributeurs van voeding. De belangrijkste opportuniteiten op de Poolse voedingsmarkt zijn: gebak, suikergoed, vlees, klaargemaakte maaltijden en convenience, suikervrije/gezonde/bio/organische voeding en specialiteiten, delicatessen, niche-producten.

De experten van het onderzoeksinstituut Mintel hebben de belangrijkste trends in de voedingssector voor 2018 aangeduid: volledige transparantie: In het post-consumententijdperk eisen consumenten volledige transparantie van levensmiddelenbedrijven. Zelfvervullende praktijken: naarmate meer en meer consumenten denken dat het moderne leven stressvol en vol haast is, zullen alomvattende en evenwichtige diëten een integraal onderdeel worden van routinematige zelfzorg. Nieuwe sensuele indrukken: consistentie is het nieuwste hulpmiddel om de zintuigen te betrekken en ervaringen te bieden die het waard zijn om met anderen te delen. Preferentiële behandeling: de uitbreiding van online en mobiel winkelen wordt het begin van een nieuw tijdperk van personalisatie. Wetenschappelijk onderzoek: bij het ontwerpen van oplossingen voor de wereldwijde voedselmarkt wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van de verworvenheden van de technologie, die in Polen goed zichtbaar zijn.

De groei van de voedingsmarkt in Polen wordt aangedreven door een belangrijke expansie van de supermarktketens, in het bijzonder van discountwinkels [Biedronka (Jeronimo Martins) en Lidl) – met groeicijfers van meer dan 20% per jaar. De belangrijkste spelers in de sector van de supermarkten zijn Carrefour Market, Tesco Supermarkets, Kaufland. De Poolse keten Piotr i Pawel verkeert in financiële problemen en is op zoek naar een investeerder. Overname of samenvoeging is niet uitgesloten.

Particuliere winkels in Polen hebben een marktaandeel dat te vergelijken is met dat van de grote winkelketens. Hun aantal blijft echter afnemen door de sterke prijsconcurrentie. De belangrijkste groothandelaars [Eurocash, Emperia Holding (met nieuwe strategische investeerder Maxima Groupe), Makro Cash and Carry, Selgros, Bać-Pol] consolideren effectief de markt van de kleinhandelaars (overnames, franchising), wat de uitbreiding van de internationale ketens van supermarkten en hypermarkten in Polen afremt.

De in maart 2018 geïmplementeerde nieuwe wet verbiedt de handel op twee zondagen per maand, oplopend tot drie zondagen per maand vanaf 2019 en ten slotte op alle zondagen vanaf 2020, met zeven uitzonderingen voor de paas- en kerstvakantie.

Pro-business oppositiepartijen zien de verandering als een aanval op commerciële vrijheid en waarschuwen dat het zal leiden tot verlies van banen en bijzonder nadelig zal zijn voor studenten die alleen in het weekend tijd hebben om te werken. Op dit moment wordt de impact op de omzet van verschillende winkels en sectoren echter niet gemeten.

Meer weten 

Bouw en bouwmaterialen

De door het Poolse Centraal Bureau voor de Statistiek (GUS) berekende algemene trendklimaatindicator voor de bouwnijverheid handhaaft sinds april 2017 een positieve waarde. De laatste keer heeft het een positieve waarde in juli 2011 gehad. Volgens gegevens van GUS waren de inkomsten van bouwbedrijven met meer dan 9 werknemers na acht maanden in 2017 12,5% hoger dan in het voorgaande jaar. We mogen echter niet vergeten dat het jaar 2016 geen bijzonder goed jaar was voor de bouwsector - de inkomsten van bouwbedrijven daalden met ongeveer 6,9% ten opzichte van 2015, en de neergang in de sector duurde tot eind augustus 2016.

De daling van vorig jaar werd veroorzaakt door een verlaging van investeringsuitgaven, inclusief uitgaven die uit de staatsbegroting en EU-middelen werden gefinancierd. De aankondiging van aanbestedingen voor de aanleg van wegen of de modernisering van spoorlijnen is pas de laatste maanden van start gegaan. Begin 2016 signaleerde het Ministerie van Infrastructuur en Bouw dat er een tekort was aan voorbereide spoorwegprojecten die nodig waren voor het aankondigen van aanbestedingsprocedures.

Eind september 2017 meldde de voorzitter van het Bureau voor Overheidsopdrachten, Małgorzata Stręciwilk, aan de parlementaire commissie voor economie en ontwikkeling: "We hebben enige vertraging opgelopen bij de tenuitvoerlegging van de EU-richtlijnen, daarom heeft een groot deel van de investeerders, met name de investeerders die EU-middelen uitgeven, afgezien van het starten van procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten". Zij voegde eraan toe dat een andere reden voor de waardedaling van de markt voor overheidsopdrachten het feit was dat er in 2016 nog geen begin was gemaakt met de aanbesteding van grote investeringen uit het volgende budgetplan van de EU.

Volgens analisten kunnen we op middellange termijn een groei van inkomsten van de bouwsector verwachten. Als we naar de vooruitzichten kijken, mogen we niet vergeten dat vicepremier Mateusz Morawiecki (nu minister-president van Polen) in juli 2016 aankondigde dat Polen binnen tien jaar het equivalent van meer dan 100 miljard dollar zou uitgeven aan investeringen in infrastructuur: bevaarbaarheid van rivieren, in wegen en snelwegen, spoorwegen, de Centrale Luchthaven (Centralny Port Komunikacyjny – CPK) en investeringen in de energiesector.

Nuttige info

Wat doet de Poolse Eastern Construction Cluster?

Groei van de woningbouw

In de woningbouwsector wordt een stevig herstel vastgesteld. Volgens GUS lag het aantal bouwvergunningen en gerealiseerde bouwprojecten na de eerste acht maanden van 2017 bijna 35% hoger dan in de overeenkomstige periode van 2016. Van begin dit jaar tot eind augustus werden bijna 109 duizend nieuwe appartementen gebouwd, 9,6% meer dan in het voorgaande jaar, toen een stijging van 12,8% werd geregistreerd. Het aantal bouwprojecten begonnen in de eerste acht maanden van 2017 steeg met 22,4% tot bijna 144 duizend appartementen (in het voorgaande jaar was er sprake van een stijging van iets meer dan 6%).

De nieuwbouw van woningen wordt ondersteund door een lage rente. Een deel van de gelden uit laagrentende bankdeposito's wordt belegd in nieuwe, voor de huurmarkt bestemde, appartementen. De lage rentevoeten zijn ook gunstig voor het afsluiten van leningen voor de bouw van flats of van de sinds kort populaire appartementenhotels (in ruil voor de cofinanciering van de bouw van een hotel wordt de koper de eigenaar van een kamer met een gegarandeerd rendement voor verscheidene jaren).

Meer uitgaven voor wegen

Het door de regering in juli 2017 geactualiseerde Nationale Wegenbouwprogramma (PBDK) voor 2014-2023 (met horizon 2025), voorziet 35 miljard euro (eerder was het bedrag van 25,3 miljard euro vastgelegd) voor investeringsuitgaven tijdens die periode.

Van de projecten die in het programma zijn opgenomen, werden tot nu toe investeringen voltooid ter waarde van bijna 1,6 miljard euro, goed voor in totaal 205 km wegen. Projecten ter waarde van bijna 11,5 miljard euro (die 1.250 km wegen betreffen) bevinden zich nu in de uitvoeringsfase en de waarde van eerder aangekondigde aanbestedingen die nog in behandeling zijn, bedraagt bijna 6,6 miljard euro. De nog in 2015 aangekondigde aanbestedingen nemen het leeuwendeel van de waarde van de reeds voltooide en op dit moment in uitvoering zijnde investeringen - 7,1 miljard euro.

Op basis van deze gegevens is 41% van de in het PBDK (Nationaal wegenbouwprogramma) beschikbaar gestelde middelen reeds gebruikt en 38% van de middelen werd opzij gezet in afwachting van de afronding van de aanbestedingsprocedures. Dit betekent dat de situatie, statistisch gezien, beter is dan bij investeringen in het spoorwegvervoer.

Investeringsoptimisme in de spoorwegensector

Ondanks de ineenstorting van de investeringen verbonden met de modernisering van de spoorwegen in 2016, zijn het Ministerie van Infrastructuur en Bouw en de Nationale Spoorwegmaatschappij PKP SA van mening dat de investeringen ter waarde van 15,7 miljard euro, die tot 2023 in het kader van het nationale spoorwegprogramma zijn gepland, geen risico lopen.

Niet iedereen deelt dit optimisme en velen wijzen erop dat iets meer dan drie jaar voor het einde van het Financieel kader 2013-2020 van de EU, de belangrijkste financieringsbron voor de modernisering van de spoorwegen, minder dan de helft van het beschikbare bedrag is toegewezen. Dit zou problemen kunnen opleveren voor de tijdige afwikkeling van de EU-financiering.

In 2015-2016 werden tenders ter waarde van 6,4 miljard euro aangekondigd. De contracten die tot nu toe zijn ondertekend, zijn ongeveer 474 miljoen euro minder waard. Nog steeds aan de gang zijn aanbestedingen ter waarde van 3,08 miljard euro. Tegen het einde van het jaar moeten aanvullende tenders ter waarde van ongeveer 1,18 miljard euro worden aangekondigd en in 2018 zijn tenders ter waarde van ongeveer 2,37 miljard euro gepland. Als de kortetermijnplannen ten uitvoer worden gelegd, moeten werkzaamheden met een totale waarde van ongeveer 9,5 miljard euro eind volgend jaar worden uitbesteed.

We kunnen verwachten dat de markt van spoorwegenbouw zeker tot 2023 zal groeien. Indien het volgend Financieel kader van de EU middelen voor de cofinanciering van verdere investeringen bevat, zouden de bedrijven die gespecialiseerd zijn in de aanleg van spoorwegen, zoals Torpol en de Budimex-groep, evenals de Poolse filialen van buitenlandse bouwbedrijven, zoals Poor of Astaldi, ook na die datum goede perspectieven kunnen hebben. De nationale spoorwegmaatschappij PKP PLK beweert dat zij binnenkort een lijst zal opstellen van projecten die na 2023 van start kunnen gaan. De waarde ervan bedraagt ongeveer 7,1 miljard euro.

Energie-industrie voorbij haar piek

De afgelopen jaren vormden investeringen in de modernisering en herinrichting van de geïnstalleerde capaciteit in de energie-industrie een belangrijk segment van de bouwmarkt. De investeringen van energiebedrijven, die in de eerste helft van dit decennium zijn begonnen en in totaal ongeveer 7,1 miljard euro waard waren, stabiliseerden de inkomsten van veel bedrijven, waaronder Polimex-Mostal.

Investeringen in de energiesector hebben hun hoogtepunt al bereikt. Er zijn geen nieuwe grote investeringen aan de horizon die vergelijkbaar zouden zijn met de bouw van de elektriciteitscentrales in Jaworzno, Opole of Kozienice. Het enige nieuwe contract dit jaar is voor de bouw van een gas- en stoomkrachtcentrale in de gecombineerde warmte- en krachtcentrale van Żerań met een waarde van 379,2 miljoen euro. De laatste steenkoolcentrale zal in Ostrołęka worden gebouwd (de geraamde waarde van de investering is 1,3-1,4 miljard euro). Het is mogelijk dat de bouw van een gasblok in de Dolna Odra-centrale in dit decennium van start zal gaan (de investering wordt geraamd op 237-356 miljoen euro).

Daarnaast kunnen we tegen 2021 een aantal investeringen verwachten om de bestaande centrales aan te passen aan de emissienormen van de Europese Unie. De totale waarde ervan wordt geraamd op 829,6 miljoen euro (1,07 miljard euro). De bouw van de eerste kerncentrale zou misschien op langere termijn mogelijk kunnen worden.

Logistiek en opslag

De markt voor industriële en logistieke ruimte in Polen groeit al meer dan een decennium dynamisch. Voor de logistieke sector zal het jaar 2018 een periode van vele uitdagingen zijn, maar ook kansen die zullen voortvloeien uit dynamische veranderingen in de macro-economische en wetgevende omgeving. In 2018 zullen het tekort aan werknemers, de toename van investeringskosten en het mobiliteitspakket de grootste impact hebben op de activiteiten van entiteiten uit de logistieke sector:.

Tekort aan werknemers

In 2018 zal het tekort aan medewerkers in magazijnlogistiek, transport en expeditie, reeds duidelijk zichtbaar in 2017, nog groter zijn. Dit fenomeen is vooral het gevolg van de dynamische economische groei die de creatie van nieuwe banen in de economie stimuleert, alsmede ongunstige demografische trends en veranderingen in pensioenregelingen.

De aangegeven redenen die van invloed zijn op de vermindering van het aantal mensen op actieve leeftijd, zullen leiden tot een daling van de werkloosheid, die zich al op het laagste niveau bevindt sinds het begin van de economische transformatie van Polen.

Het beperkte arbeidsaanbod zal leiden tot een groeiende loondruk, waarvan we de impact vorig jaar al konden waarnemen. In december 2017 verdienden werknemers in de bedrijfssector een gemiddelde van PLN 4.974 (€ 1200), wat een stijging van 7,3% betekent op jaarbasis. De stijging van de gemiddelde lonen in 2018 zal ook worden beïnvloed door de verhoging van het minimumloon met 5%.

Salarissen zijn verantwoordelijk voor ongeveer 75% van de arbeidskosten in de TFL-sector, waardoor een onvermijdelijke verhoging van de lonen een negatief effect kan hebben op de financiële resultaten van de bedrijven. Toenemende loonkosten en een tekort aan werknemers zorgen ervoor dat in 2018 steeds meer bedrijven zullen zoeken naar besparingen door optimalisatie van het werk.

Verhoogde investeringskosten

In 2018 zullen de kosten voor het bouwen van opslag- en productiefaciliteiten stijgen, wat al in 2017 is vastgesteld. Deze trend zal het gevolg zijn van een verdere stijging van grondprijzen, kosten van bouwmaterialen en prestaties, hetgeen verband houdt met het personeelstekort.

De toename van transportkosten gerelateerd aan het Mobiliteitspakket

Op 31 mei 2017 presenteerde de Europese Commissie het concept Mobiliteitspakket, dat tot doel heeft het internationale wegvervoer te reguleren. De bedoeling van het project is om de transportwetgeving te vereenvoudigen, gemeenschappelijke oplossingen voor alle EU-landen te introduceren en het elektronische tolheffingssysteem aan te passen. Op dit ogenblik onderhandelt de Europese Commissie met de EU-lidstaten over tarieven en alle werkzaamheden aan het mobiliteitspakket moeten in juli 2019 voltooid zijn. De nieuwe voorschriften zullen van toepassing zijn in 2020-2021. Het hoog concurrentievermogen van de Poolse transportbedrijven komt onder andere voort uit de loonkosten, die lager zijn dan in West-Europese landen. De implementatie van nieuwe voorschriften, met name op het gebied van detachering van werknemers, kan leiden tot een aanzienlijke stijging van de kosten voor het runnen van transportbedrijven, waardoor sommige hun winstgevendheid zullen verliezen.

De pakhuizenmarkt wordt gekenmerkt door nieuwe records. De sector wordt gedreven door e-commerce en winkelketens. De Poolse pakhuizenmarkt blijft in goede vorm. Nieuwe jaar-tot-jaar-records worden verbroken. De bruto-vraag bedroeg 4 miljoen m², waarvan 75% bestond uit nieuwe huurovereenkomsten en expansie. Dit is een verbetering van 32% ten opzichte van 2016. De resultaten aan de vraagzijde zijn te wijten aan de aantrekkende economie, met inbegrip van de interne consumptie die maand na maand toeneemt, en aan een toename van de investeringen door bedrijven. Ontwikkelaars reageerden snel op de grote vraag van huurders, resulterend in 2,36 miljoen m² op de markt en 1,39 miljoen m² in aanbouw eind 2017. Door de hoge absorptieniveaus daalde de leegstand naar 4,5%.

2018 kan even succesvol zijn als 2017. De bbp-voorspelling voor Polen ligt boven de 4,0% en voor de hele EU is dit 2,5%, hetgeen een goed teken is voor de opslagsector. De PMI-index groeit ook, hetgeen een toename betekent van de productie- en investeringsuitgaven van bedrijven die in Polen aanwezig zijn.

Indirect kunnen personeelstekorten in de bouwsector ook de magazijnenmarkt beïnvloeden. Algemene aannemers verlengen de leverdatum van faciliteiten. De gemiddelde duur van een investering kan met 2-3 maanden worden verlengd.

Huurprijzen zullen een opwaartse trend laten zien als gevolg van de stijging van de aanschafkosten van gronden voor investeringen en de hogere kosten van bouwmaterialen en andere investeringsgerelateerde kosten.

Aan de vraagzijde blijft het grootste groeipotentieel de e-commerce-industrie, waarvan de ontwikkeling een wereldwijde trend is. In Polen kan deze sector ook profiteren van de nieuwe wet die de handel op zondag verbiedt.

Bronnen

Milieu - hernieuwbare energie

Situatie in 2015: meer dan 80% van de elektriciteitsproductie in Polen wordt gedekt door kolen, ongeveer 79,9 TWh (48,4%) wordt opgewekt in met steenkool gestookte elektriciteitscentrales, terwijl nog eens 52,9 TWh (32,1%) wordt geleverd door bruinkoolcentrales. Zonne-energie heeft een aandeel van slechts 0,04%. Tegen 2020 zou Polen 15% van de energieproductie uit hernieuwbare bronnen moeten halen.

Huidige situatie in 2019: ambitieuze doelstellingen voor de reductie van broeikasgassen vormen een belangrijke uitdaging als gevolg van de historische afhankelijkheid van lokale energiebronnen, in de vorm van steenkool en bruinkool. Ondanks vele inspanningen blijft steenkool de dominante brandstof (ongeveer 80% van de elektriciteitsproductie in 2017). Niettemin veronderstelt de verdere ontwikkeling van de Poolse energiemix een sterke toename van het aandeel van hernieuwbare energie en gedistribueerde opwekking. Het gebruik van hernieuwbare energie is hoofdzakelijk gebaseerd op traditionele bronnen, meestal biomassa (meer dan 70%). Het grootste potentieel voor hernieuwbare energie ligt in de wind. De installaties van onshore en offshore windturbines zouden tegen 2050 wel 27% van de energie van het land kunnen leveren. Zonne-energie en geothermische energie zouden samen goed zijn voor 20% van de nationale energiebehoeften. Zonne-energie kan bijzonder nuttig zijn tijdens warme dagen wanneer de vraag groot is en traditionele elektriciteitscentrales moeite hebben met het produceren van voldoende elektriciteit. Maar tot nu toe is slechts 1-2% van het potentieel aan zonne- en geothermische bronnen ontwikkeld.

De belangrijkste drijfveren voor de ontwikkeling van de sector hernieuwbare energie in Polen zijn:

  • Dynamische economische groei in de afgelopen jaren, groeiend aantal bedrijven en een binnenlandse markt van 38 miljoen consumenten.
  • Groeiende vraag naar groene energie als gevolg van energiebeleid: toename van het eindverbruik van energie in hernieuwbare energie tot 15,5% in 2020 (19,3% voor elektriciteit, 17% voor verwarming en koeling, 10,2% voor transportbrandstoffen).
  • Verplichte vermindering van het percentage stedelijk biologisch afbreekbaar afval dat tegen 2020 tot 35% wordt gestort, en de bouw van afval-tot-energiecentrales.
  • Gunstige windomstandigheden en een groot potentieel voor het verkrijgen van biomassa en biogas.
  • Investeringsstimulansen voor producenten van hernieuwbare energie.

In 2015 werd een ondersteuningssysteem in de vorm van RES-veilingen geïntroduceerd, ter vervanging van het bestaande systeem. Beleggers, wier projecten een veiling winnen door de beste prijs voor energie aan te bieden, verkrijgen het recht om het tegen het normale tarief aan het net door te verkopen. Om de verhouding tussen de ontwikkeling van grote en kleine installaties te behouden, worden veilingen onderverdeeld in die welke gericht zijn op installaties met een vermogen van maximaal 1 kW en meer.

Luchtkwaliteit - smogproblemen: Polen behoort tot de slechtste leerlingen in de Europese klas inzake luchtkwaliteit. Volgens een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit 2016 bevinden zich in Polen 33 van de 50 meest vervuilde Europese steden. De situatie is het slechtst in Zuid-Polen, waar steden vaak ingedeeld worden in de categorie "zeer slecht" van de index, wegens hoge niveaus van de partikels PM2.5 en PM10, twee belangrijke verontreinigende stoffen. De hoofdschuldige is de steen- of bruinkool die worden gebruikt om huizen te verwarmen. In Polen is er een toenemend bewustzijn van de schade die wordt veroorzaakt door langdurige blootstelling aan luchtvervuiling, waaronder longkanker, de meest voorkomende vorm van kanker in het land.
Eind oktober 2017 heeft de vice-premier van Polen, Mateusz Morawiecki, een specifiek programma aangekondigd om de luchtvervuiling in de 33 steden tegen te gaan. Er is ook een nationaal thermo-moderniseringsprogramma aangekondigd met betere isolatie en energie-efficiëntie. De regering heeft 45 miljoen euro toegewezen voor de uitvoering ervan.
Een anti-smogwet die twee jaar eerder werd ondertekend, geeft regionale autoriteiten de bevoegdheid om te bepalen welke stoffen huishoudens mogen verbranden. Maar de strijd voor schone lucht in Polen is nog steeds chaotisch en er ontbreekt vastberadenheid.

Bronnen

Meer

ICT & FINTECH

Volgens het PMR onderzoeksinstituut, bedroegen de inkomsten van de ICT-sector in Polen (bestaande uit drie onderdelen - hardware, software en IT-diensten) in 2017 35 miljard euro -  6% van het BBP. De meest veelbelovende segmenten van de ICT-markt in Polen zijn: productie van hybride auto's en intelligente vervoerssystemen, games-industrie, internet der dingen (IoT), alsook telegeneeskunde en medische apparatuur.

De Poolse ICT-sector verkeert in een goede conditie, met een gemiddelde jaarlijkse stijging van de omzet van meer dan 8,6%. Dit is het hoogste groeipercentage in Europa.

De digitaal geavanceerde sectoren groeien gemiddeld 2,8 keer sneller dan andere sectoren. De Poolse specialisatie omvat diensten zoals softwareontwikkeling, outsourcing diensten (in het bijzonder gedeelde services centra) en ontwikkeling van (computer)spellen. De leidende sector, in termen van gegenereerde inkomsten, is echter de telecommunicatie.

Het grootste voordeel van de Poolse ICT-markt is menselijk kapitaal.  Een van de grootste uitdagingen voor werkgevers en investeerders in de ICT-sector is het vinden van gekwalificeerde werknemers. Op dit gebied bekleedt Polen een van de leidende posities in de EU, maar verdere acties die het aanbod van gekwalificeerde IT-specialisten stimuleren, blijven noodzakelijk.

De e-commerce sector groeit jaarlijks met 20%. De waarde ervan bedroeg 32 miljard PLN (8 miljard euro). Ondanks het feit dat hij momenteel een relatief klein percentage van de handel vertegenwoordigt, zal zijn aandeel stelselmatig groeien. Naar verwachting zullen de inkomsten van de sector in de komende 5 jaar verdubbelen.

Het enorme groeipotentieel van de ICT-sector wordt ook bevestigd door een groot aantal nieuw opgerichte start-ups. Meer dan 50% van de startups is gevestigd in de ICT-sector.

Overheidsuitgaven voor digitalisering, waaronder de e-administratie, zijn een zeer belangrijke motor voor de ontwikkeling van de ICT-sector. Overheidsopdrachten met EU-middelen vertegenwoordigen ongeveer 25% van de vraag naar ICT-diensten.

Wat kenmerkend is voor de ICT-sector en de ontwikkeling ervan is een positieve houding van banken tegenover fintech-bedrijven en hun bereidheid om samen te werken en nieuwe oplossingen te ontwikkelen. De financiële sector is zeer gedigitaliseerd in Polen. Polen is een benchmark voor dergelijke implementaties, zoals contactloze betalingen via kaart en mobiele apparaten, bankgemerkte pay-by-link-betalingen en oplossingen zoals BLIK, een mobiele betaaldienst die pas in 2015 werd geïntroduceerd door de zes grootste banken in Polen. Dit alles maakt Polen zeer innovatief in de financiële sector, niet alleen in de regio Midden-Oost Europa, maar in heel Europa.

Elektronische betalingen en financiële platforms zijn primaire gebieden, gevolgd door goed ontwikkelde analytics machine learning en crowdfunding.

De meest herkenbare fintech-oplossingen zijn onder meer Cinkciarz.pl – een on-line wisselkantoor, Finanteq - e-wallet, Kontomierz - b2c en b2b financiële informatie, BLIK - mobiele betalingen, PayU - e-wallet en online snelle betalingsservice aangeboden door de meeste onlinewinkels, banken, veilingservices (bijv. allegro.pl).

Ook de markt van internet der dingen (IoT) ontwikkelt zich snel in Polen. In 2014 bedroeg de waarde van de investeringen in IoT in Polen € 1,62 miljard, in 2018 zal dit meer dan € 3 miljard bedragen en in 2020 € 4,3 miljard. Dit is de waarde van het gehele IoT-ecosysteem - dit zijn niet alleen eindapparaten, sensoren of meters - maar ook software, IT- en telecommunicatieservices of IT-infrastructuur. Volgens schattingen zullen de IoT-uitgaven tegen 2020 gemiddeld met 20,8% toenemen ten opzichte van een jaar geleden.

De sector die zich het meest dynamisch ontwikkelt,  is echter de sector van mobiele applicaties, zoals: Yanosik App - voor autobestuurders, met een politie-radardetector, CB-radio en navigatie, Jakdojade - hulpmiddel voor passagiers van openbaar vervoer of MOBILET - hulpmiddel voor het kopen van parkeerkaartjes of kaartjes voor het openbaar vervoer.

Polen is ook een belangrijke cluster van e-gaming. De markt van computerspellen in Polen is ongeveer 500 miljoen EUR waard. Het grootste succesverhaal is "The Witcher 3: Wild Hunt" van CD Projekt Red, verkocht in 4 miljoen exemplaren gedurende de eerste 2 weken na de uitgave in 2015.

Meer

Afvalbeheer

Volgens de meest recente beschikbare cijfers werd in Polen in 2015 142 miljoen ton afval geproduceerd, waarvan 11 miljoen ton of 8% gemeentelijk afval en 92% of ca. 131 miljoen ton niet-gemeentelijk afval (vooral voortkomend uit de mijnbouw en grondstofontginning). Per Poolse inwoner was er in 2015 282 kg gemeentelijk afval, hetgeen ver onder het Europese gemiddelde ligt (474 kg). Daarvan komt 44% op deponieën terecht, 26% wordt gerecycleerd, 16% wordt biologisch behandeld, en 13% wordt verwerkt in verbrandingsinstallaties.

Het sorteren van afval neemt toe bij de Poolse huishoudens, doch in 2015 lag het aandeel van ongesorteerd huishoudelijk afval nog op 76%.

Polen heeft in de loop der jaren belangrijke hervormingen doorgevoerd inzake afvalbeheer. Het wettelijk kader werd grosso modo vastgelegd in 3 wetten, nl. de wet op afval (2012), de verpakkingswetgeving (2013) en de wet op netheid en orde in de gemeenten.

De desbetreffende EU-richtlijnen vormden het kader voor het Nationaal Plan voor Afvalbeheer, dat in 2016 werd geactualiseerd en omgedoopt werd tot Nationaal Plan voor Afvalbeheer 2022 (Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2022 – KPGO 2022).

Een van de basiskenmerken van het gemeentelijk afvalbeheer bestaat erin dat elke Poolse provincie (Województwo) een Regionaal Plan voor Afvalbeheer heeft, dat de bepalingen van het Nationaal plan en van strategische documenten van de desbetreffende provincie verenigt.

Ondanks de belangrijke hervormingen die werden doorgevoerd, moeten nog verdere stappen gezet worden. Aan afvalvermijding en afvalminimalisering werd niet altijd voldoende aandacht besteed. Nog te veel afval komt op deponieën terecht. Meer afval moet gerecycleerd worden. Tegen 2030 mag het land volgens plan nog maximum 10% van het gemeentelijk afval deponeren en moet 65% gerecycleerd worden. Ook mag vanaf 2016 geen biologisch verwerkbaar afval meer op deponieën terecht komen.

De lokale overheden dragen de volledige verantwoordelijkheid op het vlak van afvalophaling en moeten er ook voor zorgen dat het afval naar gespecialiseerde afvalverwerkingsinstallaties wordt gebracht.

Sinds 2001 zijn de producenten verantwoordelijk voor het ophalen, terugwinnen en recycleren van 6 belangrijke afvalstromen, w.o. verpakking, banden en batterijen. Ze hebben een belangrijke rol gespeeld in de opbouw van de infrastructuur en in de toegenomen afzonderlijke ophaling, terugwinning en recyclage van de desbetreffende afvalstromen.

Er werden in Polen, o.a. met EU-steun, reeds belangrijke bedragen geïnvesteerd in afvalbeheer (2,4 miljard euro tussen 2000 en 2012), maar verdere investeringen blijven noodzakelijk om de vooropgestelde doelstellingen te halen, o.a. voor de recyclage en compostering van gemeentelijk vast afval ('municipal solid waste'). De nodige investeringen worden op meer dan 6 miljard euro geschat tijdens het Financieel Kader 2014-2020. Een belangrijk deel gaat naar de bouw van afvalverbrandingsinstallaties, met energierecuperatie. In 2015 en 2016 werden meerdere afvalverbrandingsinstallaties in gebruik genomen. De grootste afvalverwerkingsinstallatie, Zakład Zagospodarowania Odpadów (ZZO) bevindt zich in Wielkopolska.

Inzake de behandeling van verpakkingsafval werd reeds vooruitgang geboekt. In 2017 kwam ca. 5,7 miljoen ton verpakkingsafval op de markt (dat in Polen verplicht moet gerecycleerd worden), waarvan in werkelijkheid 57,7 % gerecycleerd werd. Het door de wet verplichte niveau van recycling bedraagt in Polen 56%. Het doel in deze subsector werd dus bereikt. De gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat tegen 2020 minstens de helft van hun glas-, metaal-, papier- en kunststofafval gerecycleerd wordt.

Recycling van kunststofafval blijft nog steeds een uitdaging.

De verkoop van water in kunststofflessen in Polen bereikte in 2018 4.700.000.000 liter. Het stijgende verbruik van water draagt bij tot meer productie van kunststofafval. Ook de populariteit van plastic verpakkingen groeit met de voortdurende veranderingen in levensstijl, zoals de groeiende populariteit van kant-en-klare maaltijden, afhaalmaaltijden en afhaalkoffie. Hoewel sommige van deze producten overwegend in papier kunnen worden verpakt, bevat de verpakking vaak kunststofelementen of -componenten. Hoewel de afvalproductie per persoon in Polen lager is dan het EU-gemiddelde (474 kg per persoon per jaar), is Polen minder effectief bij de verwerking van de afvalstoffen.

Wetende dat consumenten voorstander zijn van het terugdringen van de productie van kunststofafval, heeft een groep grote bedrijven, waaronder Carrefour Poland, Coca-Cola, Danone, Nestle, PepsiCo en Unilever Polen, een overeenkomst getekend over duurzaam gebruik van kunststoffen. De overeenkomst zou de afschaffing van kunststoffen inhouden, waar het gebruik ervan niet nodig is. Individuele bedrijven, zoals Nestle, MC Donald's, BP, Biedronka (Jeronimo Martins) en Lidl, voeren hun eigen strategieën uit om het gebruik van kunststoffen te beperken en hun recycling te bevorderen. Deskundigen erkennen echter dat sommige van deze verklaringen misschien niet echt zijn omdat de meeste bedrijven meer aandacht besteden aan hun financiële winsten dan aan het beschermen van het milieu. Ook kunnen niet alle levensmiddelenproducenten en detailhandelaars zich permitteren alle maatregelen in te voeren die door de nieuwe wetgeving geëist worden. Steeds meer bedrijven (zoals eigenaars van grote koffieketens) maken bekend dat ze steeds meer milieuvriendelijke verpakkingen (zullen) gebruiken.

Belangrijke spelers in de Poolse sector van afvalbeheer zijn o.a. REMONDIS, SITA POLSKA, GRUPA ENERIS POLSKA, ALBA, TÖNSMEIER, STENA RECYCLING. ELEMENTAL, KRYNICKI RECYCLING (glasfval).

Estimate of investment needs for Municipal Solid Waste facilities 2014-2020

Type of facility EUR (million)
Collection points for recyclable waste 462
Waste sorting facilities 514
Composting and fermentation plants for biological waste 943
Incineration plants 4457
Total 6376

Bron

  • OECD ENVIRONMENTAL PERFORMANCE REVIEW: POLAND 2015

Inzake afvalwater bedraagt het aansluitingspercentage op het rioolsysteem in Polen gemiddeld 66% (90% in de steden en ca. 30% op het platteland). Het Nationaal Plan voor de zuivering van gemeentelijk afvalwater, raamt tot 2021 voor ca. 30 miljard PLN aan investeringen (kanalisatie, infrastructuur voor de behandeling van afvalwaterbezinksels en renovatie van oude infrastuctuur).

Meer weten

Gezondheidswezen – ouderenzorg

Met 38 miljoen inwoners is Polen één van de belangrijkste markten inzake gezondheidssector in Centraal- en Oost-Europa. In 2016 ging 6,4% van het BBP naar gezondheid: 69% van de uitgaven kwam uit fondsen van de staat en 31% (34,5 miljard PLN) werd privaat gefinancierd. Door de veroudering van de bevolking, de toenemende vraag naar kwalitatieve dienstverlening en een bloeiende private sector, zouden de uitgaven verder stijgen naar 8,1-8,2% van het BBP in 2030. De EU zal ook haar steentje bijdragen in de ontwikkeling van de gezondheidssector: voor het Financieel Kader 2014-2020 wordt 12 miljard Poolse Złoty of ca. 3 miljard euro opzij gezet, hetgeen bijna 3 maal meer is dan tijdens de periode 2007-2013 en overeenkomt met ca. 20% van de uitgaven van het Nationaal Fonds voor Gezondheid (NFZ - Narodowy Fundusz Zdrowia).

Polen telt bijna 800 ziekenhuizen en 220.000 ziekenhuisbedden. Verwacht wordt dat een belangrijke vraag zal uitgaan naar al wat te maken heeft met o.a. chirurgie, orthopedie, oftalmologie, oncologie en nucleaire geneeskunde. De Poolse ziekenhuizen werden volgens een recente wet op een nieuwe leest georganiseerd, meer bepaald in netwerken van ziekenhuizen. Ca. 600 ziekenhuizen hebben zich voor de nieuwe organisatievorm gekwalificeerd en bekomen 90% van de voor behandeling in ziekenhuizen voorziene middelen uit het Nationaal Fonds voor Gezondheid (NFZ). De ziekenhuizen werden gegroepeerd in drie groepen: volgens omvang van de dienstverlening, volgens grootte en volgens territoriale reikwijdte. De financiële middelen worden niet langer volgens het aantal behandelingen per jaar toegekend aan de ziekenhuizen, doch forfaitair. Verwacht wordt dat de private ziekenhuizen voortaan minder fondsen van de overheid zullen toebedeeld krijgen. Ook hun aantal (ca. 460) zal ingevolge de strategie van de regering om staatsziekenhuizen te bevoordelen, wellicht niet verder toenemen. De verdeling tussen private en publieke ziekenhuizen ziet er als volgt uit: 27% 'private' en 73% 'publieke' bedden. 

Het aantal artsen per 1.000 inwoners ligt in Polen ver onder het OESO-gemiddelde, nl. 2,3 tegenover 3,3. Rekening houdend met de veroudering van de bevolking en de ermee gepaard gaande toenemende noden aan medische verzorging, zal de toegang tot medische verzorging steeds moeilijker worden.

Polen telt bijna 15.000 apotheken, die samen een omzet van ca. 31,9 miljard Poolse Zloty (ca. 7,7 miljard euro) realiseren. Zowel de verkoop van OTC als geneesmiddelen op voorschrift neemt toe. Ongeveer 60% van de omzet wordt gerealiseerd door ketens. De belangrijkste ketens zijn DOZ, Dr. Max, Cefarm en Ziko. De huidige regering wil de groei van de ketens een halt toeroepen en voorrang geven aan de ontwikkeling van individuele apotheken, hetgeen wettelijk werd vastgelegd in de geamendeerde wet op de apotheken, die in juni 2017 van kracht werd.

Ingevolge de veroudering van de bevolking zal de Poolse ouderenzorg met belangrijke uitdagingen geconfronteerd worden en zal de sector voor lange termijnverzorging  interessante mogelijkheden bieden.

De markt van de lange termijnverzorging bedraagt op dit ogenblik 5,4 miljard PLN (waarvan 3,2 miljard uit openbare financiële middelen en het saldo van 2,2, miljard uit private middelen afkomstig is). Verwacht wordt dat hij tegen 2020 zal groeien tot ca. 8 miljard PLN.

Het aantal +65-jarigen zal in de loop van de volgende 20 jaren met ongeveer 3 miljoen toenemen, d.w.z. tot 8,5 miljoen personen. Het aantal personen dat aan slepende ziekten lijdt (dementie - w.o. Alzheimer, Parkinson, suikerziekte, osteoporose), zal met 2-8% toenemen. Het gezinsmodel zal veranderen, o.a. het aantal eenpersoonsgezinnen groeit, jongeren (kinderen, kleinkinderen) gaan steeds vaker in andere steden of gemeenten wonen, met als gevolg dat een groter aantal bejaarden zonder verzorging achterblijft.

Een groot verschil onderscheidt Polen van Europa wanneer we kijken naar het aantal bedden per 1.000 inwoners van meer dan 65 jaar oud. In Polen zijn er 20 bedden, terwijl het OESO-gemiddelde 50 bedraagt. In landen zoals Zweden en Zwitserland is dit zelfs 70. Het verschil tussen aanbod en noden is in Polen enorm. Het aantal beschikbare plaatsen bedraagt ca. 150.000, terwijl er 1,2 miljoen ouderlingen zouden zijn die zich niet zelf kunnen behelpen en aangewezen zijn op dagelijkse hulp.

Ondanks het feit dat de pensioenen voor de meeste Polen zeer laag zijn, proberen private investeerders hun geluk in de sector. Ze rekenen o.a. op de solidariteit van de jongere generatie om het verblijf in een ouderlingentehuis of assistentiewoning voor hun bejaarde ouders mee te financieren. In 2013 waren er 430 private ouderlingentehuizen. Het worden er van jaar tot jaar meer. De meeste projecten worden gerealiseerd door bedrijven uit de medische sector, o.a.: Lux Med, Medicover (Care Experts), Enel-Med, Beta-Med, Medi-System (recent overgenomen door het Franse Orpea), Origin, Angel Care zijn belangrijke spelers. Nogal wat ouderlingentehuizen worden in de buurt van de Poolse grens met Duitsland opgetrokken: zo hoopt men Duitse (bejaarde) klanten aan te trekken. Een nieuw segment dat wordt aangeboord (bvb. door Senior Apartments van Rafał Kunicki) is de bouw van assistentiewoningen, waar de bewoners een zelfstandig leven blijven lijden, maar, indien nodig, een beroep kunnen doen op allerlei assistentie (geneesheer, verpleging, rehabilitatie, ...).

Het bij de Katholieke Kerk aanleunend Nationaal Comité van de Senioren heeft het programma 'Senior 2030' uitgewerkt, dat voorziet in de bouw van een net van 'Euro-Senior'-residenties waarin de modernste technieken inzake 'Tele-medicine' zullen aan bod komen.

Nuttige info: Poolse handelsbeurzen

In dit document wordt een algemeen beeld geschetst van het Pools beurzenlandschap, alsook een overzicht verstrekt van voor buitenlandse bedrijven eventueel interessante beurzen per sector en van de (talrijke) beursorganisatoren.

Andere marktstudies

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Polen