U bent hier

Kansrijke sectoren

De informatie op deze landenpagina werd met de grootste zorg samengesteld maar houdt nog geen rekening met de gevolgen van de coronacrisis.

Gezondheidszorg

Marktkenmerken

De gezondheidssector van Myanmar wordt bediend door de privé- en de overheidssector.

Globaal genomen kampt de gezondheidssector met heel wat problemen zoals een gebrek aan medisch personeel en goede medische uitrusting, te weinig infrastructuur en te weinig middelen. Ook het smokkelen van farmaceutische producten over de grenzen met China, Thailand en India vormt een groot probleem voor de lokale farmaceutische markt. De meeste ziekenhuizen draaien op volle capaciteit om aan de vraag te kunnen voldoen.

Toch oogt de toekomst van de gezondheidszorg gunstig. Nu het land zich openstelt zet de regering haar ambities door om de 53 miljoen inwoners meer en betere gezondheidsdiensten aan te bieden en de algemene gezondheidszorg uit te breiden. De afgelopen jaren heeft de regering de totale gezondheidsuitgaven systematisch verhoogd met de aanschaf van geavanceerde medische uitrusting waaronder elektrochirurgische technologie, het aanbieden van gratis medische behandelingen voor ambtenaren en de opleiding van medisch personeel.

Tegen 2030 wil de regering het Universal Health Coverage program (UHC, het algemeen gezondheidsprogramma) implementeren. Dat richt zich op drie belangrijke componenten:

  1. zorg voor de hele bevolking;
  2. kwaliteitsvolle dienstverlening;
  3. financiële bescherming in het hele land.

Deze ambitie van de regering zorgt voor een heel positieve sfeer voor buitenlandse merken die toegang willen tot de markt. De belangrijkste financieringsbron voor dit UHC-plan is het ‘Union Government’s budget’, aangevuld met andere fondsen zoals buitenlandse hulp en bijdragen en schenkingen uit de gemeenschap.

De stijgende overheidsuitgaven, de verwachte stijging van de koopkracht en de steeds grotere verzekeringsdekking zijn allemaal factoren die zo goed als zeker de aandacht van andere landen zullen trekken.

Nu al ziet de gezondheidssector een instroom van buitenlandse handel en buitenlandse investeringen. Er is een beperkte lokale productie van farmaceutische producten en uitrusting. Multinationals zoals General Electric (GE), GSK en bedrijven uit de regionale markten zijn naar Myanmar gekomen en richten zich vooral op de sectoren van de medische apparatuur en uitrusting en farmaceutische producten. Die markten worden dus gedomineerd door buitenlandse merken.

Kansen voor Vlaamse bedrijven

  • Uitrusting voor de gezondheidszorg: het ontbreekt de markt aan moderne medische apparatuur en uitrusting. Vele buitenlandse bedrijven zijn naar Myanmar gekomen om medische apparatuur en uitrusting aan de privé- en de overheidssector te leveren.
  • Farmaceutische producten: door de beperkte binnenlandse productie is hier een grote vraag naar. Dat biedt kansen voor buitenlandse farmabedrijven. Hier liggen kansen voor leveranciers van producten voor de gezondheidszorg en de farmacie die er vroeger niet waren ten gevolge van de sancties.
  • Diensten voor de gezondheidszorg: buitenlandse investeerders zijn nog niet actief in deze sector en dat biedt de mogelijkheid om in Myanmar voor het eerst diensten van internationaal niveau aan te bieden. De nood aan betere diensten beperkt zich niet tot de ziekenhuizen en klinieken, maar geldt ook voor diagnosecentra en laboratoria.
  • Medische architectuur, infrastructuur & innovatie: bedrijven moeten onderzoeken of en hoe ze ICT-oplossingen voor de gezondheidszorg kunnen aanbieden die geschikt zijn voor de zwakke technologische infrastructuur van Myanmar. Er kan maar in beperkte mate complexe software worden gebruikt. ICT-oplossingen kunnen dienen om professionele opleidingen en hulp in afgelegen gebieden aan te bieden.
  • Medische instellingen, opleidingen & consultaties: Myanmar heeft een chronisch tekort aan artsen en medisch personeel en het medische vakkenaanbod stamt nog uit de Britse periode. Daardoor is vitale kennisvernieuwing uitgebleven.

Marktbenadering

Er zijn twee belangrijke instellingen betrokken bij de invoer van medische apparatuur/uitrusting: het ministerie van Gezondheid en het ministerie van Handel.

  1. The Myanmar Food and Drug Administration (FDA) valt onder het ministerie van Gezondheid en verleent registratiecertificaten voor geneesmiddelen (Drug Registration Certificates (DRC). Die certificaten heeft een bedrijf nodig voor de volgende stap.
  2. Het Directoraat voor Handel en het Departement voor Grenshandel vallen onder het ministerie van Handel en verlenen licenties en vergunningen. Het directoraat mag ook licenties en vergunningen voor andere landen uitreiken, het Departement voor Grenshandel mag alleen licenties uitvaardigen voor handel over de grens.

ICT 

Omdat de economische ontwikkeling van Myanmar meteen in het digitale tijdperk begint, krijgt het land de kans om op digitaal vlak met sprongen vooruit te gaan.

De ontwikkeling van ICT en telecommunicatie wordt sowieso een essentiële steunpilaar in de evolutie van de economie en zal de ontwikkeling van andere sectoren zoals handel, logistiek, financie- en bankwezen vergemakkelijken.

Marktkenmerken

In de komende 15 jaar is de ICT-sector naar schatting goed voor meer dan 5% van het bbp, wat overeenkomt met 6,4 miljard USD.

De ICT-sector van Myanmar blijft investeerders uit de hele wereld aantrekken. Betaalbaar talent, groeiende overheidssteun, een georganiseerde industrie en verbeterde connectiviteit maken van de ICT-sector een aantrekkelijke markt.

In Myanmar lag de ICT-penetratiegraad tot nog toe heel laag, maar de groeiende netwerkdekking met een verbeterd elektriciteitsnetwerk maakt ICT steeds toegankelijker, ook in landelijke gebieden waar de toegang vroeger erg beperkt was.

Kansen voor Vlaamse bedrijven

  • Softwaremarkt:
    De softwaremarkt wordt nog in grote mate gedomineerd door hardwarebedrijven. De kansrijke sectoren voor softwaretoepassingen:  
    • Op dit ogenblik lijkt vooral de financiële sector een technologische pionier. Banken installeren steeds veiligere en betere systemen;
    • In de toeristische sector beperkt het IT-gebruik zich tot de grote spelers zoals de grote luchtvaartmaatschappijen en internationale hotels die online boekingssystemen aanbieden;
    • In de handel gebruiken vooral grote supermarktketens ICT voor hun inventarisbeheer;
    • Grote sectoren zoals landbouw, productie, onderwijs en gezondheidszorg gebruiken amper of geen softwareoplossingen. Toch wordt verwacht dat de vraag naar geavanceerde applicaties zal pieken als de verschillende sectoren groeien en meer ontwikkelde oplossingen vragen, of het nu toepassingen op maat of algemene licentiesystemen zijn.
  • E-government:
    Hoewel Myanmar op het gebied van e-government altijd heel hoog op het lijstje van zwak ontwikkelde landen stond wil de nieuwe regering technologie als tool oppikken. De regering implementeert steeds meer e-governmentprojecten, zowel binnen de ministeries als in de interface met andere instellingen en de burger.  
  • ICT-onderwijs:
    De private onderwijssector in Myanmar ziet zijn buitenlandse inkomsten toenemen. Ook het aantal onderwijsinstellingen groeit.
  • Mobiel bankieren:
    Myanmar is een ideale markt voor deze technologie omdat de wisselkoersen en coupures, gecombineerd met het huidige bankbeleid, het gebruik van grote hoeveelheden cash noodzakelijk maken. Dat is erg omslachtig. Mobiel bankieren zou heel handig zijn voor de betaling van salarissen en rekeningen, maar ook voor transacties in government-to-business (g2b), people- to-business (p2b) en business-to-business (b2b).
    Deze sector zal waarschijnlijk goede investeringskansen bieden in het kielzog van de groeiende telecommarkt.
  • Telecommunicatie:
    Myanmar is de op 3 na snelste groeier in mobiele telefonie ter wereld. Het aantal mobiele abonnementen steeg in 2015 met 5 miljoen. De cijfers voor dat jaar geven aan dat er 37,5 miljoen verbindingen werden geregistreerd op een totale bevolking van 54,1 miljoen. De penetratiegraad voor mobiele telefonie steeg daarmee van 7% in 2012 naar 33% in 2014 en blijft toenemen.
    De telecomsector was in 2015 ook goed voor 31% van alle buitenlandse investeringen.
    De belangrijkste operatoren zijn respectievelijk MPT (een joint venture van een lokaal en een Japans bedrijf), Telenor (een Noors bedrijf) en Ooredoo (Qatarees). De vierde licentie ging naar een consortium van bedrijven uit Myanmar, dat een internationaal partnership is aangegaan met Viettel waarvan wordt verwacht dat het 1,5 miljard dollar investeert in de bouw van een 3G-netwerk.
    Door de exponentieel stijgende vraag naar data services hebben de grote operatoren in Myanmar hun netwerken snel geüpgraded, zodat ze de stijgende vraag aankunnen en 3G- en 4G-diensten kunnen uitrollen.
    In 2016 werden 68 licenties voor telecomdiensten verleend. De lijst omvat 34 nationale licenties, 13 licenties voor netwerkdiensten en 19 licenties voor applicatiediensten. Verschillende licentiehouders zijn goed geplaatst om nieuwe breedbanddiensten uit te rollen. Met een actuele penetratiegraad van 1% in breedbandtoegang ligt de markt helemaal open, maar de grote uitdaging zal toch de levering van de ‘last mile’-verbinding zijn (tot bij de eindgebruiker). Verwacht wordt dat de vraag naar satellietverbindingen tegen 2029 zal groeien van 1418 MHz naar 2458 MHz. Vandaag gaat het gebruik naar mobiele backhaul (38%), VSAT’s (29%), televisie (28%) en andere (5%). Er wordt ook gewerkt aan de lancering van een breed aanbod van satellietdiensten.

Landbouw

Marktkenmerken

De landbouw blijft een belangrijke sector in Myanmar. Het land is de op een na grootste uitvoerder van bonen en peulvruchten en de op acht na grootste uitvoerder van rijst ter wereld. In 2014 alleen al werden voor 835 miljoen USD bonen en peulvruchten en voor 630 miljoen USD rijst uitgevoerd.

Een rapport van McKinsey uit 2013 schat dat de landbouwsector tegen 2030 met 4,3% per jaar zal groeien en een opbrengst van 49,1 miljard USD zal genereren.

Myanmar kan verschillende gewassen telen om naar internationale markten uit te voeren: naast bonen, peulvruchten en rijst ook maïs, fruit, groenten en overblijvende planten. Het land exporteert vooral naar India, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Thailand, Bangladesh en China.

Tegelijk is de landbouw in Myanmar nog altijd bijzonder arbeidsintensief omdat de meeste activiteiten manueel gebeuren en de automatiseringsgraad laag ligt. Dat verklaart ook de lage productiviteit en de beperkte opbrengst. Bovendien wordt er amper in de sector geïnvesteerd zodat de landbouw te kampen heeft met een gebrek aan : moderne praktijken, kwaliteitszaden en goede irrigatie, onderzoek en ontwikkeling naar innovatieve landbouwmethoden, geautomatiseerde verwerkingsfaciliteiten om de productiviteit te verhogen, kwaliteitscontrole, moderne opslagmethoden, distributie, voorzieningen voor logistiek en transport, verpakking en branding.

Ondanks alle uitdagingen heeft de sector het potentieel om snel te groeien door landbouwers een betere toegang tot kapitaal te bieden en door betere zaden, modernere logistiek en meer technologie ter beschikking te stellen. De regering lanceert projecten om de sector te verbeteren en zo de export te vergroten. Internationale organisaties zoals de Aziatische Ontwikkelingsbank (Asian Development Bank - ADB) werken samen met de regering aan een nieuwe partnerstrategie (Country Partnership Strategy (2017-2021)) om duurzame, inclusieve groei te ondersteunen. De ADB zal investeren in landbouw en irrigatie, in stadsinfrastructuur – waaronder waterbevoorrading en rioolwaterzuivering – en in privé-initiatieven.

Kansen voor Vlaamse bedrijven

De zwakke punten en problemen van de lokale landbouwbedrijven bieden mogelijkheden voor buitenlandse bedrijven om te investeren en de capaciteit te verhogen.

Buitenlandse bedrijven kunnen zich het beste op volgende subsectoren richten:

  • toevoer van producten en technologie voor de landbouw (zaden, meststoffen, landbouwscheikundige producten, machines, irrigatiesystemen, enz.). Omdat de landbouw in Myanmar met een gebrek aan machines, uitrusting en technologie kampt, zullen er in de nabije toekomst waarschijnlijk heel wat aanbestedingen worden uitgeschreven
  • productie en verwerking (productie van gewassen, productie met toegevoegde waarde, onderzoek en ontwikkeling)
  • groothandelsmarkten
  • dienstverlening (kredieten en verzekeringen, support voor de toeleveringsketen)
  • hydrocultuur

Meer informatie over de landbouw in Myanmar vindt u in de marktstudie 'Agriculture in Myanmar', opgesteld door het FIT-kantoor in Yangon.

Voeding & drank

Marktkenmerken

Myanmars totale invoerwaarde voor voeding en drank is tussen 2005 en 2012 bijna verviervoudigd (van 415 miljoen USD naar 1,6 miljard USD). En ook de vraag naar topproducten blijft toenemen dankzij de snel groeiende toeristische sector (tegen 2020 worden 7,5 miljoen toeristen verwacht) en horeca (hotels, restaurants en cateringzaken). De afgelopen jaren hebben verschillende internationale merken toegang tot de markt gezocht, zoals KFC, Pizza Hut, Donut King, Bread Talk, Pizza Company en Gloria Jean’s Coffees.

Ook de kleinhandel als distributiekanaal voor voeding en drank groeit dankzij het positieve, economische overgangsklimaat, de groeiende stedelijke bevolking en het grotere consumentenbewustzijn, het opheffen van de sancties van de EU en de VS in 2013/2016 en het feit dat het land zich openstelt voor buitenlandse investeringen. Dit alles motiveert binnen- en buitenlandse merken om hun portefeuilles te versterken.

Hoewel de kleinhandel nu nog wordt beheerst door binnenlandse eigenaars zijn er grootse plannen om het aantal supermarkten en buurtwinkels uit te breiden. Samen met de groeiende kleinhandel stijgt ook de invoer van voedingslijnen (vers, gekoeld en verpakt).  

Kansen voor Vlaamse bedrijven

Voor buitenlandse leveranciers zijn er veel mogelijkheden, waaronder:

  • vers fruit en verse groenten: steenvruchten, appelen, citrusvruchten, tafeldruiven, avocado’s, saladesoorten, champignons …
  • verwerkte voeding: granen en ontbijtgranen, koekjes, pasta, chocolade, zuivelproducten
  • voedingsproducten voor baby’s en jonge kinderen
  • gezonde voeding (zoals organische en glutenvrije voeding)
  • top/gourmetvoeding en -drank
  • verpakkingsmateriaal voor lokaal geproduceerde voeding

Marktbenadering

Samenwerken met lokale agenten en verdelers met een gespecialiseerde kennis van de sector en gevestigde netwerken is voor Vlaamse exporteurs meestal de beste manier om de markt te benaderen en contacten op te bouwen, de regelgeving en de aankoopprocessen te ontdekken en de beste opportuniteiten te identificeren.

Vlaamse exporteurs die toegang tot de markt willen kunnen daarom het beste een voorbereidende reis naar Myanmar plannen om contacten te leggen met  potentiële agenten, verdelers, klanten en relevante overheidsinstellingen. Voorbeelden daarvan zijn het voedings- en geneesmiddelenagentschap van Myanmar (Food and Drug Administration Myanmar (FDA), dat onder het ministerie van Gezondheid valt) en het ministerie van Handel.

De grote detailhandelbedrijven zijn verticaal in het distributiekanaal geïntegreerd. Sommige eindgebruikers, zoals hotels en restaurants, kunnen hun producten echter bestellen via de respectieve kleinhandel, groothandel, verdeler/dealer of invoerder van internationale merken.

Energie

Marktkenmerken

De energiesector – één van de motors van de economische groei in Myanmar – behoort tot de meest beloftevolle sectoren van het land. De overheid wil hier ook fors op inzetten. De helft van alle buitenlandse directe investeringen (FDI) in 2019 – goed voor USD 43,6 miljard – ging naar de energiesector. Myanmar is ook een belangrijk exporteur van energie naar China en Thailand. Ondanks die stijgende uitvoer behoort de lokale elektrificatiegraad tot de laagste in Zuidoost-Azië, met slechts 42% van alle huishoudens die toegang heeft tot elektriciteit. De energie komt voornamelijk van waterkracht (55%), natuurlijk gas (42%) en kolen (2%). De overheid streeft naar een 100% elektrificatie via het net tegen 2030.

Volgens de Energy Outlook 2020 van de overheid wordt verwacht dat het totale energieverbruik 8.600 MW zal bedragen tegen 2025 en 12.600 MW tegen 2030. Dit betekent een stijging met 3% per jaar van het totale energieverbruik en met 3,5% van de primaire energietoevoer tegen 2040. Volgens dit scenario zou men hierbij tegen 2030 idealiter de volgende energiemix moeten hebben: 57% van hydro, 30% van kolen, 8% van gas en 5% van zon en wind. En dit betekent meer investeringen en projecten om die doelstelling via het net of off-grid te bereiken.

Kansen voor Vlaamse bedrijven

De stijgende opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven situeren zich in alle fases van energieprojecten, gaande van ontwerp tot energiedistributie. Bedrijven actief in hernieuwbare energie maken nog extra kans om aan de lokale noden tegemoet te komen. In de loop van 2020 worden verschillende tenders voor privé-ondernemingen uitgeschreven voor uiteenlopende energiebronnen.

Markttoegang

Zaken doen in een ontwikkelingsland dat gedurende decennia is afgesloten geweest van de buitenwereld, is niet eenvoudig. Zeker in de energiesector zijn er een aantal zaken waarmee men rekening moet houden. Zo is er de voortdurende discussie tussen de overheid en buitenlandse privé-ondernemingen rond de beperkte overheidsgarantie op ‘return on investment’ en de PPAs (Power Purchase Agreement) die moeten worden opgemaakt in de lokale munteenheid in plaats van in buitenlandse deviezen. Bovendien zijn er de risico’s van mogelijk protest van lokale gemeenschappen bij de opzet van mega-infrastructuurprojecten, het risico omtrent de reputatie van lokale partners en een ondoorzichtig rechtssysteem om overeenkomsten te beschermen. Daarom is het zo belangrijk om in zee te gaan met een bekwame en betrouwbare lokale partner die de lokale marktcontext en gebruiken goed kent.

De Myanmarese overheid promoot dus actief de participatie van de privésector in energieprojecten. Ondanks de impact van de Covid-19 crisis is nu het momentum aanwezig om energie als beloftevolle sector te identificeren dankzij de aangekondigde plannen en hervormingen van de overheid voor dit segment.

Voor meer informatie over de energiesector in Myanmar, consulteer de uitgebreidere marktstudie, opgesteld door het FIT-kantoor in Yangon: "Accelerating Myanmar's energy sector: market snapshots".

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Myanmar