U bent hier

Kansrijke sectoren

Afvalverwerking

Het beheer van huishoudelijk afval is een van de grootste milieuproblemen in Marokko. De Wereldbank raamde de kosten van de aantasting van het milieu in Marokko in 2013 als gevolg van huishoudelijk afval op 0,5% van het bbp, één van de hoogste percentages in Noord-Afrika. 

33 miljoen inwoners produceren jaarlijks ongeveer 7 miljoen ton huishoudelijk afval. In de stedelijke gebieden is dit goed voor 0,76 kg per dag per inwoner, op het platteland is dit 0,3 kg. Het jaarlijkse groeipercentage van de afvalproductie bedraagt om en bij de 1%.  

Marokko heeft er zich daarom de laatste jaren toe verbonden een aantal strategische maatregelen te nemen om de afvalverwerkingssector te hervormen. Dit houdt onder meer een versterking van het wettelijke kader in, implementatie en uitvoering van programma’s voor afvalbeheer en de hervorming van lokale belastingen.

In 2007 werd het ‘Programme Nationale des Déchets Ménagers et Assimilés (PNDM)’ gelanceerd. De krachtlijnen van dit plan:

  • 85% van het huishoudelijk afval inzamelen in 2016, 90% tegen 2022 en 100% tegen 2030,
  • oprichting van recyclage- en verwerkingscentra die tegen 2022 alle huishoudelijk en soortgelijk afval van de stedelijke centra kunnen verwerken, 
  • sluiting of herstructurering van alle bestaande stortplaatsen.

De kosten van dit programma worden geschat op 40 miljard MAD (3,6 miljard EUR). Het programma heeft anno 2014 al volgende resultaten behaald:

  • 82% van de bevolking kan genieten van een ophalingsdienst, tegenover 44% in 2008,
  • 35% van het huishoudelijk afval gaat naar gecontroleerde stortplaatsen, tegen 10% in 2008,
  • 14 stortplaatsen werden al gerealiseerd, 6 zijn in opbouw,
  • voorziene realisatie van 14 stortplaatsen tegen eind 2016 en nog eens 42 tussen 2017 en 2022,
  • herstel van 24 stortplaatsen,
  • sanering en herstel van 135 onrechtmatige stortplaatsen tussen 2015 en 2022.

Op institutioneel vlak zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de ophaling en het beheer van huishoudelijk afval en dit beheer wordt vooral gefinancierd door lokale belastingen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zorgt voor technische en financiële steun en het ministerie van Milieu verzorgt de coördinatie, planning, controle en regulering.

De private sector is nauw betrokken bij afvalophaling in Marokko. Particuliere exploitanten halen 80% van al het stedelijke afval op. Voor de ophaling wordt vooral een beroep gedaan op uitbestedingscontracten, voor de stortplaatsen wordt er gebruik gemaakt van BOT-contracten (Built – Operate – Transfer).

Opportuniteiten bevinden zich vooral op het vlak van recyclage, met een focus op sorteren aan de bron en op stortplaatsen. In de landelijke gebieden kan nog heel wat vooruitgang geboekt worden op vlak van ophalings- en verwerkingsdiensten. 

Zie ook: FIT-marktstudie Behandeling van huishoudelijk afval in Marokko, 2016

Automobielindustrie

De Marokkaanse automotive-industrie noteerde de afgelopen 10 jaar een opmerkelijke groei. Marokko is de tweede autoproducent in Afrika geworden na Zuid-Afrika, met een marktaandeel van 35% (tegen 5% in 2003). De prestatie is vooral opmerkelijk op het gebied van export en jobcreatie, indicatoren waarvoor de sector een jaarlijkse groei met dubbele cijfers optekende. De automobielindustrie is dan ook de belangrijkste exportsector en goed voor meer dan 22% van de totale Marokkaanse export.

In 2016 werd een omzet van 5,3 miljard EUR geregistreerd tegenover 4,5 EUR het voorbije jaar. In 2017 werden 377.000 wagens geproduceerd.

Marokko telt nu 170 productie-eenheden en stelt 90.000 werknemers tewerk. In december 2017 werden 26 nieuwe investeringen gelanceerd, samen goed voor een bedrag van 1,24 miljard EUR en 568 directe tewerkstellingen.

De belangrijkste segmenten zijn bekabeling en assemblage, maar ook andere segmenten winnen aan belang door de creatie van ecosystemen:

  • interieur/zetels
  • batterijen
  • metaal/dieptrekken
  • motoren en transmissie
  • ecosysteem Renault (moet leiden tot een lokale integratiegraad van 65%)

De bedoeling is niet alleen toelevering aan bestaande fabrikanten, maar ook een positionering als belangrijke sourcingmarkt voor het Middellandse Zeegebied.

Er wordt verwacht dat de Marokkaanse autoproductie met Renault en de toekomstige PSA-site (waarvan de opstart van de productie voorzien is in 2019), tegen 2020 zou oplopen tot 1 miljoen voertuigen met een integratiegraad van 80%.

Als eerste automaker in Noord-Afrika en tweede belangrijkste van het continent, geniet Marokko nu erkenning als industrieel platform voor de productie en export in de automotive-sector en verwacht het land nog meer buitenlandse actoren te kunnen aantrekken.

Zie ook: FIT-marktstudie De Marokkaanse automotivesector in volle expansie

Bouw en infrastructuur

Dit is een strategische sector voor de Marokkaanse economie die goed is voor 6% van het bbp en een zakencijfer van 3,3 miljard EUR. De bouwsector telt 60.000 bedrijven (waarvan er wel slechts 5000 zouden gestructureerd zijn). De sector stelt 9% van de actieve bevolking tewerk en is daarmee ook één van de grootste werkgevers van het land.

De bouwsector in Marokko kende vanaf het begin van de jaren 2000 tot 2011 een uitzonderlijke conjunctuur. Na een paar moeilijke jaren in 2012 en 2013, stabiliseerde de sector in 2014. In 2015 werd opnieuw een lichte groei opgetekend van 1,3% die vooral gedragen wordt door investeringen in de openbare sector (goed voor 70% van de totale vraag), want de privé-investeringen daalden. Analisten verwachten in 2016 opnieuw een groei door de consolidatie van de overheidsinvesteringen en de voortzetting van grote infrastructuurprojecten. Ook voor de volgende 10 jaar wordt een gemiddelde groei van 3,5% verwacht.

De belangrijkste posten in de budgetten voor openbare investeringen blijven wegen-, haven-, spoorweg- en luchthaveninfrastructuurprojecten.

  • De afgelopen jaren werden al heel wat nieuwe wegen gerealiseerd, waarbij alle steden met meer dan 400.000 inwoners met elkaar verbonden werden. Ook voor het onderhoud van de al bestaande wegen worden grote budgetten voorzien.
  • La Stratégie Portuaire Nationale à l’Horizon 2030’, waarin het beleid voor de ontwikkeling van de haveninfrastructuur beschreven staat, moet Marokko in staat stellen om optimaal te profiteren van de internationale handel, de globalisering, de vrijhandelsakkoorden en de geostrategische positie.
  • De investeringen in de spoorwegen gaan heel breed, van het aanleggen van nieuwe sporen en onderhoud tot de modernisering van de treinstations.

Marokko plant volgende bedragen te investeren de komende 20 tot 25 jaar:

  • 100 miljard MAD (9,2 miljard EUR) voor de havensector,
  • 96 miljard MAD (8,8 miljard EUR) voor de sector wegen en snelwegen,
  • 200 miljard MAD (18,4 miljard EUR) voor de spoorwegsector,
  • 28 miljard MAD (2,6 miljard EUR) voor luchthavens (bv. nieuwe luchthaven in Marrakech).

Op vlak van duurzame ontwikkeling valt er ook nog heel wat vooruitgang te boeken. Het verhogen van de energie-efficiëntie staat zowel op de publieke als op de private agenda, al kan niet anders dan vastgesteld worden dat er momenteel nog een diepe kloof gaapt tussen theorie en realiteit.

Ook het woningtekort wordt verder weggewerkt via de bouw van sociale woningen. Daarnaast zijn er toeristische bouwprojecten. Het ontwikkelingsprogramma 'Vision 2020' voorziet onder andere de bouw van 200.000 nieuwe bedden en 470.000 bijhorende nieuwe jobs tussen 2011 en 2020.

Hernieuwbare energie

Met een stijgend aantal inwoners en een groeiende economie neemt ook de Marokkaanse energieconsumptie jaar na jaar toe. Omdat Marokko sterk afhankelijk is van het buitenland om aan de groeiende vraag te voldoen via de import van fossiele brandstoffen, zet het land sinds 2009 sterk in op diversificatie via hernieuwbare energie.

De nationale ambitie bestaat erin het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de nationale energiemix te verhogen tot 42% tegen 2020 en tot 52% tegen 2030. Die 42% hernieuwbare energie omvat:

  • 2000 MW zonne-energie,
  • 2000 MW windenergie,
  • 2000 MW hydro-elektriciteit.

De overheid zal de komende 15 jaar 40 miljard dollar investeren in de energiesector. 75% daarvan zal bestemd zijn voor hernieuwbare energie. Dit programma is ook voor bedrijven een belangrijke investeringskans.

Op de 'EY Renewable Energy Country Attractiveness Index' van mei 2016 staat Marokko dan ook niet toevallig op een 14de plaats! En volgens het 'Renewable Energy Policy Network for the 21st Century' staat Marokko in de top 5 van landen die het meest investeren in hernieuwbare energie. Volgens de 'Global Wind Energy Council' is Marokko de 1ste windenergiemarkt op het Afrikaanse continent (gebaseerd op de geïnstalleerde capaciteit).

In februari 2018 werd in Ouarzazate 'Noor 1' ingehuldigd. Wanneer het project helemaal is afgewerkt, zal dit de grootste zonnecentrale ter wereld zijn. Marokko is dus op dit vlak één van de meest mature landen van de regio en probeert zich dan ook als hub voor hernieuwbare energie te profileren in de MENA-regio. 

Zie ook: FIT-marktstudie Hernieuwbare energie in Marokko, 2017

Transport en logistiek

De sector transport en logistiek staat in voor 5% van het bbp en is van groot belang voor de economische dynamiek van Marokko. In een omgeving die almaar competitiever wordt, is er meer dan ooit nood om de productiviteit te verhogen en om toekomstige economische uitdagingen het hoofd te bieden. De sector draagt ook bij tot de integratie van de Marokkaanse economie in de wereldeconomie, het openstellen van afgelegen gebieden en het wegwerken van regionale monopolies.

Vanaf 2010 werd de ontwikkeling van de logistieke sector dan ook een nieuwe strategische prioriteit. De Marokkaanse regering lanceerde voor de periode 2010-2015 een ambitieus ‘Contrat-programme’ voor de ontwikkeling van de logistiek. Het plan heeft tot doel:

  • de logistieke kosten te verminderen van 20% naar 15% van het bbp,
  • de economische groei te versnellen (verhoging van de toegevoegde waarde door daling van de logistieke kosten),
  • het ontwikkelen van een competitieve logistieke sector (ontwikkeling van logistieke zones, modernisering en optimalisatie van de logistieke keten, opleidingen ...).

In 2014 werd een nieuwe impuls gegeven aan de 'Stratégie Nationale de Dévelopment de la Compétitivité Logistique'. De volledige uitvoering van het plan is voorzien tegen 2030.

Voor het vervoer van goederen wordt binnen Marokko vooral gebruik gemaakt van wegtransport, dat ongeveer 90% van het binnenlandse goederenvervoer vertegenwoordigd. Om de files aan te pakken en landbouwregio’s te integreren met economische centra investeert Marokko sinds 2003 fors in wegeninfrastructuur. In 2000 waren er bv. slechts 150 km autosnelwegen, in 2016 waren dat er al 1.800 km. Amper 10% van de Marokkaanse bedrijven doet een beroep op onderaannemers voor hun transportnoden (t.o.v. bv. 75% in Japan).

Ook het treinvervoer wordt zelden gebruikt voor transport van goederen. Er worden wel inspanningen geleverd om de cijfers van het treinvervoer in de toekomst op te krikken.

Marokko beschikt ook over 30 havens. Met uitzondering van Tanger Med worden ze allen uitgebaat door het 'Agence Nationale des Ports (ANP)'. Het maritiem transport is goed voor 95% van het vervoer voor de buitenlandse handel. Het 'Agence Nationale des Ports' zal tussen 2016 en 2020 in het kader van de havenstrategie 2030 fors investeren (763 miljoen EUR) in de uitbreiding en inrichting van de Marokkaanse havens.

In Marokko bevinden zich ook 15 luchthavens.

Het gunstige ondernemingsklimaat, de belangrijke politieke en economische hervormingen van de laatste jaren, het vereenvoudigen van administratieve procedures, het creëren van meer transparantie met betrekking tot overheidsopdrachten en een versterking van het wettelijk kader, hebben ervoor gezorgd dat de sector transport en logistiek in Marokko een interessante sector is voor buitenlandse investeringen. Ook de geografische locatie van Marokko, op het kruispunt tussen Noord en Zuid, Oost en West, versterkt de positie van het land als logistieke hub. 

Voeding

De voedingssector is een strategische sector voor Marokko. De omzet van de sector stijgt jaarlijks met ongeveer 4,2% en is goed voor 19% van het bbp. Met meer dan 2000 bedrijven vertegenwoordigt de sector 26% van alle industriële units en biedt werk aan meer dan 125.000 personen.

De voedingsindustrie groeit dankzij de stijgende consumptie. Die stijging is vooral te verklaren door de groei van het toerisme, de verandering in eetgewoontes en -voorkeuren van de lokale bevolking en door de groeiende middenklasse. Het eet- en consumptiepatroon wordt almaar maar geïnspireerd door westerse eetgewoontes en zeker bij de jongere bevolking in de steden is dit een gevolg van de komst van hyper- en supermarkten die veel nieuwe consumentenproducten introduceerden. Het distributiesysteem in de stedelijke gebieden is de afgelopen decennia sterk gemoderniseerd en groeit voortdurend.

Ondanks de ontwikkeling van de sector, blijft ze toch veel beperkingen kennen die de dynamiek belemmeren, maar waarop de overheid de inzet wel vergroot. Die beperkingen zijn vooral te wijten aan de grillen van het aanbod (kwaliteit en kwantiteit) en aan moeilijkheden op het vlak van integratie van de sector en van verschillende stakeholders in het commercialisatieproces van verse landbouwproducten. Marokko is een land met een belangrijke landbouw- en visserij-industrie, maar de landbouwproductie is nog altijd sterk afhankelijk van het weer. Bovendien is maar 15% van de landbouwgrond geïrrigeerd, waardoor de landbouwproductie sterk varieert van jaar tot jaar.

Daarom blijft het land dus voor een aanzienlijk deel afhankelijk van invoer om aan de voedingsbehoeften te voldoen. De invoer van voedingsproducten is goed voor ongeveer 10% van de totale import. 38% van de ingevoerde producten komt uit de EU, die de belangrijkste leverancier van het land blijft.

Specifieke vraag of probleem?

Flanders Investment & Trade heeft een wereldwijd netwerk van experten dat uw bedrijf ter plaatse helpt.

Ontdek wat FIT voor u kan doen in Marokko